અથર્વવેદ · અધ્યાય 8.9

કુતસ્તૌ જાતૌ કતમઃ સો અર્ધઃ કસ્માલ્લોકાત્કતમસ્યાઃ પૃથિવ્યાઃ ।
વત્સૌ વિરાજઃ સલિલાદુદૈતાં તૌ ત્વા પૃછામિ કતરેણ દુગ્ધા

યો અક્રન્દયત્સલિલં મહિત્વા યોનિં કૃત્વા ત્રિભુજં શયાનઃ ।
વત્સઃ કામદુઘો વિરાજઃ સ ગુહા ચક્રે તન્વઃ પરાચૈઃ

યાનિ ત્રીણિ બૃહન્તિ યેષાં ચતુર્થં વિયુનક્તિ વાચમ્ ।
બ્રહ્મૈનદ્વિદ્યાત્તપસા વિપશ્ચિદ્યસ્મિન્ન્ એકં યુજ્યતે યસ્મિન્ન્ એકમ્

બૃહતઃ પરિ સામાનિ ષષ્ઠાત્પઞ્ચાધિ નિર્મિતા ।
બૃહદ્બૃહત્યા નિર્મિતં કુતોઽધિ બૃહતી મિતા

બૃહતી પરિ માત્રાયા માતુર્માત્રાધિ નિર્મિતા ।
માયા હ જજ્ઞે માયાયા માયાયા માતલી પરિ

વૈશ્વાનરસ્ય પ્રતિમોપરિ દ્યૌર્યાવદ્રોદસી વિબબાધે અગ્નિઃ ।
તતઃ ષષ્ઠાદામુતો યન્તિ સ્તોમા ઉદિતો યન્ત્યભિ ષષ્ઠમહ્નઃ

ષટ્ ત્વા પૃચ્છામ ઋષયઃ કશ્યપેમે ત્વં હિ યુક્તં યુયુક્ષે યોગ્યં ચ ।
વિરાજમાહુર્બ્રહ્મણઃ પિતરં તાં નો વિ ધેહિ યતિધા સખિભ્યઃ

યાં પ્રચ્યુતામનુ યજ્ઞાઃ પ્રચ્યવન્ત ઉપતિષ્ઠન્ત ઉપતિષ્ઠમાનામ્ ।
યસ્યા વ્રતે પ્રસવે યક્ષમેજતિ સા વિરાડૃષયઃ પરમે વ્યોમન્

અપ્રાણૈતિ પ્રાણેન પ્રાણતીનાં વિરાટ્સ્વરાજમભ્યેતિ પશ્ચાત્।
વિશ્વં મૃશન્તીમભિરૂપાં વિરાજં પશ્યન્તિ ત્વે ન ત્વે પશ્યન્ત્યેનામ્

કો વિરાજો મિથુનત્વં પ્ર વેદ ક ઋતૂન્ ક ઉ કલ્પમસ્યાઃ ।
ક્રમાન્ કો અસ્યાઃ કતિધા વિદુગ્ધાન્ કો અસ્યા ધામ કતિધા વ્યુષ્ટીઃ

ઇયમેવ સા યા પ્રથમા વ્યૌચ્છદાસ્વિતરાસુ ચરતિ પ્રવિષ્ટા ।
મહાન્તો અસ્યાં મહિમાનો અન્તર્વધૂર્જિગાય નવગજ્જનિત્રી

છન્દઃપક્ષે ઉષસા પેપિશાને સમાનં યોનિમનુ સં ચરેતે ।
સૂર્યપત્ની સં ચરતઃ પ્રજાનતી કેતુમતી અજરે ભૂરિરેતસા

ઋતસ્ય પન્થામનુ તિસ્ર આગુસ્ત્રયો ઘર્મા અનુ રેત આગુઃ ।
પ્રજામેકા જિન્વત્યૂર્જમેકા રાષ્ટ્રમેકા રક્ષતિ દેવયૂનામ્

