અથર્વવેદ · અધ્યાય 14.1

સત્યેનોત્તભિતા ભૂમિઃ સૂર્યેણોત્તભિતા દ્યૌઃ ।
ઋતેનાદિત્યાસ્તિષ્ઠન્તિ દિવિ સોમો અધિ શ્રિતઃ

સોમેનાદિત્યા બલિનઃ સોમેન પૃથિવી મહી ।
અથો નક્ષત્રાણામેષામુપસ્થે સોમ આહિતઃ

સોમં મન્યતે પપિવાન્ યત્સંપિંષન્ત્યોષધિમ્ ।
સોમં યં બ્રહ્માણો વિદુર્ન તસ્યાશ્નાતિ પાર્થિવઃ

યત્ત્વા સોમ પ્રપિબન્તિ તત આ પ્યાયસે પુનઃ ।
વાયુઃ સોમસ્ય રક્ષિતા સમાનાં માસ આકૃતિઃ

આચ્છદ્વિધાનૈર્ગુપિતો બાર્હતૈઃ સોમ રક્ષિતઃ ।
ગ્રાવ્ણામિચ્છૃણ્વન્ તિષ્ઠસિ ન તે અશ્નાતિ પાર્થિવઃ

ચિત્તિરા ઉપબર્હણં ચક્ષુરા અભ્યઞ્જનમ્ ।
દ્યૌર્ભૂમિઃ કોશ આસીદ્યદયાત્સૂર્યા પતિમ્

રૈભ્યાસીદનુદેયી નારાશંસી ન્યોચની ।
સૂર્યાયા ભદ્રમિદ્વાસો ગાથયૈતિ પરિષ્કૃતા

સ્તોમા આસન્ પ્રતિધયઃ કુરીરં છન્દ ઓપશઃ ।
સૂર્યાયા અશ્વિના વરાગ્નિરાસીત્પુરોગવઃ

સોમો વધૂયુરભવદશ્વિનાસ્તામુભા વરા ।
સૂર્યાં યત્પત્યે શંસન્તીં મનસા સવિતાદદાત્

મનો અસ્યા અન આસીદ્દ્યૌરાસીદુત ચ્છદિઃ ।
શુક્રાવનડ્વાહાવાસ્તાં યદયાત્સૂર્યા પતિમ્

ઋક્સામાભ્યામભિહિતૌ ગાવૌ તે સામનાવૈતામ્ ।
શ્રોત્રે તે ચક્રે આસ્તાં દિવિ પન્થાશ્ચરાચરઃ

શુચી તે ચક્રે યાત્યા વ્યાનો અક્ષ આહતઃ ।
અનો મનસ્મયં સૂર્યારોહત્પ્રયતી પતિમ્

સૂર્યાયા વહતુઃ પ્રાગાત્સવિતા યમવાસૃજત્।
મઘાસુ હન્યન્તે ગાવઃ ફલ્ગુનીષુ વ્યુહ્યતે

યદશ્વિના પૃચ્છમાનાવયાતં ત્રિચક્રેણ વહતું સૂર્યાયાઃ ।
ક્વૈકં ચક્રં વામાસીત્ક્વ દેષ્ટ્રાય તસ્થથુઃ

યદયાતં શુભસ્પતી વરેયં સૂર્યામુપ ।
વિશ્વે દેવા અનુ તદ્વામજાનન્ પુત્રઃ પિતરમવૃણીત પૂષા

દ્વે તે ચક્રે સૂર્યે બ્રહ્માણ ઋતુથા વિદુઃ ।
અથૈકં ચક્રં યદ્ગુહા તદદ્ધાતય ઇદ્વિદુઃ

અર્યમણં યજામહે સુબન્ધું પતિવેદનમ્ ।
ઉર્વારુકમિવ બન્ધનાત્પ્રેતો મુઞ્ચામિ નામુતઃ

પ્રેતો મુઞ્ચામિ નામુતઃ સુબદ્ધામમુતસ્કરમ્ ।
યથેયમિન્દ્ર મીઢ્વઃ સુપુત્રા સુભગાસતિ

પ્ર ત્વા મુઞ્ચામિ વરુણસ્ય પાશાદ્યેન ત્વાબધ્નાત્સવિતા સુશેવાઃ ।
ઋતસ્ય યોનૌ સુકૃતસ્ય લોકે સ્યોનં તે અસ્તુ સહસંભલાયૈ

