આનન્દકન્દ · અધ્યાય 2.10

આક્, 2, 10
શ્રીભૈરવઃ ।
<હિમજા>
હિમજા કાઞ્ચનક્ષીરી યવચિઞ્ચા મહાદ્રિજા ।
હિમાવતી પીતદુગ્ધા રેચની પટુપર્ણિકા

તદ્દુગ્ધં હેમકઙ્કુષ્ઠં પુલકં રેચનં તથા ।
તેજોવતી બહુરસા કનકપ્રભાન્યા તીક્ષ્ણાગ્નિગર્ભા સુરવલ્લરી ચ

હિમજા કટુકા તિક્તા રેચની સર્વવાતનુત્ ।
કૃમિશોષોદરઘ્ની ચ પિત્તજ્વરહરા તુ સા

<કારવી>
કારવી કારવલ્લી ચ કષાયોષ્ણા કફાપહા ।
કાસશ્વાસહરા બલ્યા જ્ઞેયા રસનિયામિકા

<કટુતુમ્બી>
કટુતુમ્બી કટુફલા રાજપુત્રી મહત્ફલા ।
કટુતુમ્બી કટુસ્તિક્તા વાન્તિકૃચ્છ્વાસવાન્તિજિત્

કાસઘ્ની શોધની શોફવ્રણશૂલવિષાપહા ।
તિક્તતુમ્બી તુ તિક્તા સ્યાત્કટુકા કટુતુમ્બિકા

તુમ્બી ચ કટુતિક્તાદિતુમ્બીપર્યાયગા સ્મૃતા ।
<જ્યોતિષ્મતી>
જ્યોતિષ્મતી નામ લતાનલપ્રભા જ્યોતિર્લતા સા કટભી સુપિઙ્ગલા ।
દીપ્યા ચ મેધ્યા મતિદા ચ દુર્જરા સારસ્વતી સ્યાદમૃતાર્કસંખ્યા

<લિઙ્ગિની>
લિઙ્ગિની બહુપુત્રી સ્યાદીશ્વરી શૈવવલ્લરી

સ્વયમ્ભૂર્ લિઙ્ગસમ્ભૂતા લૈઙ્ગી ચિત્રફલાન્વિતા ।
અયઃસ્તમ્ભકરી લિઙ્ગબીજા ચ શિવવલ્લરી

લિઙ્ગિની કટુરૂક્ષા ચ દુર્ગન્ધા ચ રસાયની ।
સર્વસિદ્ધિકરી દિવ્યા રસરાજનિયામિકા

<પાતાલગરુડી>
પાતાલગરુડી તાર્ક્ષી સૌવર્ણી ગરુડી તથા ।
વત્સાદની દીર્ઘકાણ્ડા દૃઢકાણ્ડા મહાબલા

દીર્ઘવલ્લી દૃઢલતા દર્શનામાનિ પાર્વતિ ।
સર્વવશ્યકરી સૈષા સર્પાદિવિષનાશની

<ગિરિકર્ણી>
ગિરિકર્ણી ચ કટભી ગર્દભી દધિપુષ્પિકા ।
સિતપુષ્પી વિષઘ્ની ચ શ્વેતાશ્વખુરપુષ્પિકા

ગિરિકર્ણી હિમા તિક્તા પિત્તોપદ્રવનાશિની ।
ચક્ષુષ્યા વિષદોષઘ્ની ત્રિદોષશમની ચ સા

નીલપુષ્પા મહાનીલા સ્યાન્નીલગિરિકર્ણિકા ।
નીલાદ્રિકર્ણી શિશિરા સતિક્તા રક્તાતિસારજ્વરદાહહન્ત્રી ।
પ્રતર્દિકોન્માદમદશ્રમાર્તિશ્વાસાર્તિહા સ્યાદ્વિષહારિણી ચ

<આખુકર્ણી>
આખુકર્ણી ભૂમિચરા દ્રવન્તી બહુપાદિકા

સુતશ્રેણી દ્રવન્તી ચ ન્યગ્રોધા માક્ષિકાહ્વયા ।
ચિત્રા મૂષકપુચ્છી ચ પ્રત્યક્શ્રેણી ચ શબરી

સુતશ્રેણી ચ ચક્ષુષ્યા કટુકાખુવિષાપહા ।
વ્રણદોષહરા ચૈવ નેત્રામયવિનાશિની

કૃષ્ણિકા બહુપર્ણી ચ પ્રત્યક્શોણી ચ શબરી ।
પૂતિપર્ણી શિવા ચાખુકર્ણવત્ પર્વશાલિની

આખુકર્ણી કટૂષ્ણા ચ કફપિત્તહરા સરા ।
આનાહશૂલજૂર્ત્યર્તિનાશની પાચની પરા

<વારાહી>
વારાહી સ્યાત્ સૂકરી ક્રોડકન્યા ગૃષ્ટિર્વિષ્વક્સેનકાન્તા કુમારી ।
કૌમારી સ્યાદ્ બ્રહ્મપત્ત્રી ત્રિનેત્રા ક્રૌડીકન્યા ગૃષ્ટિકા માધવેષ્ટા

