અદ્ભુતધર્મપર્યાય · ભાગ 11

અદ્ભુતધર્મપર્યાય
[0] એવં મયા શ્રુતમ્ એકસ્મિન્ સમયે ભગવાન્ શ્રાવસ્ત્યાં વિહરતિ સ્મ વેણુવને કલન્દકનિવાસે.
[1] અથાયુષ્માન્ આનન્દઃ પૂર્વાહ્ણે નિવાસ્ય પાત્રચીવરમ્ આદાય રાજગૃહં પિણ્ડાય પ્રાવિક્ષત્. અદ્રાક્ષીદ્ આયુષ્માન્ આનન્દો રાજગૃહે નગરે સાવદાનં પિણ્ડાય ચરમાણો ઽન્યતમસ્મિન્ પ્રદેશે કૂટાગારમ્ અશીતિદ્વારમ્ ઉલ્લિપ્તાવલિપ્તમ્ ઉચ્છૃતધ્વજપતાકમ્ આમુક્તપટ્ટદામકલાપમ્. દૃષ્ટ્વા ચ પુનસ્ તસ્યૈતદ્ અભવત્. યઃ કશ્ચિચ્ છ્રાદ્ધઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ઈદૃશં કૂટાગારં કારયિત્વા ચતુર્દિશે ભિક્ષુસંઘે નિર્યાતયેદ્ યો વા તથાગતસ્યાર્હત્ઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્યામલકપ્રમાણં સ્તૂપં પ્રતિષ્ઠાપયેત્ સૂચીમાત્રાં યષ્ટિમ્ આરોપયેદ્ બદરીપત્રમાત્રં ચ્છત્રં યવફલપ્રમાણાં પ્રતિમાં કારયેત્ સર્ષફલપ્રમાણં ધાતું પ્રતિષ્ઠાપયેત્ તત્ કતમં તતઃ પ્રભૂતતરં પુણ્યં સ્યાત્? અથાયુષ્મત આનન્દસ્યૈતદ્ અભવત્. શાસ્તા મે સંમુખીભૂતઃ સુગતો મે સંમુખીભૂતઃ. યણ્વ્ અહમ્ એતમ્ એવાર્થં ભગવત આરોચયેયં યથા મે સ ભગવાં વ્યાકરિષ્યતિ તથાહં ધારયિષ્યામીત્ય્.
[2] અથાયુષ્માન્ આનન્દો રાજગૃહે નગરે સાવદાનં પિણ્ડાય ચરિત્વા કૃતભક્તકૃત્ય પશ્ચાદ્ભક્તપિણ્ડપાતપ્રતિક્રાન્તઃ પાત્રચીવરં પ્રતિશમય્ય પાદૌ પ્રક્ષાલ્ય યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રાન્ત ઉપસંક્રમ્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વૈકાન્તે ઽસ્થાત્. એકાન્તસ્થિત આયુષ્માન્ આનન્દો ભગવન્તમ્ ઇદમ્ અવોચત્. ઇહાહં ભદન્ત પૂર્વાહ્ણે નિવાસ્ય પાત્રચીવરમ્ આદાય રાજગૃહં પિણ્ડાય પ્રાવિક્ષં. સો ઽહમ્ અદ્રાક્ષમ્ રાજગૃહે નગરે સાવદાનં પિણ્ડાય ચરમાણો ઽન્યતમસ્મિન્ પ્રદેશે કૂટાગારમ્ અશીતિદ્વારમ્ ઉલ્લિપ્તાવલિપ્તમ્ ઉચ્છૃતધ્વજપતાકમ્ આમુક્તપટ્ટદામકલાપં ચ દૃષ્ટ્વા ચ પુનર્ મે એતદ્ અભવત્. યઃ કશ્ચિચ્ છ્રાદ્ધઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ઈદૃશં કૂટાગારં ચતુર્દિશે ભિક્ષુસંઘે નિર્યાતયેદ્ યો વા તથાગતસ્યાર્હત્ઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય પરિનિર્વૃતસ્ય મૃત્તિકાપિણ્ડાદ્ આમલકપ્રમાણં સ્તૂપં પ્રતિષ્ઠાપયેત્ સૂચીમાત્રાં યષ્ટિમ્ આરોપયેદ્ બદરીપત્રમાત્રં ચ્છત્રં યવફલપ્રમાણાં પ્રતિમાં કારયેત્ સર્ષફલપ્રમાણં ધાતું પ્રતિષ્ઠાપયેત્ તત્ કતમં તતઃ પ્રભૂતતરં પુણ્યં સ્યાત્? તસ્ય મમૈતદ્ અભવત્. શાસ્તા મે સંમુખીભૂતઃ સુગતો મે સંમુખીભૂતઃ. યન્વ્ અહમ્ એતમ્ એવાર્થં ભગવત આરોચયેયં યથા ભગવાં વ્યાકરિષ્યતિ તથાહં ધારયિષ્યામીત્ય્.
