અનિત્યતાસૂત્ર · ભાગ 11

અનિત્યતા-સૂત્રમ્
ઓમ્ નમઃ સર્વજ્ઞાય ॥
1. એવમ્ મયા શ્રુતમ્, એકસ્મિન્ સમયે ભગવાન્ શ્રાવસ્ત્યાં વિહરતિ સ્મ ( અસ્ 31 ) જેતવને ઽનાથપિણ્ડસ્યારામે મહતા ભિક્ષુસંઘેન સાર્ધમ્ અર્ધત્રયોદશભિર્ ભિક્ષુશતૈઃ ॥
2. તત્ર ખલુ ભગવાન્ ભિક્ષૂન્ આમન્ત્રયતે સ્મ । અનિત્યતા ભિક્ષવઃ સર્વસંસ્કારા અધ્રુવા અનાસ્વાસિકા વિપરિણામધર્માનઃ । યદ્ યાવદ્ ભિક્ષવઃ સર્વેભ્યઃ સંસ્કારેભ્યો ઽલં નિર્વેતુમ્ અલં વિરક્તુમ્ અલં વિમોક્તું ॥
3. સર્વેષામ્ સત્ત્વાનાં સર્વેષાં ભૂતાનાં સર્વેષાં પ્રાણિનામ્ આમરણાન્તં હિ જીવિતં મરણપર્યવસાનં નાસ્તિ જાતસ્યામરણં ॥
4. યે ઽપિ તે ભિક્ષવો ગૃહપતયો મહાસાલકુલા બ્રાહ્મણમહાસાલકુલા ક્ષત્રિયો મહાસાલકુલા આસાં મહાધના મહાભોગાઃ પ્રભૂતમણિમા નિષ્કમુક્તાવૈડૂર્યશંખશિલાપ્રવાલજાતરૂપરજતવિત્તોપકરણાઃ પ્રભૂતધનધાન્યકોષ્ઠાગારસન્નિચયાઃ પ્રભૂતદાસિદાસકર્મકરપૌરુષેયાઃ પ્રભૂતમિત્રામાત્યજ્ઞાતિસાલોહિતાસ્, તેષામ્ અપિ મરણાન્તં જીવિતં મરણપર્યવસાનં નાસ્તિ જાતસ્યામરણં ॥
5. યે ઽપિ તે ભિક્ષવઃ રાજાનઃ ક્ષત્રિયાશ્ ચ મૂર્ધ્નાભિષિક્તા જાનપદૈશ્વર્યાસ્થામવીર્યમ્ અનુપ્રાપ્તા મહાન્તં પૃથ્વીમણ્ડલમ્ અભિનિર્જિત્યાવસન્તિ, તેષામ્ અપિ મરણાન્તં હિ જીવિતં મરણપર્યવસાનં નાસ્તિ જાતસ્યામરણં ॥
યે ઽપિ તે ભિક્ષવ ઋષયો વાનપ્રસ્થાઃ પ્રમુક્તફલાહારાઃ પ્રમુક્તફલભોજિનઃ પ્રમુક્તફલેન યાપન્તિ, તેષામ્ અપિ મરણાન્તં હિ જીવિતં મરણપર્યવસાનં નાસ્તિ જાતસ્યામરણં ॥
7. યે ઽપિ તે ભિક્ષવઃ કામાવચરા દેવાશ્ ચાતુર્મહારાજિકા દેવાસ્ ત્રયસ્ત્રિંશા દેવા યામા દેવાસ્ તુષિતા દેવા નિર્માણરતયો દેવાઃ પરનિર્મિતવશવર્તિનો દેવાસ્, તેષામ્ અપિ મરણાન્તં હિ જીવિતં મરણપર્યવસાનં નાસ્તિ જાતસ્યામરણં ॥
8. યે ઽપિ તે ભિક્ષવો રૂપિનો દેવાઃ, પ્રથમધ્યાનલાભિનો બ્રહ્મકાયિકા બ્રહ્મપુરોહિતા બ્રહ્મપાર્ષદ્યા મહાબ્રહ્માણા, દ્વિતીયધ્યાનલાભિનઃ પરિત્તશુભા અપ્રમાણશુભા આભાસ્વરાસ્, તૃતીયધ્યાનલાભિનઃ પરિત્તશુભા અપ્રમાણશુભાઃ શુભકૃત્સ્નાશ્, ચતુર્થધ્યાનલાભિનો ઽનભ્રકાઃ પુણ્યપ્રસવા વૃહત્ફલા અસંજ્ઞિસત્ત્વા અવૃહા ( અસ્ 33 ) અતપાઃ સુદર્શાઃ સુદર્શના અકનિષ્ઠાશ્ ચ દેવાસ્, તેષામ્ અપિ મરણાન્તં હિ જીવિતં મરણપર્યવસાનં નાસ્તિ જાતસ્યામરણં ॥
