અષ્ટાધ્યાયી · અધ્યાય 2.3

અનભિહિતે

કર્મણિ દ્વિતીયા

તૃતીયા ચ હોશ્ છન્દસિ

અન્તરા ઽન્તરેણ યુક્તે

કાલ-અધ્વનોર્ અત્યન્ત-સંયોગે

અપવર્ગે તૃતીયા

સપ્તમી-પઞ્ચમ્યૌ કારક-મધ્યે

કર્મપ્રવચનીય-યુક્તે દ્વિતીયા

યસ્માદ્ અધિકં યસ્ય ચ+ઈશ્વર-વચનં તત્ર સપ્તમી

પઞ્ચમ્ય્-અપ-આઙ્-પરિભિઃ

પ્રતિનિધિ-પ્રતિદાને ચ યસ્માત્

ગત્યર્થ-કર્મણિ દ્વિતીયા-ચતુર્થ્યૌ ચેષ્ટાયામ્ અનધ્વનિ

ચતુર્થી સમ્પ્રદાને

ક્રિય-અર્થ-ઉપપદસ્ય ચ કર્મણિ સ્થાનિનઃ

તુમર્થાચ્ ચ ભાવ-વચનાત્

નમઃ-સ્વસ્તિ-સ્વાહા-સ્વધા ઽલં-વષડ્-યોગાચ્ ચ

મન્ય-કર્મણ્ય્-અનાદરે વિભાષા ઽપ્રાણિષુ

કર્તૃ-કરણયોસ્ તૃતીયા

સહયુક્તે ઽપ્રધાને

યેન અઙ્ગ-વિકારઃ

ઇત્થમ્-ભૂત-લક્ષણે

સઞ્જ્ઞો ઽન્યતરસ્યાં કર્મણિ

હેતૌ

અકર્તર્ય્-ઋણે પઞ્ચમી

વિભાષા ગુણે ઽસ્ત્રીયામ્

ષષ્ઠી હેતુ-પ્રયોગે

સર્વનામ્નસ્ તૃતીયા ચ

અપાદાને પઞ્ચમી

અન્ય-આરાદ્-ઇતર-ર્તે-દિક્-શબ્દ-અઞ્ચુ-ઉત્તરપદ-અજ્-આહિ-યુક્તે

ષષ્ઠ્ય્-અતસર્થ-પ્રત્યયેન

એનપા દ્વિતીયા

પૃથગ્-વિના-નાનાભિસ્ તૃતીયા ઽન્યતરસ્યામ્

કરેણ ચ સ્તોક-અલ્પ-કૃચ્છ્ર-કતિપયસ્ય અસત્ત્વ-વચનસ્ય

દૂર-અન્તિક-અર્થૈઃ ષષ્ઠ્ય્-અન્યતરસ્યામ્

દૂર-અન્તિક-અર્થેભ્યો દ્વિતીયા ચ

સપ્તમ્ય્-અધિકરને ચ

યસ્ય ચ ભાવેન ભાવ-લક્ષણમ્

ષષ્ઠી ચ અનાદરે

સ્વામિ-ઈશ્વર્-આધિપતિ-દાયાદ-સાક્ષિ-પ્રતિભૂ-પ્રસુતૈશ્ ચ

આયુક્ત-કુશલાભ્યાં ચ આસેવાયામ્

યતશ્ ચ નિર્ધારનમ્

પઞ્ચમી વિભક્તે

સાધુ-નિપુણાભ્યામ્ અર્ચાયાં સપ્તમ્ય્ અપ્રતેઃ

પ્રસિત-ઉત્સુકાભ્યાં તૃતીયા ચ

નક્ષત્રે ચ લુપિ

પ્રાતિપદિકાર્થ-લિઙ્ગ-પરિમાણવચન-માત્રે પ્રથમા

સમ્બોધને ચ

સા+આમન્ત્રિતમ્

એકવચનં સમ્બુદ્ધિઃ

ષષ્ઠી શેષે

જ્ઞો ઽવિદ્-અર્થસ્ય કરણે

અધિ-ઇગ્-અર્થ-દય-ઈશામ્ કર્મણિ

કૃઞઃ પ્રતિયત્ને

રુજા-અર્થાનાં ભાવ-વચનાનામ્ અજ્વરેઃ

આશિષિ નાથઃ

જાસિ-નિપ્રહણ-નાટ-ક્રાથ-પિષાં હિંસાયામ્

વ્યવહૃ-પણોઃ સમર્થયોઃ

દિવસ્ તદ્-અર્થસ્ય

વિભાષ-ઉપસર્ગે

દ્વિતીયા બ્રાહ્મણે

પ્રેષ્ય-બ્રુવોર્ હવિષો દેવતા-સમ્પ્રદાને

ચતુર્થ્ય્-અર્થે બહુલં છન્દસિ

યજેશ્ ચ કરણે

કૃત્વો ઽર્થપ્રયોગે કાલે ઽધિકરણે

કર્તૃ-કર્મણોઃ કૃતિ

ઉભય-પ્રાપ્તૌ કર્મણિ

ક્તસ્ય ચ વર્તમાને

અધિકરણ-વાચિનશ્ ચ

ન લ-ઉ-ઉક-અવ્યય-નિષ્ઠા-ખલર્થ-તૃનામ્

અક-ઇનોર્ ભવિષ્યદ્-આધમર્ણ્યયોઃ

કૃત્યાનાં કર્તરિ વા

તુલ્ય-અર્થૈર્ અતુલા-ઉપમાભ્યાં તૃતીયા ઽન્યતરસ્યામ્

ચતુર્થી ચ આશિષ્ય્ આયુષ્ય-મદ્ર-ભદ્ર-કુશલ-સુખ-અર્થ-હિતૈઃ