અથર્વવેદ · અધ્યાય 6
સૂક્તમ્ ૧
સૂક્તમ્ ૨
સૂક્તમ્ ૩
સૂક્તમ્ ૪
સૂક્તમ્ ૫
સૂક્તમ્ ૬
સૂક્તમ્ ૭
સૂક્તમ્ ૮
સૂક્તમ્ ૯
સૂક્તમ્ ૧૦
સૂક્તમ્ ૧૧
સૂક્તમ્ ૧૨
સૂક્તમ્ ૧૩
સૂક્તમ્ ૧૪
સૂક્તમ્ ૧૫
સૂક્તમ્ ૧૬
સૂક્તમ્ ૧૭
સૂક્તમ્ ૧૮
સૂક્તમ્ ૧૯
સૂક્તમ્ ૨૦
સૂક્તમ્ ૨૧
સૂક્તમ્ ૨૨
સૂક્તમ્ ૨૩
સૂક્તમ્ ૨૪
સૂક્તમ્ ૨૫
સૂક્તમ્ ૨૬
સૂક્તમ્ ૨૭
સૂક્તમ્ ૨૮
સૂક્તમ્ ૨૯
સૂક્તમ્ ૩૦
સૂક્તમ્ ૩૧
સૂક્તમ્ ૩૨
સૂક્તમ્ ૩૩
સૂક્તમ્ ૩૪
સૂક્તમ્ ૩૫
સૂક્તમ્ ૩૬
સૂક્તમ્ ૩૭
સૂક્તમ્ ૩૮
સૂક્તમ્ ૩૯
સૂક્તમ્ ૪૦
સૂક્તમ્ ૪૧
સૂક્તમ્ ૪૨
સૂક્તમ્ ૪૩
સૂક્તમ્ ૪૪
સૂક્તમ્ ૪૫
સૂક્તમ્ ૪૬
સૂક્તમ્ ૪૭
સૂક્તમ્ ૪૮
સૂક્તમ્ ૪૯
સૂક્તમ્ ૫૦
સૂક્તમ્ ૫૧
સૂક્તમ્ ૫૨
સૂક્તમ્ ૫૩
સૂક્તમ્ ૫૪
સૂક્તમ્ ૫૫
સૂક્તમ્ ૫૬
સૂક્તમ્ ૫૭
સૂક્તમ્ ૫૮
સૂક્તમ્ ૫૯
સૂક્તમ્ ૬૦
સૂક્તમ્ ૬૧
સૂક્તમ્ ૬૨
સૂક્તમ્ ૬૩
સૂક્તમ્ ૬૪
સૂક્તમ્ ૬૫
સૂક્તમ્ ૬૬
સૂક્તમ્ ૬૭
સૂક્તમ્ ૬૮
સૂક્તમ્ ૬૯
સૂક્તમ્ ૭૦
સૂક્તમ્ ૭૧
સૂક્તમ્ ૭૨
સૂક્તમ્ ૭૩
સૂક્તમ્ ૭૪
સૂક્તમ્ ૭૫
સૂક્તમ્ ૭૬
સૂક્તમ્ ૭૭
સૂક્તમ્ ૭૮
સૂક્તમ્ ૭૯
સૂક્તમ્ ૮૦
સૂક્તમ્ ૮૧
સૂક્તમ્ ૮૨
સૂક્તમ્ ૮૩
સૂક્તમ્ ૮૪
સૂક્તમ્ ૮૫
સૂક્તમ્ ૮૬
સૂક્તમ્ ૮૭
સૂક્તમ્ ૮૮
સૂક્તમ્ ૮૯
સૂક્તમ્ ૯૦
સૂક્તમ્ ૯૧
સૂક્તમ્ ૯૨
સૂક્તમ્ ૯૩
સૂક્તમ્ ૯૪
સૂક્તમ્ ૯૫
સૂક્તમ્ ૯૬
સૂક્તમ્ ૯૭
સૂક્તમ્ ૯૮
સૂક્તમ્ ૯૯
સૂક્તમ્ ૧૦૦
સૂક્તમ્ ૧૦૧
સૂક્તમ્ ૧૦૨
સૂક્તમ્ ૧૦૩
સૂક્તમ્ ૧૦૪
સૂક્તમ્ ૧૦૫
સૂક્તમ્ ૧૦૬
સૂક્તમ્ ૧૦૭
સૂક્તમ્ ૧૦૮
સૂક્તમ્ ૧૦૯
સૂક્તમ્ ૧૧૦
સૂક્તમ્ ૧૧૧
સૂક્તમ્ ૧૧૨
સૂક્તમ્ ૧૧૩
સૂક્તમ્ ૧૧૪
સૂક્તમ્ ૧૧૫
સૂક્તમ્ ૧૧૬
સૂક્તમ્ ૧૧૭
સૂક્તમ્ ૧૧૮
સૂક્તમ્ ૧૧૯
સૂક્તમ્ ૧૨૦
સૂક્તમ્ ૧૨૧
સૂક્તમ્ ૧૨૨
સૂક્તમ્ ૧૨૩
સૂક્તમ્ ૧૨૪
સૂક્તમ્ ૧૨૫
સૂક્તમ્ ૧૨૬
સૂક્તમ્ ૧૨૭
સૂક્તમ્ ૧૨૮
સૂક્તમ્ ૧૨૯
સૂક્તમ્ ૧૩૦
સૂક્તમ્ ૧૩૧
સૂક્તમ્ ૧૩૨
સૂક્તમ્ ૧૩૩
સૂક્તમ્ ૧૩૪
સૂક્તમ્ ૧૩૫
સૂક્તમ્ ૧૩૬
સૂક્તમ્ ૧૩૭
સૂક્તમ્ ૧૩૮
સૂક્તમ્ ૧૩૯
સૂક્તમ્ ૧૪૦
સૂક્તમ્ ૧૪૧
સૂક્તમ્ ૧૪૨
6.1
દોષો ગાય બૃહદ્ગાય દ્યુમદ્ધેહિ ।
આથર્વણ સ્તુહિ દેવં સવિતારમ્
તમુ ષ્ટુહિ યો અન્તઃ સિન્ધૌ સૂનુઃ ।
સત્યસ્ય યુવાનમદ્રોઘવાચં સુશેવમ્
સ ઘા નો દેવઃ સવિતા સાવિષદમૃતાનિ ભૂરિ ।
ઉભે સુષ્ટુતી સુગાતવે
6.2
ઇન્દ્રાય સોમમૃત્વિજઃ સુનોતા ચ ધાવત ।
સ્તોતુર્યો વચઃ શૃણવદ્ધવં ચ મે
આ યં વિશન્તીન્દવો વયો ન વૃક્ષમન્ધસઃ ।
વિરપ્શિન્ વિ મૃધો જહિ રક્ષસ્વિનીઃ
સુનોતા સોમપાવ્ને સોમમિન્દ્રાય વજ્રિણે ।
યુવા જેતેશાનઃ સ પુરુષ્ટુતઃ
6.3
પાતં ન ઇન્દ્રાપૂષણાદિતિઃ પાન્તુ મરુતઃ ।
અપાં નપાત્સિન્ધવઃ સપ્ત પાતન પાતુ નો વિષ્ણુરુત દ્યૌઃ
પાતાં નો દ્યાવાપૃથિવી અભિષ્ટયે પાતુ ગ્રાવા પાતુ સોમો નો અંહસઃ ।
પાતુ નો દેવી સુભગા સરસ્વતી પાત્વગ્નિઃ શિવા યે અસ્ય પાયવઃ
પાતાં નો દેવાશ્વિના શુભસ્પતી ઉષાસાનક્તોત ન ઉરુષ્યતામ્ ।
અપાં નપાદભિહ્રુતી ગયસ્ય ચિદ્દેવ ત્વષ્ટર્વર્ધય સર્વતાતયે
6.4
ત્વષ્ટા મે દૈવ્યં વચઃ પર્જન્યો બ્રહ્મણસ્પતિઃ ।
પુત્રૈર્ભ્રાતૃભિરદિતિર્નુ પાતુ નો દુષ્ટરં ત્રાયમાણં સહઃ
અંશો ભગો વરુણો મિત્રો અર્યમાદિતિઃ પાન્તુ મરુતઃ ।
અપ તસ્ય દ્વેષો ગમેદભિહ્રુતો યાવયચ્છત્રુમન્તિતમ્
ધિયે સમશ્વિના પ્રાવતં ન ઉરુષ્યા ણ ઉરુજ્મન્ન્ અપ્રયુચ્છન્ ।
દ્યૌષ્પિતર્યાવય દુછુના યા
6.5
ઉદેનમુત્તરં નયાગ્ને ઘૃતેનાહુત ।
સમેનં વર્ચસા સૃજ પ્રજયા ચ બહું કૃધિ
ઇન્દ્રેમં પ્રતરં કૃધિ સજાતાનામસદ્વશી ।
રાયસ્પોષેણ સં સૃજ જીવાતવે જરસે નય
યસ્ય કૃણ્મો હવિર્ગૃહે તમગ્ને વર્ધયા ત્વમ્ ।
તસ્મૈ સોમો અધિ બ્રવદયં ચ બ્રહ્મણસ્પતિઃ
6.6
યોઽસ્માન્ બ્રહ્મણસ્પતેઽદેવો અભિમન્યતે ।
સર્વં તં રન્ધયાસિ મે યજમાનાય સુન્વતે
યો નઃ સોમ સુશંસિનો દુઃશંસ આદિદેશતિ ।
વજ્રેણાસ્ય મુખે જહિ સ સંપિષ્ટો અપાયતિ
યો નઃ સોમાભિદાસતિ સનાભિર્યશ્ચ નિષ્ટ્યઃ ।
અપ તસ્ય બલં તિર મહીવ દ્યૌર્વધત્મના
6.7
યેન સોમાદિતિઃ પથા મિત્રા વા યન્ત્યદ્રુહઃ ।
તેના નોઽવસા ગહિ
યેન સોમ સાહન્ત્યાસુરાન્ રન્ધયાસિ નઃ ।
તેના નો અધિ વોચત
યેન દેવા અસુરાણામોજાંસ્યવૃણીધ્વમ્ ।
તેના નઃ શર્મ યચ્છત
6.8
યથા વૃક્ષં લિબુજા સમન્તં પરિષસ્વજે ।
એવા પરિ ષ્વજસ્વ માં યથા માં કામિન્યસો યથા મન્ નાપગા અસઃ
યથા સુપર્ણઃ પ્રપતન્ પક્ષૌ નિહન્તિ ભૂમ્યામ્ ।
એવા નિ હન્મિ તે મનો યથા માં કામિન્યસો યથા મન્ નાપગા અસઃ
યથેમે દ્યાવાપૃથિવી સદ્યઃ પર્યેતિ સૂર્યઃ ।
એવા પર્યેમિ તે મનો યથા માં કામિન્યસો યથા મન્ નાપગા અસઃ
6.9
વાઞ્છ મે તન્વં પાદૌ વાઞ્છાક્ષ્યૌ વાઞ્છ સક્થ્યૌ ।
અક્ષ્યૌ વૃષણ્યન્ત્યાઃ કેશા માં તે કામેન શુષ્યન્તુ
મમ ત્વા દોષણિશ્રિષં કૃણોમિ હૃદયશ્રિષમ્ ।
યથા મમ ક્રતાવસો મમ ચિત્તમુપાયસિ
યાસાં નાભિરારેહણં હૃદિ સંવનનં કૃતં ગાવો ઘૃતસ્ય માતરોઽમૂં સં વાનયન્તુ મે
6.10
પૃથિવ્યૈ શ્રોત્રાય વનસ્પતિભ્યોઽગ્નયેઽધિપતયે સ્વાહા
પ્રાણાયાન્તરિક્ષાય વયોભ્યો વાયવેઽધિપતયે સ્વાહા
દિવે ચક્ષુષે નક્ષત્રેભ્યઃ સૂર્યાયાધિપતયે સ્વાહા
6.11
શમીમશ્વત્થ આરૂઢસ્તત્ર પુંસુવનં કૃતમ્ ।
તદ્વૈ પુત્રસ્ય વેદનં તત્સ્ત્રીષ્વા ભરામસિ
પુંસિ વૈ રેતો ભવતિ તત્સ્ત્રિયામનુ ષિચ્યતે ।
તદ્વૈ પુત્રસ્ય વેદનં તત્પ્રજાપતિરબ્રવીત્
પ્રજાપતિરનુમતિઃ સિનીવાલ્યચીકૢપત્।
સ્ત્રૈષૂયમન્યત્ર દધત્પુમાંસમુ દધતિહ
6.12
પરિ દ્યામિવ સૂર્યોઽહીનાં જનિમાગમમ્ ।
રાત્રી જગદિવાન્યદ્ધંસાત્તેના તે વારયે વિષમ્
યદ્બ્રહ્મભિર્યદૃષિભિર્યદ્દેવૈર્વિદિતં પુરા ।
યદ્ભૂતં ભવ્યમાસન્વત્તેના તે વારયે વિષમ્
મધ્વા પૃઞ્ચે નદ્યઃ પર્વતા ગિરયો મધુ ।
મધુ પરુષ્ણી શીપાલા શમાસ્ને અસ્તુ શં હૃદે
6.13
નમો દેવવધેભ્યો નમો રાજવધેભ્યઃ ।
અથો યે વિશ્યાનાં વધાસ્તેભ્યો મૃત્યો નમોઽસ્તુ તે
નમસ્તે અધિવાકાય પરાવાકાય તે નમઃ ।
સુમત્યૈ મૃત્યો તે નમો દુર્મત્યૈ તે ઇદં નમઃ
નમસ્તે યાતુધાનેભ્યો નમસ્તે ભેષજેભ્યઃ ।
નમસ્તે મૃત્યો મૂલેભ્યો બ્રાહ્મણેભ્ય ઇદં નમઃ
6.14
અસ્થિસ્રંસં પરુસ્રંસમાસ્થિતં હૃદયામયમ્ ।
બલાસં સર્વં નાશયાઙ્ગેષ્ઠા યશ્ચ પર્વસુ
નિર્બલાસં બલાસિનઃ ક્ષિણોમિ મુષ્કરં યથા ।
છિનદ્મ્યસ્ય બન્ધનં મૂલમુર્વાર્વા ઇવ
નિર્બલાસેતઃ પ્ર પતાશુઙ્ગઃ શિશુકો યથા ।
અથો ઇત ઇવ હાયનોઽપ દ્રાહ્યવીરહા
6.15
ઉત્તમો અસ્યોષધીનાં તવ વૃક્ષા ઉપસ્તયઃ ।
ઉપસ્તિરસ્તુ સોઽસ્માકં યો અસ્મામભિદાસતિ
સબન્ધુશ્ચાસબન્ધુશ્ચ યો અસ્મામભિદાસતિ ।
તેષાં સા વૃક્ષાણામિવાહં ભૂયાસમુત્તમઃ
યથા સોમ ઓષધીનામુત્તમો હવિષાં કૃતઃ ।
તલાશા વૃક્ષાણામિવાહં ભૂયાસમુત્તમઃ
6.16
આબયો અનાબયો રસસ્ત ઉગ્ર આબયો ।
આ તે કરમ્ભમદ્મસિ
વિહહ્લો નામ તે પિતા મદાવતી નામ તે માતા ।