અગ્નીષોમાવદધુર્યા તુરીયાસીદ્યજ્ઞસ્ય પક્ષાવૃષયઃ કલ્પયન્તઃ ।
ગાયત્રીં ત્રિષ્ટુભં જગતીમનુષ્ટુભં બૃહદર્કીં યજમાનાય સ્વરાભરન્તીમ્

પઞ્ચ વ્યુષ્ટીરનુ પઞ્ચ દોહા ગાં પઞ્ચનામ્નીમૃતવોઽનુ પઞ્ચ ।
પઞ્ચ દિશઃ પઞ્ચદશેન કૢપ્તાસ્તા એકમૂર્ધ્નીરભિ લોકમેકમ્

ષડ્જાતા ભૂતા પ્રથમજા ઋતસ્ય ષડુ સામાનિ ષડહં વહન્તિ ।
ષડ્યોગં સીરમનુ સામસામ ષડાઆહુર્દ્યાવાપૃથિવીઃ ષડુર્વીઃ

ષડાહુઃ શીતાન્ ષડુ માસ ઉષ્ણાન્ ઋતું નો બ્રૂત યતમોઽતિરિક્તઃ ।
સપ્ત સુપર્ણાઃ કવયો નિ ષેદુઃ સપ્ત છન્દાંસ્યનુ સપ્ત દીક્ષાઃ

સપ્ત હોમાઃ સમિધો હ સપ્ત મધૂનિ સપ્ત ઋતવો હ સપ્ત ।
સપ્તાજ્યાનિ પરિ ભૂતમાયન્ તાઃ સપ્તગૃધ્રા ઇતિ શુશ્રુમા વયમ્

સપ્ત છન્દાંસિ ચતુરુત્તરાણ્યન્યો અન્યસ્મિન્ન્ અધ્યાર્પિતાનિ ।
કથં સ્તોમાઃ પ્રતિ તિષ્ઠન્તિ તેષુ તાનિ સ્તોમેષુ કથમાર્પિતાનિ

કથં ગાયત્રી ત્રિવૃતં વ્યાપ કથં ત્રિષ્ટુપ્પઞ્ચદશેન કલ્પતે ।
ત્રયસ્ત્રિંશેન જગતી કથમનુષ્ટુપ્કથમેકવિંશઃ

અષ્ટ જાતા ભૂતા પ્રથમજા ઋતસ્યાષ્ટેન્દ્રર્ત્વિજો દૈવ્યા યે ।
અષ્ટયોનિરદિતિરષ્ટપુત્રાષ્ટમીં રાત્રિમભિ હવ્યમેતિ

ઇત્થં શ્રેયો મન્યમાનેદમાગમં યુષ્માકં સખ્યે અહમસ્મિ શેવા ।
સમાનજન્મા ક્રતુરસ્તિ વઃ શિવઃ સ વઃ સર્વાઃ સં ચરતિ પ્રજાનન્

અષ્ટેન્દ્રસ્ય ષડ્યમસ્ય ઋષીણાં સપ્ત સપ્તધા ।
અપો મનુષ્યાન્ ઓષધીસ્તામુ પઞ્ચાનુ સેચિરે

કેવલીન્દ્રાય દુદુહે હિ ગૃષ્ટિર્વશં પીયૂષં પ્રથમં દુહાના ।
અથાતર્પયચ્ચતુરશ્ચતુર્ધા દેવાન્ મનુષ્યાનસુરાન્ ઉત ઋષીન્

કો નુ ગૌઃ ક એકઋષિઃ કિમુ ધામ કા આશિષઃ ।
યક્ષં પૃથિવ્યામેકવૃદેકર્તુઃ કતમો નુ સઃ

એકો ગૌરેક એકઋષિરેકં ધામૈકધાશિષઃ ।
યક્ષં પૃથિવ્યામેકવૃદેકર્તુર્નાતિ રિચ્યતે