અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 330

:એ ઇત્ય્ આગ્નેયે મહાપુરાણે છન્દઃસારો
નામોનત્રિંશદધિકત્રિશતતમો ઽધ્યાયઃ ॥
% છપ્તેર્ {330}
:શ્ અથ ત્રિંશદધિકત્રિશતતમો ઽધ્યાયઃ
છન્દોજાતિનિરૂપણમ્
અગ્નિર્ ઉવાચ
ચતુઃશતમુત્કૃતિઃ સ્યાદુકૃતેશ્ ચતુરસ્ત્યજેત્ ।અપ્_330.001અબ્।
અભિસંવ્યા પ્રત્યકૃતિસ્તાનિ છન્દાંશિ વૈ પૃથક્

કૃતિશ્ચાતિઘૃતિવૃત્તો(1) અત્યષ્ટિશ્ચાષ્ટિરિત્યતઃ ।અપ્_330.002અબ્।
અતિશર્કરી શક્કરીતિ અતિજગતી જગત્યપિ

છન્દો ઽત્ર લૌકિકં સ્યાચ્ચ આર્ષમાત્રૈષ્ટુભાત્ સ્મૃતમ્ ।અપ્_330.003અબ્।
ત્રિષુપ્પઙ્ક્તિવૃહતી અનુષ્ટુવુષ્ણિગીરિતમ્

ગાયત્રી સ્યાત્ સુપ્રતિષ્ટા પ્રતિષ્ઠા મધ્યયા સહ ।અપ્_330.004અબ્।
અત્યુક્તાત્યુક્ત આદિશ્ ચ એકૈકાક્ષરવર્જિતમ્

ચતુર્ભાગો ભવેત્ પાદો ગણચ્છન્દઃ પ્રદર્શ્યતે ।અપ્_330.005અબ્।
તાવન્તઃ સમુદ્રા ગણા હ્ય્ આદિમધ્યાન્તસર્વગાઃ

:ન્
1 કૃતિશ્ચાનિઘૃતિર્વૃત્તીતિ ઞ.. , ટ.. ચ
:પ્ 188
ચતુર્ણઃ પઞ્ચ ચ ગણા આર્યાલક્ષનમુચ્યતે ।અપ્_330.006અબ્।
સ્વરાર્ધઞ્ચાર્યાર્ધં સ્યાદાર્યાયાં વિષમેન જઃ

ષષ્ઠો જો નલપૂર્વા સ્યાદ્દ્વિતીયાદિપદં નલે ।અપ્_330.007અબ્।
સપ્તમે ઽન્તે પ્રથમા ચ દ્વિતીયે પઞ્ચમે નલે

આર્ધે પદં પ્રથમાદિ ષષ્ઠ એકો લઘુર્ભવેત્ ।અપ્_330.008અબ્।
ત્રિષુ ગણેષુ પાદઃ સ્યાદાર્યા પઞ્ચાર્ધકે સ્મૃતા

વિપુલાન્યાથ ચપલા ગુરુમધ્યગતૌ ચ જૌ ।અપ્_330.009અબ્।
દ્વિતીયચતુર્થૌ પૂર્વે ચ ચપલા મુખપૂર્વિકા

દ્વિતીયે જઘનપૂર્વા ચપલાર્યા પ્રકીર્તિતા ।અપ્_330.010અબ્।
ઉભયોર્મહાચપલા ગીતવાદ્યાર્ધતુલ્યકા

અન્ત્યેનાર્ધેનોપગીતિરુદ્ગીતિશ્ચોત્ક્રમાત્ સ્મૃતા ।અપ્_330.011અબ્।
અર્ધે રક્ષગણા આર્યા ગીટચ્છન્દો ઽથ માત્રયા

વૈતાલીયં દ્વિસ્વરા સ્યાદયુષ્પાદે સમે નલઃ ।અપ્_330.012અબ્।
વસવો ઽન્તે વનગાશ્ ચ ગોપુચ્છન્દશકં ભવેત્

ભગણાન્તા પાટલિકા શેષે પરે ચ પૂર્વવત્(1) ।અપ્_330.013અબ્।
સાકં ષડ્વા મિશ્રાયુક્ પ્રાચ્યવૃત્તિઃ પ્રદર્શ્યતે

પઞ્ચમેન પૂર્વસાકં તૃતીયેન સહસ્રયુક્ ।અપ્_330.014અબ્।
ઉદીચ્યવૃત્તિર્વાચ્યાં સ્યાદ્ યુગપચ્ચ પ્રવર્તકં

અયુક્ચારુહાસિની સ્યાદ્યુગપચ્ચાન્તિકા ભવેત્ ॥15

સપ્તાર્ચિર્વસવશ્ ચૈવ માત્રાસમકમીરિતમ્ ।અપ્_330.016અબ્।
ભવેન્નલવમૌ લશ્ ચ દ્વાદશો વા નવાસિકા

વિશ્વોકઃ પઞ્ચમાષ્ટૌ મો ચિત્રા લવમકશ્ ચલઃ ।અપ્_330.017અબ્।
:ન્
1 પુચ્છલમિતિ ખ..
:પ્ 189
પરયુક્તેનોપચિત્રા પાદાકુલકમિત્યતઃ

ગીતાર્યા લોપશ્ચેત્ સૌમ્યા લઃ પૂર્વઃ(1) જ્યોતિરીરિતા ।અપ્_330.018અબ્।
સ્યાચ્છિખા વિપર્યાસ્તાર્ધા તૂલિકા સમુદાહૃતા

એકોનત્રિંશદન્તે ગઃ સ્યાજ્જ્ઞેજનસમાવલા ।અપ્_330.019અબ્।
ગુ ઇત્ય્ એકગુરું(2) સંખ્યાવર્ણાદ્દશવિપર્યયાત્