અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 357

:એ ઇત્ય્ આગ્નેયે મહાપુરાણે વ્યાકરણે ઉણાદિસિદ્ધરૂપં નામ
ષત્પઞ્ચાશટધિકત્રિશતતમો ઽધ્યાયઃ
:ન્
1 પાઠો ઽયં ન સાધુ સઙ્ગચ્છતે
:પ્ 259
% છપ્તેર્ {357}
:શ્ અથ સપ્તપઞ્ચાશદધિકત્રિશતતમો ઽધ્યાયઃ
તિઙ્વિભક્તિસિદ્ધરૂપં
કુમાર ઉવાચ
તિઙ્વિભક્તિં પ્રવક્ષ્યામિ તથાદેશં સમાસતઃ ।અપ્_357.001અબ્।
તિઙ્સ્ત્રિષ્વપિ વર્તન્તે ભાવે કર્મણિ કર્તરિ

સકર્મકાર્મકાચ્ચ કર્તરિ દ્વિપદે સ્મૃતાઃ ।અપ્_357.002અબ્।
સકર્મકાકર્મણિ ચ તદાદેશસ્તથેરિતઃ

વર્તમાને લડાખ્યાતો વિધ્યાદ્યર્થે લિઙીરિતઃ ।અપ્_357.003અબ્।
વિધ્યાદૌ લોડાશિષિ ચ ભૂતાનદ્યતને ચ લઙ્

ભૂતે લુઙ્લિટ્ પરોક્ષે ઽથ ભાવિન્યદ્યતને ચ લુટ્ ।અપ્_357.004અબ્।
લિઙાશિષિ ચ શેષે ઽર્થે લડ્ભવિષ્યતિ ઌઙ્ભવેત્

લિઙ્નિમિમિત્તે ક્રિયાતિપત્તૌ પરે નવાત્મનેપદમ્ ।અપ્_357.005અબ્।
પૂર્વં નવ પરસ્મૈપદન્તિપ્તસન્તીતિ પ્રથમઃ પુમાન

સિપ્થસ્થ મધ્યમનરો મિપ્વસ્મસ્ચોત્તમઃ પુમાન્ ।અપ્_357.006અબ્।
ત આતાં અન્તાત્મને મુખ્યઃ થાસાથાં ધ્વઞ્ચ મધ્યમઃ

ઉત્તમ ઇ વહિ મહિ ભૂવાદ્યા ધાતવઃ સ્મૃતાઃ ।અપ્_357.007અબ્।
ભુવિરેધિઃ પચિર્નન્દિર્ધ્વંસિઃ શ્રંસિઃ પદિસ્ત્વદિઃ

શીઙઃ ક્રીડો જુહોતિશ્ ચ જહાતિશ્ ચ દધાત્યપિ ।અપ્_357.008અબ્।
દીવ્યતિઃ સ્વપિતિર્નહિઃ સુનોતિર્વસિરેવ ચ

તુદિર્મૃશતિર્મુઞ્ચતિઃ રુધિર્ભુજિસ્ત્યજિસ્તનિઃ ।અપ્_357.009અબ્।
શવાદિકે વિકરણે મનિશ્ ચૈવ કરોત્યપિ

:પ્ 260
ક્રીડ્તિર્વૃઙો ગ્રહિશ્ચોરિઃ પા નીરર્ચિશ્ ચ નાયકાઃ ।અપ્_357.010અબ્।
ભુવિ સ્યાત્ તિઙ્ ભવતિ સઃ ભવતસ્તૌ ભવન્તિ તે

ભવસિ ત્વં યુવાં ભવથો યૂયં ભવથ ચાપ્યહં ।અપ્_357.011અબ્।
ભવામ્યાવાં ભવાવશ્ ચ ભવામો હ્ય્ એધતે કુલં

એધેતે દ્વે તથૈધન્તે એધસે ત્વં હિ મેધયા ।અપ્_357.012અબ્।
એધેથે ચ સમેધધ્વે એધે હ્ય્ એધાવહે ધિયા

એધામહે હરેર્ભક્ત્યા પચતીત્યાદિ પૂર્વવત્ ।અપ્_357.013અબ્।
ભૂયતે ઽનુભૂયતે ઽસૌ ભાવે કર્મણિ વૈ યકિ