સ હિન ત્વમસિ યસ્ત્વમાત્માનમાવયઃ
તૌવિલિકેઽવેલયાવાયમૈલબ ઐલયીત્।
બભ્રુશ્ચ બભ્રુકર્ણશ્ચાપેહિ નિરાલ
અલસાલાસિ પૂર્વ સિલાઞ્જાલાસ્યુત્તરા ।
નીલાગલસાલ
6.17
યથેયં પૃથિવી મહી ભૂતાનાં ગર્ભમાદધે ।
એવા તે ધ્રિયતાં ગર્ભો અનુ સૂતું સવિતવે
યથેયં પૃથિવી મહી દાધારેમાન્ વનસ્પતીન્ ।
એવા તે ધ્રિયતાં ગર્ભો અનુ સૂતું સવિતવે
યથેયં પૃથિવી મહી દાધાર પર્વતાન્ ગિરીન્ ।
એવા તે ધ્રિયતાં ગર્ભો અનુ સૂતું સવિતવે
યથેયં પૃથિવી મહી દાધાર વિષ્ઠિતં જગત્।
એવા તે ધ્રિયતાં ગર્ભો અનુ સૂતું સવિતવે
6.18
ઈર્ષ્યાયા ધ્રાજિં પ્રથમાં પ્રથમસ્યા ઉતાપરામ્ ।
અગ્નિં હૃદય્યં શોકં તં તે નિર્વાપયામસિ
યથા ભૂમિર્મૃતમના મૃતાન્ મૃતમનસ્તરા ।
યથોત મમ્રુષો મન એવેર્ષ્યોર્મૃતં મનઃ
અદો યત્તે હૃદિ શ્રિતં મનસ્કં પતયિષ્ણુકમ્ ।
તતસ્ત ઈર્ષ્યાં મુઞ્ચામિ નિરૂષ્માણં દૃતેરિવ
6.19
પુનન્તુ મા દેવજનાઃ પુનન્તુ મનવો ધિયા ।
પુનન્તુ વિશ્વા ભૂતાનિ પવમાનઃ પુનાતુ મા
પવમાનઃ પુનાતુ મા ક્રત્વે દક્ષાય જીવસે ।
અથો અરિષ્ટતાતયે
ઉભાભ્યાં દેવ સવિતઃ પવિત્રેણ સવેન ચ ।
અસ્માન્ પુનીહિ ચક્ષસે
6.20
અગ્નેરિવાસ્ય દહત એતિ શુષ્મિણ ઉતેવ મત્તો વિલપન્ન્ અપાયતિ ।
અન્યમસ્મદિચ્છતુ કં ચિદવ્રતસ્તપુર્વધાય નમો અસ્તુ તક્મને
નમો રુદ્રાય નમો અસ્તુ તક્મને નમો રાજ્ઞે વરુણાય ત્વિષીમતે ।
નમો દિવે નમઃ પૃથિવ્યૈ નમ ઓષધીભ્યઃ
અયં યો અભિશોચયિષ્ણુર્વિશ્વા રૂપાણિ હરિતા કૃણોષિ ।
તસ્મૈ તેઽરુણાય બભ્રવે નમઃ કૃણોમિ વન્યાય તક્મને
6.21
ઇમા યાસ્તિસ્રઃ પૃથિવીસ્તાસાં હ ભૂમિરુત્તમા ।
તાસામધિ ત્વચો અહં ભેષજં સમુ જગ્રભમ્
શ્રેષ્ઠમસિ ભેષજાનાં વસિષ્ઠં વીરુધાનામ્ ।
સોમો ભગ ઇવ યામેષુ દેવેષુ વરુણો યથા
રેવતીરનાધૃષઃ સિષાસવઃ સિષાસથ ।
ઉત સ્થ કેશદૃમ્હણીરથો હ કેશવર્ધનીઃ
6.22
કૃષ્ણં નિયાનં હરયઃ સુપર્ણા અપો વસાના દિવમુત્પતન્તિ ।
ત આવવૃત્રન્ત્સદનાદૃતસ્યાદિદ્ઘૃતેન પૃથિવીં વ્યૂદુઃ
પયસ્વતીઃ કૃણુથાપ ઓષધીઃ શિવા યદેજથા મરુતો રુક્મવક્ષસઃ ।
ઊર્જં ચ તત્ર સુમતિં ચ પિન્વત યત્રા નરો મરુતઃ સિઞ્ચથા મધુ
ઉદપ્રુતો મરુતસ્તામિયર્ત વૃષ્ટિર્યા વિશ્વા નિવતસ્પૃણાતિ ।
એજાતિ ગ્લહા કન્યેવ તુન્નૈરું તુન્દાના પત્યેવ જાયા
6.23
સસ્રુષીસ્તદપસો દિવા નક્તં ચ સસ્રુષીઃ ।
વરેણ્યક્રતુરહમપો દેવીરુપ હ્વયે
ઓતા આપઃ કર્મણ્યા મુઞ્ચન્ત્વિતઃ પ્રણીતયે ।
સદ્યઃ કૃણ્વન્ત્વેતવે
દેવસ્ય સવિતુઃ સવે કર્મ કૃણ્વન્તુ માનુષાઃ ।
શં નો ભવન્ત્વપ ઓષધીઃ શિવાઃ
6.24
હિમવતઃ પ્ર સ્રવન્તિ સિન્ધૌ સમહ સઙ્ગમઃ ।
આપો હ મહ્યં તદ્દેવીર્દદન્ હૃદ્દ્યોતભેષજમ્
યન્ મે અક્ષ્યોરાદિદ્યોત પાર્ષ્ણ્યોઃ પ્રપદોશ્ચ યત્।
આપસ્તત્સર્વં નિષ્કરન્ ભિષજાં સુભિષક્તમાઃ
સિન્ધુપત્નીઃ સિન્ધુરાજ્ઞીઃ સર્વા યા નદ્ય સ્થન ।
દત્ત નસ્તસ્ય ભેષજં તેના વો ભુનજામહૈ
6.25
પઞ્ચ ચ યાઃ પઞ્ચાશચ્ચ સંયન્તિ મન્યા અભિ ।
ઇતસ્તાઃ સર્વા નશ્યન્તુ વાકા અપચિતામિવ
સપ્ત ચ યાઃ સપ્તતિશ્ચ સંયન્તિ ગ્રૈવ્યા અભિ ।
ઇતસ્તાઃ સર્વા નશ્યન્તુ વાકા અપચિતામિવ
નવ ચ યા નવતિશ્ચ સંયન્તિ સ્કન્ધ્યા અભિ ।
ઇતસ્તાઃ સર્વા નશ્યન્તુ વાકા અપચિતામિવ
6.26
અવ મા પાપ્મન્ત્સૃજ વશી સન્ મૃદયાસિ નઃ ।
આ મા ભદ્રસ્ય લોકે પાપ્મન્ ધેહ્યવિહ્રુતમ્
યો નઃ પાપ્મન્ ન જહાસિ તમુ ત્વા જહિમો વયમ્ ।
પથામનુ વ્યાવર્તનેઽન્યં પાપ્માનુ પદ્યતામ્
અન્યત્રાસ્મન્ ન્યુચ્યતુ સહસ્રાક્ષો અમર્ત્યઃ ।
યં દ્વેષામ તમૃચ્છતુ યમુ દ્વિષ્મસ્તમિજ્જહિ
6.27
દેવાઃ કપોત ઇષિતો યદિચ્છન્ દૂતો નિરૃત્યા ઇદમાજગામ ।
તસ્મા અર્ચામ કૃણવામ નિષ્કૃતિં શં નો અસ્તુ દ્વિપદે શં ચતુષ્પદે
શિવઃ કપોત ઇષિતો નો અસ્ત્વનાગા દેવાઃ શકુનો ગૃહં નઃ ।
અગ્નિર્હિ વિપ્રો જુષતાં હવિર્નઃ પરિ હેતિઃ પક્ષિણી નો વૃણક્તુ
હેતિઃ પક્ષિણી ન દભાત્યસ્માન્ આષ્ટ્રી પદં કૃણુતે અગ્નિધાને ।
શિવો ગોભ્ય ઉત પુરુષેભ્યો નો અસ્તુ મા નો દેવા ઇહ હિંસીત્કપોત
6.28
ઋચા કપોતં નુદત પ્રણોદમિષં મદન્તઃ પરિ ગાં નયામઃ ।
સંલોભયન્તો દુરિતા પદાનિ હિત્વા ન ઊર્જં પ્ર પદાત્પથિષ્ઠઃ
પરીમેઽગ્નિમર્ષત પરીમે ગામનેષત ।
દેવેષ્વક્રત શ્રવઃ ક ઇમામા દધર્ષતિ
યઃ પ્રથમઃ પ્રવતમાસસાદ બહુભ્યઃ પન્થામનુપસ્પશાનઃ ।
યોઽસ્યેશે દ્વિપદો યશ્ચતુષ્પદસ્તસ્મૈ યમાય નમો અસ્તુ મૃત્યવે
6.29
અમૂન્ હેતિઃ પતત્રિણી ન્યેતુ યદુલૂકો વદતિ મોઘમેતત્।
યદ્વા કપોત પદમગ્નૌ કૃણોતિ
યૌ તે દૂતૌ નિરૃત ઇદમેતોઽપ્રહિતૌ પ્રહિતૌ વા ગૃહં નઃ ।
કપોતોલૂકાભ્યામપદં તદસ્તુ
અવૈરહત્યાયેદમા પપત્યાત્સુવીરતાયા ઇદમા સસદ્યાત્।
પરાઙેવ પરા વદ પરાચીમનુ સંવતમ્ ।
યથા યમસ્ય ત્વા ગૃહેઽરસં પ્રતિચાકશાન્ આભૂકં પ્રતિચાકશાન્
6.30
દેવા ઇમં મધુના સંયુતં યવં સરસ્વત્યામધિ મણાવચર્કૃષુઃ ।
ઇન્દ્ર આસીત્સીરપતિઃ શતક્રતુઃ કીનાશા આસન્ મરુતઃ સુદાનવઃ
યસ્તે મદોઽવકેશો વિકેશો યેનાભિહસ્યં પુરુષં કૃણોષિ ।
આરાત્ત્વદન્યા વનાનિ વૃક્ષિ ત્વં શમિ શતવલ્શા વિ રોહ
બૃહત્પલાશે સુભગે વર્ષવૃદ્ધ ઋતાવરિ ।
માતેવ પુત્રેભ્યો મૃડ કેશેભ્યઃ શમિ
6.31
આયં ગૌઃ પૃશ્નિરક્રમીદસદન્ માતરં પુરઃ ।
પિતરં ચ પ્રયન્ત્સ્વઃ
અન્તશ્ચરતિ રોચના અસ્ય પ્રાણાદપાનતઃ ।
વ્યખ્યન્ મહિષઃ સ્વઃ
ત્રિંશદ્ધામા વિ રાજતિ વાક્પતઙ્ગો અશિશ્રિયત્।
પ્રતિ વસ્તોરહર્દ્યુભિઃ
6.32
અન્તર્દાવે જુહુત સ્વેતદ્યાતુધાનક્ષયણં ઘૃતેન ।
આરાદ્રક્ષાંસિ પ્રતિ દહ ત્વમગ્ને ન નો ગૃહાણામુપ તીતપાસિ
રુદ્રો વો ગ્રીવા અશરૈત્પિશાચાઃ પૃષ્ટીર્વોઽપિ શૃણાતુ યાતુધાનાઃ ।
વીરુદ્વો વિશ્વતોવીર્યા યમેન સમજીગમત્
અભયં મિત્રાવરુણાવિહાસ્તુ નોઽર્ચિષાત્ત્રિણો નુદતં પ્રતીચઃ ।
મા જ્ઞાતારં મા પ્રતિષ્ઠાં વિદન્ત મિથો વિઘ્નાના ઉપ યન્તુ મૃત્યુમ્
6.33
યસ્યેદમા રજો યુજસ્તુજે જના નવં સ્વઃ ।
ઇન્દ્રસ્ય રન્ત્યં બૃહત્
નાધૃષ આ દધૃષતે ધૃષાણો ધૃષિતઃ શવઃ ।
પુરા યથા વ્યથિઃ શ્રવ ઇન્દ્રસ્ય નાધૃષે શવઃ
સ નો દદાતુ તાં રયિમુરું પિશઙ્ગસંદૃશમ્ ।
ઇન્દ્રઃ પતિસ્તુવિષ્ટમો જનેષ્વા
6.34
પ્રાગ્નયે વાચમીરય વૃષભાય ક્ષિતીનામ્ ।
સ નઃ પર્ષદતિ દ્વિષઃ
યો રક્ષાંસિ નિજૂર્વત્યગ્નિસ્તિગ્મેન શોચિષા ।
સ નઃ પર્ષદતિ દ્વિષઃ
યઃ પરસ્યાઃ પરાવતસ્તિરો ધન્વાતિરોચતે ।
સ નઃ પર્ષદતિ દ્વિષઃ
યો વિશ્વાભિ વિપશ્યતિ ભુવના સં ચ પશ્યતિ ।
સ નઃ પર્ષદતિ દ્વિષઃ
યો અસ્ય પારે રજસઃ શુક્રો અગ્નિરજાયત ।
સ નઃ પર્ષદતિ દ્વિષઃ
6.35
વૈશ્વાનરો ન ઊતય આ પ્ર યાતુ પરાવતઃ ।
અગ્નિર્નઃ સુષ્ટુતીરુપ
વૈશ્વાનરો ન આગમદિમં યજ્ઞં સજૂરુપ ।
અગ્નિરુક્થેષ્વંહસુ
વૈશ્વાનરોઽઙ્ગિરસાં સ્તોમમુક્થં ચ ચાકૢપત્।
ઐષુ દ્યુમ્નં સ્વર્યમત્
6.36
ઋતાવાનં વૈશ્વાનરમૃતસ્ય જ્યોતિષસ્પતિમ્ ।
અજસ્રં ઘર્મમીમહે
