भाषा

ENहिગુ
ग्रंथ पाठ

सावरतन्त्रमन्त्रसंग्रहः · अध्याय 1

5

पृ० १अ) श्रीगणेशायनमः वावाआदममंत्रसंल्लास्मविष्णुसुरगुरुकापूज्योमिआवनकारःआदिगुरु
कठशस्त्रवणंहरचाहियोकापियुगचारितीनिलोकचारिवेदपांचपांडवकुमारशतसमुद्र
आष्ठवसुनवग्रहदशरावनेग्यारहरुद्रवारहरासितेरहतमोलचौदहभुवनपंद्रहतिथिचा
रिखानिचारिकनिपंचभूतात्माचौरासीस्राषजीवयोनिअष्टकुलीनागतेंतीसकोटिदेवता
आकासुपातालष्णुतेमंडलरातिदिनपहरधरीउपलविपलयोगमुर्हुर्तसाषीधरतहोईवोअमु
काकेपिंडदेवताहोइदेवदानवभूतप्रेतराषीसु मुषिसुजानुविनानुकिताकरावादितादेवाधरै
उठिमूठिरषानभूषाणामिलनिचापुनाफोरीडिठैरीगदिनीनीकषोलायपेघौकरणमूल
वायुसूलनशुक्रहरंतेवायुरूवाइडगरहकरणपितमूत्रकृछअठारहप्रमेहवायगोलाफि
पृ० १ब) हिआनिहरुवाहोगास्तेगार्धाशीशीलुटीडलूतावुवारीमिरिगीकमलवियुहाप्रा
वुमुवावुरअलगडतक्रवाउचोटपेटदिताक्रितालापालगायापाखरपिलिलध्यावाट(हलछ्वा?)धा
टवाहरनिशारपेशारेसाझसाकारकौनहुमकारहोहाडगुदवारताममाठीअर्द्धअगजही
हसिदोहाईसलेमानपगंवरकीतुरंतविलाईहहिजाहिनातडसवालाषपैगंम्वरकीवज्रथा
पनचनाथचौरासीरानसराफशेषशरफदीअहिआपीरःमानेरीकीशकतिवाआद
मकीभक्तिनारहैभस्मांतव्हैजायजाहिएहिपिंडकुशलदोषफिटुफिटुस्वाहा १ आत्मफू
कमंत्रः ओंमुरतोघांगडावेतालजानीमोरकाननेहीशाडारेनीथिलाचिकिठारा
सासविकिठारतोगोरषिमोरगोरषिकारसडोकारवाजगोरषिवज्रकरिथिचो १ अथ
पृ० २अ) प्रेतवरावैकामंत्र वाधौभूतजहावूउपजैछाडौगिरिपर्वतचठानिसर्गदुहेलीपृथिमीतुपत्र
झिलिमिलाहिहंकारैहनुमंतपरचारैभीमजारिजारिभस्मकरौजोचापैसीम २ अथव्या
घ्रादिप्रयोगःवाधवरावैका ओंअसत्यमाताशंकरपितासंकरकीलरचारिउदिशाजहा
जहाशीमशंकरजायतहातहामेरोकिंकरजापजहाजहामेरोनादकशव्दसुनिआवै
हानरिसिंहवीरमातावाघेस्वरीकोदूधहरामकरैकहौकौनकौनकीलौवा*?घषुर्व्वाजंगली
आरसार्यूलके(शार्दुलपाठः)शरीतेंदुवासुनहरिअधिआगाधिआपाटिआगधिआठिआरहरि
आरहरीआलकालीठिपटिआरयिताचलीधारिएअरेकौनकीलौतरेनरसिंहवीरकीलौ
कहुकवनकवनकीलौगायकाजायाभैसिकाजायाभेडीकाजायाछेडीकाजायाघोडीकाजा
पृ० २ब) यादुरपावाघौ?पावाकोघायघालैतौमहाशिवकीजटाकोघावघालैगौरीपार्वतीकेचीरकै
हाकैहनुमंतवरावैभीममरैवाघजोचापैसीम ३ अन्यच अरीफुलवारीपर्वतपरवारीजह
वोरैएकैजैसिरजाकानेगौरातीरानीजाकीवनार्द्रजारीतामेवाधौवाघवलाईजायवनछाडि
दोसरेवनदेषीफुरीछाहोयतौमहादेवगौरापार्वतीकीहनुमंतयतीनानाचम्मारीकीआ
ज्ञावाचासावाचाचूकैतौठाठेसूषैगुरुकीशक्तिहमारीभक्तिफुरोमंत्रीश्वरोवाच ४ अ
न्यच वैठीवैठीकहाचल्योपरदेशचलोआंषीवाधौंतेरोकानवाधौमुखवाधौमुखकेतरजि
ह्वावधौठाउवाधौचारिपाववाधौतेरीपूछवाधौनवाधौतौमेरीआनिंद्ररुद्रकीआ
नवज्रुठुवाधीउडुदुहाईमहादेवपार्वतीकीधरिकांकर३वेरपढिचारितरफडारैवीचवैठै

