અજિતસેનવ્યાકરણ · ભાગ 19

ઓં નમઃ સર્વજ્ઞાય ॥
એવં મયા શ્રુતમ્ એકસ્મિન્ સમયે ભગવાન્* શ્રાવસ્ત્યાં વિહરતિ સ્મ જેતવને અનાથપિણ્ડદસ્યારામે મહતા ભિક્ષુસંઘેન સાર્ધમ્ અર્ધત્રયોદશભિર્ ભિક્ષુસહસ્રૈઃ । તદ્યથા આયુષ્મતા ચાજ્ઞાતકૌણ્ડિન્યેન આયુષ્મતા ચ મહાનામ્ના આયુષ્મતા ચ રેવતેન આયુષ્મતા ચ વક્કુલેન આયુષ્મતા ચ શારિપુ[ત્રેણ આયુષ્મતા ચ] પૂર્ણેન મૈત્રાયણી[પુત્રેણ] ચ શ્રાવકનિયુતૈઃ । તે સર્વે યેન ભગવાન્ યેન ચ જેતવનં વિહારં તેનોપસંક્રાન્તા ભગવતઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય ભગવતઃ પુરતસ્ તસ્થુર્ દ્વાત્રિંશતા બોધિસત્વસહસ્રૈઃ । તદ્યથા સહચિત્તોત્પાદધર્મચક્રપ્રવર્તનેન ચ બોધિસત્વેન મહાસત્વેન અનિક્ષિપ્તધુરેણ ચ બોધિસત્વેન મહાસત્વેન મૈત્રેયેણ ચ બોધિસત્વેન મહાસત્વેન અવલોકિતેશ્વરેણ ચ બોધિસત્વેન મહાસત્વેન મહાસ્થામપ્રાપ્તેન ચ બોધિસત્વેન મહાસત્વેન । એવંપ્રમુખૈર્ દ્વાત્રિંશતા બોધિસત્વસહસ્રૈઃ । તે સર્વે યેન ભગવાન્ યેન ચ જેતવનં વિહારં તેનોપસંક્રાન્તા
ભગવતઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય ભગવતઃ પુરતસ્ તસ્થુઃ । અથ ખલુ ભગવાન્ પૂર્વાહ્ણકાલસમયે નિવાસ્ય પાત્રચીવરમા[ત્રઃ] શ્રાવસ્તીં મહાનગરીં પિણ્ડાય પ્રાવિશત્* । અથ ભગવાન્ આયુષ્મન્તમ્ આનન્દમ્ (અસ્વ્ 104) આમન્ત્રયતે સ્મ । ગચ્છાનન્દ પાત્રં ચક્રિકં શિક્યમાનય । અથાયુષ્માન્ આનન્દો ભગવતઃ શ્રુતમાત્રેણ પાત્રં ચક્રિકં શિક્યં ભગવતે ઉપનામયામ્ આસ । અથાયુષ્માન્ આનન્દો ભગવતઃ કૃતાઞ્જલિપુટો ભગવન્તં ગાથાભિર્ અધ્યભાષત ।
યદા ત્વં પ્રવિશસિ પિણ્ડપાતિક
વિમોચયે ત્વં બહવં હિ પ્રાણિનામ્* ।–મ્સ્: વિમોચયેયં ... ઉત્તારયેયં
ઉત્તારયે ત્વં બહવં સત્વા
નરકભયાજ્ જાતિજરામહાભયા ॥
સંસારદુઃખકલિલા મહાભયાદ્
{વિમોચયેયં તવ લોકનાયકાઃ} ।
મહાનુભાવો વરદક્ષિણીયો
વિમોચયિત્વા {બહવં હિ સત્વા ।
સંસારદુઃખકલિલા મહાભયઃ
વિમોચયિત્વા} પુનરં હિ આગમી ॥
અથાયુષ્માન્ આનન્દો ભગવત ઇમા ગાથા ભાષિત્વા તૂષ્ણીં સ્થિતો ઽભૂત્* । અથ ભગવાન્* શ્રાવસ્ત્યાં મહાનગર્યાં નાતિદૂરે સ્થિતો ઽભૂત્* । અથ તે સર્વે ગવાક્ષતોરણનિર્યૂહકા [હિરણ્ય]મયાઃ સ્ફટિકમયા રૂપ્યમયાઃ પ્રાદુરભૂવન્* । તથા શ્રાવસ્ત્યાં મ[હાનગર્યાં] મહાન્તં જનકાયં સંસ્થિતો ઽભૂવન્* । અથ સ જનકાયઃ સંશયજાતો બભૂવ કો હેતુઃ કઃ પ્રત્યયઃ નગરસ્ય શુભનિમિત્તં પ્રાદુરભૂત્* । મા ચેદં નગરં ભસ્મપ્રલયં સ્યાત્* । અથ તત્ર જનકાયે અનેકવર્ષશતસહસ્રિકો (અસ્વ્ 105) જીર્ણો વૃદ્ધો મહલ્લકઃ પુરુષઃ સંસ્થિતો ઽભૂત્* । અથ સ પુરુષસ્ તં જનકાયં સમાશ્વાસયન્ન્ એવમ્ આહ । મા ભૈષુર્ ભોઃ કુલપુત્રાઃ । અસ્મિન્ન્ એવ પૃથિવીપ્રદેશે જેતવનં નામ વિહારઃ । તત્ર શાક્યમુનિર્ નામ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધો વિદ્યાચરણસંપન્નઃ સુગતો લોકવિદ્ અનુત્તરઃ પુરુષદમ્યસારથિઃ શાસ્તા દેવાનાં ચ મનુષ્યાણાં
ચ બુદ્ધો ભગવાન્* । સો ઽયં શ્રાવસ્તીં મહાનગરીં પિણ્ડાય પ્રાવિશત્* । તસ્યાગમનકાલસમયે ઇદં શુભનિમિત્તમ્ અભૂત્* । અથ સ જનકાયસ્ તં જીર્ણકં પુરુષં કૃતાઞ્જલિર્ [એવમ્ આહ] । યત્ તસ્ય ભગવતસ્ તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય ગુ[ણવર્ણસમુદીરણ]સમયે ઇદં શુભનિમિત્તમ્ અભૂત્* । દૃષ્ટમાત્રસ્ય તસ્ય તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય કીદૃશઃ પુણ્યાભિસંસ્કારો ભવિષ્યતિ । અથ સ જીર્ણકપુરુષસ્ તં જનકાયં ભગવતો ગુણવર્ણસમુદીરણતયા ગાથાભિર્ અધ્યભાષત ।
યો લોકનાથસ્ય હિ નામુ યઃ શ્રુણે
સંસારદુઃખા વિનિમુક્તુ સો નરો ।
અપાયગામી ન કદાચિ ભેષ્યતે
સ્વર્ગં ચ સો યાસ્યતિ શીઘ્રમ્ એવમ્* ।
યો લોકનાથસ્ય હિ નામુ યઃ શ્રુણે
દૃઢપ્રતિજ્ઞો બહુકલ્પકોટિભિઃ ।
મહાનુભાવો સુગતો મહાત્મનઃ
કલ્પાનકોટીનયુતાન્ અચિન્તિયાન્* ॥
(અસ્વ્ 106)
સો બોધિસત્વો સ્થિત ગઙ્ગવાલુકાન્
કદાચિ સો ગચ્છતિ દુર્ગતી ભયમ્* ।
યો લોકનાથસ્ય હિ નામુ યઃ શ્રુણે
અપાયગામી ન કદાચિ ભેષ્યતે ॥
કલ્પાનકોટીનયુતાન્ અચિન્તિયા
રાજા સ ભોતી સદ ચક્રવર્તી ।
યો લોકનાથસ્ય હિ નામુ ધારયેત્* ॥
યત્ કિંચિ પૂર્વં સદ પાપુ યત્ કૃતં
સર્વં ક્ષયં યાસ્યતિ શીઘ્રમ્ એતત્* ।
શક્રો ઽપિ દેવેન્દ્રમહાનુભાવો
કલ્પાનકોટીનયુતાન્ અચિન્તિયા ॥
સુખાવતીં ગચ્છતિ બુદ્ધક્ષેત્રં
પર્યઙ્કબદ્ધો સ ચ બોધિસત્વો ।
બ્રહ્મસ્વરો સુસ્વરુ મંજુઘોષ
ભવન્તિ વર્ષાનસહસ્રકોટિભિઃ ॥
અપાયગામી ન કદાચિ ભેષ્યતે

યો લોકનાથસ્ય હિ નામુ ધારયેત્* ।
અથ સ જીર્ણકઃ પુરુષો જનકાયં ભગવતો ગુણવર્ણમ્ ઉદીરયિત્વા તૂષ્ણીં સ્થિતો ઽભૂત્* । અથ ભગવાન્ પૂર્વેણ નગરદ્વારેણ શ્રાવસ્તીં મહાનગરીં પ્રવિષ્ટો ઽભૂત્* । તત્ર ચ નગરદ્વારે દ્વાદશકોટ્યઃ પદ્માનાં પ્રાદુરભૂવન્* । તેષુ ચ પદ્મેષુ દ્વાદશકોટ્યો બોધિસત્વાનાં પર્યઙ્કનિષણ્ણાઃ (અસ્વ્ 107) પ્રાદુરભૂવન્ પ્રાઞ્જલયઃ । અથ ભગવતઃ પ્રવિષ્ટમાત્રેણ શ્રાવસ્ત્યાં મહાનગર્યાં નવનવતિકોટીનિયુતશતસહસ્રાણિ સત્વાનાં સુખાવત્યાં લોકધાતૌ પ્રતિષ્ઠાપિતાનિ ચતુરશીતિસત્વકોટીનિયુતશતસહસ્રાણ્ય્ આભિરત્યા લો[કધાતો]ર્ અક્ષોભ્યતથાગતસ્ય બુદ્ધક્ષેત્રં પ્રતિષ્ઠાપિતાનિ ।