સ વિશ્વા પ્રતિ ચાકૢપ ઋતૂંરુત્સૃજતે વશી ।
યજ્ઞસ્ય વય ઉત્તિરન્
અગ્નિઃ પરેષુ ધામસુ કામો ભૂતસ્ય ભવ્યસ્ય ।
સમ્રાદેકો વિ રાજતિ
6.37
ઉપ પ્રાગાત્સહસ્રાક્ષો યુક્ત્વા શપથો રથમ્ ।
શપ્તારમન્વિચ્છન્ મમ વૃક ઇવાવિમતો ગૃહમ્
પરિ ણો વૃઙ્ગ્ધિ શપથ હ્રદમગ્નિરિવા દહન્ ।
શપ્તારમત્ર નો જહિ દિવો વૃક્ષમિવાશનિઃ
યો નઃ શપાદશપતઃ શપતો યશ્ચ નઃ શપાત્।
શુને પેષ્ટ્રમિવાવક્ષામં તં પ્રત્યસ્યામિ મૃત્યવે
6.38
સિંહે વ્યાઘ્ર ઉત યા પૃદાકૌ ત્વિષિરગ્નૌ બ્રાહ્મણે સૂર્યે યા ।
ઇન્દ્રં યા દેવી સુભગા જજાન સા ન ઐતુ વર્ચસા સંવિદાના
યા હસ્તિનિ દ્વીપિનિ યા હિરણ્યે ત્વિષિરપ્સુ ગોષુ યા પુરુષેષુ ।
ઇન્દ્રં યા દેવી સુભગા જજાન સા ન ઐતુ વર્ચસા સંવિદાના
રથે અક્ષેષ્વૃષભસ્ય વાજે વાતે પર્જન્યે વરુણસ્ય શુષ્મે ।
ઇન્દ્રં યા દેવી સુભગા જજાન સા ન ઐતુ વર્ચસા સંવિદાના
રાજન્યે દુન્દુભાવાયતાયામશ્વસ્ય વાજે પુરુષસ્ય માયૌ ।
ઇન્દ્રં યા દેવી સુભગા જજાન સા ન ઐતુ વર્ચસા સમ્વિદાના
6.39
યશો હવિર્વર્ધતામિન્દ્રજૂતં સહસ્રવીર્યં સુભૃતં સહસ્કૃતમ્ ।
પ્રસર્સ્રાણમનુ દીર્ઘાય ચક્ષસે હવિષ્મન્તં મા વર્ધય જ્યેષ્ઠતાતયે
અછા ન ઇન્દ્રં યશસં યશોભિર્યશસ્વિનં નમસાના વિધેમ ।
સ નો રાસ્વ રાષ્ટ્રમિન્દ્રજૂતં તસ્ય તે રાતૌ યશસઃ સ્યામ
યશા ઇન્દ્રો યશા અગ્નિર્યશાઃ સોમો અજાયત ।
યશા વિશ્વસ્ય ભૂતસ્ય અહમસ્મિ યશસ્તમઃ
6.40
અભયં દ્યાવાપૃથિવી ઇહાસ્તુ નોઽભયં સોમઃ સવિતા નઃ કૃણોતુ ।
અભયં નોઽસ્તૂર્વન્તરિક્ષં સપ્તઋષીણાં ચ હવિષાભયં નો અસ્તુ
અસ્મૈ ગ્રામાય પ્રદિશશ્ચતસ્ર ઊર્જં સુભૂતં સ્વસ્તિ સવિતા નઃ કૃણોતુ ।
અશત્ર્વિન્દ્રો અભયં નઃ કૃણોત્વન્યત્ર રાજ્ઞામભિ યાતુ મન્યુઃ
અનમિત્રં નો અધરાદનમિત્રં ન ઉત્તરાત્।
ઇન્દ્રાનમિત્રં નઃ પશ્ચાદનમિત્રં પુરસ્કૃધિ
6.41
મનસે ચેતસે ધિય આકૂતય ઉત ચિત્તયે ।
મત્યૈ શ્રુતાય ચક્ષસે વિધેમ હવિષા વયમ્
અપાનાય વ્યાનાય પ્રાણાય ભૂરિધાયસે ।
સરસ્વત્યા ઉરુવ્યચે વિધેમ હવિષા વયમ્
મા નો હાસિષુરૃષયો દૈવ્યા યે તનૂપા યે નસ્તન્વસ્તનૂજાઃ ।
અમર્ત્યા મર્ત્યામભિ નઃ સચધ્વમાયુર્ધત્ત પ્રતરં જીવસે નઃ
6.42
અવ જ્યામિવ ધન્વનો મન્યું તનોમિ તે હૃદઃ ।
યથા સંમનસૌ ભૂત્વા સખાયાવિવ સચાવહૈ
સખાયાવિવ સચાવહા અવ મન્યું તનોમિ તે ।
અધસ્તે અશ્મનો મન્યુમુપાસ્યામસિ યો ગુરુઃ
અભિ તિષ્ઠામિ તે મન્યું પાર્ષ્ણ્યા પ્રપદેન ચ ।
યથાવશો ન વાદિષો મમ ચિત્તમુપાયસિ
6.43
અયં દર્ભો વિમન્યુકઃ સ્વાય ચારણાય ચ ।
મન્યોર્વિમન્યુકસ્યાયં મન્યુશમન ઉચ્યતે
અયં યો ભૂરિમૂલઃ સમુદ્રમવતિષ્ઠતિ ।
દર્ભઃ પૃથિવ્યા ઉત્થિતો મન્યુશમન ઉચ્યતે
વિ તે હનવ્યાં શરણિં વિ તે મુખ્યાં નયામસિ ।
યથાવશો ન વાદિષો મમ ચિત્તમુપાયસિ
6.44
અસ્થાદ્દ્યૌરસ્થાત્પૃથિવ્યસ્થાદ્વિશ્વમિદં જગત્।
અસ્થુર્વૃક્ષા ઊર્ધ્વસ્વપ્નાસ્તિષ્ઠાદ્રોગો અયં તવ
શતં યા ભેષજાનિ તે સહસ્રં સંગતાનિ ચ ।
શ્રેષ્ઠમાસ્રાવભેષજં વસિષ્ઠં રોગનાશનમ્
રુદ્રસ્ય મૂત્રમસ્યમૃતસ્ય નાભિઃ ।
વિષાણકા નામ વા અસિ પિતૄણાં મૂલાદુત્થિતા વાતીકૃતનાશની
6.45
પરોઽપેહિ મનસ્પાપ કિમશસ્તાનિ શંસસિ ।
પરેહિ ન ત્વા કામયે વૃક્ષાં વનાનિ સં ચર ગૃહેષુ ગોષુ મે મનઃ
અવશસા નિઃશસા યત્પરાશસોપારિમ જાગ્રતો યત્સ્વપન્તઃ ।
અગ્નિર્વિશ્વાન્યપ દુષ્કૃતાન્યજુષ્ટાન્યારે અસ્મદ્દધાતુ
યદિન્દ્ર બ્રહ્મણસ્પતેઽપિ મૃષા ચરામસિ ।
પ્રચેતા ન આઙ્ગિરસો દુરિતાત્પાત્વંહસઃ
6.46
યો ન જીવોઽસિ ન મૃતો દેવાનામમૃતગર્ભોઽસિ સ્વપ્ન ।
વરુણાની તે માતા યમઃ પિતારરુર્નામાસિ
વિદ્મ તે સ્વપ્ન જનિત્રં દેવજામીનાં પુત્રોઽસિ યમસ્ય કરણઃ ।
અન્તકોઽસિ મૃત્યુરસિ તં ત્વા સ્વપ્ન તથા સં વિદ્મ સ નઃ સ્વપ્ન દુષ્વપ્ન્યાત્પાહિ
યથા કલાં યથા શફં યથર્ણં સંનયન્તિ ।
એવા દુષ્વપ્ન્યં સર્વં દ્વિષતે સં નયામસિ
6.47
અગ્નિઃ પ્રાતઃસવને પાત્વસ્માન્ વૈશ્વાનરો વિશ્વકૃદ્વિશ્વશંભૂઃ ।
સ નઃ પાવકો દ્રવિણે દધાત્વાયુષ્મન્તઃ સહભક્ષાઃ સ્યામ
વિશ્વે દેવા મરુત ઇન્દ્રો અસ્માન્ અસ્મિન્ દ્વિતીયે સવને ન જહ્યુઃ ।
આયુષ્મન્તઃ પ્રિયમેષાં વદન્તો વયં દેવાનાં સુમતૌ સ્યામ
ઇદં તૃતીયં સવનં કવીનામૃતેન યે ચમસમૈરયન્ત ।
તે સૌધન્વનાઃ સ્વરાનશાનાઃ સ્વિષ્ટિં નો અભિ વસ્યો નયન્તુ
6.48
શ્યેનોઽસિ ગાયત્રચ્છન્દા અનુ ત્વા રભે ।
સ્વસ્તિ મા સં વહાસ્ય યજ્ઞસ્યોદૃચિ સ્વાહા
ઋભુરસિ જગચ્છન્દા અનુ ત્વા રભે ।
સ્વસ્તિ મા સં વહાસ્ય યજ્ઞસ્યોદૃચિ સ્વાહા
વૃષાસિ ત્રિષ્ટુપ્છન્દા અનુ ત્વા રભે ।
સ્વસ્તિ મા સં વહાસ્ય યજ્ઞસ્યોદૃચિ સ્વાહા
6.49
નહિ તે અગ્ને તન્વઃ ક્રૂરમાનંશ મર્ત્યઃ ।
કપિર્બભસ્તિ તેજનં સ્વં જરાયુ ગૌરિવ
મેષ ઇવ વૈ સં ચ વિ ચોર્વચ્યસે યદુત્તરદ્રાવુપરશ્ચ ખાદતઃ ।
શીર્ષ્ણા શિરોઽપ્સસાપ્સો અર્દયન્ન્ અંશૂન્ બભસ્તિ હરિતેભિરાસભિઃ
સુપર્ણા વાચમક્રતોપ દ્યવ્યાખરે કૃષ્ણા ઇષિરા અનર્તિષુઃ ।
નિ યન્ નિયન્તિ ઉપરસ્ય નિષ્કૃતિં પુરૂ રેતો દધિરે સૂર્યશ્રિતઃ
6.50
હતં તર્દં સમઙ્કમાખુમશ્વિના છિન્તં શિરો અપિ પૃષ્ટીઃ શૃણીતમ્ ।
યવાન્ નેદદાન્ અપિ નહ્યતં મુખમથાભયં કૃણુતં ધાન્યાય
તર્દ હૈ પતઙ્ગ હૈ જભ્ય હા ઉપક્વસ ।
બ્રહ્મેવાસંસ્થિતં હવિરનદન્ત ઇમાન્ યવાન્ અહિંસન્તો અપોદિત
તર્દાપતે વઘાપતે તૃષ્ટજમ્ભા આ શૃણોત મે ।
ય આરણ્યા વ્યદ્વરા યે કે ચ સ્થ વ્યદ્વરાસ્તાન્ત્સર્વાન્ જમ્ભયામસિ
6.51
વાયોઃ પૂતઃ પવિત્રેણ પ્રત્યઙ્સોમો અતિ દ્રુતઃ ।
ઇન્દ્રસ્ય યુજઃ સખા
આપો અસ્માન્ માતરઃ સૂદયન્તુ ઘૃતેન નો ઘૃતપ્વઃ પુનન્તુ ।
વિશ્વં હિ રિપ્રં પ્રવહન્તિ દેવીરુદિદાભ્યઃ શુચિરા પૂત એમિ
યત્કિં ચેદં વરુણ દૈવ્યે જનેઽભિદ્રોહં મનુષ્યાશ્ચરન્તિ ।
અચિત્ત્યા ચેત્તવ ધર્મ યુયોપિમ મા નસ્તસ્માદેનસો દેવ રીરિષઃ
6.52
ઉત્સૂર્યો દિવ એતિ પુરો રક્ષાંસિ નિજૂર્વન્ ।
આદિત્યઃ પર્વતેભ્યો વિશ્વદૃષ્ટો અદૃષ્ટહા
નિ ગાવો ગોષ્ઠે અસદન્ નિ મૃગાસો અવિક્ષત ।
ન્યૂર્મયો નદીનં ન્યદૃષ્ટા અલિપ્સત
આયુર્દદં વિપશ્ચિતં શ્રુતાં કણ્વસ્ય વીરુધમ્ ।
આભારિષં વિશ્વભેષજીમસ્યાદૃષ્ટાન્ નિ શમયત્
6.53
દ્યૌશ્ચ મ ઇદં પૃથિવી ચ પ્રચેતસૌ શુક્રો બૃહન્ દક્ષિણયા પિપર્તુ ।
અનુ સ્વધા ચિકિતાં સોમો અગ્નિર્વાયુર્નઃ પાતુ સવિતા ભગશ્ચ
પુનઃ પ્રાણઃ પુનરાત્મા ન ઐતુ પુનશ્ચક્ષુઃ પુનરસુર્ન ઐતુ ।
વૈશ્વાનરો નો અદબ્ધસ્તનૂપા અન્તસ્તિષ્ઠાતિ દુરિતાનિ વિશ્વા
સં વર્ચસા પયસા સં તનૂભિરગન્મહિ મનસા સં શિવેન ।
ત્વષ્ટા નો અત્ર વરીયઃ કૃણોત્વનુ નો માર્ષ્ટુ તન્વો યદ્વિરિષ્ટમ્
6.54
ઇદં તદ્યુજ ઉત્તરમિન્દ્રં શુમ્ભામ્યષ્ટયે ।
અસ્ય ક્ષત્રં શ્રિયં મહીં વૃષ્ટિરિવ વર્ધયા તૃણમ્
અસ્મૈ ક્ષત્રમગ્નીષોમાવસ્મૈ ધારયતં રયિમ્ ।
ઇમં રાષ્ટ્રસ્યાભીવર્ગે કૃણુતં યુજ ઉત્તરમ્