15

पृ० ३अ) अन्यच डांडालवालकमुहविकरालघीरराछंदेअहाररामदेवमेलचाटजाहुवाघरोज
साताठ ६ अन्यच महादेवकेकूकुरलूटेकानमेरैनिकटावोतौमहादेवकीआनि
तितालत्रयं ७ अन्यच वाघवाघतुमवडवानाठाठीलहुगरीदेहुपचानागौरीशंकरपोछतु
मवाचहमहिछाडिजाहुकोशपांच ८ ईतितालत्रयंअथविग्गववरावैकौमंत्र विगुलिती
युताकपदेलानिहाहैनाथकैआनमेरोपहरेवैठैभीममारहुविगजो?चापैसीम? ९ अन्यच
मिश्रितमंत्र वाघवागुलसर्पचोरचारिउवाधौएकैठौरधरतीमाताआकाशपितारक्षरक्ष
श्रीपरमेस्वरीकालिकावाचामहादेवकैदुहाई इतितालत्रयं शव्दावधिरक्षाप्रसंगात्या
षाननिवारणमंत्रः समुद्रसमुद्रमेदीयदायमेकूपकूपमेकुंडकुंडमेजहतिचलेहरिहापरे
पृ० ३ब) चलावतचलाहनुमंतवरावतचलाभीमगौरावारा(ला)भोलाईश्वरभाजिमठमेजायगौरावै
ठिदुवारेनहायठपकैनवुंदपरैनवोलाराजाइंद्रकीदुहाईमेभक्तिगुरुकीशक्तिफुरोमंत्री
वाच ११ सर्पवरावैकातालत्रयं सर्पायसर्पभद्रंतेदुरंगछमहाषि जन्मजयस्ययज्ञांते
आस्तीकवचनस्मर आस्तीकवचनंस्मृत्वायःसर्पोनगछतिशतधामूर्धिनिवर्तंतेशृंस
वृक्षफलंयथा १२ सयनसमयेत्रयंतालंदत्वा अथशूकरमूशका नहाईकैपांचगाठी
हरदीअक्षतपठिकैवरावैदुष्टसुवरौमूसाघरखेतसेजाय इहासेजेउदुरावथिउहा
सेहनुमंतावथिउदुरहनुमंतलैआवैवाधिखेतसाइसुवरजायषेतछाडिवाहेरभूमि
जायदुहाईहनुमंतकैखेतमहजोसुवरमूसाजाई १३अन्यच चितफणीगणचूहा
पृ० ४अ) गाधिपेयारीरावनक्षरवारीपीतपीताम्वरमूशागाधीलेजाहनुमंततुहुवाधीहनुमंतलंकाकेरावन
हिकौनेपैठहुपहिकौनेजाहु १४केवलमूशावरावैकमंत्रजवहीपठैतवहीजाय मूसकेऊपरमूस
केपेटतुम्हःजायकाटौआनकैखेतगौरापार्वतीकैदुहाईमहादेवकैदुहाई १५अन्यच सूकशनी
चरुतरगहना मोरेहकायेमुसहसहनाउतपातमोरवनछाडिआन वनजाहिसरिसवनौवार
पठिकैछाडितेय १६ शस्त्रवरावैकामंत्र वाधौकांडतुवककावनचौसठिसैयोगिनीपरव
सानिआवैलोहनपहनैपावरक्षाकरैश्रीगोरषरावगुरुकीशक्तिमेरीभक्तिहनुमंतवीररक्षाकरै
१७ हाथमेसुईलैकैशातवेरफूकैतवछेदैजहाजानैतहाजाय गलाछेदैका धारधारनिराधा
रधारवाधौलक्षवार नवहैधारनचहैघावक्षरक्षाकरैश्रीगोरषराव १८अन्यच पहुचाछे
पृ० ४ब) छेदैका कालेतिलवेलतिलगुजरीकान्हकेपासगुजरीवैठीचीरजरैसुईनवेधैमासघायघाव
पीरनावैकालीकहैमतिमारीचूकीलारअवनीवाधौसुईकीआनषाडेकीधारावैलोहुन
फूटैघावरक्षाकरैश्रीगोरषराव १९उर्दपठिकैवकेकहमारैउर्दमेघावनलागै आसाधा
रेसर्वधारवंधनमंत्रजहियालोहतेरीसिरजकापा उमाशंकरजानिहिपाया आवतसोचनकरे
मैवाधौधारधार मूठिधनुईतौतोरिठगमोहितखंडाफाटिहिचंडिहीन्हवरमोहिधारपेठठेतोरि
ईश्वरमहादेवकैदुहाईमेरेपंथनावधारविधारवाधौधारलोहठठैधारनफूटैमुनैटठैमोरिभ
क्तिगुरुकीशक्तिमोरिसिद्धिगुरुकैपावशरण २०अन्यचमातापितागुरुवाधौधारवाधौअ
स्त्रशस्त्रकरमुनैवाधौहनुमंतसुईनौलाषसुईनपावैघावरक्षाकरैश्रीगोरषरावापनिदेईनाच
पृ० ५अ) नरसिंहसिंहकैदुहाईहमारीपंथनावै २१ अग्निस्तंम्भनअज्ञानवंधौविज्ञानवांधौवांधौ
घोराघाटाठकोटिवैशंदरवांधौअस्तहमेराभाईआनहिदेषेझूझकैमोहिदेषेझुइजायह
नुमंतवाधौपानीहुजायभवनेकैभवेतसमदमातीहाथीवाधौहोवैशंदरवाधौनारायण
साषीमेरीभक्तिगुरुकीशक्तिफुरोमंत्रिस्वरोवाच २२ अन्यचअग्निवाधौवाहनवाधौकु
ल्याहाहावाधौवीचकैवाषचारिहुखूटवैशंदरवाधौत्रासतसमेराभाईऔरहिदेषेजरैह
महिदेषेशीतलहोयजायअग्निगलीउल्कादिकवह्निवाधौशालाहाथजलेनजिह्वापर
जलैहनुमंतवीरकीआज्ञाफूटैदेषोवायुवीरहनुमंततेरीशक्तिगुरुशक्तिमेरीभक्तिफुरोमं
त्रिश्वरोवाच तेलस्तंभःतेलथांभौतेलाईथाभौअग्निकुंडवैशंदरथाभौपांचपूतकुन्ता
पृ० ५ब) करपांचौचौंचलेकेदारअग्निचक्ष(ल)तेहमक्षेअगिआपरातुसार७दिव्यकेकराहताकेतरपठै
वेर७जरैनसोजीतै २४अन्यच वनवाधौवनमेदिनिवाधौवाधौकंठाथाभौतेलाईऔ
थाभौवैंसंरछारवनमेशीतलतातेलावैजैपारव्रह्माविष्णुमहेश्वसाषीदेवीकामाक्षाकी
दुहाईपानीपंथव्हैजाई २५ प्रसंगातअग्निउत्तारणमंत्र अग्निवभवंतकौभवेसमम
तिपरपिंडदुषपावैनरसिंहकैजटादुहाईजुदुषुपावै २६इतिश्रीसावरतंत्रेमंत्रसंग्रहे
भानुमत्यादिचरित्रेप्रेतादिअग्निउपसमनप्रजंतःप्रथमप्रकाशः॥ १ ॥ अथ
ज्वरादिप्रकारमाहतत्रादौडाकिनीप्रयोगःटोनाझारैकामंत्र सोमशनीचरभौमअगारीक
हाचलीदेषिअधिपारीचारिघंटावजूकेवारटोनहिवाधौसोमदुवारुत्तरवाधौकोईदानवताई
पृ० ६अ) दक्षिणवांधौक्षेत्रपालचारिविद्यावांधिकैदेवजेसेस्वभवरंभमादिघिलभवरगणगंधर्व
चलुछतीशकोटिदानवचलुउत्तरापंथयोगीचलुपातालेराजावासुकिचलुरामचंद्रकेपाय
कअंजनीकेवीरलागेईश्वरमहादेवकैदुहाईगौरापार्वतीकैदुहाईजौटोनारहैएहि
पिंड मंत्रपठिकैफूकैकैलकरावलटोनानरहै १ अन्यच टोनहिआनैकैआकर्षनमंत्रः
लोनासलोनायोगिनिवाधौटोनाआवहशषीमिलिपापकवनदेशकवनावैफि
रिअदिआफुलवाईजेउआवैवासतेऊफलानीआवैमेरेपासकावरुदेवीकीशक्तिमे
रीभक्तिफुरोमंत्रीश्वरोवाच २ ज्वरझारैका ऊठअजमेरिकाजैपालराजा
जैपालकीरानीमलयागिरिसातपुत्रसातपुत्रीयत्तपुत्राःखाखाराःखाखोराः
पृ० ६ब) एकजरानिजराचौथाज्वररात्रिःवरदिवसज्वरखालीखुलियाउन्मथवावायुज्वर
जूडीहुफुटनीअंधाशीशीभाजुभाजुपापीराजाजैपालकाचक्रावैकाटिकूटिसमु
द्रखारवहावैराजाजैपालकैदुहाईजोपापीरहै इतिमंत्रेणशीर्षमारभ्यचरशापर्यं
तपश्चिमाभिमुखंहव्यंपश्यन्पूर्वाभिमुखंतिष्ठन्माषेनप्रहरणंकूर्यात्मंत्रोपठनीयो
जावतज्वरोगच्छति ३अन्यच एकजरदुइजरतिजरालोहागहंतिदेशावसतिउ
जेनपुरपट्टनराजाराजाजैपालकैदुहाईजौजाहुतहोज्वराः ४ अन्यचोंनमोअजै
पालकैदुहाईजौज्वररहैतौमहादेवकैदुहाईफुरोमंत्रीश्वरोवाच ५ पठिकैसातवेरझारैभूर्जपात्रेलिषेत्कंठेधारयेज्वरनाशनमिति
अन्यच समुद्रस्यौत्तरेकुलेकुमुदोनामवाणराःतस्यस्मरणमात्रेणज्वरोयांतिदिशोदश रसातलेति
पृ० ७अ) १०८रसझारैकामंत्र पानीपठिदेयवारदात७ओंअगस्त्यायनमःखनिरैप्रजापपत्यंवलमीक्षमानः
कंभौवर्णावृषरुग्रपुपोषसत्यादेवेषाशिषौजगाम आतापीभक्षितोयेनवातापीचमहा
सुरः समुद्रःसोषितोयेनसमेगस्त्यःप्रसीदतु अगस्त्यःकुंभकरणश्चसमिश्चवडवानलः आ
हारपतिनामथस्मरेघटवृकोदर ७ आषीफूलीमाडाझारैकसर्पातिस्रसुकन्याचच्यवनंश
त्रुमस्विनौ एतेषांस्मरणमात्रेणनेत्ररोगंप्रणस्यति ८ पठिकैपानीकाछीटामारैवार७ उठी
आंषिझारैका वनेविआईवानरीजहाजाईकहनुमंताषीपीडाकषावरीगहिहाथतैला
जायभस्मांतगुरुकीशक्तिमेरीभक्तिफुरोमंत्रीश्वरोवाच ९ रतौधीझारैका भाटभाटिनिनिश
रिचलीकवहाजावेजावसमुंद्ररपारभाटिनिकहामैविआवकहाविआवेकुशकीझालीविआवै
पृ० ७ब) काविआवैउपसमाछीकामुडांड्डायकहांडायजैसोहिलतारीसोहिलताराराजाजैपाल
उत्तररहैराजाजैपालकाकहारपानीभरहैउनदेषेपावावोलाउगोडियामेलाउजाल(त)केंमेंअंधौ
षीईश्वरमहादेवकैदुहाईजौयहिधरीउत्तरिनजाय १०अन्यच कालीदेवीकिलकिलाईली
लादेवीवासेअंजनीहनुमानवासेहांकमारै ११अथाधाशीशीसर्वशिरव्यथाझारैकामंत्र
पठिकैमालासेतवफुकैवेरतीनि निसंनहिरेरोइवदघनमेघजेगरहिनिसुनहिकहिलघरफ
फुनिमेरीफुनिउमहनवज्जैनिसुनहिकहलविनपटलाचभय १२ दंतझारैका अग्निवाधौ
अग्निस्वरवाधौविकरालवाधौसोलोहारवाधौवज्रनिहायवज्रधमारीधनदांतपिण्यतौमहा
देवकैदुहाई मंत्रपठिकैदरपरफूकैवारसातवा२१। १३।हूकपरीहोयतेकामंत्र सुमेरुपर्वत
पृ० ८अ) परलोनाचंमारीसोनेकैरापीसोनेकैसुरापीहुकवुकवाहविलारीधरणीनालीकूटिकूटिस
मुद्रखारवहावोनोनाचमारीकीदुहाईफुरोमंत्रीश्वरोवाच १४ इतिमंत्रेणतर्जनीअंगुरीते
झारैवारेकादश अथसूवनकर्णमूलमंत्र वनहिडाठीवानरीतौडाठेहनुमानकंखवि
लारोवांधीथमैलाकनशूरासवजायरामचंद्रकैवचनपानीपथठुइजाय मंत्रपठिकैराषीमझारै