અથ ભગવાન્ આ[નન્દેન સહ નગરા]વલમ્બિકાયા દારિકાયા ગૃહે સમાગતો ઽભૂત્* । અથ ભગવાન્ નગરાવલમ્બિકાયા દારિકાયા ગૃહે ચક્રિકં કટકટાપયામ્ આસ । અથ સા દારિકા તં ચક્રીશબ્દં શ્રુત્વા સંશયજાતાભૂત્* । કો હેતુઃ કઃ પ્રત્યયઃ । મમ ગૃહે ન કદાચિત્ પિણ્ડપાતિક આગતો ઽભૂત્* । અથ સા નગરાવલમ્બિકા દારિકા શૂન્યાકારગૃહે નિષણ્ણા અશ્રુકણ્ઠી રુદન્તી પરિદેવન્તી સ્થિતાભૂત્ તીક્ષ્ણધારમ્ અસિં ગવેષન્તી પરિદેવન્તી રુદન્તી સ્થિતાભૂત્* । અથ [સા] દારિકા શૂન્યાકારગૃહે નિષણ્ણા પરિદેવન્તી અશ્રુ[કણ્ઠી] રુદન્તી ગાથાભિર્ અધ્યભાષત ।
અહો બત દુઃખુ દરિદ્રકે ગૃહે
વરં મમ મરણુ ન ચાપિ જીવિતમ્* ।
કિં ચાપિ મે કાર્યુષુ જીવિતેન
યદ્યૈવાહં દુઃખુ શરીર પીડિતમ્* ।
કન ...................... હ્યત્રાણં ભવતે પરાયણમ્* ।
અનાથભૂતા અહમ્ અદ્યમેવ યદ્યૈવાહં જાત દરિદ્રકે ગૃહે ॥
(અસ્વ્ 108)
અથ સ નગરાવલમ્બિકા દારિકા શૂન્યાકારગૃહે [નિષણ્ણા] ઇમા ગાથા ભાષિત્વા તૂષ્ણીં સ્થિતાભૂત્* ।
અથ શુદ્ધવાસકાયિકો દેવપુત્રો ઽન્તરીક્ષગતઃ સ્થિતશ્ ચિન્તયતિ સ્મ । પશ્યેચ્ ચેદ્ ઇમાં ભગવાન્* । અનેકદુષ્કરકોટિનિયુતશતસહસ્રચીર્ણચરિતઃ સ શાક્યમુનિસ્ તથાગતો નગરાવલમ્બિકાયા દારિકાયા ગૃહે સ્થિતો ઽભૂત્* । અથ શુદ્ધવાસકાયિકો દેવપુત્રઃ શતસહસ્રમૂલ્યં મુક્તાહારં ગૃહીત્વા શતરસભોજનપિટકં ગૃહીત્વા કાશિકાનિ વસ્ત્રાણિ ગૃહીત્વા યેન નગરાવલમ્બિકાયા દારિકાયા ગૃહં તેનોપસંક્રાન્તો ઽભૂત્* । અથ શુદ્ધવાસકાયિકો દેવપુત્રો નગરાવલમ્બિકાં દારિકામ્ એવમ્ આહ । પ્રાવર દારિકે ઇમાનિ કાશિકાનિ વસ્ત્રાણિ ઇમાન્ય્ અનેકશતસહસ્રમૂલ્યાન્ય્ આભરણાનિ । પ્રાવૃત્ય ચેદં શતસહસ્રમૂલ્યં મુક્તાહારં ગૃહીત્વા ઇમં શતરસભોજનપિટકં ગૃહીત્વા ભગવન્તમ્ ઉપનામય । અથ સા દારિકા તાનિ કાશિકાનિ વસ્ત્રાણિ પ્રાવૃત્ય શતસહસ્રમૂલ્યં મુક્તાહારં ગૃહીત્વા તં શતરસભોજનપિટકં ગૃહીત્વા યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રાન્તા । ઉપસંક્રમ્ય
ભગવન્તમ્ ઉપનામયતિ સ્મ । અથ ભગવાંસ્ તાં નગરાવલમ્બિકામ્ એવમ્ આહ । પરિણામય ત્વં દારિકે યથા પરિણામિતં વિપશ્યિશિખિવિશ્વભુક્કકુત્સુન્દકનકમુનિકાશ્યપપ્રભૃતિભિઃ સદ્ભિસ્ તથાગતૈર્ અર્હદ્ભિઃ સમ્યક્સંબુદ્ધૈઃ । અન્તો ભવિષ્યતિ સ્ત્રીભાવાદ્ અન્તો ભવિષ્યતિ દરિદ્રગૃહાત્* । અથ સા દારિકા તં પિણ્ડપાતં પરિણામયિત્વા (અસ્વ્ 109) ભગવન્તમ્ ઉપનામયામ્ આસ । અનેન પિણ્ડપાતકુશલમૂલેન મા કસ્મિંશ્ચિદ્ દરિદ્રગૃહે ઉપપદ્યેય ।
અથ સા નગરાવલમ્બિકા દારિકા તં પિણ્ડપાતં પરિણામયિત્વા ભગવતે દત્વા સ્વગૃહગમનમ્ આરબ્ધા । અથ ભગવાંસ્ તાં નગરાવલમ્બિકાં દારિકામ્ એવમ્ આહ । પ્રતિનિવર્તસ્વ દારિકે । પૂર્વજાતિનિદાનં સમનુસ્મરામિ । તદ્ અહં પ[રિકીર્ત]યિષ્યામિ । અથ સા દારિકા પ્રતિનિવૃત્ય સર્વાઙ્ગપ્રણિ[પાતેન] ભગવન્તં પ્રપતિતા । અથ સા નગરાવલમ્બિકા દારિકા ભગવ[ન્તં ગા]થાભિર્ અધ્યભાષત ।
અવશ્યં મે પૂર્વકૃતેન કર્મણા
યેનાહં [જાત] દરિદ્રકે ગૃહે ।
કરોહિ કારુણ્ય મમં હિ દુઃખિત
[વિનિવર્તયસ્વ] નરકા હિ પાલાન્* ॥
કરોહિ કારુણ્ય મમ દુઃખિતાયા
ઇસ્ત્રિભાવા ઉપપન્નુ નાયક ।
ત્વં લોકનાથ જરવ્યાધિશોક
વિમોચયે મં મમ દુઃખિતાયાઃ ॥
ત્રાણં ભવાહી શરણં પરાયણં
વિમોચયાહી મમ દુઃખિતાયાઃ ।
કૃતં હિ નાથ પ્રણિધિં ત્વયા હિ
યે કેચિ સત્વા ઇહ જમ્બુદ્વીપે ॥
(અસ્વ્ 110)
તિષ્ઠન્તિ યે વૈ દશસુ દિશાસુ
સત્વા હિ સર્વે સુખિતા [કરિ]ષ્યે ।
સર્વે ચ હં મોચયિ દુઃખસાગરાત્
ત્રાણં ભવાહી શ[રણં પરાય]ણમ્* ॥
ત્વયં હિ નાથ મયિ મોચયી જગત્*
અવશ્યં મે પૂર્વકૃ[તેન] કર્મણા ।
યેનાહં જાતુ દરિદ્રકે ગૃહે
ત્રાણં ભવાહી મમ [દુઃખિતાયાઃ] ॥
[ભવં] તુ નાથ જરવ્યાધિમોચકં
ત્રાણં ભવાહી ગુણ સંચિ[તાગ્ર] ।
ન ચા કરિષ્યે પુનર્ એવ પાપં
યદ્ વેદયામી ઇમિ વેદનાનિ ॥
કૃપં જનિ ...... મગ્ર સત્વા

ત્રાણં ભવાહી શરણં પરાયણમ્* ।
યે કેચિ સત્વા ઇહ જમ્બુદ્વીપે
નામં ચ વૈ ધારય પશ્ચ કાલે ॥
પરિનિર્વૃતસ્ય તત પશ્ચકાલે
ભવિષ્યતિ શાસનવિપ્રલોપમ્* ।
યત્ કિંચિ પાપં તદપૂર્વ યત્ કૃતં
સર્વં ક્ષયં યાસ્યતિ શીઘ્રમ્ એ[ત]ત્* ॥
અથ સા નગરાવલમ્બિકા દારિકા ભગવન્તં ગાથા ભાષિત્વા પુ[નર્ અપિ] ગૃહગમનમ્ આરબ્ધા । અથ ભગવાન્ તાં નગરાવલમ્બિકાં (અસ્વ્ 111) [દારિકાં કલ]વિઙ્કરુતસ્વરનિર્ઘોષેણૈવમ્ આહ । પ્રતિનિવર્તસ્વ [દારિકે પૂર્વજાતિનિદાનં સ]મનુસ્મરામિ તદ્ અહં પરિકીર્તયિષ્યામિ । [અથ સા દારિકા] પ્રતિનિવૃત્યૈવમ્ આહ ।
પરિકીર્તય લોકવિનાયકાદ્ય
ય[દ્ યત્ કૃતં] પાપ સદા સુદારુણમ્* ।
અવશ્ય મે પાપુ કૃતં સુદારુણં
યેના[હં જાતુ] દરિદ્રકે ગૃહે ॥
ત્વં સાર્થવાહુ ઇહ સર્વલોકે
વિમોચયે મં ઇહ ઇસ્ત્રિભાવા ।
ત્રાણં ભવાહી શરણં પરાયણં
કૃતજ્ઞહં નિત્ય ભવામિ નાયકે ॥
સંશ્રાવયે મં ઇમુ ધર્મનેત્રી
નાસૌ કદાચિત્ તજતે અપાયમ્* ।