વારાહી તિક્તકટુકા વિષપિત્તકફાપહા ।
કુષ્ઠમેહકૃમિહરા વૃષ્યા બલ્યા રસાયની

<દેવદાલી>
દેવદાલી ત્રિધા પ્રોક્તા શ્વેતા કૃષ્ણા ચ પીતલા ।
સા શ્વેતા વ્યાધિશમની કૃષ્ણા પીતા રસાયને

દેવદાલી કોશફલા દાલી લોમશપત્ત્રિકા ।
કૃષ્ણબીજા કટુફલા વૃત્તકોશામ્લવલ્લરી

જીમૂતં કણ્ટકફલા વેણી ચાખુવિષાપહા ।
તુરઙ્ગિકા જાલફલા ગરારિઃ સારમૂષિકા

દેવદાલી તુ તીક્ષ્ણોષ્ણા કટુઃ પાણ્ડુકફાપહા ।
દુર્નામશ્વાસકાસઘ્ની કામિલાલૂતિકાપહા

સર્વલોહદ્રુતિકરા પીનસાહિવિષાપહા ।
<ઐન્દ્રી>
ઐન્દ્રીન્દ્રવારુણ્યરુણા મૃગાદિની ગવાદની ક્ષુદ્રસહેન્દ્રચિદ્ભટા ।
સૂર્યા વિષઘ્ની રુણકર્ણિકામરા સુપર્ણિકા સ્યાત્ ફલતારકા ચ

વૃષભાક્ષી ગવાક્ષી ચ પીતપુષ્પેન્દ્રવલ્લરી

હેમપુષ્પી ક્ષુદ્રફલા વારુણી બાલકપ્રિયા ।
રક્તોર્વારુર્વિષલતા ચક્રવલ્લી વિષાપહા

અમૃતા ચ વિશાલા ચ જ્ઞેયોનત્રિંશદાહ્વયા ।
ઇન્દ્રવારુણિકા તિક્તા કટુઃ શીતા ચ રેચની

ગુલ્મપિત્તોદરશ્લેષ્મકૃમિકુષ્ઠજ્વરાપહા ।
મહેન્દ્રવારુણી રમ્યા ચક્રવલ્લી મહાફલા

સા મહેન્દ્રી વૃત્તફલા ત્રપુસી ત્રપુસા તથા ।
આત્મરક્ષા વિશાલા ચ દીર્ઘવલ્લી મહાફલા

સ્યાદ્બૃહદ્વારુણી સૌમ્યા નામાન્યસ્યાશ્ચતુર્દશ ।
માહેન્દ્રવારુણી જ્ઞેયા પૂર્વોક્તા ગુણવાહિની

રસે વીર્યે વિપાકે ચ કિંચિદેષા ગુણાધિકા ।
<ગોજિહ્વા>
ગોજિહ્વા ક્ષુરપત્ત્રી સ્યાદ્ અધઃપુષ્પા ત્વધોમુખી

ગોજિહ્વા કટુકા તીવ્રા શીતલા પિત્તનાશિની ।
વ્રણપ્રશમની ચૈવ સપ્તદન્તવિષાપનુત્

<કાકતુણ્ડી>
કાકતુણ્ડી કાકનાસા કાકસિંહી ચ રક્તલા ।
કાકદન્તી કાકપીલુર્ વૃત્તરક્તફલા તથા

કાકપ્રાણા વલ્કશલ્યા કૃષ્ણબીજા ચ રઞ્જકી ।
કાકતુણ્ડી ચ મધુરા શિશિરા પિત્તહારિણી

રસાયની દાર્ઢ્યકરી વિશેષાત્ પલિતાપહા ।
<રક્તપાદી>
રક્તપાદી શમીપત્ત્રપત્ત્રા ખદિરપત્ત્રિકા

સંકોચની સમઙ્ગા ચ નમસ્કારી પ્રસારણી ।
લજ્જાલુઃ સપ્તપર્ણી સ્યાત્ખદિરી મણ્ડમાલિકા

રક્તમૂલા તામ્રમૂલા સ્વગુપ્તાઞ્જલિકારિકા ।
લજ્જાલુશ્ચ કટુઃ શીતા પિત્તાતીસારનાશિની

શોફદાહજ્વરશ્વાસવ્રણકુષ્ઠકફાર્તિનુત્ ।
લજ્જાલુર્વૈપરીત્યાહ્વઃ કટુરુષ્ણઃ કફામનુત્

રસે નિયામકે ઽત્યન્તં નાનાવિજ્ઞાનકારકઃ ।
<પુનર્નવા>
પુનર્નવા ત્રિધા પ્રોક્તા શ્વેતા રક્તા ચ મેચકા