9. યે ઽપિ તે ભિક્ષવો ઽરૂપિનો દેવા આકાશાનન્ત્યાયતનોપગા વિજ્ઞાનાનન્ત્યાયતનોપગા આકિંચિત્યાયતનોપગા નૈવસંજ્ઞાનાસંજ્ઞાયતનોપગાશ્ ચ દેવાશ્ ચ, તેષામ્ અપિ મરણાન્તં હિ જીવિતં મરણપર્યવસાનં નાસ્તિ જાતસ્યામરણં । ત્રૈધાતુકમ્ ઇદં ॥
10. યે ઽપિ તે ભિક્ષવો ઽર્હન્તઃ ક્ષીણાશ્રવા કૃતકૃત્યાઃ કૃતકરણીયા અપહૃતભારા અનુપ્રાપ્તસ્વકાર્થાઃ પરિક્ષીણભવસંયોજનાઃ સમ્યગાજ્ઞાસુવિમુક્તચિત્તાઃ સર્વચેતોવસિપરમપારમિતાપ્રાપ્તાસ્, તેષામ્ અપિ કાયા નિક્ષેપણધર્માઃ ॥
11. યે ઽપિ તે ભિક્ષવઃ પ્રત્યેકબુદ્ધાઃ ખડ્ગવિષાણકલ્પા એકમ્ આત્માનં દમન્તિ એકમ્ આત્માનં શમયન્તિ એકમ્ આત્માનં પરિનિર્વાપયન્તિ, તેષામ્ અપ્ય્ અયં કાયો નિક્ષેપણધર્મઃ ॥
12. યે ઽપિ તે ભિક્ષવસ્ તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધા દશબલબલિનઃ ઉદારાર્ષભાઃ સમ્યક્સિંહનાદનાદિનશ્ ચતુર્વૈશારદ્યં, ધર્મારોહણવૈશારદ્યં સર્વધર્મદેશનાવૈશારદ્યં નિર્વાણમાર્ગાવતારણવૈશારદ્યં આશ્રવજ્ઞાનપ્રહાણવૈશારદ્યં, વિશદાદૃઢનારાયણસંહતકાયાસ્, ( અસ્ 34 ) તેષામ્ અપ્ય્ અયમ્ કાયો નિક્ષેપણધર્મઃ ॥
13. તદ્યથાપિ નામ ભિક્ષવઃ કુમ્ભાકારકૃતાનિ ભાણ્ડા આમાનિ વા પક્વાનિ વા ભેદનપર્યન્તાનિ ભેદનપર્યવસાન્ય્, એવમ્ એવ ભિક્ષવઃ સર્વેષાં સત્ત્વાનાં સર્વેષાં ભૂતાનાં સર્વેષાં પ્રાણિનાં મરણાન્તં હિ જીવિતં મરણપર્યવસાનં નાસ્તિ જાતસ્યામરણં ॥
14. ઇદમ્ અવોચદ્ ભગવાન્, ઇદમ્ ઉક્ત્વા સુગતો હ્ય્ અથાપરાવોચત્ શાસ્તા ।
અનિત્યા વત સંસ્કારા ઉત્પાદવ્યયધર્મિનઃ ।
ઉત્પદ્ય હિ નિરૂધ્યન્તે તેષાં વ્યુપશમઃ સુખં ॥
યથાહિ કુમ્ભકારેણ મૃત્તિકાભાજનં કૃતં ।
સર્વમ્ ભેદનપર્યન્તં સત્ત્વાનાં જીવિતં તથા ॥
યથા ફલાનાં પક્વાનાં શશ્વત્ પતનતો ભયં ।
તથા સંસ્કારજાઃ સત્ત્વાનાં નિત્યં મરણતો ભયં ॥
સર્વે ક્ષયાન્તા નિચયાઃ પતનાન્તાઃ સમુચ્છ્રયાઃ ।
સંયોગાશ્ ચ વિયોગાન્તા મરણાન્તં હિ જીવિતં ॥
15. ઇદમ્ અવોચદ્ ભગવાન્ આત્તમનસ્ તે ચ ભિક્સવસ્ તે ચ પર્ષદો ભગવતો ભાષિતમ્ અભ્યનન્દન્ ॥
ઇત્ય્ આર્યાનિત્યતાસૂત્રં સમાપ્તં ॥
@અલ્લ્ થે વેર્સેસ્ ઉસેદ્ હેરે અરે fઓઉન્દ્ ઇન્ થે ઉદાનવર્ગ (સન્સ્ક્રિત્તેxતે ઔસ્ દેન્ તુર્fઅન્fઉન્દેન્ x, હેરૌસ્ગેગેબેન્ વોન્ f. બેર્ન્હર્દ્, બ્દ્. ઇ, ગ્öત્તિન્ગેન્ 1965), અનિત્યવર્ગ, વેર્સેસ્ નોસ્. 3, 12, 11 અન્દ્ 22.@@