સંશોધયી કર્મ યથાકૃતં મયા
ત્રાણં ભવાહી શરણં પરાયણમ્* ॥
અસઙ્ગજ્ઞાની વરલોકનાયક
વન્દામિ નાથ શરણં કૃતાઞ્જલી ॥
અથ ભગવાંસ્ તાં દારિકામ્ એવમ્ આહ । ભૂતપૂર્વો દારિકે અતીતે ઽધ્વનિ અસંખ્યેયૈઃ કલ્પૈઃ રત્નશિખી નામ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધો વિદ્યાચરણસંપન્નઃ સુગતો લોકવિદ્ અનુત્તરઃ પુરુષદમ્યસારથિઃ શાસ્તા દેવાનાં ચ મનુષ્યાણાં ચ બુદ્ધો ભગવાન્* । તેન (અસ્વ્ 112) ખલુ પુનઃ સમયેન પદ્માવતી નામ રાજધાન્ય્ અભૂત્* । તેન ખલુ પુનઃ સમયેન પદ્માવત્યાં રાજધાન્યાં પદ્મપ્રભો નામ ગૃહપતિર્ અભૂત્* । તસ્ય પદ્મપ્રભસ્ય ગૃહપતેસ્ ત્વં [દુહિ]તાભૂઃ । તેન ખલુ પુનઃ સમયેન ગ્રામનગરનિગમજનપદેષુ પિણ્ડપાતિકો ભિક્ષુઃ પિણ્ડપાતાયાવતરતિ । યદા ત્વદ્ગૃહમ્ આગતો ઽભૂત્ તદા ત્વં દારિકે પિણ્ડપાતં ગૃહીત્વા ગૃહાન્ નિષ્ક્રાન્તા પુનર્ એવ પ્રવિષ્ટાભૂઃ । ન ચાહં મુણ્ડિતશિરસો ઽધન્યસ્ય પિણ્ડપાતં દાસ્યામિ । તેન કર્મોપચયેન ત્વયા દારિકે દ્વાદશ કલ્પસહસ્રાણિ પુનઃ પુનર્ દરિદ્રગૃહે દુઃખાન્ય્ અનુભૂતાનિ । એકેન ત્વયા
દારિકે કુશલમૂલેન બોધિવ્યાકરણં પ્રતિલપ્સ્યસે । યત્ ત્વયા તસ્ય ભિક્ષો રૂપલિઙ્ગસંસ્થા ન દૃષ્ટા ભવિષ્યસિ ત્વં દારિકે અનાગતે ઽધ્વનિ અચિન્ત્યૈર્ અપરિમાણૈઃ કલ્પૈર્ નગરધ્વજો નામ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધો વિદ્યાચરણસંપન્નઃ સુગતો લોકવિદ્ અનુત્તરઃ પુરુષદમ્યસારથિઃ શાસ્તા દેવાનાં ચ મનુષ્યાણાં ચ બુદ્ધો ભગવાન્* લોકે । અથ સા દારિકા ભગવન્તં ત્રિઃ પ્રદક્ષિણં કૃત્વૈવમ્ આહ । કીદૃશં ભગવન્ મમ બુદ્ધક્ષેત્રં ભવિષ્યતિ યત્રૈવાહં બુદ્ધો ભવિષ્યામિ । ભગવાન્ આહ । અપરિમિતગુણસંચયા નામ સા બુદ્ધક્ષેત્રં ભવિષ્યતિ । યાદૃશી ચ સા સુખાવતી લોકધાતુઃ તાદૃશં તદ્ બુદ્ધક્ષેત્રં ભવિષ્યતિ । પર્યઙ્કનિષણ્ણા આર્યોપપાદુકા બોધિસત્વા ભવિષ્યન્તિ । ઈદૃશં તદ્ બુદ્ધક્ષેત્રમ્* । (અસ્વ્ 113)
અથ ચ સા દારિકા તુષ્ટા ઉદગ્રા આત્તમનાઃ પ્રમુદિતા પ્રીતિસૌમસ્યજાતા સ્વગૃહગમનમ્ આરબ્ધા । અથ ભગવાંસ્ તાં દારિકામ્ એવમ્ આહ । ત્વં દારિકે સપ્તમે દિવસે કાલં કરિષ્યસિ । કાલં કૃત્વા । પૂર્વસ્યાન્ દિશિ મગધવિષયે રાજા અજિતસેનો નામ । તસ્ય રાજ્ઞો ઽજિતસેનસ્ય અન્તઃપુરસહસ્રમ્ અસ્તિ । તસ્ય ખલુ પુના રાજ્ઞો ઽજિતસેનસ્ય પુત્રો જનિષ્યસે । એષ એવ તવ પશ્ચિમો ગર્ભવાસો ભવિષ્યતિ ।
અથ ભગવાન્ પશ્ચિમકેન નગરદ્વારેણ શ્રાવસ્ત્યા મહાનગર્યા નિષ્ક્રાન્તો યેન જેતવનં વિહારસ્ તેનોપસંક્રાન્તઃ । અથાયુષ્માન્ આનન્દો ભગવન્તં દૂરત એવાગચ્છન્તં દૃષ્ટ્વા પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય ત્રિઃપ્રદક્ષિણીકૃત્ય ભગવન્તં ગાથાભિર્ અધ્યભાષત ।
સુવર્ણવર્ણં વરલક્ષણાર્ચિતં
દ્વાવિંશતિલક્ષણરૂપધારિણમ્* ।
યદા ત્વયા આગતુ પિણ્ડપાતિકા
વિમોચયિત્વા ઇહ સર્વસત્વા ॥
સુખેન સંસ્થાપયિ સર્વસત્વા
મૈત્રીબલં સર્વજગત્ ત્વયા કૃતમ્* ।
સ પિણ્ડપાતં વરમ્ આણ્ડનાયક
વિમોચિતસ્ તે જગતી ભયા ચ ॥
યે બોધિસત્વા ઇહ જમ્બુદ્વીપે
સર્વે ચ માર્ગં તવ દર્શયન્તિ ।
(અસ્વ્ 114)
પરિનિર્વૃતસ્ય સદ પશ્ચકાલે
ધારેતુ સૂત્રં ઇમુ બુદ્ધવર્ણિતમ્* ॥
પરિનિર્વૃતસ્ય તવ પશ્ચકાલે

ભવિષ્યતિ શાસનવિપ્રલોપમ્* ।
ઇમામ્ નયં ધારયિ સૂત્રરત્નમ્* ॥
અથાયુષ્માન્ આનન્દ ઇમા ગાથા ભાષિત્વા ભગવન્તં ત્રિઃપ્રદક્ષિણીકૃત્ય ભગવતઃ પુરતસ્ તસ્થૌ । અથ ભગવાન્ આયુષ્મન્તમ્ આનન્દમ્ આમન્ત્રયતે સ્મ । ગચ્છાનન્દ ગણ્ડીમ્ આકોટય । તે શ્રાવકાઃ પરિભોક્ષ્યન્તિ પિણ્ડપાતમ્* । અથાયુષ્માન્ આનન્દો ભગવન્તમ્ આમન્ત્રયતે સ્મ । કીદૃશં ભગવન્ ગણ્ડીશબ્દસ્ય કુશલમૂલં ભવિષ્યતિ । ભગવાન્ આહ । શૃણુ આનન્દ ગણ્ડીશબ્દસ્ય કુશલમૂલં પરિકીર્તયામિ । યે કેચિદ્ આનન્દ ગણ્ડીશબ્દં શ્રોષ્યન્તિ તેષાં પઞ્ચાનન્તર્યાણિ કૃત્યાનિ પરીક્ષયં યાસ્યન્તિ । અવૈવર્તિકાસ્ તે ભવિષ્યન્તિ ક્ષિપ્રં ચાનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંભોત્સ્યન્તે । આનન્દ આહ । કીદૃશં ભગવંસ્ તૈઃ સત્વૈઃ કુશલમૂલમ્ અવરોપિતમ્* । ભગવાન્ આહ । શૃણુ આનન્દ યે સત્વાઃ પશ્ચિમે કાલે પશ્ચિમે સમયે મમ પરિનિર્વૃતસ્ય સદ્ધર્મવિપ્રલોપે વર્તમાને સદ્ધર્મસ્યાન્તર્ધાનકાલસમયે ગ્રામનગરનિગમજનપદરાષ્ટ્રરાજધાનીષુ
યે સત્વા [વા] અરણ્યાયતને ગણ્ડ્યાકોટનશબ્દં શ્રોષ્યન્તિ નમો બુદ્ધાયેતિ કરિષ્યન્તિ તેષાં પઞ્ચાનન્તર્યાણિ કર્માણિ પરિક્ષયં (અસ્વ્ 115) યાસ્યન્તિ । ઈદૃશાન્ય્ આનન્દ ગણ્ડીશબ્દસ્ય કુશલમૂલાનિ । અથાયુષ્માન્ આનન્દઃ શાન્તપ્રશાન્તેન ગણ્ડીમ્ આકોટયતે સ્મ । અથ તેન ગણ્દીશબ્દેન સર્વે તે મહાશ્રાવકાઃ સન્નિપતિતા અભૂવન્* । યથા યથા આસને નિષણ્ણાઃ પિણ્ડપાતં પરિભુઞ્જન્તે સ્મ । અથ તત્રૈવ શ્રાવકમધ્યે નન્દિમિત્રો નામ મહાશ્રાવકઃ સન્નિપતિતો ઽભૂત્* સન્નિષણ્ણઃ । અથ ભગવાન્ આયુષ્મન્તં નન્દિમિત્રં મહાશ્રાવકમ્ આમન્ત્રયતે સ્મ । ગચ્છ ત્વં નન્દિમિત્ર મહાશ્રાવક પૂર્વસ્યાન્ દિશિ મગધવિષયે રાજ્ઞો ઽજિતસેનસ્ય કલ્યાણમિત્રપરિચર્યાં કુરુ । અથ નન્દિમિત્રો મહાશ્રાવકો ભગવન્તમ્ એવમ્ આહ । ન ભગવન્* શક્ષ્યામસ્ તં પૃથિવીપ્રદેશં ગન્તુમ્* । દુરાસદાસ્ તે સત્વાઃ । તે માં જીવિતાદ્ વ્યવરોપયિષ્યન્તિ । અથ ભગવાન્ આયુષ્મન્તં