[3] એવમ્ ઉક્તે ભગવાન્ આયુષ્મન્તમ્ આનન્દ, ઇદમ્ અવોચત્. સાધુ સાધ્વ્ આનન્દ બહુજનહિતાય ત્વમ્ આનન્દ પ્રતિપન્નો ચ બહુજનસુખાય લોકાનુકમ્પાયૈ અર્થાય હિતાય સુખાય દેવમનુષ્યાણાં યસ્ ત્વં તથાગતમ્ એતમ્ એવાર્થં પરિપ્રષ્ટવ્યં મન્યસે. તેન હ્ય્ આનન્દ શૃણુ સાધુ ચ સુષ્ઠુ ચ મનસિકુરુ, ભાષિષ્યે. જમ્બૂદ્વીપો હ્ય્ આનન્દ દ્વીપઃ સપ્તયોજનસહસ્રાણ્ય્ આયામવિસ્તારેણ ઉત્તરવિશાલો દક્ષિણેન શકટામુખઃ તમ્ એનમ્ કાસ્ચિચ્ છ્રાદ્ધઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા સપ્તરત્નમયં કૃત્વા સ્રોતાપન્નેભ્યઃ સકૃદાગામિભ્યો ઽનાગામિભ્યો ઽર્હદ્ભ્યઃ પ્રત્યેકબુદ્ધેભ્યશ્ ચાતુર્દિશે વા ભ્કિષુસંઘે નિર્યાતયેત્. યો વા તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યકસંબુદ્ધસ્ય પરિનિર્વૃતસ્ય મૃત્તિકાપિણ્ડાદ્ આમલકફલપ્રમાણં સ્તૂપં પ્રતિષ્ઠાપયેત્ સૂચીમાત્રાં વા યષ્ટિમ્ આરોપયેત્ બદરીપત્રમાત્રચ્છત્ત્રમ્ યવફલપ્રમાણં પ્રતિમાં કારયેત્ સર્ષફલપ્રમાણં ધાતું પ્રતિષ્ઠાપયેત્, ઇદમ્ એવાનન્દ તતઃ પ્રભૂતતરં પુણ્યં વદામિ.
[4] તિષ્ઠત્વ્ આનન્દ જમ્બૂદ્વીપો દ્વીપઃ. અસ્ત્ય્ આનન્દ પૂર્વવિદેહો નામ દ્વીપો ઽષ્ટૌયોજનસહસ્રાણ્ય્ આયામવિસ્તારેણ સમન્તાદ્ અર્ધચન્દ્રાકારપરિણામિતઃ. તમ્ એનં કશ્ચિત્ શ્રાદ્ધઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા સપ્તરત્નમયં કૃત્વા ચાતુર્દિશે ભ્કિષુસંઘે નિર્યાતયેત્ યો વા તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યકસંબુદ્ધસ્ય પરિનિર્વૃત્તસ્ય મૃત્પિણ્ડાદ્ આમલકફલપ્રમાણં સ્તૂપં પ્રતિષ્ઠાપયેત્ સૂચીમાત્રાં યષ્ટિમ્ આરોપયેદ્ બદરીપત્રમાત્રં ચ્છત્ત્રમ્ યવફલપ્રમાણં પ્રતિમાં કારયેત્ સર્ષફલપ્રમાણં ધાતું પ્રતિષ્ઠાપયેત્ ઇદમ્ એવાનન્દ તતઃ બહુતરં પુણ્યં વદામિ.