સબન્ધુશ્ચાસબન્ધુશ્ચ યો અસ્માઁ અભિદાસતિ ।
સર્વં તં રન્ધયાસિ મે યજમાનાય સુન્વતે
6.55
યે પન્થાનો બહવો દેવયાના અન્તરા દ્યાવાપૃથિવી સંચરન્તિ ।
તેષામજ્યાનિં યતમો વહાતિ તસ્મૈ મા દેવાઃ પરિ દત્તેહ સર્વે
ગ્રીષ્મો હેમન્તઃ શિશિરો વસન્તઃ શરદ્વર્ષાઃ સ્વિતે નો દધાત ।
આ નો ગોષુ ભજતા પ્રજાયાં નિવાત ઇદ્વઃ શરણે સ્યામ
ઇદાવત્સરાય પરિવત્સરાય સંવત્સરાય કૃણુતા બૃહન્ નમઃ ।
તેષાં વયં સુમતૌ યજ્ઞિયાનામપિ ભદ્રે સૌ મનસે સ્યામ
6.56
મા નો દેવા અહિર્વધીત્સતોકાન્ત્સહપુરુષાન્ ।
સમ્યતં ન વિ ષ્પરદ્વ્યાત્તં ન સં યમન્ નમો દેવજનેભ્યઃ ।
નમોઽસ્ત્વસિતાય નમસ્તિરશ્ચિરાજયે ।
સ્વજાય બભ્રવે નમો નમો દેવજનેભ્યઃ
સં તે હન્મિ દતા દતઃ સમુ તે હન્વા હનૂ ।
સં તે જિહ્વયા જિહ્વાં સં વાસ્નાહ આસ્યમ્
6.57
ઇદમિદ્વા ઉ ભેષજમિદં રુદ્રસ્ય ભેષજમ્ ।
યેનેષુમેકતેજનાં શતશલ્યામપબ્રવત્
જાલાષેણાભિ ષિઞ્ચત જાલાષેણોપ સિઞ્ચત ।
જાલાષમુગ્રં ભેષજં તેન નો મૃડ જીવસે
શં ચ નો મયશ્ચ નો મા ચ નઃ કિં ચનામમત્।
ક્ષમા રપો વિશ્વં નો અસ્તુ ભેષજં સર્વં નો અસ્તુ ભેષજમ્
6.58
યશસં મેન્દ્રો મઘવાન્ કૃણોતુ યશસં દ્યાવાપૃથિવી ઉભે ઇમે ।
યશસં મા દેવઃ સવિતા કૃણોતુ પ્રિયો દાતુર્દક્ષિણાયા ઇહ સ્યામ્
યથેન્દ્રો દ્યાવાપૃથિવ્યોર્યશસ્વાન્ યથાપ ઓષધીષુ યશસ્વતીઃ ।
એવા વિશ્વેષુ દેવેષુ વયં સર્વેષુ યશસઃ સ્યામ
યશા ઇન્દ્રો યશા અગ્નિર્યશાઃ સોમો અજાયત ।
યશા વિશ્વસ્ય ભૂતસ્યાહમસ્મિ યશસ્તમઃ
6.59
અનડુદ્ભ્યસ્ત્વં પ્રથમં ધેનુભ્યસ્ત્વમરુન્ધતિ ।
અધેનવે વયસે શર્મ યચ્છ ચતુષ્પદે
શર્મ યચ્છત્વોષધિઃ સહ દેવીરરુન્ધતી ।
કરત્પયસ્વન્તં ગોષ્ઠમયક્ષ્મામુત પૂરુષાન્
વિશ્વરૂપાં સુભગામછાવદામિ જીવલામ્ ।
સા નો રુદ્રસ્યાસ્તાં હેતિં દૂરં નયતુ ગોભ્યઃ
6.6
અયમા યાત્યર્યમા પુરસ્તાદ્વિષિતસ્તુપઃ ।
અસ્યા ઇચ્છન્ન્ અગ્રુવૈ પતિમુત જાયામજાનયે
અશ્રમદિયમર્યમન્ન્ અન્યાસાં સમનં યતી ।
અઙ્ગો ન્વર્યમન્ન્ અસ્યા અન્યાઃ સમનમાયતિ
ધાતા દાધાર પૃથિવીં ધાતા દ્યામુત સૂર્યમ્ ।
ધાતાસ્યા અગ્રુવૈ પતિં દધાતુ પ્રતિકામ્યમ્
6.61
મહ્યમાપો મધુમદેરયન્તાં મહ્યં સૂરો અભરજ્જ્યોતિષે કમ્ ।
મહ્યં દેવા ઉત વિશ્વે તપોજા મહ્યં દેવઃ સવિતા વ્યચો ધાત્
અહં વિવેચ પૃથિવીમુત દ્યામહમૃતૂંરજનયં સપ્ત સાકમ્ ।
અહં સત્યમનૃતં યદ્વદામ્યહં દૈવીં પરિ વાચં વિશશ્ચ
અહં જજાન પૃથિવીમુત દ્યામહમૃતૂંરજનયં સપ્ત સિન્ધૂન્ ।
અહં સત્વમનૃતં યદ્વદામિ યો અગ્નીષોમાવજુષે સખાયા
6.62
વૈશ્વાનરો રશ્મિભિર્નઃ પુનાતુ વાતઃ પ્રાણેનેષિરો નભોભિઃ ।
દ્યાવાપૃથિવી પયસા પયસ્વતી ઋતાવરી યજ્ઞિયે ન પુનીતામ્
વૈશ્વાનરીં સૂનૃતામા રભધ્વં યસ્યા આશાસ્તન્વો વીતપૃષ્ઠાઃ ।
તયા ગૃણન્તઃ સધમાદેષુ વયં સ્યામ પતયો રયીનામ્
વૈશ્વાનરીં વર્ચસ આ રભધ્વં શુદ્ધા ભવન્તઃ શુચયઃ પાવકાઃ ।
ઇહેડયા સધમાદં મદન્તો જ્યોક્પશ્યેમ સૂર્યમુચ્ચરન્તમ્
6.63
યત્તે દેવી નિરૃતિરાબબન્ધ દામ ગ્રીવાસ્વવિમોક્યં યત્।
તત્તે વિ ષ્યામ્યાયુષે વર્ચસે બલાયાદોમદમન્નમદ્ધિ પ્રસૂતઃ
નમોઽસ્તુ તે નિરૃતે તિગ્મતેજોઽયસ્મયાન્ વિ ચૃતા બન્ધપાશાન્ ।
યમો મહ્યં પુનરિત્ત્વાં દદાતિ તસ્મૈ યમાય નમો અસ્તુ મૃત્યવે
અયસ્મયે દ્રુપદે બેધિષ ઇહાભિહિતો મૃત્યુભિર્યે સહસ્રમ્ ।
યમેન ત્વં પિતૃભિઃ સંવિદાન ઉત્તમં નાકમધિ રોહયેમમ્
સંસમિદ્યુવસે વૃષન્ન્ અગ્ને વિશ્વાન્યર્ય આ ।
ઇડસ્પદે સમિધ્યસે સ નો વસૂન્યા ભર
6.64
સં જાનીધ્વં સં પૃચ્યધ્વં સં વો મનાંસિ જાનતામ્ ।
દેવા ભાગં યથા પૂર્વે સંજાનાના ઉપાસતે
સમાનો મન્ત્રઃ સમિતિઃ સમાની સમાનં વ્રતં સહ ચિત્તમેષામ્ ।
સમાનેન વો હવિષા જુહોમિ સમાનં ચેતો અભિસંવિશધ્વમ્
સમાની વ આકૂતિઃ સમાના હૃદયાનિ વઃ ।
સમાનમસ્તુ વો મનઃ યથા વઃ સુસહાસતિ
6.65
અવ મન્યુરવાયતાવ બાહૂ મનોયુજા ।
પરાશર ત્વં તેષાં પરાઞ્ચં શુષ્મમર્દયાધા નો રયિમા કૃધિ
નિર્હસ્તેભ્યો નૈર્હસ્તં યં દેવાઃ શરુમસ્યથ ।
વૃશ્ચામિ શત્રૂણાં બાહૂન્ અનેન હવિષાઽહમ્
ઇન્દ્રશ્ચકાર પ્રથમં નૈર્હસ્તમસુરેભ્યઃ ।
જયન્તુ સત્વાનો મમ સ્થિરેણેન્દ્રેણ મેદિના
6.66
નિર્હસ્તઃ શત્રુરભિદાસન્ન્ અસ્તુ યે સેનાભિર્યુધમાયન્ત્યસ્માન્ ।
સમર્પયેન્દ્ર મહતા વધેન દ્રાત્વેષામઘહારો વિવિદ્ધઃ
આતન્વાના આયચ્છન્તોઽસ્યન્તો યે ચ ધાવથ ।
નિર્હસ્તાઃ શત્રવઃ સ્થનેન્દ્રો વોઽદ્ય પરાશરીત્
નિર્હસ્તાઃ સન્તુ શત્રવોઽઙ્ગૈષાં મ્લાપયામસિ ।
અથૈષામિન્દ્ર વેદાંસિ શતશો વિ ભજામહૈ
6.67
પરિ વર્ત્માનિ સર્વત ઇન્દ્રઃ પૂષા ચ સસ્રતુઃ ।
મુહ્યન્ત્વદ્યામૂઃ સેના અમિત્રાણાં પરસ્તરામ્
મૂઢા અમિત્રાશ્ચરતાશીર્ષાણ ઇવાહયઃ ।
તેષાં વો અગ્નિમૂઢાનામિન્દ્રો હન્તુ વરંવરમ્
ઐષુ નહ્ય વૃષાજિનં હરિણસ્ય ભિયં કૃધિ ।
પરાઙમિત્ર એષત્વર્વાચી ગૌરુપેષતુ
6.68
આયમગન્ત્સવિતા ક્ષુરેણોષ્ણેન વાય ઉદકેનેહિ ।
આદિત્યા રુદ્રા વસવ ઉન્દન્તુ સચેતસઃ સોમસ્ય રાજ્ઞો વપત પ્રચેતસઃ
અદિતિઃ શ્મશ્રુ વપત્વાપ ઉન્દન્તુ વર્ચસા ।
ચિકિત્સતુ પ્રજાપતિર્દીર્ઘાયુત્વાય ચક્ષસે
યેનાવપત્સવિતા ક્ષુરેણ સોમસ્ય રાજ્ઞો વરુણસ્ય વિદ્વાન્ ।
તેન બ્રહ્માણો વપતેદમસ્ય ગોમાન્ અશ્વવાન્ અયમસ્તુ પ્રજાવાન્
6.69
ગિરાવરગરાટેષુ હિરન્યે ગોષુ યદ્યશઃ ।
સુરાયાં સિચ્યમાનાયાં કીલાલે મધુ તન્ મયિ
અશ્વિના સારઘેણ મા મધુનાઙ્ક્તં શુભસ્પતી ।
યથા ભર્ગસ્વતીં વાચમાવદાનિ જનામનુ
મયિ વર્ચો અથો યશોઽથો યજ્ઞસ્ય યત્પયઃ ।
તન્ મયિ પ્રજાપતિર્દિવિ દ્યામિવ દૃંહતુ
6.70
યથા માંસં યથા સુરા યથાક્ષા અધિદેવને ।
યથા પુંસો વૃષણ્યત સ્ત્રિયાં નિહન્યતે મનઃ ।
એવા તે અઘ્ન્યે મનોઽધિ વત્સે નિ હન્યતામ્
યથા હસ્તી હસ્તિન્યાઃ પદેન પદમુદ્યુજે ।
યથા પુંસો વૃષણ્યત સ્ત્રિયાં નિહન્યતે મનઃ ।
એવા તે અઘ્ન્યે મનોઽધિ વત્સે નિ હન્યતામ્
યથા પ્રધિર્યથોપધિર્યથા નભ્યં પ્રધાવધિ ।
યથા પુંસો વૃષણ્યત સ્ત્રિયાં નિહન્યતે મનઃ ।
એવા તે અઘ્ન્યે મનોઽધિ વત્સે નિ હન્યતામ્
6.71
યદન્નમદ્મિ બહુધા વિરૂપં હિરણ્યમશ્વમુત ગામજામવિમ્ ।
યદેવ કિં ચ પ્રતિજગ્રહાહમગ્નિષ્ટદ્ધોતા સુહુતં કૃનોતુ
યન્ મા હુતમહુતમાજગામ દત્તં પિતૃભિરનુમતં મનુષ્યૈઃ ।
યસ્માન્ મે મન ઉદિવ રારજીત્યગ્નિષ્ટદ્ધોતા સુહુતં કૃણોતુ
યદન્નમદ્મ્યનૃતેન દેવા દાસ્યન્ન્ અદાસ્યન્ન્ ઉત સંગૃણામિ ।
વૈશ્વાનરસ્ય મહતો મહિમ્ના શિવં મહ્યં મધુમદસ્ત્વન્નમ્
6.72
યથાસિતઃ પ્રથયતે વશામનુ વપૂંષિ કૃણ્વન્ન્ અસુરસ્ય માયયા ।
એવા તે શેપઃ સહસાયમર્કોઽઙ્ગેનાઙ્ગં સંસમકં કૃણોતુ
યથા પસસ્તાયાદરં વાતેન સ્થૂલભં કૃતમ્ ।
યાવત્પરસ્વતઃ પસસ્તાવત્તે વર્ધતાં પસઃ
યાવદઙ્ગીનં પારસ્વતં હાસ્તિનં ગાર્દભં ચ યત્।
યાવદશ્વસ્ય વાજિનસ્તાવત્તે વર્ધતાં પસઃ
6.73