31

वरवटषायुगोलाचनागाःकछुहीकमांत्रं कान्हपुराहरवाहाचलेपवनकाहेकेकोईलावैकोईकोइ
लाकरवैहुसारिपत्रवाउवाठैकेशारिपत्रखाउकांकरवहुअष्टौत्तरसैव्याधिकाटिकैरावनकैशीशद
शभुजावीशवरवटिवायुगोलाकछुहीचनगावायुगुल्मेसभेहिपिंडरहैतौमहादेवगौरापार्वती
कैनीलकंठौनोनाचमारीकैदुहाई १६ अन्यच ऊचनीचवैरिकगाणछातेहितरविटिपावैस
पृ० ८ब) लिआछारेअरेविटियातोरवापकहागैलहषकाटैरूषकाटिकाकरवैकोइलाकरवैकोइला
काकरवेसारिपत्रखाउगडैकैसारिपत्रखाउकाकरवेवरवटवायुगोलाचनगाकछुहीवायुगुलुमी
सवकाटिकूटिसमुद्रखण्डवहावोमोरीसिद्धिगुरुकैपावशरण १७ अथडाफाझारैका वादरूपर
अदलवदलतेहिपरवसैगोकुलचमारसोनेकछूरिरूपेकमियानझारोडावाकाटोसरफूलदुहाई
शेअहिआपीरमनेरीकीअवजोडावारहैअवडावादूरिजायीश्वरमहादेवगौरापारवतीकीदुहा
ईफुरोमंत्र ईश्वरोवाच १८अन्यच अरेअरेडावाकेकरपुत्रकालीकापुत्रकाटिकूटिकैराजामतेरी
जायमेराकाटा(ल)कहिआएहिपिंडडावारहैतौहनुमंतकैदुहाई १९ अन्यचवादरुपरवंगीतकुईहा
वसैगोकुलचमारसोनेकैछुरीरूपेकमिआनुकाटोडावावाडैआनमहादेवगौरापार्वतीकैदुहाई
पृ० ९अ) जोयहिपिंडरहसिजंवीरजंवीरमिश्रतमंत्रथनैवाकैऔडावाकैकंखविलारीवाधिथानैलापा
चवाणमोहिभैरवदेलाकंखविलारीपलटिजाहुघरअपनेराजामनेरीकैदुहाईजोडावारहैगुरुकैदु
हाई २१ धिनहीकामंत्र औहरचालोमैहरचालोलंकाछोडिविभीषणचालोवेगचलुवेगच
लुमंत्रजुही २२ अथममर्षोकैमंत्र राजाजैपालसागरखानावाराजावंटवधावाघाटुतहीम
मर्षीपानीपियुसातरातितोहिपीपरपातगूंगीवाउरिडोमिनिचंडालिनिकीममर्षीतिले
करथठाठिकरुझारिममर्षीनीकीकरु २३ अमृगीकामंत्र ओंहालहुत्ससरगतमाण्डिकपु
रियाश्रीरामफुल्कैमृगीवायुसूषैओंठःठःस्वाहा २४ इतिमंत्रलिषिजवमृगीआवैतवकंठेवाधै अं
डवृद्धिः अथअंडवृद्धिकामालासेफूकैओंनमोआदेशगुरुकाजैसेलेहुरामचंद्रकापूछिवोइसेकरहुराध
पृ० ९ब) निकावपवनपूत्तहनुमंतधाय७ हरहररावणकुंठांमंरावणवविअंडअंडेविरुंध्रवेतहिश्रव
हिवीजगर्भहिश्रवहिस्त्रीविलिहिश्रवहिसार्पहरहरहरजंवीरहरजंवीरहरजंवीरहर २५ यहिके
चारिअनुभवहैजोपठिकैस्त्रीकपानीपिआवैतौगर्भगिरै२या३महीनागर्भपुर्षकपियावैअंड
वृद्धिजायजो१डेलापठिसर्पकीविलमाराषैतौसर्पजायजो३ठेलापठिखेकेतीरकोनेकेफेकेतौ
षेतसूषै३दिनकावोवाहोयपठै३।७।वेरअथवोवैकीवेरक्षेत्ररक्षानीकेउपजैकामंत्र उलटिथन
रसिंहपलटिथकायारक्षाकरनरसिंहराया २६अथफूकावाधीनहरूवाकामंत्र वनमेविआनी
अंजनीजातेपूतहनुमंतनिहरूवादेहरूवाजरिमरिहोयभस्मंतगुरुकीशक्ति०मंत्रपठिकैवेर
७सिटकी१वा३वा७लैकैझारैअन्यच व्राह्मणसेतीपोगाभवाजनेउत्तोरिनिहरुवाकीजायान
पृ० १०अ) पाकैनफूटैनव्यथाकरैवीरायासुकैआज्ञामिरतरहैसरै २८ मंत्रपठववार७।वा२१छीटामारवर
हुरूवाकेऔपानीपियाइवव्यथाछूटैनिकहोइ छेतरकैघेदुझारैकामंत्र मेघडेवरुतरहिहि
तातीशरीरगरीकैरीसतीदुहाईअजैपालकैजोनजायवार्ध मंत्ररीसाकापानीपरौरिपिआ
वैमंत्रपठिकैवार२१सोनीकहोई ओंकंकंरांकेनास्यकोनअग्नितग्नितअमुकाकर्षनहोइ
रकतपीत्तस्येताजावत्जीवतिवर्षशतंतावछुप्रकाशंव्रह्महत्यांप्राप्नोतिव्रह्मणेनमः