તં નન્દિમિત્રં મહાશ્રાવકમ્ એવમ્ આહ । ન તે સત્વાસ્ તે શક્ષ્યન્તે બાલાગ્રમ્ અપિ કમ્પયિતું પ્રાગેવ જીવિતાદ્ વ્યવરોપયિતુમ્* । અથ નન્દિમિત્રો મહાશ્રાવકઃ પ્રત્યૂષકાલસમયે સુવર્ણવર્ણં વસ્ત્રં પ્રાવૃત્ય યેન પૂર્વસ્યાન્ દિશિ મગધવિષયે રાજ્ઞો ઽજિતસેનસ્ય રાજધાની તેનાનુક્રાન્તો ઽભૂત્* । અથ રાજા અજિતસેનસ્ તં નન્દિમિત્રં મહાશ્રાવકં દૃષ્ટ્વા તુષ્ટ ઉદગ્ર આત્તમનાઃ પ્રમુદિતઃ પ્રીતિસૌમનસ્યજાતો ઽભૂત્* । અથ રાજ્ઞાજિતસેનેન અમાત્યઃ પ્રેષિતો ઽભૂત્* । ગચ્છૈનં ભિક્ષુમ્ આનય । તદા સો ઽમાત્યો યેન નન્દિમિત્રો મહાશ્રાવકસ્ (અસ્વ્ 116) તેનોપસંક્રાન્તઃ । અથ સો ઽમાત્યો નન્દિમિત્રં મહાશ્રાવકમ્ એવમ્ આહ । આગચ્છ મહાશ્રાવક ભિક્ષો રાજા તે આજ્ઞાપયતિ । અથ નન્દિમિત્રો મહાશ્રાવકો ઽમાત્યમ્ એવમ્ આહ । મમ રાજ્ઞા કિં કાર્યં મમ રાજા કિં કરિષ્યતિ । અથામાત્યો યેન રાજાજિતસેનસ્ તેનોપસંક્રાન્તઃ । તં રાજાનમ્ અજિતસેનમ્ એવમ્ આહ । ન ચ સ ભિક્ષુસ્ તવ પાર્શ્વે આગચ્છતિ
। અથ રાજ્ઞાજિતસેનેન પઞ્ચામાત્યશતાનિ પ્રેષિતાનિ । ન ચ સ ભિક્ષૂ રાજ્ઞો ઽજિતસેનસ્ય પાર્શ્વમ્ આગચ્છતિ । અથ સ રાજા સ્વકેનૈવાત્મભાવેન યેન સ નન્દિમિત્રમહાશ્રાવકસ્ તેનોપસંક્રાન્તઃ । ઉપસંક્રમ્ય કૃતાઞ્જલિર્ એવમ્ આહ । આગચ્છ ભો ભિક્ષો મમ રાજધાનીં પ્રવિશ । અથ રાજા અજિતસેનો દક્ષિણહસ્તે તં ભિક્ષું ગૃહીત્વા સ્વકાં રાજધાનીં પ્રવિષ્ટો ઽભૂત્* । અથ રાજ્ઞાજિતસેનેન નન્દિમિત્રસ્ય ભિક્ષોઃ સિંહાસનં દત્તમ્ અભૂત્* । અથ રાજાજિતસેનો ભદ્રપીઠકે નિષદ્ય તં નન્દિમિત્રં મહાશ્રાવકમ્ એવમ્ આહ । કુત્ર ત્વં ભિક્ષો ગચ્છસિ । કો હેતુઃ કઃ પ્રત્યયઃ । અથ નન્દિમિત્રો મહાશ્રાવકો રાજાનમ્ અજિતસેનમ્ એવમ્ આહ । યે કેચિદ્ ભિક્ષુપ્રવ્રજિતાસ્ તે સર્વે ભિક્ષાહારાઃ પિણ્ડપાતમ્ અવચરન્તઃ પરિભુઞ્જન્તિ । અથ રાજા અજિતસેનસ્ તં નન્દિમિત્રં મહાશ્રાવકમ્ એવમ્ આહ । પરિભુઙ્ક્ષ્વ મમ ગૃહે પિણ્ડપાતમ્* । યાવજ્જીવં પિણ્ડપાતં પ્રદાસ્યામિ । યદિ તે ભિક્ષો મમ
સ્વમાંસેન કાર્યં સ્વમાંસં દાસ્યામિ । અથ નન્દિમિત્રો મહાશ્રાવકો રાજાનમ્ અજિતસેનં ગાથાભિર્ અધ્યભાષત । (અસ્વ્ 117)
ભુંજામિ તદ્ ભોજનુ યદ્ દદાહિ
મૃષ્ટાન્નપાનં રસપાનમ્ ઉત્તમમ્* ।
ક્લેશા હિ નિર્મુક્ત ત્વયા ભવિષ્યસિ
સુદુર્લભં લબ્ધ મનુષ્યલાભમ્* ॥
સુદુર્લભં શાસનુ નાયકસ્ય
શ્રદ્ધાપ્રસાદં પરમં સુદુર્લભમ્* ।
યે શાસને પ્ર[વ્ર]જિતા ચ ભિક્ષવા
સુદુર્લભં શાસનુ નાયકાનામ્* ॥
સુદુર્લભં સુગતવરસ્ય દર્શનં
નમો ઽસ્તુ તે બુદ્ધ મહાનુભાવો ।
નમો ઽસ્તુ તે ધર્મમયં મહામુને
નમો ઽસ્તુ તે ક્લેશવિચક્ષણાર્યમ્* ॥
નમો ઽસ્તુ તે સર્વજરપ્રમોક્ષણાત્*
નમો ઽસ્તુ તે માર્ગનિદર્શનાર્યમ્* ॥
નમો ઽસ્તુ તે માર્ગપથસ્ય દર્શકં
નમો ઽસ્તુ તે બોધિપથસ્ય દર્શકમ્* ॥
અથ નન્દિમિત્રો મહાશ્રાવકો રાજાનમ્ અજિતસેનં ભગવતો ગુણવર્ણમ્ ઉદીરયિત્વા તૂષ્ણીં સ્થિતો ઽભૂત્* । અથ રાજાનમ્ અજિતસેનં તં નન્દિમિત્રો મહાશ્રાવકો ગાથાભિર્ અધ્યભાષત ।
સુદુર્લભં ભિક્ષુ તથૈવ દર્શનં
સુદુર્લભં તસ્ય ભવેય દર્શનમ્* ।
(અસ્વ્ 118)
યે ભિક્ષુસંઘસ્ય દદેય દાનં
ન તસ્ય યક્ષા ન ચ રાક્ષસાશ્ ચ ॥
ન {પ્રેતકુમ્ભાણ્ડમહોરગાશ્} ચ (?)
વિઘ્નં ન કુર્વન્તિ કદાચિ તેષામ્* ।
યે ભિક્ષુસંઘાય દદન્તિ દાનં
સુદુર્લભં તસ્ય મનુષ્યલાભમ્* ॥
યો દુર્લભં દર્શનુ ભિક્ષુભાવં
સુદુર્લભં કલ્પશતૈર્ અચિન્તિયૈઃ ।
યો લોકનાથસ્ય હિ નામુ ધારયે
કલ્પાન કોટીનયુતાન્ અચિન્તિયા ॥
ન જાતુ ગચ્છે વિનિપાતદુર્ગતિં
યો ઈદૃશં પશ્યતિ ભિક્ષુરાજમ્* ।
ન તસ્ય ભોતી વિનિપાતદુર્ગતિં

યો ઈદૃશં પશ્યતિ ભિક્ષુરાજમ્* ॥
કલ્યાણમિત્રં મમ માર્ગદર્શકો
(યં) સ આગતાયે મમ પિણ્ડપાતિકા ।
યો દાસ્યતે અસ્ય હિ પિણ્ડપાતં
મુક્તા ન ભેષ્યંતિ જરાર્તવ્યાધયા ॥
ક્લેશા વિનિર્મુક્ત સદા તુ ભેષ્યતિ
તે તસ્ય દાસ્યન્તિહ પિણ્ડપાતમ્* ॥
અથ સ રાજા અજિતસેનો નન્દિમિત્રં મહાશ્રાવકં ગુણવર્ણમ્ ઉદીરયિત્વા તૂષ્ણીં સ્થિતો ઽભૂત્* । અથ નન્દિમિત્રો મહાશ્રાવકો (અસ્વ્ 119) રાજાનમ્ અજિતસેનમ્ એવમ્ આહ । એવમ્ અસ્તુ મહારાજ ભુઞ્જે પિણ્ડપાતં તવ ગૃહે । અથ રાજા અજિતસેનઃ ખાદનીયેન ભોજનીયેન તં નન્દિમિત્રમહાશ્રાવકં સન્તર્પયતિ સ્મ ।