[5] તિષ્ઠત્વ્ આનન્દ જમ્બૂદ્વીપો દ્વીપઃ. અસ્ત્ય્ આનન્દાવરગોદાનીયો નામ દ્વીપો નવયોજનસહસ્રાણ્ય્ આયામવિસ્તારેણ સમન્તાત્ પૂર્ણચન્દ્રાકારપરિણામિતઃ. તમ્ એનં કશ્ચિચ્ છ્રાદ્ધઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા સપ્તરત્નમયં કૃત્વા યાવચ્ ચાતુર્દિશે ભ્કિષુસંઘે નિર્યાતયેદ્ યો વા તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યકસંબુદ્ધસ્ય પરિનિર્વૃત્તસ્ય મૃત્પિણ્ડાદ્ આમલકફલપ્રમાણં સ્તૂપં પ્રતિષ્ઠાપયેત્ સૂચીમાત્રાં યષ્ટિમ્ આરોપયેદ્ બદરીપત્રમાત્રં ચ્છત્ત્રમ્ યવફલપ્રમાણં પ્રતિમાં કારયેત્ સર્ષફલપ્રમાણં ધાતું પ્રતિષ્ઠાપયેત્ ઇદમ્ એવાનન્દ તતઃ પ્રભૂતતરં પુણ્યં વદામિ.
[6] તિષ્ઠત્વ્ આનન્દ જમ્બૂદ્વીપો દ્વીપઃ. તિષ્ઠતુ પૂર્વવિદેહો દ્વીપઃ. તિષ્ઠત્વ્ અવરગોદાનીયો દ્વીપઃ. અસ્ત્ય્ આનન્દ ઉત્તરકુરુર્ નામ દ્વીપઃ દશયોજનસહસ્રાણ્ય્ આયામવિસ્તારેણ સમન્તાત્ સમન્તચતુરસ્રઃ. તમ્ એનં કશ્ચિચ્ છ્રાદ્ધઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા સપ્તરત્નમયં કૃત્વા યાવચ્ ચાતુર્દિશે ભ્કિષુસંઘે નિર્યાતયેદ્ યો વા તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યકસંબુદ્ધસ્ય પરિનિર્વૃત્તસ્ય મૃત્પિણ્ડાદ્ આમલકફલપ્રમાણં સ્તૂપં પ્રતિષ્ઠાપયેત્ સૂચીમાત્રાં યષ્ટિમ્ આરોપયેદ્ બદરીપત્રમાત્રં ચ્છત્ત્રમ્ યવફલપ્રમાણં પ્રતિમાં કારયેત્ સર્ષફલપ્રમાણં ધાતું પ્રતિષ્ઠાપયેત્ તતઃ પ્રભૂતતરં પુણ્યં વદામિ.
[7] તિષ્ઠત્વ્ આનન્દ જમ્બૂદ્વીપો દ્વીપસ્. તિષ્ઠતુ પૂર્વવિદેહો દ્વીપઃ. તિષ્ઠત્વ્ અવરગોદાનીયો દ્વીપઃ. તિષ્ઠતૂત્તરકુરુ દ્વીપઃ. અસ્ત્ય્ આનન્દ શક્રસ્ય દેવાનામ્ ઇન્દ્રસ્ય વૈજયન્તો નામ પ્રાસાદઃ. તમ્ એનં કશ્ચિચ્ છ્રાદ્ધઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા સપ્તરત્નમયં કૃત્વા યાવચ્ ચાતુર્દિશે ભ્કિષુસંઘે નિર્યાતયેદ્ યો વા તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યકસંબુદ્ધસ્ય પરિનિર્વૃત્તસ્ય મૃત્પિણ્ડાદ્ આમલકફલપ્રમાણં સ્તૂપં પ્રતિષ્ઠાપયેત્ સૂચીમાત્રાં યષ્ટિમ્ આરોપયેદ્ બદરીપત્રમાત્રં ચ્છત્ત્રમ્ યવફલપ્રમાણં પ્રતિમાં કારયેત્ સર્ષફલપ્રમાણં ધાતું પ્રતિષ્ઠાપયેત્ ઇદમ્ એવાનન્દ તતઃ પ્રભૂતતરં પુણ્યં વદામિ.
