ભાવોપનિષત્ · અધ્યાય 1

ભાવોપનિષત્
॥ અથ ભાવોપનિષત॥
ૐ ભદ્રં કર્ણેભિઃ શૃણુયામ દેવા
ભદ્રમ્ પષ્યેમાક્ષભિર્યજત્રાઃ ।
સ્થિરૈરઙ્ગૈસ્તુષ્તુવાઁસસ્તનૂભિર્વ્યશેમ દેવહિતં યદાયુઃ ॥
સ્વસ્તિ ન ઇન્દ્રો વૃદ્ધશ્રવાઃ
સ્વસ્તિ નઃ પૂષા વિશ્વવેદાઃ ।
સ્વસ્તિ નસ્તાર્ક્ષ્યો અરિષ્ટનેમિઃ
સ્વસ્તિ નો બૃહસ્પતિર્દધાતુ ॥
ૐ શાન્તિઃ શાન્તિઃ શાન્તિઃ ॥
આત્માનમખણ્દમણ્દલાકારમવૃત્ય સકલબ્રહ્માન્દમન્દલં
સ્વપ્રકાશં ધ્યાયેત્ । શ્રીગુરુઃ સર્વકારણભૂતા શક્ત્તિઃ

તેન નવરન્ધ્રરૂપો દેહઃ

નવચક્રરૂપં શ્રીચક્રમ્

વારાહી પિતૃરૂપા કુરુકુલ્લા બલિદેવતા માતા

પુરુષા।ર્થાઃ સાગરાઃ

દેહો નવરત્નદ્વીપઃ

ત્વગાદિ સપ્ત્તધાતુરોમસંયુક્ત્તઃ

સંકલ્પાઃ કલ્પતરવસ્તેજઃ કલ્પકોદ્યાનમ્

રસનયા ભાવ્યમાના મધુરામ્લતિક્ત્તકટુકષાયલવણરસાઃ ષડૃતવઃ

જ્ઞાનમર્ધ્યમ્ જ્ઞેયમ્ હવિર્જ્ઞાતા હોતા
જ્ઞાતૃજ્ઞાનજ્ઞેયાનામભેદભવનમ્ શ્રીચક્રપૂજનમ્

નિયતિઃ શ્રૃઙ્ગારાદયો રસા અણિમાદયઃ

કામક્રોધલોભમોહમદમાત્સ।ર્યપુણ્યપાપમયા
બ્રાહ્મ્યાદ્યયષટશક્ત્તયઃ

આધરનવકમ્ મુદ્રાશક્ત્તયઃ

પૃથિવ્યપ્તેજોવાઇવાકાશાશ્રોત્રત્વક્ચક્ષુર્જિહ્વઘ્રાણ
વાક્પાણિપાદપાયૂપસ્થાનિ મનોવિકારાઃ
કામાકર્ષિણ્યાદિ ષોદશ શક્ત્તયઃ

વચનાદાનાગમનવિસર્ગાનન્દહાનોપાદાનોપેક્ષાખ્ય
ભુદ્ધયોઽનઙ્ગકુસુમાદ્યષ્ટૌ

અલમ્બુસા કુહુર્વિશ્વોદરા વારણા હસ્તિજિહ્વા યશોવતી પયસ્વિની
ગાન્ધારી પૂષા શઙ્ખિની સરસ્વતીડા પિઙ્ગલા સુષુમ્ના ચેતિ
ચતુર્દશ નાડ્યઃ સર્વસંક્ષ્હોભિણ્યદિ ચતુર્દશશક્ત્તયઃ

પ્રાણાપાનવ્યાનોદાનસમાનનાગકૂ।ર્મકૃકરદેવદત્તધનંજયા
દશવાયવઃ સર્વસિદ્ધિપ્રદાદિબહિર્દશારદેવતાઃ

એતદ્વાયુસંસર્ગકોપાધિભેધેન રેચકઃ પાચકઃ શોષકો
દાહકઃ પ્લાવક ઇતિ પ્રાણમુખ્યવેન પંચધા જઠરાગ્નિર્ભવતિ

ક્ષારક ઉદ્ધારકઃ ક્ષોભકો જૃંભકો મોહક ઇતિ
નાગપ્રાધાન્યેન પંચબિધાસ્તે મનુષ્યાણાં દેહગા
ભક્ષ્હ્યભોજ્યશોષ્યલેહ્યપેયાત્મકપઞ્ચવિધમન્નં પાચયન્તિ

એતા દશવહ્નિકલાઃ સર્વજ્ઞાદ્યા અન્તર્દશારદેવતાઃ

શીતોષ્ણાસુખદુઃખેચ્છાઃ સત્ત્વં રજસ્તમો
વશિન્યાદિશક્ત્થયોઅષ્તૌ

શબ્દાદિ તન્માત્ત્રાઃ પંચપુષ્પબાણાઃ

મન ઇક્ષ્હુધનુઃ

રાગઃ પાશઃ

દ્વેષોઽઙ્કુશઃ

અવ્યક્ત્ત મહદહંકારાઃ કામેક્ષ્વરી વજ્રેશ્વરી
ભગમાલિન્યોઽન્તસ્ત્ત્રિકોણગા દેવતાઃ

નિરુપાધિકસંવિદેવ કામેશ્વર

સદાનન્દપૂર્ણ સ્વાત્મેવ પરદેવતા લલિતા

લૌહિત્યમેતસ્ય સર્વસ્ય વિમર્શ

અનન્યચિત્તત્વેન ચ સિદ્ધિઃ

ભાવનાયાઃ ક્રિયા ઉપચરઃ

અહં ત્વમસ્તિ નાસ્તિ કર્તવ્યમકર્તવ્યમુપાસિતવ્યમિતિ
વિકલ્પાનામાત્મનિ વિલાપનમ્ હોમઃ

ભવનાવિષયાણામભેદભવના તર્પણમ્

પંચદશતિથિરૂપેણ કાલસ્ય પરિણામાવલોકનમ્

એવમં મુહૂર્તત્ત્રિતયં મુહૂર્તદ્વિતયં મુહૂર્તમાત્ત્રં વા
ભાવનાપરો જીવન્મુક્ત્તો ભવતિ સ એવ શિવયોગીતિ ગદ્યતે

આદિમતેનાન્તશ્ચક્રભાવનાઃ પ્રતિપાદિતાઃ

ય એવં વેદ સોઽથર્વશિરોઽધીતે

ઇત્યુપનિષત્ ॥
ૐ ભદ્રં કર્ણેભિઃ શૃણુયામ દેવાઃ । ભદ્રં
પશ્યેમાક્ષભિર્યજત્રાઃ।
સ્થિરૈરઙ્ગૈસ્તુષ્ટુવાસસ્તનૂભિઃ । વ્યશેમ દેવહિતં યદાયુઃ ।
સ્વસ્તિ ન ઇન્દ્રો વૃદ્ધશ્રવાઃ । સ્વસ્તિ નઃ પૂષા વિશ્વવેદાઃ।
સ્વસ્તિ નસ્તાર્ક્ષ્યોઽરિષ્ટનેમિઃ । સ્વસ્તિ નો બૃહસ્પતિર્દધાતુ।
ૐ શાન્તિઃ શાન્તિઃ શાન્તિઃ ॥
॥ ઇતિ ભાવોપનિષત્ ॥
અધિકાધ્યયનાય