અથ નન્દિમિત્રમહાશ્રાવકો રાજાનમ્ અજિતસેનમ્ એવમ્ આહ । કિં તવ મહારાજ અસ્મિન્ પૃથિવીપ્રદેશે ઉદ્યાનભૂમિર્ અસ્તિ । રાજા આહ । અસ્તિ મહાશ્રાવક ઉદ્યાનભૂમિર્ મમ રમણીયા સુશોભના । નન્દિમિત્ર આહ । ગચ્છામ્ય્ અહં મહારાજ । તામ્ ઉદ્યાનભૂમિં પ્રેક્ષે । રાજા આહ । ગચ્છ નન્દિમિત્ર । ઉદ્યાનભૂમિં પ્રેક્ષસ્વ । અથ નન્દિમિત્રમહાશ્રાવકો યેન રાજ્ઞો ઽજિતસેનસ્યોદ્યાનભૂમિસ્ તેનોપસંક્રાન્તઃ । અથ તત્રોદ્યાનભૂમૌ યે ઉદ્યાનગુણાસ્ તે સર્વે સન્તીતિ । યા ગ્રૈષ્મિક્યઃ પુષ્કરિણ્યસ્ તાઃ શીતલજલપરિપૂર્ણા યા વાર્ષિક્યસ્ તા નાત્યુષ્ણા નાતિશીતલજલપરિપૂર્ણાઃ । તાશ્ ચ પુષ્કરિણ્યઃ સુવર્ણસોપાનસંચ્છન્ના દિવ્યા રમણીયાઃ । યે ચ જાંબૂપકપરિભોગગુણાસ્ તે સર્વે સન્તીતિ । અધિમુક્તકચમ્પકાશોકમુચિલિન્દપાટલસુમનાસૌગન્ધિકપુષ્પાણિ સન્તીતિ । (અસ્વ્ 120) યે તિર્યગ્યોનિગતાઃ પક્ષિણઃ શુકશારિકાચક્રવાકમયૂરકોકિલાદયસ્ તે નાનારુતાનિ કુર્વન્તિ સ્મ । અથ તત્રૈવ ઉદ્યાનભૂમૌ
સુવર્ણવર્ણાઃ સુવર્ણતુણ્ડાઃ સુવર્ણપક્ષાઃ સુવર્ણપાદાઃ પક્ષિણાઃ પ્રાદુર્ભૂતાઃ । તે સર્વે બુદ્ધશબ્દં નિશ્ચારયન્તિ । અથ નન્દિમિત્રમહાશ્રાવકો યેન રાજ્ઞો ઽજિતસેનસ્ય રાજધાની તેનોપસંક્રાન્તઃ । અથ રાજા અજિતસેનસ્ તં નન્દિમિત્રં મહાશ્રાવકમ્ એવમ્ આહ । આગતસ્ ત્વં મહાશ્રાવક । દૃષ્ટોદ્યાનભૂમિઃ । નન્દિમિત્ર આહ । દૃષ્ટા મયોદ્યાનભૂમી રમણીયા સુશોભના । અથ નન્દિમિત્રં મહાશ્રાવકં રાજા અજિતસેનો ગાથાભિર્ અધ્યભાષત ।
યે જમ્બુદ્વીપે પરિભોગમાસી
અધિમુક્તકચમ્પકધાનુષ્કારિકા ।
અશોકમુચિલિન્દ તથૈવ પાટલા
સૌગન્ધિકાશ્ ચ સુમના ચ વાર્ષિકા ॥
તદા પારિયાત્રા નદીતીરનિર્મિતા
સુવર્ણવર્ણા સદ પક્ષિણા અભૂત્* ।
માર્ગં ચ તે દર્શયિ અગ્રબોધયે
દિવ્યા મનોજ્ઞા મધુરસ્વરાંશ્ ચ
સંશ્રાવયિષ્યન્તિ ચ નિત્યકાલમ્* ॥
અથ નન્દિમિત્રમહાશ્રાવકો રાજ્ઞો ઽજિતસેનસ્ય ગાથા ભાષિત્વા તૂષ્ણીં સ્થિતો ઽભૂત્* । અથ રાજ અજિતસેનો ભેરીં પરાહન્તે સ્મ । (અસ્વ્ 121) અથ તેન ભેરીશબ્દેન સમેત્યામાત્યગણસ્ તં રાજાનમ્ અજિતસેનમ્ એવમ્ આહ । કસ્યાર્થે મહારાજ ભેરી પરાહતા । અથ સ રાજા આહ । હસ્તિરથં ચ અશ્વરથં ચ સજ્જં કૃતં સ્યાત્* । અહમ્ ઉદ્યાનભૂમિં ગમિષ્યામિ ક્રીડનાર્થાય । અથ તા અમાત્યકોટ્યો વચનં શ્રુત્વા શીઘ્રમ્ એવ તદ્ હસ્તિરથમ્ અશ્વરથં સજ્જં કૃતવત્યઃ । અથ તેન ક્ષણલવમુહૂર્તમાત્રેણ રાજાજિતસેનો યેન સોદ્યાનભૂમિસ્ તેનોપસંક્રાન્તઃ । સ ચ નન્દિમિત્રમહાશ્રાવકસ્ તેનૈવોપસંક્રાન્તો રાજાનમ્ અજિતસેનમ્ એવમ્ આહ । અસ્મિન્ પૃથિવીપ્રદેશે મહારાજ મમ કુટિકં કારયિતવ્યં યત્રાહં સન્નિષણ્ણસ્ તવ ગૃહે પિણ્ડપાતં પરિભોક્ષ્યામિ । અથ રાજા અજિતસેનો નન્દિમિત્રમહાશ્રાવકમ્ એવમ્ આહ । કીદૃશં તવ કુટિકં કારયિતવ્યમ્* । નન્દિમિત્ર આહ । યાદૃશાસ્ તવ મહારાજ
મહાચિત્તોત્પાદશ્રદ્ધાપ્રસાદાસ્ તાદૃશં કુટિકં કારય । અથ રાજા અજિતસેનો જ્યેષ્ઠામાત્યમ્ એવમ્ આહ । અસ્મિન્ન્ એવ પૃથિવીપ્રદેશે કુટિકં કારય । અથ જ્યેષ્ઠામાત્યો રાજાનમ્ એવમ્ આહ । કીદૃશં મહારાજ કુટિકં કારયામિ । રાજા અજિતસેન એવમ્ આહ । ત્રિંશદ્યોજનાનિ દીર્ઘેણ ષડ્યોજનાન્ય્ ઊર્ધ્વાયાં સપ્તરત્નમયં મણિમુક્તિસંચ્છાદિતં કુટિકં કારય । અથ સો ઽમાત્યઃ કુટિકં કારયતિ । સપ્તરત્નમયં (અસ્વ્ 122) મણિમુક્તિસંચ્છાદિતં કારયિત્વા યેન રાજા અજિતસેનસ્ તેનોપસંક્રાન્તો રાજાનમ્ અજિતસેનમ્ એવમ્ આહ । કૃતં મહારાજ મયા કુટિકં યાદૃશમ્ આજ્ઞપ્તમ્* । રાજા આહ । તત્રૈવ પૃથિવીપ્રદેશે ચંક્રમઃ કારયિતવ્યશ્ ચતુર્યોજનાનિ દીર્ઘેણ દ્વે યોજને વિસ્તારેણ । અથ સો ઽમાત્યસ્ તં ચંક્રમં કારયિત્વા યેન રાજા અજિતસેનસ્ તેનોપસંક્રાન્તો રાજાનં ગાથાભિર્ અધ્યભાષત ।
કૃતં મયા ચંક્રમુ સુષ્ઠુ શોભનં
આજ્ઞા ત્વયા યત્ કૃતપૂર્વમ્ એવ ચ ।
સત્વાન મોચેતિ પ્રકૃતિં શુભાશુભં
વિમોચયે પ્રાણિન સર્વમ્ એતત્* ॥
અહો સુલબ્ધા પ્રણિધીકૃતં ત્વયા
વિમોચયી સર્વજગત્* સદેવકમ્* ।
પ્રણિધિં કૃતં યત્ ત્વયમ્ ઈદૃશં ભવે
ધર્મં પ્રકાશેતિ મિ ધર્મભાણકો ॥
નિષણ્ણ સ્થિત્વા કુટિકા ચ ચંક્રમે
આજ્ઞા કૃતં યત્ ત્વય યાદૃશી કૃતા ।
સ ચંક્રમં ચૈવ કૃતં સુશોભનં
મણિરત્નસંચ્છાદિત તં સ ભૂમિમ્* ॥
અથ રાજા અજિતસેનો યેન સ્વકા રાજધાની તેનોપસંક્રાન્તઃ । અથ નન્દિમિત્રમહાશ્રાવકઃ પ્રતિનિવૃત્ય તત્રૈવ (અસ્વ્ 123) કુટિકે નિષણ્ણો વિકિરણં નામ બોધિસત્વસમાધિં સમાપન્નો ઽભૂત્* । અન્યેન કેશાન્ અન્યેન નયનાન્ય્ અન્યેન દન્તાન્ અન્યેન ગ્રીવા અન્યેન બાહૂ અન્યેન હૃદયમ્ અન્યેનોદરમ્ અન્યેનોરૂ અન્યેન જઙ્ઘે અન્યેન પાદૌ સમાપન્નો ઽભૂત્* । અથ સ રાજા અજિતસેનઃ સપ્તાહસ્યાત્યયેન તં ભિક્ષું ન પશ્યતિ ।
અથ રાજા જ્યેષ્ઠકુમારમ્ એવમ્ આહ । આગચ્છ કુલપુત્ર ગમિષ્યામિ તાં કુટિકામ્* । યેન સ ભિક્ષુસ્ તેનોપસંક્રમિષ્યામિ । અથ સ રાજા સપુત્રો યેન સા કુટિકા તેનોપસંક્રાન્તો ઽભૂત્* । અથ સ રાજા અજિતસેનસ્ તં ભિક્ષુમ્ આત્મભાવં ખણ્ડં ખણ્ડં કૃતં દૃષ્ટ્વા સંશયજાતો ઽભૂત્* । સંત્રસ્તરોમકૂપજાતો વસ્ત્રાણિ પાટયન્ પરિદેવન્ રુદન્ અશ્રુકણ્ઠઃ પુત્રમ્ એવમ્ આહ । આનય પુત્ર તીક્ષ્ણધારમ્ અસિમ્* । આત્માનં જીવિતાદ્ વ્યવરોપયિષ્યામિ । અથ સ રાજકુમારઃ પ્રાંજલિં કૃત્વા રાજાનં ગાથાભિર્ અધ્યભાષત ।
મા શોકચિત્તસ્ય ભવે નૃપેન્દ્ર
મા વેદયી વેદનમ્ ઈદૃશાનિ ।
આત્મઘાતં કરિત્વા તુ નિરયે ત્વં ગમિષ્યસિ
રૌરવં નરકં ચાપિ ગમિષ્યસિ સુદારુણમ્* ॥
... દક્ષિણીયો અયં લોકે જરવ્યાધિપ્રમોચકઃ । (અસ્વ્ 124)