ભગસ્ત્વેતો નયતુ હસ્તગૃહ્યાશ્વિના ત્વા પ્ર વહતાં રથેન ।
ગૃહાન્ ગચ્છ ગૃહપત્ની યથાસો વશિની ત્વં વિદથમા વદાસિ

ઇહ પ્રિયં પ્રજાયૈ તે સમૃધ્યતામસ્મિન્ ગૃહે ગાર્હપત્યાય જાગૃહિ ।
એના પત્યા તન્વં સં સ્પૃશસ્વાથ જિર્વિર્વિદથમા વદાસિ

ઇહૈવ સ્તં મા વિ યૌષ્ટં વિશ્વમાયુર્વ્યશ્નુતમ્ ।
ક્રીડન્તૌ પુત્રૈર્નપ્તૃભિર્મોદમાનૌ સ્વસ્તકૌ

પૂર્વાપરં ચરતો માયયૈતૌ શિશૂ ક્રીડન્તૌ પરિ યાતોઽર્ણવમ્ ।
વિશ્વાન્યો ભુવના વિચષ્ટ ઋતૂંરન્યો વિદધજ્જાયસે નવઃ

નવોનવો ભવસિ જાયમાનોઽહ્નાં કેતુરુષસામેષ્યગ્રમ્ ।
ભાગં દેવેભ્યો વિ દધાસ્યાયન્ પ્ર ચન્દ્રમસ્તિરસે દીર્ઘમાયુઃ

પરા દેહિ શામુલ્યં બ્રહ્મભ્યો વિ ભજા વસુ ।
કૃત્યૈષા પદ્વતી ભૂત્વા જાયા વિશતે પતિમ્

નીલલોહિતં ભવતિ કૃત્યાસક્તિર્વ્યજ્યતે ।
એધન્તે અસ્યા જ્ઞાતયઃ પતિર્બન્ધેષુ બધ્યતે

અશ્લીલા તનૂર્ભવતિ રુશતી પાપયામુયા ।
પતિર્યદ્વધ્વો વાસસઃ સ્વમઙ્ગમભ્યૂર્ણુતે

આશસનં વિશસનમથો અધિવિકર્તનમ્ ।
સૂર્યાયાઃ પશ્ય રૂપાણિ તાનિ બ્રહ્મોત શુમ્ભતિ

તૃષ્ટમેતત્કટુકમપાષ્ઠવદ્વિષવન્ નૈતદત્તવે ।
સૂર્યાં યો બ્રહ્મા વેદ સ ઇદ્વાધૂયમર્હતિ

સ ઇત્તત્સ્યોનં હરતિ બ્રહ્મા વાસઃ સુમઙ્ગલમ્ ।
પ્રાયશ્ચિત્તિં યો અધ્યેતિ યેન જાયા ન રિષ્યતિ

યુવં ભગં સં ભરતં સમૃદ્ધમૃતં વદન્તાવૃતોદ્યેષુ ।
બ્રહ્મણસ્પતે પતિમસ્યૈ રોચય ચારુ સંભલો વદતુ વાચમેતામ્

ઇહેદસાથ ન પરો ગમાથેમં ગાવઃ પ્રજયા વર્ધયાથ ।
શુભં યતીરુસ્રિયાઃ સોમવર્ચસો વિશ્વે દેવાઃ ક્રન્ન્ ઇહ વો મનાંસિ

ઇમં ગાવઃ પ્રજયા સં વિશાથાયં દેવાનાં ન મિનાતિ ભાગમ્ ।
અસ્મૈ વઃ પૂષા મરુતશ્ચ સર્વે અસ્મૈ વો ધાતા સવિતા સુવાતિ

અનૃક્ષરા ઋજવઃ સન્તુ પન્થાનો યેભિઃ સખાયો યન્તિ નો વરેયમ્ ।
સં ભગેન સમર્યમ્ણા સં ધાતા સૃજતુ વર્ચસા