2

रूद्रायनमः३२अगस्त्ययैनमः३३अथमंत्रदादुकैपानीपरोरिपियावैकाओंगुरुभ्योनमः
दंवदंवपूरिदिशामेरुनाथैलक्षरामरेविसाहतौराजावैरोचनकैआज्ञाराजावासुकिकैआन
हाथवेगेचलवु ३४ अन्यचहाथचलाईपदिनाईपवनपूतहनुमंतकरमोरकतमेरूचाल
पृ० १०ब) मंदरचालनवग्रहचालदोषचालदिनाईचालडोरीचालिंद्रहिचालघालनंविनाशंहकालु
ठिविषतरु अरचालहमेहनुमंतेमुगरेलेलिईपरौरौचंधाछालेतेरुपेरिधानपरीवेअष्टोत्तरशतव्या
धिलावहुरेविशास्तावहुरेविशाहदाहुचलाईकैपानीपियावैदादुनरहै ३५ अन्यचविषका
पोषराविषकापानीविषपकरियेभादिउजानीएकमजाईदादुकरिआमुकांगेखसकंडुदा
दुदिनाईकछेदकरियेमोरिसिद्धिगुरुकापावशरण ३६ इतिश्रीसावरतंत्रेमंत्रसंग्रहेभानुमती
सोनचिरैआकपूत्तरकलायांउपदेशादिशरीरजादिउपशमनद्वितीयप्रकाशः

3

अथवंधनमोचनप्रयोगः वैरीषसावैकामंत्रत्रिपुरसुंदरितोहिजपौतूजगमोहनिनावपुत्रप
परायेवसिकरैवैरीरकत्तनहायजलथोभौदालथाभौथाभौआपनिकापाठावपृथिवीथाभौ
पृ० ११अ) थाभौत्रिपुरामायातिन्हमेत्रिपुरासुंदरीकीशरणजौअमुकाकैवैरीषहरायपरैवेगिदी ३।१।अथ
वंदीषलाशकामंत्र ओंचक्रेश्वरिचक्रधारिणिशंषगदाप्रहारिणीअमुकस्यवंदीमोक्षंकुरुकुरुस्वा
हावार२१।२।अन्यचतेलमंत्रमाथेलावैपठिकैवंदीषलाशहोईओंहींक्लीजेभेसर्वजनर
क्षणेवंदीतारणेरामामोहिन्हांत्रिपुरास्वाहा३वार२१जपेनवंदीछुटैअन्यचोंगजगणेउम
कुरुतेदामडंडंहुस्तफेंफेंफेंत्कारफारौनिसस्वज्वालामालाकरालंहोहौहोंहोंहोंहुंतिहाशंहा
संहसिमनिसभासपाटारहासहंकारणादौस्मिरचणकुरतेवर्द्धतुमखजजंतीवार२१अन्यच
ओंछोटीमोचेहुकीकानिकदुकैइतासायेकविंदजायभागजायसहसविंदजायवंधुवंधुअमु
केकावीर्ययवांधिदेषोकामाक्षादेवीकीशक्तिफुरोमंत्रीश्वरोवाच अन्यचोंनमोस्तुभगवंते
पृ० ११ब) पार्श्वेचंद्राधरेंद्रायपद्मावतीसहितायममअभीष्टसिद्धिग्रहस्वाहा ६स्वामीप्रदेशकुरुकुरुस्वाहा
हिलिहिलिमांतंगिनीस्वाहास्वामीप्रदेशकुरुकुरुस्वाहात्रिकालस्मरणंवार२१वंदीमोक्षंभवति
वाघवाघिनिसिंहजाकलि।कलिकाकालांविआज्ञादेवीमैतोरदासरणेवणेनाहोयविनाशतोहि
देवीत्रिपुरावनेरमाखंखंचौषष्ठिवचनकाटारभोगीपैलावाघवाघथापानीपैलचौषष्टिवंधनहो
यलचिरलकालिकामधोडेहुफरचौषष्ठिवंधनहोयलविरलकालिकामघोडेहुकरचौषष्टिवंध
नकाटारभागिमैलछारथालकालिकारअज्ञा एतन्मंत्रूपपूर्वमष्टोत्तरशतंजप्त्वासप्तवारेणभं
ज्यनानाविधिवंधनंछेदोभवतिनिश्चितंअंगुलिनात्रयंप्रहारेद्वारेमेलैद्वारतोमुक्तीभवति
ओंदंहंठांआंपंचिचिठिहालोवभुवनंवीदिकाकालिका अनेनमंत्रेणश्येतसर्षपोदुहुलफूलंच
पृ० १२अ) त्रिजपवाप्रथमद्वारेक्षिपेत् ततःसर्वद्वाराणिभंजंतिइतिनिगडादिभंजनं अथक्षे
त्रतोहरिणादिपशुवरावैकामंत्रः चोरवाघसरपाडाधायवनछाडिआनवनजायह
रिणसावजधैतेन्यावरामचंद्रमारलकुकुहावनकैखुइदषायमोरीजहाजहाहांकपारैमो
रेझरलैकंठनिर्विषहोईरामचंद्रकैगौरापार्वतीकैदुहाईजोयहिवनरहै मांत्रखागझारैक
अर्जुनःफाल्गुणःजिष्णुःकिरीटीस्वेतवाहनःवीभस्तुविजयीकृष्णःसव्यसाचीधनंजयः
मंत्रलिषिकैपशुकेगरैवाधैआदित्यवारकानुदपेखागनरहय अथमंत्रकिराही
झारैकाचमारेवभनेकिलमिताईवोकरेपयेपुरुअसाईसूरंजदेवतहोउसाषीजौ
अवकीरारहैमाषीअर्द्धादरीसाक्षगोटिपठिमारैकीरानरहै अथागोमहिष्यादिदु
पृ० १२ब) ग्धवर्द्धनमंत्रोंहुकाटिणीप्रसतोंशींतंतम यहमंत्रपठितृणपशुकादेयदुग्धंभवत्
इतिपशुप्रयोगःअथेस्त्रीणांगर्भधारणविधिःतद्वेदोक्तमंत्रःविष्णुर्योनिंकल्पयतु
त्वाष्ठ्रारूपाणिविंशंतुआशिश्चतुप्रजापतिधातागर्भदधातुचगर्भदेहिसिनीवा
लीगर्भंदेहिसरस्वतीगर्भतेआश्विनौदेवावाधतायुःकरस्रजौवांझौऐकवंझौमु
वांयौगर्भपातिनीऔजेकरहिरदौजेहिकेवेटीहोईतेहिपासमन्त्रंपठिकैजायग
र्भरहैपुत्रहोययैआवैपुरुषतेममंत्रनलागैवीर्यजोवाहेरावैसोकछुहीकेशिरडारैमंत्र
कुत्ताकेपठैवेर३।७।२१।अथमंत्रःओंनमोआदेशगुरुकोवाझिनिपुत्रणीएकवंधम
राक्षचौथीगर्भपातिनीचारिहुमिलिकैएकमतभीचलीचलीकामरुदेशगीकामरु
पृ० १३अ) देशकामाक्षाभवानीरातेन्हीसमाइललयोगीवषानीतुहुतुहुजाहुयोगीकेपासपूजिहितु
हरेमनकैआसीमाईलकेसंगतेहरतिकैलअंतरनोनासेभेटभैलनोनाचमारिनिकहातुहु
