અષ્ટાધ્યાયી · અધ્યાય 1.2

ગાઙ્-કુટાદિભ્યો ઽઞ્ણિન્ઙિત્

વિજ ઇટ્

વિભાષા-ઊર્ણોઃ

સાર્વધાતુકમ્ અપિત્

અસંયોગાલ્ લિટ્ કિત્

ઇન્ધિ-ભવતિભ્યાં ચ

મૃડ્-અમૃદ-ગુધ-કુષ-ક્લિશ-વદ-વસઃ ક્ત્વા

રુદ-વિદ-મુષ-ગ્રહિ-સ્વપિ-પ્રચ્છઃ સંશ્ ચ

ઇકો ઝલ્

હલન્તાચ્ ચ

લિઙ્-સિચૌ આત્મનેપદેષુ

ઉશ્ ચ

વા ગમઃ

હનઃ સિચ્

યમો ગન્ધને

વિભાષા-ઉપયમને

સ્થાઘ્વોર્ ઇચ્ચ

ન ક્ત્વા સ-ઇટ્

નિષ્ઠા શીઙ્-સ્વિદિ-મિદિ-ક્ષ્વિદિ-ધૃષઃ

મૃષસ્ તિતિક્ષાયામ્

ઉદુપધાદ્ ભાવ-આદિકર્મણોર્ અન્યતરસ્યામ્

પૂઙઃ ક્ત્વા ચ

ન-ઉપધાત્ થ-ફ-અન્તાદ્ વા

વઞ્ચિ-લુઞ્ચ્ય્-ઋતશ્ ચ

તૃષિ-મૃષિ-કૃશેઃ કાશ્યપસ્ય

રલો વ્-ય્-ઉપધદ્-ધલ્-આદેઃ સંશ્ ચ

ઊકાલો ઽજ્-ઝ્રસ્વ-દીર્ઘ-પ્લુતઃ

અચશ્ ચ

ઉચ્ચૈર્ ઉદાત્તઃ

નીચૈર્ અનુદાત્તઃ

સમાહારઃ સ્વરિતઃ

તસ્ય-આદિત ઉદાત્તમ્ અર્ધ-હ્રસ્વમ્

એક-શ્રુતિ દૂરાત્ સમ્બુદ્ધૌ

યજ્ઞ-કર્મણ્ય્-અજપ-ન્યૂઙ્ખ-સામસુ

ઉચ્ચૈસ્તરાં વા વષટ્કારઃ

વિભાષા છન્દસિ

ન સુબ્રહ્મણ્યાયાં સ્વરિતસ્ય તુ ઉદાત્તઃ

દેવ-બ્રહ્મણોર્ અનુદાત્તઃ

સ્વરિતાત્ સંહિતાયામ્ અનુદાત્તાનામ્

ઉદાત્ત-સ્વરિત-પરસ્ય સન્નતરઃ

અપૃક્ત એક-અલ્ પ્રત્યયઃ

તત્પુરુષઃ સમાન-અધિકરણઃ કર્મધારયઃ

પ્રથમા-નિર્દિષ્ટં સમાસ ઉપસર્જનમ્

એક-વિભાક્તિ ચ અપૂર્વ-નિપાતે

અર્થવદ્ અધાતુર્ અપ્રત્યયઃ પ્રાતિપદિકમ્

કૃત્-તદ્ધિત-સમાસાશ્ ચ

હ્રસ્વો નપુંસકે પ્રાતિપદિકસ્ય

ગોસ્ત્રિયોર્ ઉપસર્જનસ્ય

લુક્ તદ્ધિત-લુકિ

ઇદ્-ગોણ્યાઃ

લુપિ યુક્તવદ્-વ્યક્તિવચને

વિશેષણાનાં ચ અજાતેઃ

તદ્ અશિષ્યં સઞ્જ્ઞા-પ્રમાણત્વાત્

લુબ્ યોગ-અપ્રખ્યાનાત્

યોગ-પ્રમાણે ચ તદ્-અભાવે ઽદર્શનમ્ સ્યાત્

પ્રધાન-પ્રત્યય-અર્થવચનમ્ અર્થસ્ય અન્ય-પ્રમાણાત્વાત્

કાલ-ઉપસર્જને ચ તુલ્યમ્

જાત્ય્-આખ્યાયમ્ એકસ્મિન્ બહુવચનમ્ અન્યતરસ્યામ્

અસ્મદો દ્વયોશ્ ચ

ફલ્ગુની-પ્રોષ્ઠપદાનાં ચ નક્ષત્રે

છન્દસિ પુનર્વસ્વોરેકવચનમ્

વિશાખયોશ્ ચ

તિષ્ય-પુનર્વસ્વોર્ નક્ષત્ર-દ્વન્દ્વે બહુવચનસ્ય દ્વિવચનં નિત્યમ્

સસૂપાણામ્ એકશેષ એક-વિભક્તૌ

વૃદ્ધો યૂના તલ્-લક્ષણશ્ ચેદ્-એવ વિશેષઃ

સ્ત્રી પુંવચ્-ચ

પુમાન્ સ્ત્રિયા

ભ્રાતૃ-પુત્રૌ સ્વસૃ-દુહિતૃભ્યામ્

નપુંસકમ્ અનપુંસકેન-એકવચ્-ચ-અસ્ય-અન્યતરસ્યામ્

પિતા માત્રા

શ્વશુરઃ શ્વસ્રવા

ત્યદ્-આદીનિ સર્વૈર્ નિત્યમ્

ગ્રામ્ય-પશુ-સઙ્ઘેષ્વ્ અતરુણેશુ સ્ત્રી