એહ યાતુ વરુણઃ સોમો અગ્નિર્બૃહસ્પતિર્વસુભિરેહ યાતુ ।
અસ્ય શ્રિયમુપસંયાત સર્વ ઉગ્રસ્ય ચેત્તુઃ સંમનસઃ સજાતાઃ
યો વઃ શુષ્મો હૃદયેષ્વન્તરાકૂતિર્યા વો મનસિ પ્રવિષ્ટા ।
તાન્ત્સીવયામિ હવિષા ઘૃતેન મયિ સજાતા રમતિર્વો અસ્તુ
ઇહૈવ સ્ત માપ યાતાધ્યસ્મત્પૂષા પરસ્તાદપથં વઃ કૃણોતુ ।
વાસ્તોષ્પતિરનુ વો જોહવીતુ મયિ સજાતા રમતિઃ વો અસ્તુ
6.74
સં વઃ પૃચ્યન્તાં તન્વઃ સં મનાંસિ સમુ વ્રતા ।
સં વોઽયં બ્રહ્મણસ્પતિર્ભગઃ સં વો અજીગમત્
સંજ્ઞપનં વો મનસોઽથો સંજ્ઞપનં હૃદઃ ।
અથો ભગસ્ય યચ્છ્રાન્તં તેન સંજ્ઞપયામિ વઃ
યથાદિત્યા વસુભિઃ સમ્બભૂવુર્મરુદ્ભિરુગ્રા અહૃણીયમાનાઃ ।
એવા ત્રિણામન્ન્ અહૃણીયમાન ઇમાન્ જનાન્ત્સંમનસસ્કૃધીહ
6.75
નિરમું નુદ ઓકસઃ સપત્નો યઃ પૃતન્યતિ ।
નૈર્બાધ્યેન હવિષેન્દ્ર એનં પરાશરીત્
પરમાં તં પરાવતમિન્દ્રો નુદતુ વૃત્રહા ।
યતો ન પુનરાયતિ શશ્વતીભ્યઃ સમાભ્યઃ
એતુ તિસ્રઃ પરાવત એતુ પઞ્ચ જનામતિ ।
એતુ તિસ્રોઽતિ રોચના યતો ન પુનરાયતિ ।
શશ્વતીભ્યઃ સમાભ્યો યાવત્સૂર્યો અસદ્દિવિ
6.76
ય એનં પરિષીદન્તિ સમાદધતિ ચક્ષસે ।
સંપ્રેદ્ધો અગ્નિર્જિહ્વાભિરુદેતુ હૃદયાદધિ
અગ્નેઃ સામ્તપનસ્યાહમાયુષે પદમા રભે ।
અદ્ધાતિર્યસ્ય પશ્યતિ ધૂમમુદ્યન્તમાસ્યતઃ
યો અસ્ય સમિધં વેદ ક્ષત્રિયેણ સમાહિતામ્ ।
નાભિહ્વારે પદં નિ દધાતિ સ મૃત્યવે
નૈનં ઘ્નન્તિ પર્યાયિણો ન સન્નામવ ગચ્છતિ ।
અગ્નેર્યઃ ક્ષત્રિયો વિદ્વાન્ નામ ગૃહ્નાતિ આયુષે
6.77
અસ્થાદ્દ્યૌરસ્થાત્પૃથિવ્યસ્થાદ્વિશ્વમિદં જગત્।
આસ્થાને પર્વતા અસ્થુ સ્થામ્ન્યશ્વામતિષ્ઠિપમ્
ય ઉદાનત્પરાયણં ય ઉદાનણ્ન્યાયનમ્ ।
આવર્તનં નિવર્તનં યો ગોપા અપિ તં હુવે
જાતવેદો નિ વર્તય શતં તે સન્ત્વાવૃતઃ ।
સહસ્રં ત ઉપાવૃતસ્તાભિર્નઃ પુનરા કૃધિ
6.78
તેન ભૂતેન હવિષાયમા પ્યાયતાં પુનઃ ।
જાયાં યામસ્મા આવાક્ષુસ્તાં રસેનાભિ વર્ધતામ્
અભિ વર્ધતાં પયસાભિ રાષ્ટ્રેણ વર્ધતામ્ ।
રય્યા સહસ્રવર્ચસેમૌ સ્તામનુપક્ષિતૌ
ત્વષ્ટા જાયામજનયત્ત્વષ્ટાસ્યૈ ત્વાં પતિમ્ ।
ત્વષ્ટા સહસ્રમાયુંષિ દીર્ઘમાયુઃ કૃણોતુ વામ્
6.79
અયં નો નભસસ્પતિઃ સંસ્ફાનો અભિ રક્ષતુ ।
અસમાતિં ગૃહેષુ નઃ
ત્વં નો નભસસ્પતે ઊર્જં ગૃહેસુ ધારય ।
આ પુષ્ટમેત્વા વસુ
દેવ સંસ્ફાન સહસ્રાપોષસ્યેશિષે ।
તસ્ય નો રાસ્વ તસ્ય નો ધેહિ તસ્ય તે ભક્તિવામ્સઃ સ્યામ
6.80
અન્તરિક્ષેણ પતતિ વિશ્વા ભૂતાવચાકશત્।
શુનો દિવ્યસ્ય યન્ મહસ્તેના તે હવિષા વિધેમ
યે ત્રયઃ કાલકાઞ્જા દિવિ દેવા ઇવ શ્રિતાઃ ।
તાન્ત્સર્વાન્ અહ્વ ઊતયેઽસ્મા અરિષ્ટતાતયે
અપ્સુ તે જન્મ દિવિ તે સધસ્થં સમુદ્રે અન્તર્મહિમા તે પૃથિવ્યામ્ ।
શુનો દિવ્યસ્ય યન્ મહસ્તેના તે હવિષા વિધેમ
6.81
યન્તાસિ યચ્છસે હસ્તાવપ રક્ષાંસિ સેધસિ ।
પ્રજાં ધનં ચ ગૃહ્ણાનઃ પરિહસ્તો અભૂદયમ્
પરિહસ્ત વિ ધારય યોનિં ગર્ભાય ધાતવે ।
મર્યાદે પુત્રમા ધેહિ તં ત્વમા ગમયાગમે
યં પરિહસ્તમબિભરદિતિઃ પુત્રકામ્યા ।
ત્વષ્ટા તમસ્યા આ બધ્નાદ્યથા પુત્રં જનાદ્
6.82
આગચ્છત આગતસ્ય નામ ગૃહ્ણામ્યાયતઃ ।
ઇન્દ્રસ્ય વૃત્રઘ્નો વન્વે વાસવસ્ય શતક્રતોઃ
યેન સૂર્યાં સાવિત્રીમશ્વિનોહતુઃ પથા ।
તેન મામબ્રવીદ્ભગો જાયામા વહતાદિતિ
યસ્તેઽઙ્કુશો વસુદાનો બૃહન્ન્ ઇન્દ્ર હિરણ્યયઃ ।
તેના જનિયતે જાયાં મહ્યં ધેહિ શચીપતે
6.83
અપચિતઃ પ્ર પતત સુપર્ણો વસતેરિવ ।
સૂર્યઃ કૃણોતુ ભેષજં ચન્દ્રમા વોઽપોચ્છતુ
એન્યેકા શ્યેન્યેકા કૃષ્ણૈકા રોહિણી દ્વે ।
સર્વાસામગ્રભં નામાવીરઘ્નીરપેતન
અસૂતિકા રામાયણ્યપચિત્પ્ર પતિષ્યતિ ।
ગ્લૌરિતઃ પ્ર પતિષ્યતિ સ ગલુન્તો નશિષ્યતિ
વીહિ સ્વામાહુતિં જુષાનો મનસા સ્વાહા મનસા યદિદં જુહોમિ
6.84
યસ્યાસ્ત આસનિ ઘોરે જુહોમ્યેષાં બદ્ધાનામવસર્જનાય કમ્ ।
ભૂમિરિતિ ત્વાભિપ્રમન્વતે જના નિરૃતિરિતિ ત્વાહં પરિ વેદ સર્વતઃ
ભૂતે હવિષ્મતી ભવૈષ તે ભાગો યો અસ્માસુ ।
મુઞ્ચેમાન્ અમૂન્ એનસઃ સ્વાહા
એવો ષ્વસ્મન્ નિરૃતેઽનેહા ત્વમયસ્મયાન્ વિ ચૃતા બન્ધપાશાન્ ।
યમો મહ્યં પુનરિત્ત્વાં દદાતિ તસ્મૈ યમાય નમો અસ્તુ મૃત્યવે
અયસ્મયે દ્રુપદે બેધિષ ઇહાભિહિતો મૃત્યુભિર્યે સહસ્રમ્ ।
યમેન ત્વં પિતૃભિઃ સંવિદાન ઉત્તમં નાકમધિ રોહયેમમ્
6.85
વરણો વારયાતા અયં દેવો વનસ્પતિઃ ।
યક્ષ્મો યો અસ્મિન્ન્ આવિષ્ટસ્તમુ દેવા અવીવરન્
ઇન્દ્રસ્ય વચસા વયં મિત્રસ્ય વરુણસ્ય ચ ।
દેવાનાં સર્વેષાં વાચા યક્ષ્મં તે વારયામહે
યથા વૃત્ર ઇમા આપસ્તસ્તમ્ભ વિશ્વધા યતીઃ ।
એવા તે અગ્નિના યક્ષ્મં વૈશ્વાનરેણ વારયે
6.86
વૃષેન્દ્રસ્ય વૃષા દિવો વૃસા પૃથિવ્યા અયમ્ ।
વૃષા વિશ્વસ્ય ભૂતસ્ય ત્વમેકવૃષો ભવ
સમુદ્ર ઈશે સ્રવતામગ્નિઃ પૃથિવ્યા વશી ।
ચન્દ્રમા નક્ષત્રાણામીશે ત્વમેકવૃષો ભવ
સમ્રાડસ્યસુરાણાં કકુન્ મનુષ્યાનામ્ ।
દેવાનામર્ધભાગસિ ત્વમેકવૃષો ભવ
6.87
આ ત્વાહાર્ષમન્તરભૂર્ધ્રુવસ્તિષ્ઠાવિચાચલત્।
વિશસ્ત્વા સર્વા વાઞ્છન્તુ મા ત્વદ્રાષ્ટ્રમધિ ભ્રશત્
ઇહૈવૈધિ માપ ચ્યોષ્ઠાઃ પર્વત ઇવાવિચાચલત્।
ઇન્દ્ર ઇવેહ ધ્રુવસ્તિષ્ઠેહ રાષ્ટ્રમુ ધારય
ઇન્દ્ર એતમદીધરત્ધ્રુવં ધ્રુવેણ હવિષા ।
તસ્મૈ સોમો અધિ બ્રવદયં ચ બ્રહ્મણસ્પતિઃ
6.88
ધ્રુવા દ્યૌર્ધ્રુવા પૃથિવી ધ્રુવં વિશ્વમિદં જગત્।
ધ્રુવાસઃ પર્વતા ઇમે ધ્રુવો રાજા વિશામયમ્
ધ્રુવં તે રાજા વરુણો ધ્રુવં દેવો બૃહસ્પતિઃ ।
ધ્રુવં ત ઇન્દ્રશ્ચાગ્નિશ્ચ રાષ્ટ્રં ધારયતાં ધ્રુવમ્
ધ્રુવોઽચ્યુતઃ પ્ર મૃણીહિ શત્રૂન્ છત્રૂયતોઽધરાન્ પાદયસ્વ ।
સર્વા દિશઃ સંમનસઃ સધ્રીચીર્ધ્રુવાય તે સમિતિઃ કલ્પતામિહ
6.89
ઇદં યત્પ્રેણ્યઃ શિરો દત્તં સોમેન વૃષ્ણ્યમ્ ।
તતઃ પરિ પ્રજાતેન હાર્દિં તે શોચયામસિ
શોચયામસિ તે હાર્દિં શોચયામસિ તે મનઃ ।
વાતં ધૂમ ઇવ સધ્ર્યઙ્મામેવાન્વેતુ યે મનઃ
મહ્યં ત્વા મિત્રાવરુણૌ મહ્યં દેવી સરસ્વતી ।
મહ્યં ત્વા મધ્યં ભૂમ્યા ઉભાવન્તૌ સમસ્યતામ્
6.9
યાં તે રુદ્ર ઇષુમાસ્યદઙ્ગેભ્યો હૃદયાય ચ ।
ઇદં તામદ્ય ત્વદ્વયં વિષૂચીં વિ વૃહામસિ
યાસ્તે શતં ધમનયોઽઙ્ગાન્યનુ વિષ્ઠિતાઃ ।
તાસાં તે સર્વાસાં વયં નિર્વિષાણિ હ્વયામસિ
નમસ્તે રુદ્રાસ્યતે નમઃ પ્રતિહિતાયૈ ।
નમો વિસૃજ્યમાનાયૈ નમો નિપતિતાયૈ
6.91
ઇમં યવમષ્ટાયોગૈઃ ષદ્યોગેભિરચર્કૃષુઃ ।
તેના તે તન્વો રપોઽપાચીનમપ વ્યયે
ન્યગ્વાતો વાતિ ન્યક્તપતિ સૂર્યઃ ।
નીચીનમઘ્ન્યા દુહે ન્યગ્ભવતુ તે રપઃ
આપ ઇદ્વા ઉ ભેષજીરાપો અમીવચાતનીઃ ।
આપો વિશ્વસ્ય ભેષજીસ્તાસ્તે કૃણ્વન્તુ ભેષજમ્
6.92
વાતરંહા ભવ વાજિન્ યુજમાન ઇન્દ્રસ્ય યાહિ પ્રસવે મનોજવાઃ ।
યુઞ્જન્તુ ત્વા મરુતો વિશ્વવેદસ આ તે ત્વસ્તા પત્સુ જવં દધાતુ
જવસ્તે અર્વન્ નિહિતો ગુહા યઃ શ્યેને વાતે ઉત યોઽચરત્પરીત્તઃ ।
તેન ત્વં વાજિન્ બલવાન્ બલેનાજિં જય સમને પરયિષ્ણુઃ