ન ચાયં ઘાતિતો યક્ષૈર્ ન ભૂતૈર્ ન ચ રાક્ષસૈઃ ।
બોધિસત્વો ઽપ્ય્ અયં લોકે જરવ્યાધિપ્રમોચકઃ ॥
દક્ષિણીયો અયં લોકે જરવ્યાધિપ્રમોચકઃ ।
દુર્લભો દર્શનં અસ્ય બોધિમાર્ગસ્ય દર્શકઃ ॥
કલ્યાણમિત્રમ્ અયં આસી તવ કારણમ્ આગતમ્* ।
દક્ષિણીયો અયં લોકે સર્વસત્વસુખાવ્ અહમ્* ॥
સર્વજ્ઞં પારમિપ્રાપ્તં લોકનાથેન પ્રેષિતમ્* ।
દૃઢવીર્યં દૃઢસ્થામં લોકનાથં મહર્ષિણમ્* ॥
યો નામ તસ્ય ધારેતિ નાસૌ ગચ્છતિ દુર્ગતિમ્* ।
અપાયં ન ગમિષ્યન્તિ સ્વર્ગલોકોપપત્તયે ॥
અથ સ રાજકુમારસ્ તં પિતરં ગાથા ભાષિત્વા તૂષ્ણીં સ્થિતો ઽભૂત્* । અથ રાજા અજિતસેનઃ સ્વકં પુત્રમ્ એવમ્ આહ । કથં ત્વં કુમાર જાનીષે યદ્ અયં ભિક્ષુઃ સમાધિં સમાપન્નો ઽભૂત્* । અથ સ રાજકુમાર એવમ્ આહ । પશ્ય મહારાજ અયં ભિક્ષુર્ બોધિસત્વસમાધિં સમાપન્નઃ સર્વક્લેશવિનિર્મુક્તો ભવસાગરપારંગતઃ સર્વસત્વહિતાર્થં ચ માર્ગં દર્શયતે શુભમ્* । અથ સ રાજકુમારો રાજાનમ્ એવમ્ આહ । આગચ્છ તાત ચંક્રમં ગમિષ્યામઃ । અથ સ રાજા સ ચ રાજકુમારો બહુભિર્ દારકશતૈઃ સાર્ધં યેન સ ચંક્રમસ્ તેનોપસંક્રાન્તૌ । અથ સ ભિક્ષુસ્ તતઃ સમાધેર્ વ્યુત્થિતો રાજાનમ્ અજિતસેનમ્ એવમ્ આહ । આગચ્છ મહારાજ કિં કરોષ્ય્ અસ્મિન્ સ્થાને । (અસ્વ્ 125)
અથ રાજા તં ભિક્ષું દૃષ્ટ્વા મૌલિપટ્ટં રાજકુમારસ્ય દદાતિ । તવ રાજ્યં ભવતુ । ધર્મેણ પાલયે નાધર્મેણ । રાજકુમાર આહ । બહૂન્ય્ અસંખ્યેયાનિ રાજકાર્યાણિ મયા કૃતાનિ । ન ચ કદાચિત્ તૃપ્તિર્ આસીત્* । તવ તાત રાજ્યં ભવતુ । ન મમ રાજ્યેન કાર્યં ન ભોગેન નૈશ્વર્યાધિપત્યેન કાર્યમ્* । તવ રાજ્યં ભવતુ તાત । ધર્મેણ પાલયે નાધર્મેણેતિ ।
અથ રાજા યેન સ ભિક્ષુસ્ તેનોપસંક્રાન્તઃ પ્રાઞ્જલિર્ એવમ્ આહ ।
સુદુર્લભં [દર્શન] તુભ્યમ્ આર્ષાઃ
કૃતાઞ્જલિઃ [સમભિમુખી] નાયકાનામ્* ।
મોક્ષાગમં દર્શનુ તુભ્યમ્ આર્ષાઃ
સુદુર્લભં કર્મશતૈર્ અચિન્તિયૈઃ ॥
યે દર્શનં દાસ્યતિ તુભ્યમ્ આર્ષા
મુક્તા ચ સો ભેષ્યતિ કલ્પકોટિભિઃ ।
ન જાતુ ગચ્છે વિનિપાતદુર્ગતિં
યો નામધેયં શૃણુતે મુહૂર્તમ્* ॥
રાજા આહ ।
નિષદ્ય યુગ્યે રતનામયે શુભે
વ્રજામ્ય્ અહં યેન સ રાજધાનીમ્* ।
દદામ્ય્ અહં ભોજનુ સુપ્રભૂતં
દદામ્ય્ અહં કાશિકવસ્ત્રમ્ એતત્* ।
(અસ્વ્ 126)
સૂક્ષ્માણિ જાલાનિ ચ સંહિતાનિ
યાં ચીવરાં તુભ્ય દદામિ અદ્ય ॥
અથ સ ભિક્ષૂ રત્નમયે યુગ્યે ગૃહીત્વા યેન રાજધાની તેનોપસંક્રાન્તઃ । સન્તર્પિતો ભોજનેન । અથ નન્દિમિત્રમહાશ્રાવકો રાજાનમ્ અજિતસેનં ગાથાભિર્ અધ્યભાષત ।
સંતર્પિતો ભોજન સુપ્રભૂતં
મૃષ્ટાન્નપાનરસમ્ ઉત્તમં શુભમ્* ।
યે ભિક્ષુસંઘાય દદંતિ દાનં
તે બોધિમણ્ડેન ચિરેણ ગચ્છત ॥
સુદુર્લભં દર્શન નાયકસ્ય ન
ચિરેણ સો ગચ્છતિ બુદ્ધક્ષેત્રમ્* ।
અમિતાયુષસ્ય વરબુદ્ધક્ષેત્રે
સુખાવતીં ગચ્છતિ શીઘ્રમ્ એતત્* ॥
અથ નન્દિમિત્રમહાશ્રાવકઃ અજિતસેનસ્ય રાજ્ઞો ગાથા ભાષિત્વા તૂષ્ણીં સ્થિતો ઽભૂત્* । અથ રાજા અજિતસેનો ભેરીં પરાહન્તિ સ્મ । અથ તેન ભેરીશબ્દેન સર્વાસ્ તા અમાત્યકોટ્યો રાજાનમ્ એવમ્ આહુઃ । કસ્યાર્થે મહારાજ ભેરી પરાહતા । રાજા આહ । સપ્તમે દિવસે હસ્તિરથમ્ અશ્વરથં સજ્જં કૃતં સ્યાત્* । અહં સપ્તમે દિવસે જેતવનં નામ વિહારં ગમિષ્યામિ શાક્યમુનેસ્ તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય દર્શનાય વન્દનાય પર્યુપાસનાય ધર્મશ્રવણાય (અસ્વ્ 127) । અથામાત્યકોટ્યસ્ તં રાજાનમ્ અજિતસેનમ્ એવમ્ આહુઃ । કૃતમ્ અસ્માભિઃ મહારાજ હસ્તિરથમ્ અશ્વરથં સજ્જમ્* । અથ રાજા અજિતસેનો હસ્તિરથે અવરુહ્ય તં ચ નન્દિમિત્રમહાશ્રાવકં રત્નમયે રથે અવરોહ્ય યેન જેતવનં વિહારસ્ તેનોપસંક્રાન્તઃ । અથ ભગવાન્ રાજાનમ્ અજિતસેનં દૂરત એવાગચ્છન્તં દૃષ્ટ્વા તાન્ સર્વશ્રાવકાન્ આમન્ત્રયત । સર્વૈર્ નાનાઋદ્ધિવિકુર્વિતં દર્શયિતવ્યમ્* । અથ તે સર્વે મહાશ્રાવકા
જ્વાલામાલં નામ બોધિસત્વસમાધિં સમાપન્ના અભૂવન્* । અથ રાજા દૂરતસ્ તં જ્વાલામાલં દૃષ્ટ્વા નન્દિમિત્રમહાશ્રાવકમ્ એવમ્ આહ । કસ્યાર્થે ઇમં પર્વતં જ્વાલામાલીભૂતં પશ્યામિ । નન્દિમિત્ર આહ । અત્ર શાક્યમુનિસ્ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધઃ સ્થિતિં ધ્રિયતે યાપયતિ ધર્મં ચ દેશયતિ । તે ચ બોધિસત્વા જ્વાલામાલં નામ બોધિસત્વસમાધિં સમાપન્નાઃ । અથ રાજા અજિતસેનો હસ્તિરથાદ્ અવતીર્ય પાદાભ્યાં પુત્રસહસ્રેણ સાર્ધં યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રાન્તઃ । અથ ભગવાન્ સુવર્ણવર્ણેન કાયેન વ્યામપ્રભયા ચંક્રમતે સ્મ । અથ રાજા અજિતસેનો ભગવતો રૂપવર્ણલિંગસંસ્થાનં દૃષ્ટ્વા મૂર્ચ્છિત્વા ધરણિતલે નિપતિતઃ । અથ ભગવાન્ સુવર્ણવર્ણં બાહું પ્રસાર્ય તં રાજાનમ્ ઉત્થાપયતિ સ્મ । ઉત્તિષ્ઠ મહારાજ કસ્યાર્થે પ્રપતિતઃ । રાજા અહ । (અસ્વ્ 128)

બહૂનિ કલ્પાનિ અચિન્તિયાનિ
જાતીશતાકોટિ અચિન્તિયાનિ ।
ન મે કદાચિદ્ ઇહ દૃષ્ટરૂપં
ત્વં લોકનાથો વરદક્ષિણીયો ॥
ત્વં સાર્થવાહ જરવ્યાધિમોચકં
સુવર્ણવર્ણં વરલક્ષણાંગમ્* ।
