અથર્વવેદ · અધ્યાય 11.6

11.4(૧૧.૬)
પ્રાણાય નમો યસ્ય સર્વમિદં વશે ।
યો ભૂતઃ સર્વસ્યેશ્વરો યસ્મિન્ત્સર્વં પ્રતિષ્ઠિતમ્

નમસ્તે પ્રાણ ક્રન્દાય નમસ્તે સ્તનયિત્નવે ।
નમસ્તે પ્રાણ વિદ્યુતે નમસ્તે પ્રાણ વર્ષતે

યત્પ્રાણ સ્તનયિત્નુનાભિક્રન્દત્યોષધીઃ ।
પ્ર વીયન્તે ગર્ભાન્ દધતેઽથો બહ્વીર્વિ જાયન્તે

યત્પ્રાણ ઋતાવાગતેઽભિક્રન્દત્યોષધીઃ ।
સર્વં તદા પ્ર મોદતે યત્કિં ચ ભૂમ્યામધિ

યદા પ્રાણો અભ્યવર્ષીદ્વર્ષેણ પૃથિવીં મહીમ્ ।
પશવસ્તત્પ્ર મોદન્તે મહો વૈ નો ભવિષ્યતિ

અભિવૃષ્ટા ઓષધયઃ પ્રાણેન સમવાદિરન્ ।
આયુર્વૈ નઃ પ્રાતીતરઃ સર્વા નઃ સુરભીરકઃ

નમસ્તે અસ્ત્વાયતે નમો અસ્તુ પરાયતે ।
નમસ્તે પ્રાણ તિષ્ઠત આસીનાયોત તે નમઃ

નમસ્તે પ્રાણ પ્રાણતે નમો અસ્ત્વપાનતે ।
પરાચીનાય તે નમઃ પ્રતીચીનાય તે નમઃ સર્વસ્મૈ ત ઇદં નમઃ

યા તે પ્રાણ પ્રિયા તનૂર્યો તે પ્રાણ પ્રેયસી ।
અથો યદ્ભેષજં તવ તસ્ય નો ધેહિ જીવસે

પ્રાણઃ પ્રજા અનુ વસ્તે પિતા પુત્રમિવ પ્રિયમ્ ।
પ્રાણો હ સર્વસ્યેશ્વરો યચ્ચ પ્રાણતિ યચ્ચ ન

પ્રાણો મૃત્યુઃ પ્રાણસ્તક્મા પ્રાણં દેવા ઉપાસતે ।
પ્રાણો હ સત્યવાદિનમુત્તમે લોક આ દધત્

પ્રાણો વિરાટ્પ્રાણો દેષ્ટ્રી પ્રાણં સર્વ ઉપાસતે ।
પ્રાણો હ સૂર્યશ્ચન્દ્રમાઃ પ્રાણમાહુઃ પ્રજાપતિમ્

પ્રાણાપાનૌ વ્રીહિયવાવનડ્વાન્ પ્રાણ ઉચ્યતે ।
યવે હ પ્રાણ આહિતોઽપાનો વ્રીહિરુચ્યતે

અપાનતિ પ્રાણતિ પુરુષો ગર્ભે અન્તરા ।
યદા ત્વં પ્રાણ જિન્વસ્યથ સ જાયતે પુનઃ

પ્રાણમાહુર્માતરિશ્વાનં વાતો હ પ્રાણ ઉચ્યતે ।
પ્રાણે હ ભૂતં ભવ્યં ચ પ્રાણે સર્વં પ્રતિષ્ઠિતમ્

આથર્વણીરાઙ્ગિરસીર્દૈવીર્મનુષ્યજા ઉત ।
ઓષધયઃ પ્ર જાયન્તે યદા ત્વં પ્રાણ જિન્વસિ

યદા પ્રાણો અભ્યવર્ષીદ્વર્ષેણ પૃથિવીં મહીમ્ ।
ઓષધયઃ પ્ર જાયન્તેઽથો યાઃ કાશ્ચ વીરુધઃ

યસ્તે પ્રાણેદં વેદ યસ્મિંશ્ચાસિ પ્રતિષ્ઠિતઃ ।
સર્વે તસ્મૈ બલિં હરાન્ અમુષ્મિંલ્લોક ઉત્તમે

યથા પ્રાણ બલિહૃતસ્તુભ્યં સર્વાઃ પ્રજા ઇમાઃ ।
એવા તસ્મૈ બલિં હરાન્ યસ્ત્વા શૃણવત્સુશ્રવઃ

અન્તર્ગર્ભશ્ચરતિ દેવતાસ્વાભૂતો ભૂતઃ સ ઉ જાયતે પુનઃ ।
સ ભૂતો ભવ્યં ભવિષ્યત્પિતા પુત્રં પ્ર વિવેશા શચીભિઃ

એકં પાદં નોત્ખિદતિ સલિલાદ્ધંસ ઉચ્ચરન્ ।
યદઙ્ગ સ તમુત્ખિદેન્ નૈવાદ્ય ન શ્વઃ સ્યાત્।
ન રાત્રી નાહઃ સ્યાન્ ન વ્યુચ્છેત્કદા ચન

અષ્ટાચક્રં વર્તત એકનેમિ સહસ્રાક્ષરં પ્ર પુરો નિ પશ્ચા ।
અર્ધેન વિશ્વં ભુવનં જજાન યદસ્યાર્ધં કતમઃ સ કેતુઃ

યો અસ્ય વિશ્વજન્મન ઈશે વિશ્વસ્ય ચેષ્ટતઃ ।
અન્યેષુ ક્ષિપ્રધન્વને તસ્મૈ પ્રાણ નમોઽસ્તુ તે

યો અસ્ય સર્વજન્મન ઈશે સર્વસ્ય ચેષ્ટતઃ ।
અતન્દ્રો બ્રહ્મણા ધીરઃ પ્રાણો માનુ તિષ્ઠતુ

ઊર્ધ્વઃ સુપ્તેષુ જાગાર નનુ તિર્યઙ્નિ પદ્યતે ।
ન સુપ્તમસ્ય સુપ્તેષ્વનુ શુશ્રાવ કશ્ચન

પ્રાણ મા મત્પર્યાવૃતો ન મદન્યો ભવિષ્યસિ ।
અપાં ગર્ભમિવ જીવસે પ્રાણ બધ્નામિ ત્વા મયિ