चारिहुछिनारिकोषिनीतिकीन्हनदेयपगारिकोषिनिनिकुत्तापांचसंगषेलीएकद्रो
पदीपांचकैसहेलीशुक्रजदेवतासाषीहोहुमोरेजियमाभासंतापमोहिजनिलागैपरपुरु
षकैपायेकवुंदनितिकुकुरमकीन्हनतेहितेरहैवंशकैचीन्हशिवाचव्रह्मवाचलेउ
जमाउटोनाटाटमभूतप्रेतदोषरोगजोलेषहोईतेहिजगचंडीधायहरिजंविरहरिजं
वीर अथगर्भरक्षामंत्रपानीपठिपठिदेयवार७ पातगर्भाचयानारीस्थिरगर्भःप्र
जायते यहमंत्र७वारपठिकैजलदेयोंश्रीदनिवंधगर्भासुखमेवप्रसूयतेइतिमंत्रे
पृ० १३ब) नजलदेयंसुषेनप्रसवोजायते अथगर्भरक्षागंडावंधनंमंत्रः गंडाकटिमोवांधै हि
मवत्तुत्तरेकूलेकिंदशीनामराक्षसी॥तस्याःस्मरणमात्रेणगर्भोभवतिचाक्षयःओंथों
थोमोथामोराकहाकीजियेफलानीकागर्भजातेजतिराषिलीजियेगुरुकीशक्ति
मेरीभक्तिफुरोमंत्रीश्वरोवाच अन्यच कुम्कुम्णेअरेअरेगरुडगरुडतोरभारस
कलतोडतोडमेदिनीपा(षा)यवषरतोरतोरअमुकीकागर्भरहैधरहुवावाचीकीरकुंकुणा
तोरिशक्तिहनुमंतवीरकीशक्तिफुरोमंत्रीश्वरोवाच अथमंत्रशूलपानीपठिपि
आवैशूलतत्कालघटै कालिकालिमहाकालिनमोस्तुतेहनहनदहदहशूलेनहुं
फट्स्वाहा अथवालकरक्षाकैमंत्रझारैकाउलटदेवविरहखंभगरजाउआननरसिं
पृ० १४अ) हदेवजेउकरैफलानाकाभेवतेहिखोउनरसिंहखंखःखंखःखंखः अन्यच आदिना
थभैहरनकहहुकहकचाजोजेहिअवुरहोइसेसावरहोईसावरहितहावावडिलमूत
व्याधिडीठमूठिममवादिकैतानौगहेगावुकनमूरवाइउसंतीवैमनवादविनती
करैभैरवटोनहीलैआवभैरवनंदकाशीकेकोतवालवनारसीकेखंमवालककैकीजेहा
रनिहारलायिइहवानहैअन्यचसूकशनीचरभौमंअंधारीकवाललिहडाइनिमारी
हकिनिहेकिनिचडीपुरुरवदिशिकैवैसीपीपरकैडारसातसैयोगिनीजागौमशानडो
ठिमूठिवांधिकैआनग्रहगांउकनमूरवाईउसंतावैमनीचांदविनतिकरैजाहिभै
रवटोनहिलैआव अन्यचोंखिललौंराईखिललौंलोनषिललौंशोजनसुज्जाकाला
पृ० १४ब) भीजोठिअग्निपरोसेजेओगरुडपंथरोषीभस्मांतहोईजाइपंथराषिलडपंथाथंराषिलाउउषि
लुपर्वतहाथचढाईवसकरौधैकेलोहकेघनचटडीठिमूठिभस्मांतहैजाईअवनिडाठिपरडाठि
पीठिपाछेघलुचटहनुमंततेरीशक्तिअथगाडावालकरक्षाकैविधिःकुवारीकन्याकाकातासू
तुतेरहतागकाचासूतघोंघामालपेटिकैतेहिघोघामाचाउरलैकैउनीश१९डारैरींधिकैभात
खवावैसूतकैगाडापूरिकैवालककेगरेवाधै मंत्रघोंघारलाकैघोंघासमुद्रघोंघासमुद्र
कैकित्तजानीजानहुघोंघाजनिजरुसुतजरैतौपार्वतीकैआंचरजरैमहादेवकैजटाजरै
अथमंत्रगंडाफूकैकाओआसनयोगीकपूरतवीरकपासनवोईअश्चरौकरिकरतमासुकी
सोनीसाविपारीजेहिमैवांधावांधिकैजटावाचावांधिकरकामरुकैविद्याकामाक्षाजलवि
पृ० १५अ) धिनाथगुरुगोरषनाथरक्षपाल अथमंत्रपानीफूकिकैपियावैकापानीपानीतीनिपानीव्रह्माविष्णु
महेस्वरजानीशिवशक्तिअहोकुमारीअवछारभारसवनोहिकेनाईकतहुकाहुउचलेउप्नापृपाल
कैकीतोकेपूज्यसमहोइमहादेवकेजटापरैपार्वतीकेआचरजोवालकअवदुःखपावै अथवाल
कझारैकमंत्रः शंकरजसमीकेशंरीललितकेशरीपंचमीवारुणिभृकुटेनकुटौकारदंतविकारौतेंति
शकोटिभूतभीमदेशंछरिभीमवालैकैरुअहकहवालेसंसुखरात्रौपेषायेमोरकोषेंतगरुड
कंठेसमुद्रतीरगिद्धिनिउवापंथरोषभस्मांतकैजायठोरुभक्षिणीस्वाहामुवाछीस्त्रीकेनाभी
केहेरयोनिकेउपरमाछीजलसेमारैमारिकैभारीस्वरीमंत्रपठिकैपूकैमछीजिवैवालकनी
केरहैजीवैयहप्रयोगगर्भपातिनीकेकरैतौजीवतहोईअथमछिकासंजीनीमंत्रोंआकृष्ण
पृ० १५ब) अक्षरमंत्र७इतिश्रीसावरतंत्रेमंत्रसंग्रहेभानुमतीसोनाचिरैयाकवूतरकलायांउपदेशोवंध
मोक्षकवाटोउछाटगर्भरक्षास्तंनमोचनवालरक्षादिप्रयोगतृतीयप्रकाशः ॥ ३ ॥अथवि
षोपशमनं मंत्रभेलाउतारैका भेलाभेलामहादेवचेलाडारसासरौपातासनतुप्रवछना
गगडकरियाकनवलअतवारहोहुनमाटीतेंतीशकोटिदेवताखंखंषाआवाटीसातहाथ
कुवासाठिहाथपानीताहीपीशुमाहुरमरैआनीसोनेककरवारूपेकाधारगौरापिऐयमंद
महादेवडारदुहाईमहादेवकैदुहाईपार्वतीकैउछेदहोउ यहमंत्रढोलमहलिषिकैवजावैऐ
जेतेकेकानमाशव्दपरैतेकरतेकरमाहुरुत्तरैढोलकेशव्देविषहरौऔविशकाउरिखाउ व्रह्म
होतेजगभवोहरौमीठेघूरजाउविषौटंतविषजोहरंतविषकरतविपारीश्रीमहादेवकुवा
पृ० १६अ) खनैगौरापार्वतीकाठैमाटीरणचढेवनकुहकतमाहुरगोवरमाटीदूधपरोरैमाटीपरोरिदेयठो
लधमकैजीवमहसंकटालाविषमेखावदुहाईपार्वतीकैदुहाईहनुमंतकैउत्तरिआउपठैवेर