તનૂષ્ટે વાજિન્ તન્વં નયન્તી વામમસ્મભ્યં ધાવતુ શર્મ તુભ્યમ્ ।
અહ્રુતો મહો ધરુણાય દેવો દિવીવ જ્યોતિઃ સ્વમા મિમીયાત્
6.93
યમો મૃત્યુરઘમારો નિરૃથો બભ્રુઃ શર્વોઽસ્તા નીલશિખણ્ડઃ ।
દેવજનાઃ સેનયોત્તસ્થિવાંસસ્તે અસ્માકં પરિ વૃઞ્જન્તુ વીરાન્
મનસા હોમૈર્હરસા ઘૃતેન શર્વાયાસ્ત્ર ઉત રાજ્ઞે ભવાય ।
નમસ્યેભ્યો નમ એભ્યઃ કૃણોમ્યન્યત્રાસ્મદઘવિષા નયન્તુ
ત્રાયધ્વં નો અઘવિષાભ્યો વધાદ્વિશ્વે દેવા મરુતો વિશ્વવેદસઃ ।
અગ્નીષોમા વરુણઃ પૂતદક્ષા વાતાપર્જન્યયોઃ સુમતૌ સ્યામ
6.94
સં વો મનાંસિ સં વ્રતા સમાકૂતીર્નમામસિ ।
અમી યે વિવ્રતા સ્થન તાન્ વઃ સં નમયામસિ
અહં ગૃભ્ણામિ મનસા મનાંસિ મમ ચિત્તમનુ ચિત્તેભિરેત ।
મમ વશેષુ હૃદયાનિ વઃ કૃણોમિ મમ યાતમનુવર્ત્માન એત
ઓતે મે દ્યાવાપૃથિવી ઓતા દેવી સરસ્વતી ।
ઓતૌ મ ઇન્દ્રશ્ચાગ્નિશ્ચ ર્ધ્યાસ્મેદં સરસ્વતિ
6.95
અશ્વત્થો દેવસદનસ્તૃતીયસ્યામિતો દિવિ ।
તત્રામૃતસ્ય ચક્ષણં દેવાઃ કુષ્ઠમવન્વત
હિરણ્યયી નૌરચરદ્ધિરણ્યબન્ધના દિવિ ।
તત્રામૃતસ્ય પુષ્પં દેવાઃ કુષ્ઠમવન્વત
ગર્ભો અસ્યોષધીનાં ગર્ભો હિમવતામુત ।
ગર્ભો વિશ્વસ્ય ભૂતસ્યેમં મે અગદં કૃધિ
6.96
યા ઓષધયઃ સોમરાજ્ઞીર્બહ્વીઃ શતવિચક્ષણાઃ ।
બૃહસ્પતિપ્રસૂતાસ્તા નો મુઞ્ચન્ત્વંહસઃ
મુઞ્ચન્તુ મા શપથ્યાદથો વરુણ્યાદુત ।
અથો યમસ્ય પડ્વીશાદ્વિશ્વસ્માદ્દેવકિલ્બિષાત્
યચ્ચક્ષુષા મનસા યચ્ચ વાચોપારિમ જાગ્રતો યત્સ્વપન્તઃ ।
સોમસ્તાનિ સ્વધયા નઃ પુનાતુ
6.97
અભિભૂર્યજ્ઞો અભિભૂરગ્નિરભિભૂઃ સોમો અભિભૂરિન્દ્રઃ ।
અભ્યહં વિશ્વાઃ પૃતના યથાસાન્યેવા વિધેમાગ્નિહોત્રા ઇદં હવિઃ
સ્વધાસ્તુ મિત્રાવરુણા વિપશ્ચિતા પ્રજાવત્ક્ષત્રં મધુનેહ પિન્વતમ્ ।
બાધેથાં દૂરં નિરૃતિં પરાચૈઃ કૃતં ચિદેનઃ પ્ર મુમુક્તમસ્મત્
ઇમં વીરમનુ હર્ષધ્વમુગ્રમિન્દ્રં સખાયો અનુ સં રભધ્વમ્ ।
ગ્રામજિતં ગોજિતં વજ્રબાહું જયન્તમજ્મ પ્રમૃણન્તમોજસા
6.98
ઇન્દ્રો જયાતિ ન પરા જયાતા અધિરાજો રાજસુ રાજયાતૈ ।
ચર્કૃત્ય ઈડ્યો વન્દ્યશ્ચોપસદ્યો નમસ્ય્શ્ભવેહ
ત્વમિન્દ્રાધિરાજઃ શ્રવસ્યુસ્ત્વં ભૂરભિભૂતિર્જનાનામ્ ।
ત્વં દૈવીર્વિશ ઇમા વિ રાજાયુષ્મત્ક્ષત્રમજરં તે અસ્તુ
પ્રાચ્યા દિશસ્ત્વમિન્દ્રાસિ રાજોતોદીચ્યા દિશો વૃત્રહન્ છત્રુહોઽસિ ।
યત્ર યન્તિ સ્રોત્યાસ્તજ્જિતં તે દક્ષિણતો વૃષભ એષિ હવ્યઃ
6.99
અભિ ત્વેન્દ્ર વરિમતઃ પુરા ત્વાંહૂરણાદ્ધુવે ।
હ્વયામ્યુગ્રં ચેત્તારં પુરુણામાનમેકજમ્
યો અદ્ય સેન્યો વધો જિઘાંસન્ ન ઉદીરતે ।
ઇન્દ્રસ્ય તત્ર બાહૂ સમન્તં પરિ દદ્મઃ
પરિ દદ્મ ઇન્દ્રસ્ય બાહૂ સમન્તં ત્રાતુસ્ત્રાયતાં નઃ ।
દેવ સવિતઃ સોમ રાજન્ત્સુમનસં મા કૃણુ સ્વસ્તયે
6.100
દેવા અદુઃ સૂર્યો દ્યૌરદાત્પૃથિવ્યદાત્।
તિસ્રઃ સરસ્વતિરદુઃ સચિત્તા વિષદૂષણમ્
યદ્વો દેવા ઉપજીકા આસિઞ્ચન્ ધન્વન્યુદકમ્ ।
તેન દેવપ્રસૂતેનેદં દૂષયતા વિષમ્
અસુરાણાં દુહિતાસિ સા દેવાનામસિ સ્વસા ।
દિવસ્પૃથિવ્યાઃ સંભૂતા સા ચકર્થારસં વિષમ્
6.101
આ વૃષાયસ્વ શ્વસિહિ વર્ધસ્વ પ્રથયસ્વ ચ ।
યથાઙ્ગં વર્ધતાં શેપસ્તેન યોષિતમિજ્જહિ
યેન કૃષં વાજયન્તિ યેન હિન્વન્ત્યાતુરમ્ ।
તેનાસ્ય બ્રહ્મણસ્પતે ધનુરિવા તાનયા પસઃ
આહં તનોમિ તે પસો અધિ જ્યામિવ ધન્વનિ ।
ક્રમસ્વ ઋષ ઇવ રોહિતમનવગ્લાયતા સદા
6.102
યથાયં વાહો અશ્વિના સમૈતિ સં ચ વર્તતે ।
એવા મામભિ તે મનઃ સમૈતુ સં ચ વર્તતામ્
આહં ખિદામિ તે મનો રાજાશ્વઃ પૃષ્ટ્યામિવ ।
રેષ્મછિન્નં યથા તૃણં મયિ તે વેષ્ટતાં મનઃ
આઞ્જનસ્ય મદુઘસ્ય કુષ્ઠસ્ય નલદસ્ય ચ ।
તુરો ભગસ્ય હસ્તાભ્યામનુરોધનમુદ્ભરે
6.103
સંદાનં વો બૃહસ્પતિઃ સંદાનં સવિતા કરત્।
સંદાનં મિત્રો અર્યમા સંદાનં ભગો અશ્વિના
સં પરમાન્ત્સમવમાન્ અથો સં દ્યામિ મધ્યમાન્ ।
ઇન્દ્રસ્તાન્ પર્યહાર્દામ્ના તાન્ અગ્ને સં દ્યા ત્વમ્
અમી યે યુધમાયન્તિ કેતૂન્ કૃત્વાનીકશઃ ।
ઇન્દ્રસ્તાન્ પર્યહાર્દામ્ન તાન્ અગ્ને સં દ્યા ત્વમ્
6.104
આદાનેન સંદાનેનામિત્રાન્ આ દ્યામસિ ।
અપાના યે ચૈષાં પ્રાણા અસુનાસૂન્ત્સમછિદન્
ઇદમાદાનમકરં તપસેન્દ્રેણ સંશિતમ્ ।
અમિત્રા યેઽત્ર નઃ સન્તિ તાન્ અગ્ન આ દ્યા ત્વમ્
ઐનાન્ દ્યતામિન્દ્રાગ્ની સોમો રાજા ચ મેદિનૌ ।
ઇન્દ્રો મરુત્વાન્ આદાનમમિત્રેભ્યઃ કૃણોતુ નઃ
6.105
યથા મનો મનસ્કેતૈઃ પરાપતત્યાશુમત્।
એવા ત્વં કાસે પ્ર પત મનસોઽનુ પ્રવાય્યમ્
યથા બાણઃ સુસંશિતઃ પરાપતત્યાશુમત્।
એવા ત્વં કાસે પ્ર પત પૃથિવ્યા અનુ સંવતમ્
યથા સૂર્યસ્ય રશ્મયઃ પરાપતન્ત્યાશુમત્।
એવા ત્વં કાસે પ્ર પત સમુદ્રસ્યાનુ વિક્ષરમ્
6.106
આયને તે પરાયણે દૂર્વા રોહન્તુ પુષ્પિણીઃ ।
ઉત્સો વા તત્ર જાયતાં હ્રદો વા પુણ્ડરીકવાન્
અપામિદં ન્યયનં સમુદ્રસ્ય નિવેશનમ્ ।
મધ્યે હ્રદસ્ય નો ગૃહાઃ પરાચીના મુખા કૃધિ
હિમસ્ય ત્વા જરાયુણા શાલે પરિ વ્યયામસિ ।
શીતહ્રદા હિ નો ભુવોઽગ્નિષ્કૃણોતુ ભેષજમ્
6.107
વિશ્વજિત્ત્રાયમાણાયૈ મા પરિ દેહિ ।
ત્રાયમાણે દ્વિપાચ્ચ સર્વં નો રક્ષ ચતુષ્પાડ્યચ્ચ નઃ સ્વમ્
ત્રાયમાણે વિશ્વજિતે મા પરિ દેહિ ।
વિશ્વજિદ્દ્વિપાચ્ચ સર્વં નો રક્ષ ચતુષ્પાડ્યચ્ચ નઃ સ્વમ્
વિશ્વજિત્કલ્યાણ્યૈ મા પરિ દેહિ ।
કલ્યાણિ દ્વિપાચ્ચ સર્વં નો રક્ષ ચતુષ્પાડ્યચ્ચ નઃ સ્વમ્
કલ્યાણિ સર્વવિદે મા પરિ દેહિ ।
સર્વવિદ્દ્વિપાચ્ચ સર્વં નો રક્ષ ચતુષ્પાડ્યચ્ચ નઃ સ્વમ્
6.108
ત્વં નો મેધે પ્રથમા ગોભિરશ્વેભિરા ગહિ ।
ત્વં સૂર્યસ્ય રશ્મિભિસ્ત્વં નો અસિ યજ્ઞિયા
મેધામહં પ્રથમાં બ્રહ્મણ્વતીં બ્રહ્મજૂતામૃષિષ્ટુતામ્ ।
પ્રપીતાં બ્રહ્મચારિભિર્દેવાનામવસે હુવે
યાં મેધામૃભવો વિદુર્યાં મેધામસુરા વિદુઃ ।
ઋષયો ભદ્રાં મેધાં યાં વિદુસ્તાં મય્યા વેશયામસિ
યામૃષયો ભૂતકૃતો મેધાં મેધાવિનો વિદુઃ ।
તયા મામદ્ય મેધયાગ્ને મેધાવિનં કૃણુ
મેધાં સાયં મેધાં પ્રાતર્મેધાં મધ્યન્દિનં પરિ ।
મેધાં સૂર્યસ્ય રશ્મિભિર્વચસા વેશયામહે
6.109
પિપ્પલી ક્ષિપ્તભેષજ્યુતાતિવિદ્ધભેષજી ।
તાં દેવાઃ સમકલ્પયન્ન્ ઇયં જીવિતવા અલમ્
પિપ્પલ્યઃ સમવદન્તાયતીર્જનનાદધિ ।
યં જીવમશ્નવામહૈ ન સ રિષ્યાતિ પૂરુષઃ
અસુરાસ્ત્વા ન્યખનન્ દેવાસ્ત્વોદવપન્ પુનઃ ।
વાતીકૃતસ્ય ભેષજીમથો ક્ષિપ્તસ્ય ભેષજીમ્
6.110
પ્રત્નો હિ કમીડ્યો અધ્વરેષુ સનાચ્ચ હોતા નવ્યશ્ચ સત્સિ ।
સ્વાં ચાગ્ને તન્વં પિપ્રાયસ્વાસ્મભ્યં ચ સૌભગમા યજસ્વ
જ્યેષ્ઠઘ્ન્યાં જાતો વિચૃતોર્યમસ્ય મૂલબર્હણાત્પરિ પાહ્યેનમ્ ।
અત્યેનં નેષદ્દુરિતાનિ વિશ્વા દીર્ઘાયુત્વાય શતશારદાય
વ્યાઘ્રેઽહ્ન્યજનિષ્ટ વીરો નક્ષત્રજા જાયમાનઃ સુવીરઃ ।
સ મા વધીત્પિતરં વર્ધમાનો મા માતરં પ્ર મિનીજ્જનિત્રીમ્
6.111