[8] તિષ્ઠત્વ્ આનન્દ જમ્બૂદ્વીપો દ્વીપઃ. તિષ્ઠતુ પૂર્વવિદેહો દ્વીપઃ. તિષ્ઠત્વ્ અવરગોદાનીયો દ્વીપઃ. તિષ્ઠતૂત્તરકુરુ દ્વીપઃ. તિષ્ઠતુ શક્રસ્ય દેવાનામ્ ઇન્દ્રસ્ય વૈજયન્તઃ પ્રાસાદઃ. અસ્ત્ય્ આનન્દ ત્રિસાહર્સમહાસાહસ્રો લોકધાતુઃ. તમ્ એનં કશ્ચિચ્ છ્રાદ્ધઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા સપ્તરત્નમયં કૃત્વા સ્રોતાપન્નેભ્યઃ સકૃદાગામિભ્યો ઽનાગામિભ્યો ઽર્હદ્ભ્યઃ પ્રત્યેકબુદ્ધેભ્યશ્ યાવચ્ ચાતુર્દિશે વા ભ્કિષુસંઘે નિર્યાતયેદ્ યો વા તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યકસંબુદ્ધસ્ય પરિનિર્વૃત્તસ્ય મૃત્પિણ્ડાદ્ આમલકફલપ્રમાણં સ્તૂપં પ્રતિષ્ઠાપયેત્ સૂચીમાત્રાં યષ્ટિમ્ આરોપયેદ્ બદરીપત્રમાત્રં ચ્છત્ત્રમ્ યવફલપ્રમાણં પ્રતિમાં કારયેત્ સર્ષફલપ્રમાણં ધાતું પ્રતિષ્ઠાપયેત્ ઇદમ્ એવાનન્દ તતઃ પ્રભૂતતરં પુણ્યં વદામિ.

[9] તત્ કસ્ય હેતોઃ. અપ્રમેયો હ્ય્ આનન્દ તથાગતો દાનેનાપ્રમેયઃ શીલેનાપ્રમેયઃ ક્ષાન્ત્યાપ્રમેયો વીર્યેણાપ્રમેયો ત્યાગેનાપ્રમેયો મૈત્ર્યાપ્રમેયઃ કરુણયાપ્રમેયો મુદિતયાપ્રમેય ઉપેક્ષયા ચતુર્ભિર્ વૈશારદ્યૈસ્ દશભિસ્ તથાગતબલૈશ્ અષ્ટાદશભિર્ આવેણિકૈર્ બુદ્ધધર્મૈર્ અપ્રમેયાપ્રમેયગુણસમન્વાગતો હ્ય્ આનન્દ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધઃ.
[10] એવમ્ ઉક્તો આયુષ્માન્ આનન્દો ભગવન્તમ્ ઇદમ્ અવોચત્: આશ્ચર્યં ભગવન્ન્ આશ્ચર્યં સુગત યાવદ્ અયં ધર્મપર્યાયઃ. કો નામાયં ધર્મપર્યાયઃ. કથં ચૈનં ધારયામિ. તસ્માત્ તર્હિ ત્વમ્ આનન્દ ઇમં ધર્મપર્યાયમ્ અદ્ભુતમ્ અદ્ભુતધર્મપર્યાયં ઇતિ ધારય. ઇદમ્ અવોચદ્ ભગવાન્ આત્તમનાસ્ તે ભિક્ષવ આયુષ્માંશ્ ચાનન્દો ભગવતો ભાષિતમ્ અભ્યનન્દન્.