4

अथुपविषमंत्रः अरसीघोरीऔकरिपारितीनिउगंगापानिपषारीगंगायमुनाकेअंतर
चादिहिकपिलागाईमहादेवललकारैगौरीलेइविषजाईनामजापतखापरवापकैमहादेव
कैगाईविषाहोहुनिर्विषा अन्यच माहेफूलीअरसीलंकाडारचवाहिमहादेवविषपरसैगौ
रावैठिनहायकथिकरकथिकरविषकरिहारिकरविषपांचौविषपांचौप्रतमणिजापपरा
महादेवकेकानविषहोहुनिर्विषमाहुरनिच्चवनिकमंत्रमनचरीविषपवनचरीचेतावनी
विषभवानीभरीश्वरमहादेवलेहुविषट्वी(छीनिपाठः)निपानीपियाववूचुरुवातीनिठोनकामारौंतीनि
पृ० १६ब) ईश्वरमहादेववाचादुहाई अथकूकुरकाटैतेझारैकामंत्रः कुमारकेचाकपरकैमाटीडंकपर
फेरिफेरिकैझारैरोंवानिशरैनीकहोइकारकुत्ताविलारीधौरकुलाकुलौरफलानेकेकाटाकु
कुरवारधैलेआवअन्यच ओंकुलुकुलेस्वाहा यहमंत्रपठिपानीदेयचुरुवासात७ अथसीं
गीमछरीझारैका सींगीसौरीमैपतासीमोरेमारेदुर्गादासीजैपालखनवापोषरागौरावै
ठिनहायमहादेवपठिफूकैविषनिर्विषलैजाय अथमंत्रकठमेजुकीका सोनेक
सिंघौरारूपलगावानछवमसकैमुअलिमेजुकीलागिसिनगिवधरुवरुवाकेकानडि
उधरुवरुवामंत्रीतूहहिजगावैनोनायोनिपार्वतीजागुजागुउपदेशेकवहुहोउंकअरुय
हमंत्रविच्छुकीझारैकाथौषदवीछीकैवेरीरुषकैपातातेकररांगनिकासिकैका
पृ० १७अ) नमाडारैतौनीकहोईदुसहिऔषद अमिलीकावीजतेकरिमोहरिरगरिकैदरपरदैईजव
मोहराकीनाईलागैतवनीकहोईमंत्रसुरहीकारीगायकीचमरीपूछीतेकरेगोवरेविआय
वीछीछारीकछापीयरीछाधूमधुमारिछवरननपवारीछवकहुकहुठारीउत्तरुवीछी
हादुहाउजारतेकसमारेनीलकंठगरमोरमहादेवकीदुहाईगौरापार्वतीकीदुहाईअतली
ठहरिस(ग)रवनछाईउत्तरहिजौनवीछीहनुमंतौअहनुमानकैदुहाई अथचूना
खायकामंत्र चूनचूनोतीचूनापानचूनाषायजगत्रयजानमोहिनलागैईस्वरमहादेव
गौरापार्वतिकीआनफुरोमंत्रीश्वरोवाचयहमंत्रपठिखायतौचूनानलागै अथ
धतूरुतारनमंत्रः धतूरातैंव्रह्मैकेजायेपुत्रुजोवारीमहादेवलवैगौरातोरैमहादेवषा
पृ० १७ब) खाययहधतूरमाटीकैजायफुरोमंत्रिस्वरोवाचवेर२१पठिकैखाय अथवघरोआं
डितारैकामंत्रःदीघरल(जर)चाकरपावतुलरहुमायेकपनायअमुकाकेवाघेघीलहैइस्वर
महादेवकैआज्ञागौरापार्वतीकैआज्ञासववघरोंआझरिआवपिठारकैगोलीलैकैझा
रैतेहिमावघरोवानिकैसकारनीनीकहोई अथमाहुरुझारैकामंत्रसिद्धिगुरुकापावेजा
नौसहीनभरैकालविकालहाथलैविषखंडिएश्रमसरि अन्यच पर्वतूपरसुरहीगा
ईतेकरेउगोवरेवीछिविआईछाकारी(काक)धागोरीछकाजोरताजडतारिकेविषामीछी
टावहिआईआठगाठिनवजोरवीछीकरैअजोरचलीचलीवाधकरैछाडुईश्वरमहा
देवकैदुहाईगुरुकापावशरणकैतवहीगुरुकैठावहिठाठावहिवीछीपार्वती अन्यच
पृ० १८अ) वीछीवीछीतोरजातिछकारीछपिपरीछखरवारीवोधावषानापशसारापावतोरिकैवीछी
खिवन्हदेनाहीठाउऊपरजासितौगुरुघैषाईशिववचनशिवनारिहनुमानकैआनि
महादेवकैआनगौरापार्वतीकैआननोनाचमारीकैआनुतरिआउउतरिआउ
अन्यच अवहठमुनिवैनमानिउत्तरुवीछिमतकरुवानि अन्यचजेसंदेशलैआवै
तेहिपानीपरारिपियावैकापीखायशिरोमनिकरामुपमोडेमरिजासिअवनवधैतो
पानिपियावौंवाधीउत्तरिजासि अथसर्पप्रयोगमाह पन्नगविषनाशनमंत्रःकवलुमापोतिकवलमापांचभवरकभिलायवहीधैलनाला(ल)वोपानिचेतूपरमहादेवीश्वरठठिठौरैविषनिर्विषकैजायफुरोमंत्रीश्वरोवाच मंत्रसांपझारैकाउत्तरदिशिका
रीवदरीमध्यथा(ठा)ठकालकपुरुषेकहाथचक्रेकहाथगदाचंक्रमरौशतखंडजाई
गदामारौंसप्तपातालजायौहरहरनिर्विषविलाई अन्यच थिरुपवननेहिविशना
पृ० १८ब) सैरतेहिदेवीविषवरहरकाजैपैसंसर्गोआषविषमोसंदिष्ठेनहिविशतहिविशयहि
मंत्रतेकुशलंवायुगलैझारैतत्कालनिर्विषहोईजटावंधनझारैकामंत्रजटाऊपर
कागररैओंनमःशिवायशिवविज्ञायपुनःकागाचरैमीठेपानीआपरपीठेसवाभा
रविषनिजवौअपनेउठेओंनमःशिवायशिवविज्ञाय लहरिजगावैकामंत्रः छ
वमासंकीपरीउकायाकरानैनतोराभक्षिहिकागांतगीधुडपुपरसरवारहन
यटावहिष(ठा)वनीनापारीहांकखंडानकनैपारीडांकुठिठाठभयजागुजागुपरमे
स्वरुठरेडंककहाउत्तारीगंगायजजरहऽलीगीकापरेहाकदेतावैनीनायोगिनि
उंकुठैविशारैसातसमुद्रमाझेखंडनकवीखटौजीवधरंचरुवामंत्रीरहहिजगावै
पृ० १९अ) नानायोगिनीपार्वतीजागुजागुपरमेस्वरुठेरेडंक अन्यचवहपटुसराजसुनुकालेप
डंकडंकमरैतौमैमारौसानागदसुरलयाजरराषुराषुएकाकालखंखारमहेशमंत्रःआ
पुकाकाटैतौचहुदिशिकैमंत्रपठिकैशूकिडारैजोआनकाकाटैतौहाथमेझारेओंचुहुका
रअंधकारकरुविशनाजारखायापुकाकाटैवाआनकाकाटैतौपठिकैडंकपोछिदेय
ओंपायलवोलीसर्पारेधाउडंकलुनुडेसोईडारुषडांडाकदोउछंतिपूछिदेलीनीगोडेकेशके
शिनीतोरविशधशनीमुर्वपछनी मंत्रसर्वसाधारणीसुखसोपपरडकडकपरनोनदेईकैवि
दाजवनोनलागैतवजानीकीनीकभैल आठनगसुरवीतीवारवुजातोरजातिकौनसर्व
खापलौरनजातिजोमुखेकाटिलोसेमुखेहरकारकोटिवासजोपलीपरेधामुखेमारपहिले
पृ० १९ब) माथेहाथदेइकैपठैनिर्विषकैजाय अथसंषमंत्रस्थावरजंगममाहुरुपरौसांपर(प)दुनौ
परचलतिहै ओंजायमुक्ताकेशोंह्रारेविशधरहरकेशगजरजरहाडजरजरवोलंतिसीशंकर
रेरेविसचाहिलारेविषनाहिएकदुइतीनिनाहीनाहीएहिभेमाहुरुझारै हाथभैपीछेका
चीहर्दीपुरानीचौरोहिनीसेपीशिकैदेइनीकहोईतेलकीमचीन्हाहोईतौझारिकेहीवुस
मेतचौरोहनहरदीदेयभूतरूपजाईनिपागननासरझारसहिमंत्रेणोंहनुमंततोहनु
मंतथिलोईकिष्कींदानगरेजायश्रीरामकार्जैलोधायश्रीरामकार्योसेसरूपेक
रिवानरोचलोमतेरामलक्षिमनशीताकरकोटिकोटिआज्ञाथमृत्तवेरीजिआवै
कामंत्रजेहिकाटैतेहिनहवारकैआनधोत्तीपहिरायकैमूडैवारनिहारैकैजेवारठाठहो
पृ० २०अ) यतेहिधरिकैझारैजववारूपरामैसहजमहनवमुंडनिर्निषजानीअथमुंडकमंत्र
पांचश्रीगुरुसहायचरणदासकेचरणसहायोंकृष्णप्रणकरोजोनिपरसुरामकटाधरीवी
करीडाकंतिछाडछाडरेविशोअष्टगामध्यरुछाडमेरोदीपरेछाइछादुरेविलोना
स्तिजौदिनेकशुनपदंतूरिडालेकार्येडाकीलाधारिपरिथिलेसर्गकीइंद्रसभाकरिथिलेगरु
डकोहंकारोआज्ञादिलेप्रभुहोजाहोगरुडनंदंकुमारजियारुठुठप्रभुचक्रधधिआ
वै मंत्रमुंडकरदोस्ससूपेदिएकाहहोययहिमंत्रझारैचलेपीदुदुरीशिवेभुमलाजीयपार्वती
रीजोउदेहिलेराउरहरदिवनेनिदिकलेउरनितकरनमरुविसिजिउशिवहरिविसधिआमं
त्रतीसण्मुंडकरौविषजहांलैचढाहोयचटकनामारैतेहिजेउत्तरिजाय गिरिवरके
पृ० २०ब) गरजारुकारसंदीपरमंहशविशहोईलुकिवंदीशिवहसाकिरकिरेकारेकुटिविशौसर्वभी
मरि चौथामुंडकरविछीकीराटोनाझारैकामंत्रस्वानुपगिवरडवरकेमरगिरिशातातेहि
वैसिगरुडकरैफलहारझरविशामोरवालकरगिठिमूठिसुरशोचानासेगारभागिरेवि
शशच्चामुषेमनपंचममंत्रमुंडकरोंपंचारमुषीसोपशिलाकीपलीमोरप्रभुजगसोह
रनाथडाकिनीकरनचुरगदाधरीरेरेविसवहनामिराकाटकपटफरारभीनलवसिला
कपेमटीमोरप्रभुजगसादरनाथडाकंनीकरेकरनधुरगदाधरीरेरेरेविसतूवहनमिण्डोम
छिद्रिनिरद्रीफरारभीतरविशोयशीलाकियेलीमोरप्रभुजगसोदरनाथडाकराकरे
करनधुरगदाधरोरविसधियावहनमिरासुवेनफरारभीतरविशोपशिलाकीपापीमोर
पृ० २१अ) प्रभुजगसोदरनाथडाकेलोकरेकरधुरगदाधरीरेविसधिपासपसरतोपचंदठियाई अथ
नेत्रमंत्रः उठिवौलावोरपरिगैलाधयचंद्रधरैकीसुरजजायमोरपारभीतरप्राननीगोतेहि
जापविशोथीगीथोगापमोरोदीपकोविचारीपेकाशीनाखगौठीपधीरेविसभस्मंतजा
ठिहिरेतेश्रीजगन्नाथरचेंरेंकंठाषिभृशिलिविशाकरनिद्राजागैसासंसुआवचनजा
गैपैलेवायुरकिकरिकुहुकजागैसारीसुवावचनजागैभागौतौरकुंभकरणयक्षघटाद्रुद्र
नकपेटी अथमुखमंत्र काराकूकुरमारिवावरणाखोदीपोटोडाहुकीचनगिरिशि
षरपंडरीपाटलरेविशतेतेमहागरुउहंकार अथकाधेकमंत्र कोटधरेविसकोधरै
मितरंतहुजापविशोव्रह्मधरैमरनवुद्धिनव्रह्माकोननफूलीविछीव्रह्माधैलैविशमू
पृ० २१ब प्ड्f२४) र्तिवारासोकोटिरुवहालोदासोजेतेजगसोदरनाथकौपकलेअथछातीकामंत्र ओंवरक
तकुदुरुकतविसफुनिदुहुहरपरातेकरियेकांसवरदेनीअतवारहोइलछिछिविसचारु
उगुणकहिचारुगुणजाईछिद्रसभाछिछिहरविसनाही अथपेटकमंत्रजादिनेग
रुडपत्तालैवुलैवासुकिधारियमृतापेलैसेअमृतछिंचछिंचिलतैउठिवेसीलैश्रीवर्ण