ઇમં મે અગ્ને પુરુષં મુમુગ્ધ્યયં યો બદ્ધઃ સુયતો લાલપીતિ ।
અતોઽધિ તે કૃણવદ્ભાગધેયં યદાનુન્મદિતોઽસતિ
અગ્નિષ્ટે નિ શમયતુ યદિ તે મન ઉદ્યુતમ્ ।
કૃણોમિ વિદ્વાન્ ભેષજં યથાનુન્મદિતોઽસસિ
દેવૈનસાદુન્મદિતમુન્મત્તં રક્ષસસ્પરિ ।
કૃણોમિ વિદ્વાન્ ભેષજં યદાનુન્મદિતોઽસતિ
પુનસ્ત્વા દુરપ્સરસઃ પુનરિન્દ્રઃ પુનર્ભગઃ ।
પુનસ્ત્વા દુર્વિશ્વે દેવા યથાનુન્મદિતોઽસસિ
6.112
મા જ્યેષ્ઠં વધીદયમગ્ન એષાં મૂલબર્હણાત્પરિ પાહ્યેનમ્ ।
સ ગ્રાહ્યાઃ પાશાન્ વિ ચૃત પ્રજાનન્ તુભ્યં દેવા અનુ જાનન્તુ વિશ્વે
ઉન્ મુઞ્ચ પાશાંસ્ત્વમગ્ન એષાં ત્રયસ્ત્રિભિરુત્સિતા યેભિરાસન્ ।
સ ગ્રાહ્યાઃ પાશાન્ વિ ચૃત પ્રજાનન્ પિતાપુત્રૌ માતરં મુઞ્ચ સર્વાન્
યેભિઃ પાશૈઃ પરિવિત્તો વિબદ્ધોઽઙ્ગેઅઙ્ગ આર્પિત ઉત્સિતશ્ચ ।
વિ તે મુચ્યન્તં વિમુચો હિ સન્તિ ભ્રૂણઘ્નિ પૂષન્ દુરિતાનિ મૃક્ષ્વ
6.113
ત્રિતે દેવા અમૃજતૈતદેનસ્ત્રિત એનન્ મનુષ્યેષુ મમૃજે ।
તતો યદિ ત્વા ગ્રાહિરાનશે તાં તે દેવા બ્રહ્મણા નાશયન્તુ
મરીચીર્ધૂમાન્ પ્ર વિશાનુ પાપ્મન્ન્ ઉદારાન્ ગછોત વા નીહારાન્ ।
નદીનં ફેનામનુ તાન્ વિ નશ્ય ભ્રૂણઘ્નિ પૂષન્ દુરિતાનિ મૃક્ષ્વ
દ્વાદશધા નિહિતં ત્રિતસ્યાપમૃષ્ટં મનુષ્યૈનસાનિ ।
તતો યદિ ત્વા ગ્રાહિરાનશે તાં તે દેવા બ્રહ્મણા નાશયન્તુ
6.114
યદ્દેવા દેવહેડનં દેવાસશ્ચકૃમ વયમ્ ।
આદિત્યાસ્તસ્માન્ નો યુયમૃતસ્ય ઋતેન મુઞ્ચત
ઋતસ્ય ઋતેનાદિત્યા યજત્રા મુઞ્ચતેહ નઃ ।
યજ્ઞં યદ્યજ્ઞવાહસઃ શિક્ષન્તો નોપશેકિમ
મેદસ્વતા યજમાનાઃ સ્રુચાજ્યાનિ જુહ્વતઃ ।
અકામા વિશ્વે વો દેવાઃ શિક્ષન્તો નોપ શેકિમ
6.115
યદ્વિદ્વાંસો યદવિદ્વાંસ એનાંસિ ચકૃમા વયમ્ ।
યૂયં નસ્તસ્માન્ મુઞ્ચત વિશ્વે દેવાઃ સજોષસઃ
યદિ જાગ્રદ્યદિ સ્વપન્ન્ એન એનસ્યોઽકરમ્ ।
ભૂતં મા તસ્માદ્ભવ્યં ચ દ્રુપદાદિવ મુઞ્ચતામ્
દ્રુપદાદિવ મુમુચાનઃ સ્વિન્નઃ સ્નાત્વા મલાદિવ ।
પૂતં પવિત્રેણેવાજ્યં વિશ્વે શુમ્ભન્તુ મૈનસઃ
6.116
યદ્યામં ચક્રુર્નિખનન્તો અગ્રે કાર્ષીવણા અન્નવિદો ન વિદ્યયા ।
વૈવસ્વતે રાજનિ તજ્જુહોમ્યથ યજ્ઞિયં મધુમદસ્તુ નોઽન્નમ્
વૈવસ્વતઃ કૃણવદ્ભાગધેયં મધુભાગો મધુના સં સૃજાતિ ।
માતુર્યદેન ઇષિતં ન આગન્ યદ્વા પિતાઽપરાદ્ધો જિહીદે
યદીદં માતુર્યદિ પિતુર્નઃ પરિ ભ્રાતુઃ પુત્રાચ્ચેતસ એન આગન્ ।
યાવન્તો અસ્માન્ પિતરઃ સચન્તે તેષાં સર્વેષાં શિવો અસ્તુ મન્યુઃ
6.117
અપમિત્યમપ્રતીત્તં યદસ્મિ યમસ્ય યેન બલિના ચરામિ ।
ઇદં તદગ્ને અનૃણો ભવામિ ત્વં પાશાન્ વિચૃતં વેત્થ સર્વાન્
ઇહૈવ સન્તઃ પ્રતિ દદ્મ એનજ્જીવા જીવેભ્યો નિ હરામ એનત્।
અપમિત્ય ધાન્યં યજ્જઘસાહમિદં તદગ્ને અનૃણો ભવામિ
અનૃણા અસ્મિન્ન્ અનૃણાઃ પરસ્મિન્ તૃતીયે લોકે અનૃણાઃ સ્યામ ।
યે દેવયાનાઃ પિતૃયાણશ્ચ લોકાઃ સર્વાન્ પથો અનૃણા આ ક્ષિયેમ
6.118
યદ્ધસ્તાભ્યાં ચકૃમ કિલ્બિષાણ્યક્ષાણાં ગત્નુમુપલિપ્સમાનાઃ ।
ઉગ્રંપશ્યે ઉગ્રજિતૌ તદદ્યાપ્સરસાવનુ દત્તામૃણં નઃ
ઉગ્રંપશ્યે રાષ્ટ્રભૃત્કિલ્બિષાણિ યદક્ષવૃત્તમનુ દત્તં ન એતત્।
ઋણાન્ નો ન ઋણમેર્ત્સમાનો યમસ્ય લોકે અધિરજ્જુરાયત્
યસ્મા ઋણં યસ્ય જાયામુપૈમિ યં યાચમાનો અભ્યૈમિ દેવાઃ ।
તે વાચં વાદિષુર્મોત્તરાં મદ્દેવપત્ની અપ્સરસાવધીતમ્
6.119
યદદીવ્યન્ન્ ઋણમહં કૃણોમ્યદાસ્યન્ન્ અગ્ને ઉત સંગૃણામિ ।
વૈશ્વાનરો નો અધિપા વસિષ્ઠ ઉદિન્ નયાતિ સુકૃતસ્ય લોકમ્
વૈશ્વાનરાય પ્રતિ વેદયામિ યદિ ઋણં સંગરો દેવતાસુ ।
સ એતાન્ પાશાન્ વિચૃતં વેદ સર્વાન્ અથ પક્વેન સહ સં ભવેમ
વૈશ્વાનરઃ પવિતા મા પુનાતુ યત્સંગરમભિધાવામ્યાશામ્ ।
અનાજાનન્ મનસા યાચમાનો યત્તત્રૈનો અપ તત્સુવામિ
6.120
યદન્તરિક્ષં પૃથિવીમુત દ્યાં યન્ માતરં પિતરં વા જિહિંસિમ ।
અયં તસ્માદ્ગાર્હપત્યો નો અગ્નિરુદિન્ નયાતિ સુકૃતસ્ય લોકમ્
ભૂમિર્માતાદિતિર્નો જનિત્રં ભ્રાતાન્તરિક્ષમભિશસ્ત્યા નઃ ।
દ્યૌર્નઃ પિતા પિત્ર્યાચ્છં ભવાતિ જામિમૃત્વા માવ પત્સિ લોકાત્
યત્રા સુહાર્દઃ સુકૃતો મદન્તિ વિહાય રોગં તન્વઃ સ્વાયાઃ ।
અશ્લોના અઙ્ગૈરહ્રુતાઃ સ્વર્ગે તત્ર પશ્યેમ પિતરૌ ચ પુત્રાન્
6.121
વિષાણા પાશાન્ વિ ષ્યાધ્યસ્મદ્ય ઉત્તમા અધમા વારુણા યે ।
દુષ્વપ્ન્યં દુરિતં નિ ષ્વાસ્મદથ ગછેમ સુકૃતસ્ય લોકમ્
યદ્દારુણિ બધ્યસે યચ્ચ રજ્જ્વાં યદ્ભૂમ્યાં બધ્યસે યચ્ચ વાચા ।
અયં તસ્માદ્ગાર્હપત્યો નો અગ્નિરુદિન્ નયાતિ સુકૃતસ્ય લોકમ્
ઉદગાતાં ભગવતી વિચૃતૌ નામ તારકે ।
પ્રેહામૃતસ્ય યચ્છતાં પ્રૈતુ બદ્ધકમોચનમ્
વિ જિહીષ્વ લોકં કૃણુ બન્ધાન્ મુઞ્ચાસિ બદ્ધકમ્ ।
યોન્યા ઇવ પ્રચ્યુતો ગર્ભઃ પથઃ સર્વામનુ ક્ષિય
6.122
એતં ભાગં પરિ દદામિ વિદ્વાન્ વિશ્વકર્મન્ પ્રથમજા ઋતસ્ય ।
અસ્માભિર્દત્તં જરસઃ પરસ્તાદછિન્નં તન્તુમનુ સં તરેમ
તતં તન્તુમન્વેકે તરન્તિ યેષાં દત્તં પિત્ર્યમાયનેન ।
અબન્ધ્વેકે દદતઃ પ્રયચ્છન્તો દાતું ચેચ્છિક્ષાન્ત્સ સ્વર્ગ એવ
અન્વારભેથામનુસંરભેથામેતં લોકં શ્રદ્દધાનાઃ સચન્તે ।
યદ્વાં પક્વં પરિવિષ્ટમગ્નૌ તસ્ય ગુપ્તયે દમ્પતી સં શ્રયેથામ્
યજ્ઞં યન્તં મનસા બૃહન્તમન્વારોહામિ તપસા સયોનિઃ ।
ઉપહૂતા અગ્ને જરસઃ પરસ્તાત્તૃતીયે નાકે સધમાદં મદેમ
શુદ્ધાઃ પૂતા યોષિતો યજ્ઞિયા ઇમા બ્રહ્મણાં હસ્તેષુ પ્રપૃથક્સાદયામિ ।
યત્કામ ઇદમભિષિઞ્ચામિ વોઽહમિન્દ્રો મરુત્વાન્ત્સ દદાતુ તન્ મે
6.123
એતં સધસ્થાઃ પરિ વો દદામિ યં શેવધિમાવહાજ્જાતવેદઃ ।
અન્વાગન્તા યજમાનઃ સ્વસ્તિ તં સ્મ જાનીત પરમે વ્યોમન્
જાનીત સ્મૈનં પરમે વ્યોમન્ દેવાઃ સધસ્થા વિદ લોકમત્ર ।
અન્વાગન્તા યજમાનઃ સ્વસ્તીષ્ટાપૂર્તં સ્મ કૃણુતાવિરસ્મૈ
દેવાઃ પિતરઃ પિતરો દેવાઃ ।
યો અસ્મિ સો અસ્મિ
સ પચામિ સ દદામિ ।
સ યજે સ દત્તાન્ મા યૂષમ્
નાકે રાજન્ પ્રતિ તિષ્ઠ તત્રૈતત્પ્રતિ તિષ્ઠતુ ।
વિદ્ધિ પૂર્તસ્ય નો રાજન્ત્સ દેવ સુમના ભવ
6.124
દિવો નુ માં બૃહતો અન્તરિક્ષાદપાં સ્તોકો અભ્યપપ્તદ્રસેન ।
સમિન્દ્રિયેન પયસાહમગ્ને છન્દોભિર્યજ્ઞૈઃ સુકૃતાં કૃતેન
યદિ વૃક્ષાદભ્યપપ્તત્ફલં તદ્યદ્યન્તરિક્ષાત્સ ઉ વાયુરેવ ।
યત્રાસ્પૃક્ષત્તન્વો યચ્ચ વાસસ આપો નુદન્તુ નિરૃતિં પરાચૈઃ
અભ્યઞ્જનં સુરભિ સા સમૃદ્ધિર્હિરણ્યં વર્ચસ્તદુ પૂત્રિમમેવ ।
સર્વા પવિત્રા વિતતાધ્યસ્મત્તન્ મા તારીન્ નિરૃતિર્મો અરાતિઃ
6.125
વનસ્પતે વીડ્વઙ્ગો હિ ભૂયા અસ્મત્સખા પ્રતરણઃ સુવીરઃ ।
ગોભિઃ સંનદ્ધો અસિ વીડયસ્વાસ્થાતા તે જયતુ જેત્વાનિ
દિવસ્પૃથિવ્યાઃ પર્યોજ ઉદ્ભૃતં વનસ્પતિભ્યઃ પર્યાભૃતં સહઃ ।
અપામોજ્માનં પરિ ગોભિરાવૃતમિન્દ્રસ્ય વજ્રં હવિષા રથં યજ
ઇન્દ્રસ્યૌજો મરુતામનીકં મિત્રસ્ય ગર્ભો વરુણસ્ય નાભિઃ ।
સ ઇમાં નો હવ્યદાતિં જુષાણો દેવ રથ પ્રતિ હવ્યા ગૃભાય
6.126