દ્વાતૃંશતા લક્ષણધારિણં મુને
નાસૌ કદાચિદ્ વ્રજતે અપાયભૂમિમ્* ।
યો લોકનાથસ્ય હિ રૂપુ પશ્યે
ત્વં લોકનાથા શિરસા નમસ્યામી ॥
અથ રાજા અજિતસેનઃ કૃતાઞ્જલિઃ ભગવન્તમ્ એવમ્ આહ । અહં ભગવન્ તવ શાસને પ્રવ્રજિષ્યામિ । અથ ભગવાન્ તુષ્ટ ઉદગ્ર આત્તમનાઃ પ્રમુદિતઃ પ્રીતિસૌમન્સ્યજાતઃ । અલબ્ધલાભા યે [તત્ર] મમ શાસનં વૈસ્તારિકં ભવતિ । તં રાજાનમ્ અજિતસેનમ્ એવમ્ આહ । ગચ્છ ત્વં મહારાજ સ્વગૃહે સપ્તમે દિવસે આગમિષ્યામિ ।
અથ રાજા અજિતસેનસ્ તુષ્ટ ઉદગ્ર આત્તમનાઃ પ્રમુદિતઃ પ્રીતિસૌમન્સ્યજાતસ્ તં કલ્યાણમિત્રં ભિક્ષું પુરતઃસ્થાપ્ય સ્વગૃહં ગત્વા સર્વાન્ અમાત્યાન્ આમન્ત્રયતે સ્મ । સર્વૈર્ ગ્રામનગરનિગમજનપદૈઃ પથં શોધયિતવ્યં ગૃહે ગૃહે ધ્વજાન્ય્ ઉચ્છ્રાપિતવ્યાનિ ગૃહે ગૃહે રત્નમયાનિ (અસ્વ્ 129) કુમ્ભાનિ પરિપૂરયિતવ્યાનિ । તદા તૈઃ સર્વૈર્ અમાત્યૈર્ આજ્ઞાતમ્* । સર્વગ્રામનગરનિગમજનપદૈઃ પથં શોધિતં ધ્વજાન્ય્ ઉચ્છ્રાપિતાનિ રત્નમયાનિ કુમ્ભાનિ પરિપૂરિતાનિ । યત્ર રાજા અજિતસેનઃ પ્રતિવસતિ તત્ર દ્વાદશકોટ્યો ધ્વજાનામ્ ઉચ્છ્રાપિતા દ્વાદશકોટ્યો રત્નમયાનાં કુમ્ભાનાં પરિપૂરિતાઃ । યાવત્ સપ્તમે દિવસે તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધઃ શારિપુત્રમૌદ્ગલ્યાયનાનન્દપૂર્ણમૈત્રાયણીપુત્રપ્રમુખૈર્ મહાશ્રાવકસંઘૈઃ પરિવૃતઃ પુરસ્કૃતઃ અજિતસેનસ્ય રાજ્ઞો રાજધાનીમ્ અનુપ્રાપ્તઃ । અથ રાજા અજિતસેનઃ પુષ્પપિટકં ગૃહીત્વા કલ્યાણમિત્રં પુરતઃસ્થાપ્ય
ભગવન્તં પુષ્પૈર્ અવકિરન્ ભગવન્તમ્ એવમ્ આહ ।
અનેન કુશલમૂલેન સર્વસત્વા અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસમ્પદ્યન્તે । અથ રાજ્ઞા અજિતસેનેન આસનાનિ પ્રજ્ઞપ્તાનિ । તસ્ય ભગવતઃ સિંહાસનં પ્રદત્તમ્* । અથ ભગવાન્ સિંહાસને નિષણ્ણો રાજ્ઞો ઽજિતસેનસ્ય ધર્માન્ દેશિતવાન્* । અથ રાજ્ઞા અજિતસેનેન પ્રભૂતેનાહારેણ ખાદનીયેન ભોજનીયેન સન્તર્પિતઃ । અથ રાજા અજિતસેનો જ્યેષ્ઠકં રાજકુમારં દદાતિ । ઇમં રાજકુમારં પ્રવ્રાજય । તદ્ અહં પશ્ચાત્ પ્રવ્રજિષ્યામિ । અથ ભગવાન્ આયુષ્મન્તમ્ આનન્દમ્ આમન્ત્રયતે સ્મ । ગચ્છાનન્દ ઇમં રાજકુમારં પ્રવ્રાજય । (અસ્વ્ 130) અથાયુષ્મતાનન્દેન સ રાજકુમારઃ પ્રવ્રાજિતઃ । સહ પ્રવ્રજિતમાત્રેણ અર્હત્ફલં પ્રાપ્તમ્ અભૂત્* । સર્વબુદ્ધક્ષેત્રાણિ પશ્યતિ સ્મ । અથ સ રાજકુમારો ઽન્તરીક્ષગતસ્ તં પિતરં ગાથાભિર્ અધ્યભાષત ।
મા વિલંબ કુરુતે તાત
મા ખેદં કિંચિ યાસ્યસિ ।
અહો સુલબ્ધં સુગતાન દર્શનં
અહો સુલબ્ધં સુગતાન લાભમ્* ॥
અહો સુલબ્ધં પરમં હિ લાભં
પ્રવ્રજ્યલાભં સુગતેન વર્ણિતમ્* ।
સંસારમોક્ષો સુગતેન વર્ણિતં
પ્રવ્રજ્ય શીઘ્રં મ વિલંબ તાત ॥
મા ખેદયી લોકવિનાયકેન્દ્રં
સુદુર્લભં લબ્ધ મનુષ્યલાભં
...સુદુર્લભં દર્શનુ નાયકાનામ્* ।
શીઘ્રં ચ પ્રવ્રજ્ય મયા હિ લબ્ધં
પ્રાપ્તં મયા ઉત્તમમ્ અગ્રબોધિમ્* ।
શ્રુત્વા ન રાજા તદ પુત્રવાક્યં
સ પ્રવ્રજી શાસનિ નાયકસ્ય ॥
અથ રાજકુમારો ઽન્તરીક્ષગતો ગાથાં ભાષિત્વ તૂષ્ણીં સ્થિતો ઽભૂત્* । અથ રાજા અજિતસેનઃ પુત્રસ્ય વાક્યં શ્રુત્વા તુષ્ટ ઉદગ્ર (અસ્વ્ 131) આત્તમનાઃ પ્રમુદિતઃ [પ્રીતિ]સૌમન્સ્યજાતો ભગવન્તમ્ ઉદ્દિશ્ય વિહારં કારયતિ સ્મ । તૂર્યકોટ્યો ઽનુપ્રદત્તાઃ । અન્તઃપુરસહસ્રમ્ અસ્યાસ્ત્રીન્દ્રિયમ્ અન્તર્હિતપુરુષેન્દ્રિયં પ્રાદુરભૂત્* । અથ રાજા અજિતસેનો ભગવતઃ શાસને પ્રવ્રજિતો ઽભૂત્* । તાશ્ ચામાત્યકોટ્યો ભગવતઃ શાસને પ્રવ્રજિતા અભૂવન્* । તચ્ ચાન્તઃપુરપુરુષસહસ્રં પ્રવ્રજિતમ્ અભૂત્* । ભગવાન્ રાજાનમ્ અજિતસેનં પ્રવ્રાજ્ય યેન જેતવનં વિહારસ્ તેન ગમનમ્ આરબ્ધવાન્* ।
અથાયુષ્માન્ આનન્દો ભગવન્તમ્ એવમ્ આહ । અયં રાજા અજિતસેનો રાજ્યં પરિત્યજ્ય વિહારં કારયિત્વા ભગવતઃ શાસને પ્રવ્રજિતો ઽભૂત્* । અસ્ય કીદૃશં કુશલમૂલં ભવિષ્યતિ । ભગવાન્ આહ । સાધુ સાધુ આનન્દ યત્ ત્વયા પરિકીર્તિતમ્* । અયં રાજા અજિતસેનો મમ શાસને પ્રવ્રજિતો ભવિષ્યતિ । અનાગતે ઽધ્વન્ય્ અપરિમિતૈઃ કલ્પૈર્ અચિન્ત્યૈર્ અપરિમાણૈર્ અજિતપ્રભો નામ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધો લોકે ભવિષ્યતિ વિદ્યાચરણસંપન્નઃ સુગતો લોકવિદ્ અનુત્તરઃ પુરુષદમ્યસારથિઃ શાસ્તા દેવાનાં ચ મનુષ્યાણાં ચ બુદ્ધો ભગવાન્* । આનન્દ આહ । અયં નન્દિમિત્રમહાશ્રાવકો રાજ્ઞઃ કલ્યાણમિત્રમ્ અભૂત્* । કીદૃશં વાસ્ય કુશલમૂલં ભવિષ્યતિ । ભગવાન્ આહ । (અસ્વ્ 132) અયમ્ આનન્દ નન્દિમિત્રમહાશ્રાવકસ્ તત્રૈવ કાલસમયે નન્દિપ્રભો નામ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધો લોકે ભવિષ્યતિ । આનન્દ આહ । કીદૃશં ભગવન્* તેષાં તથાગતાનાં બુદ્ધક્ષેત્રં ભવિષ્યતિ । ભગવાન્