मारीहरुकंकारमानहरेरेविसजाहिनाभिमुंडीरेविससेतेमहागरुडहंकारकरिहावकमंत्रः
यदोपनरेउपलीलावारिनापदौकुवारीवोलैजोकरोठकाराहैठैलाविसनिरभरतैहैलाविस
चारदुरारकहिचारदुगुणजाइछेइद्रसभाछिचिहरविशनाहीअथजांघकमंत्रः
ओगठिकाठिकुवरिकाटैहरीलाविशकोंतेकाटैहररेविसहरगोईठिमूठिसुरसोवानसं
पृ० २२अ प्ड्f२३) हारभागिरेविसघामुखमार इतिमृतसंजीविनीद्वादशमंत्रःअथपसुसंजीविनीसर्प
मंत्रः चतुःपथपृथ्विजायकैतीनिरेषाकरैव्रह्माविष्णुमहादेवलषननावधरिवेल
पत्रअक्षतसेपूजाकरैतेहिऊपरपशुमृत्तकराषैसातमनुष्यग्रामांवरकेसातअपनेगाव
केठठकरैपशुकहुठायकैभुग्मनछपैपहिलेअनेलेगगहिफेरिदेहिफिरियहि
वोरफेरिकैदेहितीनिवारकैपठैमंत्रतवजागो मंत्रोयथा ओंभारभारविंसभारौरामल
षनकोधनुगारभारधाउडाडरैविसभारस्वेतकाकनिवर्णमुथीसधांपसरेविशठाय
ठाय ७॥ ॥इतिश्रीसावरतंत्रेमंत्रसंग्रहेभानमतीसोनाचिरैयाकवूतरकलायां
उपदेशस्थावरजंगमोपविषप्रयोगःचतूर्थप्रकाशः ॥ ४ ॥अथमोहनीप्रयोगः
पृ० २२ब प्ड्f२४) दरमोहौंदेवानमोहौंठाकुरमोहौंकारभुइदारमानुष्यमोहिसभावैसापमानुषमोहोंमाहि
नीऊपरगौरीशिवसंकरनाथमोहिंदेषेपानींपंथकैजायहाथमीजौंमुखमिजौंतेलधारसिंह
दुवारपैसतसभौकरौसिपारसंध्यासमैउगातारामलषणहनुमंतहकारकारीगुडरीकारी
कातिजायवैठिहमफलानीकेखाटसोवतहोइतौजायजगापजागतिहोइतौचटपटिला
उठाठाहोइतौचलाइला(आ)उफुरोमंत्रीश्वरोवाच अन्यच कंकालाचलीपेषनीराजाप्र
जादेषनीवाटकैवाटाऊमोहौपीठिवैठीरानीमोहोमोहीमेतेपांचतस्मीआदमीनदेषो
हनुमंततेरीशक्तिजैरामचंद्रकोकार्जसारोमेराकार्यसंभारीदृष्टिवांधुजगचलावैतौज
गवंधुवंधुदशद्वारफुरोमंत्रनोनाचमारीकीशक्ति अन्यच फूलनोनतेलपानलौं
पृ० २३अ) गमिठाईपठिदेयवार७वा५दुनौमंत्रकीएकैक्रिया इस्त्रीजवचलीजायतववहिके
वामपावकैमाटीतीनिवेरपठिकैडारिदेयताकेउपरसोवस्यहोयमंत्रोयथाधूरिजिपंथा
धूरिजिहस्तधरोतेरोईघुधनीजाहिकोचाहौछमाससम्वतसरताकोचाहैनाग
धूरिनागननागोचलीकोटिईश्वरकैआनि अथमंत्रविचित्रकलाकैआदित्यवारकानग्नहोइकै
अंगपडोरानराषैसातवेर्पठिकैझरवेरियाकाटिकैकोइलाकरैपुनिकोइलासुलगाइवोक
रैमाझसरिसवसेमंत्रपठिसातवेरहोमकरैऊपरडारैसोवस्यहोय मंत्रोयथाओंएक
मूठीराईचलुहुसरिसवराईकामरूजापीलोनजाईमूडिआवाआवालुजाईउडिआये
सरिसवराईजामनहिपुरवैआसकीउपाचप्राणभैमनहिपुरवैआसअमुकीहंकरत
पृ० २३ब) हमवोलाईतौठामाटीचूरकरतोसातेमांगसातविलापसातसपसिदरासिकीकिरियालागुअमुकीअ
मुकारधारसेछाडैतौरविजहुअस्वसमेतरपासकारअज्ञाकामरूकाक्षारअछाचण्डिकालागुलागु
लागुजवनिहवेलीनजायपायतहिदुवारभैसातवेरपठिसर्वजनवस्यहोईतवजपैजाय अ
न्यच आनवाधौवाधौचीवराषौमोहनीमुखवोलतिजिमिवाधौंऐहिनीहोयरोहिनीनमेरीभ
क्तिगुरुकीशक्तिफुरोमंत्रीश्वरोवाचमंत्रपठिकैलौगदेईइस्त्रीवस्यहोई ओंलवंगलवंगलवंग
सिलाईलवंगभेदिनहुनजायपठिलवंगदेहिज्येहिहाथपावपरैउठिलागैसाथुठिनावै
वेगितौमेरेनरसिंहवीरलवंगकेप्रगटकरैईश्वरमहादेवकैदुहाईगौरापार्वतीकैदुहाईलोनाच
मारिनिकैदुहाईवेगिवस्यकुरु अथदूशरप्रकारदेवारिकेदिनमनुष्यकैकपाललैआवैआ
पृ० २४अ) गिपरधरैकैवहिमाश्वेतसरिसवभूजैजवसरिसवपटपठापतवेकसपेदचादरिविछायकै
उत्तरदक्षिणतेपरसरसवकोलेकरिसरसवपरपेटकेभरपरैमाथेसोईकपालसिरहानेफे
किदेयजवसरिसवुलटीतवसवपरसेउठैजेपेटपरलागीआवैतेअलगराषैतेहिसरस
व्रजेहिषाईकदेयसोपीछेलागैजोचादिरिपरकीदेयत्तौवैठिरहै अन्यच देवारीकेदिने
कमनुजकपाललावैएकस्यामवरनवाछायेहिकाहोइतौनिगायकादुधुऔवासपती
धानकेचाउरकैकपालमाखिररीधैपीपरतरजवपाकहोईतवकपालसहितषीरपीपरेमारै
जौनषीरपीपरलागिरहैतेहिचाउरकोमारैमनुष्यपीछेलागैभूमिकीमारैतौफिरिरहैजेहिचा
उरमारैतेहिकीवोरफिरिनताकीजोमारिकैदेषीतौकष्टहोईटोटकाकैवातकठिनहै पुनर्मोहिनी
पृ० २४ब) प्रयोगः कामरूयोगनोनालैआउचाकघोडामोहौसगरोगांउनरमोहौंराउरमोहों
ठनगमोहोंठाकुरमोहोंआपकामयहरियरपातसभावैठिजेवोलैदायतेहिमारौनरसिंहथायपायन
कीधूरिलेयमाथेलावौजातेराउरवैसकपावौहमदेषेसवधारहिपीयारसगरौसभाकरौसि
यारदुहाईगुरुकैदुहाईलोनाचमारिनिकैसोवपुराकरैकापारितिजपेनसिद्धिः अथमोहन
तैलमंत्रः तेलतेलमोहनतेलयहतेलमोरेमस्तकपरैराजाप्रजाआवैमोरेपायनपरैकारीचिरियावनवसै
वसकरैमेराउत्तजायनारसिंहकैमोहिनीरहीसभामहछापगुरुकीशक्तिमोभक्तिफुरोमत्रीश्व
रोवाचितितेलमस्तकेलावै अथमोहनीधूधि(धूलिपाठः)मंत्रःओंधूरिअरीतूधूसरीआयसीसपरडा
रधुरिआरसिरवंदौसभाकरौविलारपैठेवाघुनिकरतेसिंहकरतचठिवैठैनरसींहहतकरैच
पृ० २५अ) ढिवैठिमेरीभक्तिगुरुकीशक्तिफूरोमंत्रिस्वरोवाच अथमारनप्रयोगःओंभैरवभैरवमहाभैरव
कालभैरवकालरात्रीकेशालियेत्रिसूललगुडहाथकःकःकःमहाभैरवमंत्रपहापठावौंतहौ
जपवैरीगंर्घांकोमारैपकाटयहनमाथरेनानायातनाकरिचलिभवैजाकोपठावोंताहिभ
षैपर्वतपहारफोरैलोहकोटचूरैपैसिवैरीकीछतिकरैअंगअंगभंजैविरूपाक्षकीशत्यगो
रषकीआन अथयंत्रवसीकरन गोरोचनकस्तूरीकेशरिसोभोजपत्रपरलिषीकैकंठेवा
धयतौराजावस्यहोय इस्त्रीवांधैतौपुरुषवस्यहोयपुरुषवाधैतौइस्त्रीवस्यहो मंत्र कृष्णा
क्षीकृष्णमुखीसर्वांगीइतिमंत्र अथमोहनकरणमंत्र चामुण्डेहुलुभुलुभुभुजुअमुकीं
वसमानयितिमंत्रपानपानपठिषवावैसोवस्यहोईईस्त्री अथपुनःमोहनमंत्रलिष्यं
पृ० २५ब) ओंकंपंतेमोहयहरहरदहदहअमुकींवशमानययहिमंत्रकासातवेरपठिकेफूकैपूपजाहिदेय
सोवस्यहोय दोसरयंत्र सूकरीमूत्रसोउछिष्ठभांडोपरिजेकरनामलिषिराषियेसोउचाट
होइ यहमंत्रपठिवेर२१चुरुआपानीपिआवै२१जेहिकासोवस्यहोई
न
र देवदत्त न
न
ह्रांह्रांह्रांह्रांह्रां