યચ્ચ વર્ચો અક્ષેષુ સુરાયાં ચ યદાહિતમ્ ।
યદ્ગોષ્વશ્વિના વર્ચસ્તેનેમાં વર્ચસાવતમ્

યેન મહાનઘ્ન્યા જઘનમશ્વિના યેન વા સુરા ।
યેનાક્ષા અભ્યષિચ્યન્ત તેનેમાં વર્ચસાવતમ્

યો અનિધ્મો દીદયદપ્સ્વન્તર્યં વિપ્રાસ ઈડતે અધ્વરેષુ ।
અપાં નપાન્ મધુમતીરપો દા યાભિરિન્દ્રો વાવૃધે વીર્યાવાન્

ઇદમહં રુશન્તં ગ્રાભં તનૂદૂષિમપોહામિ ।
યો ભદ્રો રોચનસ્તમુદચામિ

આસ્યૈ બ્રાહ્મણાઃ સ્નપનીર્હરન્ત્વવીરઘ્નીરુદજન્ત્વાપઃ ।
અર્યમ્ણો અગ્નિં પર્યેતુ પૂષન્ પ્રતીક્ષન્તે શ્વશુરો દેવરશ્ચ

શં તે હિરણ્યં શમુ સન્ત્વાપઃ શં મેથિર્ભવતુ શં યુગસ્ય તર્દ્મ ।
શં ત આપઃ શતપવિત્રા ભવન્તુ શમુ પત્યા તન્વં સં સ્પૃશસ્વ

ખે રથસ્ય ખેઽનસઃ ખે યુગસ્ય શતક્રતો ।
અપાલામિન્દ્ર ત્રિષ્પૂત્વાકૃણોઃ સૂર્યત્વચમ્

આશાસાના સૌમનસં પ્રજાં સૌભાગ્યં રયિમ્ ।
પત્યુરનુવ્રતા ભૂત્વા સં નહ્યસ્વામૃતાય કમ્

યથા સિન્ધુર્નદીનાં સામ્રાજ્યં સુષુવે વૃષા ।
એવા ત્વં સમ્રાજ્ઞ્યેધિ પત્યુરસ્તં પરેત્ય

સમ્રાજ્ઞ્યેધિ શ્વશુરેષુ સમ્રાજ્ઞ્યુત દેવૃષુ ।
નનાન્દુઃ સમ્રાજ્ઞ્યેધિ સમ્રાજ્ઞ્યુત શ્વશ્ર્વાઃ

યા અકૃન્તન્ન્ અવયન્ યાશ્ચ તત્નિરે યા દેવીરન્તામભિતોઽદદન્ત ।
તાસ્ત્વા જરસે સં વ્યયન્ત્વાયુષ્મતીદં પરિ ધત્સ્વ વાસઃ

જીવં રુદન્તિ વિ નયન્ત્યધ્વરં દીર્ઘામનુ પ્રસિતિં દીધ્યુર્નરઃ ।
વામં પિતૃભ્યો ય ઇદં સમીરિરે મયઃ પતિભ્યો જનયે પરિષ્વજે

સ્યોનં ધ્રુવં પ્રજાયૈ ધારયામિ તેઽશ્માનં દેવ્યાઃ પૃથિવ્યા ઉપસ્થે ।
તમા તિષ્ઠાનુમાદ્યા સુવર્ચા દીર્ઘં ત આયુઃ સવિતા કૃણોતુ

યેનાગ્નિરસ્યા ભૂમ્યા હસ્તં જગ્રાહ દક્ષિણમ્ ।
તેન ગૃહ્ણામિ તે હસ્તં મા વ્યથિષ્ઠા મયા સહ પ્રજયા ચ ધનેન ચ

દેવસ્તે સવિતા હસ્તં ગૃહ્ણાતુ સોમો રાજા સુપ્રજસં કૃણોતુ ।
અગ્નિઃ સુભગાં જતવેદાઃ પત્યે પત્નીં જરદષ્ટિં કૃણોતુ