આહ । અપરિમિતગુણસંચયા નામ સા બુદ્ધક્ષેત્રં ભવિષ્યતિ યત્રેમે તથાગતા ભવિષ્યન્તિ । આનન્દ આહ । ય ઇમં ધર્મપર્યાયં સકલં સમાપ્તં પશ્ચિમે કાલે પશ્ચિમે સમયે સંપ્રકાશયિષ્યતિ તસ્ય કીદૃશઃ પુણ્યસ્કન્ધો ભવિષ્યતિ । ભગવાન્ આહ । યદા મયાનન્દ દુષ્કરકોટિનિયુતશતસહસ્રાણિ ચરિત્વા બોધિર્ અભિસંબુદ્ધા તદા તે સત્વા બોધિમ્ અભિસંભોત્સ્યન્તે । ય એતદ્ધર્મપર્યાયાત્* ચતુષ્પદિકામ્ અપિ ગાથાં શ્રોષ્યન્તિ અવૈવર્તિકાશ્ ચ તે સત્વા ભવિષ્યન્ત્ય્ અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ । આનન્દ આહ । ય ઇમં ધર્મપર્યાયં ધર્મભાણકાઃ સંપ્રકાશયિષ્યન્તિ તેષાં કીદૃશં કુશલમૂલં ભવિષ્યતિ । ભગવાન્ આહ । શૃણુ આનન્દ રાજા ભવિષ્યતિ ચક્રવર્તી ચતુર્દ્વીપેશ્વરઃ । ય ઇમં ધર્મપર્યાયં સકલં સમાપ્તં સંપ્રકાશયિષ્યન્તિ મુક્તાશ્ ચ ભવિષ્યન્તિ જાતિજરાવ્યાધિપરિદેવદુઃખદૌર્મનસ્યોપાયાસેભ્યઃ પરિમુક્તા ભવિષ્યન્તિ । આનન્દ આહ
। યે પશ્ચિમે કાલે પશ્ચિમે સમયે સત્વા ઇમં ધર્મપર્યાયં પ્રતિક્ષેપ્સ્યન્તિ ન પત્તીયિષ્યન્તિ તેષાં કા ગતિર્ ભવિષ્યતિ કઃ પરાયણમ્* । (અસ્વ્ 133) ભગવાન્ આહ । અલમ્ અલમ્ આનન્દ । મા મે પાપકં કર્મસ્કન્ધં પરિપૃચ્છ । ન મયા શક્યં પરિકીર્તયિતુમ્* । અન્યત્ર બુદ્ધકોટિભિર્ ન શક્યં પરિકીર્તયિતુમ્* । આનન્દ આહ । પરિકીર્તય ભગવન્ પરિકીર્તય । સુગતો ભગવાન્ આહ । શૃણુ આનન્દ સદ્ધર્મપ્રતિક્ષેપકસ્ય ગતિં પરિકીર્તયિષ્યામિ । રૌરવે મહાનરકે હાહહે મહાનરકે અવીચૌ મહાનરકે તિર્યગ્યોનૌ યમલોકે ચ પ્રેતવિષયે બહૂનિ કલ્પસહસ્રાણિ દુઃખમ્ અનુભવિતવ્યમ્* । યદિ કદાચિન્ મનુષ્યલોકે ઉપપત્સ્યતે દીર્ઘશુષ્કતાલુકણ્ઠો ભવિષ્યતિ । દ્વાદશયોજનાનિ તસ્ય જિહ્વા ભવિષ્યતિ । દ્વાદશહલ્યાનિ પ્રવહિષ્યન્તિ યે એવં વાગ્ ભાષિષ્યન્તે । મા ભોઃ કુલપુત્રા ભોઃ ક્વચિત્ સદ્ધર્મં પ્રતિક્ષેપ્સ્યથ । સદ્ધર્મપ્રતિક્ષેપકસ્ય એવં ગતિર્ ભવતિ । આનન્દ આહ । કેન હેતુના ભગવન્ સદ્ધર્મઃ

પ્રતિક્ષિપ્તો ભવતિ । ભગવાન્ આહ । યે સત્વાઃ પશ્ચિમે કાલે પશ્ચિમે સમયે એતેષાં સૂત્રાનુધારકાણાં ધર્મભાણકાનામ્ આક્રોશિષ્યન્તિ પરિભાષિષ્યન્તે કુત્સયિષ્યન્તિ પંસયિષ્યન્તિ તસ્ય ધર્મભાણકસ્ય દુષ્ટચિત્તમ્ ઉત્પાદયિષ્યન્તિ તેભ્યઃ સદ્ધર્મઃ પ્રતિક્ષિપ્તો ભવિષ્યતિ । યઃ સત્વઃ (અસ્વ્ 134) ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્ર્યાં લોકધાતૌ સત્વાનામ્ અક્ષીણ્ય્ ઉત્પાટયેત્* અયં તતો બહુતરમ્ અપુણ્યસ્કન્ધો ભવેત્* । એવમ્ એવ ય એતેષાં સૂત્રધારકાણાં ધર્મભાણકાનાં દુષ્ટચિત્તપ્રેક્ષિતા અયં તતો બહુતરમ્ અપુણ્યસ્કન્ધં પ્રસવિષ્યતે ।
અથ આનન્દો ભગવતો ગાથાઃ પ્રત્યભાષત ।
બહુસૂત્રસહસ્રાણિ $ શ્રુતં મે શાસ્તુસંમુખાત્* &
ન [ચ] મે ઈદૃશં સૂત્રં % શ્રુતપૂર્વં કદાચન ॥
પરિનિર્વૃતસ્ય શાસ્તુસ્ય $ પશ્ચાત્કાલે સુભૈરવે &
ઇદં સૂત્રં પ્રકાશિષ્યે % ધારયિષ્યે ઇમં નયમ્* ॥
યત્ર સૂત્રરત્ને અસ્મિં $ પશ્ચાત્કાલે ભવિષ્યતિ &

રક્ષાં કરિષ્યામિ તેષાં % પશ્ચાત્કલે સુભૈરવે ॥
પ્રતિક્ષિપિષ્યામિ નેદં $ ગંભીરં બુદ્ધભાષિતમ્* ॥
અથાયુષ્માન્ આનન્દો ભગવતો ગાથા ભાષિત્વા તૂષ્ણીં સ્થિતો ઽભૂત્* । અથ કાશ્યપો મહાશ્રાવકો ભગવન્તં ગાથાભિર્ અધ્યભાષત ।
સુવર્ણવર્ણં વરલક્ષણાંગં
દ્વાત્રિંશતા લક્ષણધારિણં જિનમ્* ।
સુભાષિતં સૂત્ર મહાનુભાવગં
ગંભીરધર્મં નિપુણં સુદુર્દૃશમ્* ॥
(અસ્વ્ 135)
પ્રકાશિતં સૂત્રમ્ ઇદં નિરુત્તરં
મા પશ્ચકાલે પરિનિર્વૃતે જિને ।
ધારિષ્યે મં સૂત્રનયં નિરુત્તરં ।
અથાયુષ્માન્* શારદ્વતીપુત્રો ભગવન્તં ગાથાભિર્ અધ્યભાષત ।
નમો ઽસ્તુ તે બુદ્ધ મહાનુભાવ
પ્રકાશિતં સૂત્રમ્ ઇદં નિરુત્તરમ્* ।
પરિનિર્વૃતસ્ય તવ લોકનાયકા
લિખિષ્યતિ સૂત્રમ્ એતં નિરુત્તરમ્* ॥
ન ચાપિ સો ગચ્છતિ દુર્ગતીભયં
સ્વર્ગં ચ સો ગચ્છતિ ક્ષિપ્રમ્ એતત્* ॥
અથાયુષ્માન્ પૂર્ણો મૈત્રાયણીપુત્રો ભગવન્તં ગાથાભિર્ અધ્યભાષત ।
કૃતજ્ઞો બહુસત્વાનાં $ મોચકો દુર્ગતીભયાત્* &
પ્રકાશિતં ત્વયા સૂત્રં % ગમ્ભીરં બુદ્ધદક્ષિણમ્* ॥
અહં હિ પશ્ચિમે કાલે $ નિર્વૃતે ત્વયિ નાયકે &
ઇદં સૂત્રં પ્રકાશિષ્યે % હિતાય સર્વપ્રાણિનામ્* ॥
ઇતિ
અથ બ્રહ્મા સહાંપતિર્ ભગવન્તં ગાથાભિર્ અધ્યભાષત ।
નમો ઽસ્તુ તે બુદ્ધ મહાનુભાવા
પ્રકાશિતં સૂત્રમ્ ઇદં ત્વયા શુભમ્* ।
(અસ્વ્ 136)
પરિનિર્વૃતસ્ય તવ લોકનાયક
રક્ષાં કરિષ્યામિ હ સૂત્રરત્ને ॥
અથ ચત્વારો મહારાજા ભગવન્તં ગાથાભિર્ અધ્યભાષન્ત ।
અહો [સુરમ્યં] વરસૂત્રરત્નં
પ્રકાશિતં ઈદૃશ પશ્ચકાલે ।
................ સૂત્રરત્નં
પ્રકાશિતં પશ્યતિ પશ્ચકાલે ॥
સુગતાન વૈ લોકવિનાયકાનાં
અહં હિ ધારિષ્યમ સૂત્રરત્નમ્* ।
રક્ષાં કરિષ્યામ્ય્ અહ સૂત્રરત્નં
ઇમવોચદ્ ભગવાન્ આત્તમના ॥
સા ચ સર્વાવતી પર્ષદ્ ભગવતો ભાષિતમ્ અભ્યનન્દત્* ।

અજિતસેનવ્યકરણનિર્દેશો નામ મહાયાનસૂત્રં સમાપ્તમ્* ॥
દેયધર્મો ઽયં બાલોસિંહેન સાર્ધં ભાર્યાજાજતિત્રન સાર્ધં માતાપિત્રોઃ પરમદુષ્કર્ત્રોઃ સાર્ધં ક્ષિણીએન અખિલોટિએન દિશોટજાજ મંગલિ ... ઉત્રયન્નગર્વિદોટિએન વટ્રરિ-ખુશોટિ-ખુશોગોટિએન સાર્ધં સર્વસત્વૈઃ સર્વ ... ભિર્ યત્ર પુણ્ય તદ્ભ ... સર્વસત્વાનામ્ અનુત્તરઃ ... સાર્ધં પરમકલ્યાણમિત્રસ્થિરબન્ધુએન । લિખિતમ્ ઇદં પુસ્તકં ધર્મભાણકનરેન્દ્રદત્તેન ।