વુભૂષતિ સમીત્યેવં ણિચિ ભાવયતીશ્વરં ।અપ્_357.014અબ્।
યઙિ વોભૂયતે વાદ્યં વોભોતેઇ સ્યાચ્ચ યઙ્લુકિ

પુત્રીયતિ પુત્રકામ્યત્યેવં પટપટાયતે ।અપ્_357.015અબ્।
ઘટયત્ય્ અથ સનિ ણિચિ બુભૂષયતિ રૂપકં

ભવેદ્ભવેતાઞ્ચ લિઙિ ભવેયુશ્ ચ ભવેઃ પરે ।અપ્_357.016અબ્।
ભવેતઞ્ચ ભવેતૈવં ભવેયઞ્ચ ભવેવ ચ ભવેમ ચ

એધેત એધેયાતામેધેરન્ મનસા શ્રિયા ।અપ્_357.017અબ્।
એધેથાશ્ ચ એધેયાથામેધેધ્વમેધેય એધેવહિ એધેમહિ

અસ્તુ તાવદ્ભવતામ્ લોટિ ભવન્તુ ભવતાદ્ભવ ।અપ્_357.018અબ્।
ભવતં ભવત ભવાનિ ભવાવ ચ ભવામ ચ

એધતામેધેતામેધન્તામેધૈ પચાવહૈ પચામહૈ ।અપ્_357.019અબ્।
અભ્યનન્દદપચતામચન્નપચસ્ તથા

અભવતમભવતાપચમપચાવાપચામ ચ ।અપ્_357.020અબ્।
ઐધતૈર્ધેતામૈધધ્વં ઐધે ચૈધામહીરિતં(?)

અભૂદભૂતામભૂવનભૂશ્ચાભૂવમેવ લુઙ્ ।અપ્_357.021અબ્।
:પ્ 261
ઐધિષ્ટૈધિસાતાં નરાવૈધિષ્ઠા એઇધિષીદૃશં

લિટિ બભૂવ બભૂવતુઃ બભૂવુશ્ ચ બવ્હૂવિથ ।અપ્_357.022અબ્।
બભૂવથુર્વભૂવ ચ બભૂવિવ બભૂવિમ

પેચે પેચાતે પેચિરે ત્વમેધાઞ્ચકૃષે તથા ।અપ્_357.023અબ્।
એધાઞ્ચક્રાથે પેચિધ્વે પેચે પેચિમહે તથા

લુટિ ભવિતા ભવિતારૌ ભવિતારો હરાદયઃ ।અપ્_357.024અબ્।
ભવિતાસિ ભવિતાસ્થો ભવિતાસ્મસ્ તથા વયં

પક્તા પક્તારૌ પક્તારઃ પક્તાસે ત્વં શુભૌદનં ।અપ્_357.025અબ્।
પક્તાધ્વે પક્તાહે ચાહં પક્તાસ્મહે હરેશ્ ચરું

લિઙાશિષિ સુખં ભૂયાત્ ભૂયાસ્તાં હરિશઙ્કરૌ ।અપ્_357.026અબ્।
ભૂયાસુસ્તે ચ ભૂયાસ્ત્વં યુવાં ભૂયાસ્તમીશ્વરૌ

ભૂયાસ્ત યૂયં ભૂયાસમહં ભૂયાસ્મ સર્વદા ।અપ્_357.027અબ્।
યક્ષીષ્ટ હ્ય્ એધિષીયાસ્તાં યક્ષીરન્નેધિસીય ચ

યક્ષીવહ્યેધિસીમહિ લિઙિ ચાયક્ષ્યતેતિ ઌઙ્ ।અપ્_357.028અબ્।
અયક્ષ્યેતામયક્ષ્યન્તાયક્ષ્યે ઽયક્ષ્યેથાં યુવાં

અયક્ષ્યધ્વમૈધિષ્યાવહ્યૈધિષ્યામહ્યરેર્વયમ્ ।અપ્_357.029અબ્।
ઌટિ સ્યાદ્ભવિષ્યતીતિ એધિષ્યામહ ઈદૃશમ્

એવં વિભાવયિષ્યન્તિ બોભવિષ્યતિ રૂપકં ।અપ્_357.030અબ્।
ઘટયેત્ પટયેત્તદ્વત્ પુત્રીયતિ ચ કામ્યતિ