પુનર્નવા વિષહરા કઠિલ્લા નેત્રરોગહા ।
પૃથ્વીકા સિતવર્ષાભૂર્ દીર્ઘપત્ત્રા સિતાઙ્ગકા

શ્વેતા પુનર્નવા સોષ્ણા તિક્તા કફવિષાપહા ।
કાસહૃદ્રોગશૂલાસ્રપાણ્ડુશોફાનિલાર્તિનુત્

પુનર્નવાન્યા રક્તાખ્યા કૃતમણ્ડલપત્ત્રિકા ।
વૈશાખી રક્તસર્વાઙ્ગા શોફઘ્ની વિષહા પરા

પુનર્નવો નવો નવ્યા પ્રાવૃષેણ્યા ચ સારિણી ।
રક્તા પુનર્નવા તિક્તા સારણી શોફનાશિની

રક્તપ્રદરદોષઘ્ની પાણ્ડુપિત્તપ્રમર્દની ।
શ્યામાખ્યા નીલવર્ષાભૂર્ દીર્ઘપત્ત્રા પુનર્નવા

નીલા પુનર્નવા તિક્તા કટૂષ્ણા ચ રસાયની ।
હૃદ્રોગપાણ્ડુશ્વયથુશ્વાસવાતકફાપહા

<અત્યમ્લપર્ણી>
અત્યમ્લપર્ણી તીક્ષ્ણામ્લા કણ્ડૂલા વલ્લિસારસા ।
વનસ્થારણ્યવાસી ચ કન્દાઢ્યા કર્કશચ્છદા

અત્યમ્લપર્ણી તીક્ષ્ણામ્લા પ્લીહશૂલવિનાશિની ।
વાતહૃદ્દીપની રુચ્યા ગુલ્મશ્લેષ્મામયાપહા

<કર્કોટકી>
કાર્કોટકી દ્વિધા વન્ધ્યા શ્રેષ્ઠાન્યા ફલમારિણી ।
મૃદુકણ્ટકિની વૃત્તફલા સા વનવાસિની

વન્ધ્યા દેવી વન્ધ્યકાર્કોટકી સ્યાન્નાગારાતિર્ નાગહન્ત્રી મનોજ્ઞા ।
પથ્યા દિવ્યા પુત્રદાત્રી ત્રિકન્દા શ્રીકન્દા સા કન્દવલ્લી વિષઘ્ની

યોગીશ્વરી વ્યાઘ્રપાદી કન્યા સ્યાત્ષોડશાહ્વયા ।
વન્ધ્યા કર્કોટકી તિક્તા કટૂષ્ણા ચ કફાપહા

સ્થાવરાદિવિષઘ્ની સ્યાદ્રસબન્ધે રસાયને ।
<શરપુઙ્ખા>
શરાભિધાનપુઙ્ખા સ્યાચ્છરપુઙ્ખીતિ કથ્યતે

શરપુઙ્ખી ત્રિધા શ્વેતા રક્તા કૃષ્ણા ચ કણ્ટકા ।
શ્વેતાપ્યેષા ગુણાઢ્યા સ્યાત્પ્રયોગે ચ રસાયને

અન્યા તુ કણ્ટપુઙ્ખા સ્યાત્ કણ્ટસાયકપુઙ્ખિકા ।
કણ્ટસ્પૃશેવ કુણ્ડી કણ્ટકશરપુઙ્ખમૂલનિર્યૂહઃ

તૂર્ણમ્ અજીર્ણવિષૂચીમહાપરતિકૃશાનુકાર્શ્યં ચ ।
સર્વાશ્ચ શરપુઙ્ખાસ્તુ કટૂષ્ણાઃ કફવાતહાઃ

અજીર્ણશૂલકૃમિહા ગ્રહણીશમનાઃ પરમ્ ।
<ભૃઙ્ગરાજ>
માર્કવો ભૃઙ્ગરાજઃ સ્યાદ્ ભૃઙ્ગાહ્વઃ કેશરઞ્જકઃ

પિતૃપ્રિયો બ્રહ્મપત્ત્રી કેશ્યઃ કુન્તલવર્ધનઃ ।
પીતોઽન્યઃ સ્વર્ણભૃઙ્ગારો હરિવાસો હરપ્રિયઃ