ગૃહ્ણામિ તે સૌભગત્વાય હસ્તં મયા પત્યા જરદષ્ટિર્યથાસઃ ।
ભગો અર્યમા સવિતા પુરંધિર્મહ્યં ત્વાદુર્ગાર્હપત્યાય દેવાઃ

ભગસ્તે હસ્તમગ્રહીત્સવિતા હસ્તમગ્રહીત્।
પત્ની ત્વમસિ ધર્મણાહં ગૃહપતિસ્તવ

મમેયમસ્તુ પોષ્યા મહ્યં ત્વાદાદ્બૃહસ્પતિઃ ।
મયા પત્યા પ્રજાવતિ સં જીવ શરદઃ શતમ્

ત્વષ્ટા વાસો વ્યદધાચ્છુભે કં બૃહસ્પતેઃ પ્રશિષા કવીનામ્ ।
તેનેમાં નારીં સવિતા ભગશ્ચ સૂર્યામિવ પરિ ધત્તાં પ્રજયા

ઇન્દ્રાગ્ની દ્યાવાપૃથિવી માતરિશ્વા મિત્રાવરુણા ભગો અશ્વિનોભા ।
બૃહસ્પતિર્મરુતો બ્રહ્મ સોમ ઇમાં નારિં પ્રજયા વર્ધયન્તુ

બૃહસ્પતિઃ પ્રથમઃ સૂર્યાયાઃ શીર્ષે કેશાઁ અકલ્પયત્।
તેનેમામશ્વિના નારીં પત્યે સં શોભયામસિ

ઇદં તદ્રૂપં યદવસ્ત યોષા જાયાં જિજ્ઞાસે મનસા ચરન્તીમ્ ।
તામન્વર્તિષ્યે સખિભિર્નવગ્વૈઃ ક ઇમાન્ વિદ્વાન્ વિ ચચર્ત પાશાન્

અહં વિ ષ્યામિ મયિ રૂપમસ્યા વેદદિત્પશ્યન્ મનસઃ કુલાયમ્ ।
ન સ્તેયમદ્મિ મનસોદમુચ્યે સ્વયં શ્રથ્નાનો વરુણસ્ય પાશાન્

પ્ર ત્વા મુઞ્ચામિ વરુણસ્ય પાશાદ્યેન ત્વાબધ્નાત્સવિતા સુશેવાઃ ।
ઉરું લોકં સુગમત્ર પન્થાં કૃણોમિ તુભ્યં સહપત્ન્યૈ વધુ

ઉદ્યચ્છધ્વમપ રક્ષો હનાથેમં નારીં સુકૃતે દધાત ।
ધાતા વિપશ્ચિત્પતિમસ્યૈ વિવેદ ભગો રાજા પુર એતુ પ્રજાનન્

ભગસ્તતક્ષ ચતુરઃ પાદાન્ ભગસ્તતક્ષ ચત્વાર્યુષ્પલાનિ ।
ત્વષ્ટા પિપેશ મધ્યતોઽનુ વર્ધ્રાન્ત્સા નો અસ્તુ સુમઙ્ગલી

સુકિંશુકં વહતું વિશ્વરૂપં હિરણ્યવર્ણં સુવૃતં સુચક્રમ્ ।
આ રોહ સૂર્યે અમૃતસ્ય લોકં સ્યોનં પતિભ્યો વહતું કૃણુ ત્વમ્

અભ્રાતૃઘ્નીં વરુણાપશુઘ્નીં બૃહસ્પતે ।
ઇન્દ્રાપતિઘ્નીં પુત્રિણીમાસ્મભ્યં સવિતર્વહ

મા હિંસિષ્ટં કુમાર્યં સ્થૂણે દેવકૃતે પથિ ।
શાલાયા દેવ્યા દ્વારં સ્યોનં કૃણ્મો વધૂપથમ્

બ્રહ્માપરં યુજ્યતાં બ્રહ્મ પૂર્વં બ્રહ્માન્તતો મધ્યતો બ્રહ્મ સર્વતઃ ।
અનાવ્યાધાં દેવપુરાં પ્રપદ્ય શિવા સ્યોના પતિલોકે વિ રાજ