ઉપ શ્વાસય પૃથિવીમુત દ્યં પુરુત્રા તે વન્વતાં વિષ્ઠિતં જગત્।
સ દુન્દુભે સજૂરિન્દ્રેણ દેવૈર્દૂરાદ્દવીયો અપ સેધ શત્રૂન્
આ ક્રન્દય બલમોજો ન આ ધા અભિ ષ્ટન દુરિતા બાધમાનઃ ।
અપ સેધ દુન્દુભે દુછુનામિત ઇન્દ્રસ્ય મુષ્ટિરસિ વીડયસ્વ
પ્રામૂં જયાભીમે જયન્તુ કેતુમદ્દુન્દુભિર્વાવદીતુ ।
સમશ્વપર્ણાઃ પતન્તુ નો નરોઽસ્માકમિન્દ્ર રથિનો જયન્તુ
6.127
વિદ્રધસ્ય બલાસસ્ય લોહિતસ્ય વનસ્પતે ।
વિસલ્પકસ્યૌષધે મોચ્છિષઃ પિશિતં ચન
યૌ તે બલાસ તિષ્ઠતઃ કક્ષે મુષ્કાવપશ્રિતૌ ।
વેદાહં તસ્ય ભેષજં ચીપુદ્રુરભિચક્ષણમ્
યો અઙ્ગ્યો યઃ કર્ણ્યો યો અક્ષ્યોર્વિસલ્પકઃ ।
વિ વૃહામો વિસલ્પકં વિદ્રધં હૃદયામયમ્ ।
પરા તમજ્ઞાતં યક્ષ્મમધરાઞ્ચં સુવામસિ
6.128
શકધૂમં નક્ષત્રાણિ યદ્રાજાનમકુર્વત ।
ભદ્રાહમસ્મૈ પ્રાયચ્છન્ ઇદં રાષ્ટ્રમસાદિતિ
ભદ્રાહં નો મધ્યંદિને ભદ્રાહં સાયમસ્તુ નઃ ।
ભદ્રાહં નો અહ્નાં પ્રાતા રાત્રી ભદ્રાહમસ્તુ નઃ
અહોરાત્રાભ્યાં નક્ષત્રેભ્યઃ સુર્યાચન્દ્રમસાભ્યામ્ ।
ભદ્રાહમસ્મભ્યં રાજન્ છકધૂમ ત્વં કૃધિ
યો નો ભદ્રાહમકરઃ સાયં નક્તમથો દિવા ।
તસ્મૈ તે નક્ષત્રરાજ શકધૂમ સદા નમઃ
6.129
ભગેન મા શાંશપેન સાકમિન્દ્રેણ મેદિના ।
કૃણોમિ ભગિનં માપ દ્રાન્ત્વરાતયઃ
યેન વૃક્ષામભ્યભવો ભગેન વર્ચસા સહ ।
તેન મા ભગિનં કૃણ્વપ દ્રાન્ત્વરાતયઃ
યો અન્ધો યઃ પુનઃસરો ભગો વૃક્ષેષ્વાહિતઃ ।
તેન મા ભગિનં કૃણ્વપ દ્રાન્ત્વરાતયઃ
6.130
રથજિતાં રાથજિતેયીનામપ્સરસામયં સ્મરઃ ।
દેવાઃ પ્ર હિણુત સ્મરમસૌ મામનુ શોચતુ
અસૌ મે સ્મરતાદિતિ પ્રિયો મે સ્મરતાદિતિ ।
દેવાઃ પ્ર હિણુત સ્મરમસૌ મામનુ શોચતુ
યથા મમ સ્મરાદસૌ નામુષ્યાહં કદા ચન ।
દેવાઃ પ્ર હિણુત સ્મરમસૌ મામનુ શોચતુ
ઉન્ માદયત મરુત ઉદન્તરિક્ષ માદય ।
અગ્ન ઉન્ માદયા ત્વમસૌ મામનુ શોચતુ
6.131
નિ શીર્ષતો નિ પત્તત આધ્યો નિ તિરામિ તે ।
દેવાઃ પ્ર હિણુત સ્મરમસૌ મામનુ શોચતુ
અનુમતેઽન્વિદં મન્યસ્વાકુતે સમિદં નમઃ ।
દેવાઃ પ્ર હિણુત સ્મરમસૌ મામનુ શોચતુ
યદ્ધાવસિ ત્રિયોજનં પઞ્ચયોજનમાશ્વિનમ્ ।
તતસ્ત્વં પુનરાયસિ પુત્રાણાં નો અસઃ પિતા
6.132
યં દેવાઃ સ્મરમસિઞ્ચન્ન્ અપ્સ્વન્તઃ શોશુચાનં સહાધ્યા ।
તં તે તપામિ વરુણસ્ય ધર્મણા
યં વિશ્વે દેવાઃ સ્મરમસિઞ્ચન્ન્ અપ્સ્વન્તઃ શોશુચાનં સહાધ્યા ।
તં તે તપામિ વરુણસ્ય ધર્મણા
યમિન્દ્રાણી સ્મરમસિઞ્ચદપ્સ્વન્તઃ શોશુચાનં સહાધ્યા ।
તં તે તપામિ વરુણસ્ય ધર્મણા
યમિન્દ્રાગ્ની સ્મરમસિઞ્ચતામપ્સ્વન્તઃ શોશુચાનં સહાધ્યા ।
તં તે તપામિ વરુણસ્ય ધર્મણા
યં મિત્રાવરુણૌ સ્મરમસિઞ્ચતામપ્સ્વન્તઃ શોશુચાનં સહાધ્યા ।
તં તે તપામિ વરુણસ્ય ધર્મણા
6.133
ય ઇમાં દેવો મેખલામાબબન્ધ યઃ સંનનાહ ય ઉ નો યુયોજ ।
યસ્ય દેવસ્ય પ્રશિષા ચરામઃ સ પારમિછાત્સ ઉ નો વિ મુઞ્ચાત્
આહુતાસ્યભિહુત ઋષીણામસ્યાયુધમ્ ।
પૂર્વા વ્રતસ્ય પ્રાશ્નતી વીરઘ્ની ભવ મેખલે
મૃત્યોરહં બ્રહ્મચારી યદસ્મિ નિર્યાચન્ ભૂતાત્પુરુષં યમાય ।
તમહં બ્રહ્મણા તપસા શ્રમેણાનયૈનં મેખલયા સિનામિ
શ્રદ્ધાયા દુહિતા તપસોઽધિ જાતા સ્વસા ઋષીણાં ભૂતકૃતાં બભૂવ ।
સા નો મેખલે મતિમા ધેહિ મેધામથો નો ધેહિ તપ ઇન્દ્રિયં ચ
યાં ત્વા પૂર્વે ભૂતકૃત ઋષયઃ પરિબેધિરે ।
સા ત્વં પરિ ષ્વજસ્વ માં દીર્ઘાયુત્વાય મેખલે
6.134
અયં વજ્રસ્તર્પયતામૃતસ્યાવાસ્ય રાષ્ટ્રમપ હન્તુ જીવિતમ્ ।
શૃણાતુ ગ્રીવાઃ પ્ર શૃણાતૂષ્ણિહા વૃત્રસ્યેવ શચીપતિઃ
અધરોઽધર ઉત્તરેભ્યો ગૂઢઃ પૃથિવ્યા મોત્સૃપત્।
વજ્રેણાવહતઃ શયામ્
યો જિનાતિ તમન્વિચ્છ યો જિનાતિ તમિજ્જહિ ।
જિનતો વજ્ર ત્વં સીમન્તમન્વઞ્ચમનુ પાતય
6.135
યદશ્નામિ બલં કુર્વ ઇત્થં વજ્રમા દદે ।
સ્કન્ધાન્ અમુષ્ય શાતયન્ વૃત્રસ્યેવ શચીપતિઃ
યત્પિબામિ સં પિબામિ સમુદ્ર ઇવ સંપિબઃ ।
પ્રાણાન્ અમુષ્ય સંપાય સં પિબામો અમું વયમ્
યદ્ગિરામિ સં ગિરામિ સમુદ્ર ઇવ સંગિરઃ ।
પ્રાણાન્ અમુષ્ય સંગીર્ય સં ગિરામો અમું વયમ્
6.136
દેવી દેવ્યામધિ જાતા પૃથિવ્યામસ્યોષધે ।
તાં ત્વા નિતત્નિ કેશેભ્યો દૃંહણાય ખનામસિ
દૃંહ પ્રત્નાન્ જનયાજાતાન્ જાતાન્ ઉ વર્ષીયસસ્કૃધિ
યસ્તે કેશોઽવપદ્યતે સમૂલો યશ્ચ વૃશ્ચતે ।
ઇદં તં વિશ્વભેષજ્યાભિ ષિઞ્ચામિ વીરુધા
6.137
યાં જમદગ્નિરખનદ્દુહિત્રે કેશવર્ધનીમ્ ।
તાં વીતહવ્ય આભરદસિતસ્ય ગૃહેભ્યઃ
અભીશુના મેયા આસન્ વ્યામેનાનુમેયાઃ ।
કેશા નડા ઇવ વર્ધન્તાં શીર્ષ્ણસ્તે અસિતાઃ પરિ
દૃંહ મૂલમાગ્રં યચ્છ વિ મધ્યં યામયૌષધે ।
કેશા નડા ઇવ વર્ધન્તાં શીર્ષ્ણસ્તે અસિતાઃ પરિ
6.138
ત્વં વીરુધાં શ્રેષ્ઠતમાભિશ્રુતાસ્યોષધે ।
ઇમં મે અદ્ય પુરુષં ક્લીબમોપશિનં કૃધિ
ક્લીબં કૃધ્યોપશિનમથો કુરીરિણં કૃધિ ।
અથાસ્યેન્દ્રો ગ્રાવભ્યામુભે ભિનત્ત્વાણ્ડ્યૌ
ક્લીબ ક્લીબં ત્વાકરં વધ્રે વધ્રિં ત્વાકરમરસારસં ત્વાકરમ્ ।
કુરીરમસ્ય શીર્ષણિ કુમ્બં ચાધિનિદધ્મસિ
યે તે નાદ્યૌ દેવકૃતે યયોસ્તિષ્ઠતિ વૃષ્ણ્યમ્ ।
તે તે ભિનદ્મિ શમ્યયામુષ્યા અધિ મુષ્કયોઃ
યથા નડં કશિપુને સ્ત્રિયો ભિન્દન્ત્યશ્મના ।
એવા ભિનદ્મિ તે શેપોઽમુષ્યા અધિ મુષ્કયોઃ
6.139
ન્યસ્તિકા રુરોહિથ સુભગંકરણી મમ ।
શતં તવ પ્રતાનાસ્ત્રયસ્ત્રિંશન્ નિતાનાઃ ॥
તયા સહસ્રપર્ણ્યા હૃદયં શોષયામિ તે
શુષ્યતુ મયિ તે હૃદયમથો શુષ્યત્વાસ્યમ્ ।
અથો નિ શુષ્ય માં કામેનાથો શુષ્કાસ્યા ચર
સંવનની સમુષ્પલા બભ્રુ કલ્યાણિ સં નુદ ।
અમૂં ચ માં ચ સં નુદ સમાનં હૃદયં કૃધિ
યથોદકમપપુષોઽપશુષ્યત્યાસ્યમ્ ।
એવા નિ શુષ્ય માં કામેનાથો શુષ્કાસ્યા ચર
યથા નકુલો વિછિદ્ય સંદધાત્યહિં પુનઃ ।
એવા કામસ્ય વિછિન્નં સં ધેહિ વીર્યાવતિ
6.140
યૌ વ્યાઘ્રાવવરૂધૌ જિઘત્સતઃ પિતરં માતરં ચ ।
તૌ દન્તં બ્રહ્મણસ્પતે શિવૌ કૃણુ જાતવેદઃ
વ્રીહિમત્તં યવમત્તમથો માષમથો તિલમ્ ।
એષ વાં ભાગો નિહિતો રત્નધેયાય દન્તૌ મા હિંસિષ્ટં પિતરં માતરં ચ
ઉપહૂતૌ સયુજૌ સ્યોનૌ દન્તૌ સુમઙ્ગલૌ ।
અન્યત્ર વાં ઘોરં તન્વઃ પરૈતુ દન્તૌ મા હિંસિષ્ટં પિતરં માતરં ચ
6.141
વાયુરેનાઃ સમાકરત્ત્વષ્ટા પોષાય ધ્રિયતામ્ ।
ઇન્દ્ર આભ્યો અધિ બ્રવદ્રુદ્રો ભૂમ્ને ચિકિત્સતુ
લોહિતેન સ્વધિતિના મિથુનં કર્ણયોઃ કૃધિ ।
અકર્તામશ્વિના લક્ષ્મ તદસ્તુ પ્રજયા બહુ
યથા ચક્રુર્દેવાસુરા યથા મનુષ્યા ઉત ।
એવા સહસ્રપોષાય કૃણુતં લક્ષ્માશ્વિના
6.142
ઉચ્છ્રયસ્વ બહુર્ભવ સ્વેન મહસા યવ ।
મૃણીહિ વિશ્વા પાત્રાણિ મા ત્વા દિવ્યાશનિર્વધીત્
આશૃણ્વન્તં યવં દેવં યત્ર ત્વાછાવદામસિ ।
તદુચ્છ્રયસ્વ દ્યૌરિવ સમુદ્ર ઇવૈધ્યક્ષિતઃ
અક્ષિતાસ્ત ઉપસદોઽક્ષિતાઃ સન્તુ રાશયઃ ।
પૃણન્તો અક્ષિતાઃ સન્ત્વત્તારઃ સન્ત્વક્ષિતાઃ
મૂળ પાઠ: atharvavedaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0