5

ह्रांदेवदत्तह्रां

3

ह्रांह्रांदेवदत्त

3

ह्रांह्राम्

4

ह्रां

ह्रांह्रांह्रांह्रांह्रांह्रां
मंत्रपठिस्वेतदुवमाथेवाधीलोकत्रयवस्यहोय
स्वेतदूवजगत्रयतारिणीसर्वकलंकनिवारिणीओंकंपैवैरिकंपैसिंहास
नवैठाराजाकपैत्रैलोकवस्यहोई मंत्रिस्त्रीकेहाथमहखरसेलिषि
देयसोइस्त्रीवस्यहोयमंत्रोयथा ओंकामिनीनिरंजनीस्वाहा अथ
भानमतीउक्तिदृष्टिवंधनमंत्रः अंजनीमंजनीपरजपजोगिनीदाता
पृ० २६अ) दिशिपापीकवीरवोधीलागुलागुसवाघरीसवापहरसत्यगुरुआदेश अथमंत्रपठिजुवाखे
लैतथावादझगराकरैपठैवार७तौजुवाझगरामाजीतै यथामंत्रः ओंह्रींअर्हनमः अथ
स्त्रीवस्यमंत्रं कावरुदेशकमष्यादेवीतहावसैइसमाइलयोगीइसमाइलयोगीलगाईपुष्प
वारीलोनाचमारीनिवीननाईफूलहसयफूलविहसय(फूल)कालीकालभैरववसैफूलहसयफू
लविहसयफूलकलीनारसिंहवसयफूलहसयफूलविहसयैफूलकलीकालावीरवसैजो
लेइफूलकीवासासोआवैरंडीहमरेपासागनधनुहीतोसकवानलैआवकदुवाफला
नीज्वानिलपटिलैआवझपटिलैआवपट्टकिपछारिडारुरुठीहोयमनायलैआववैठीहो
इउठायलैआवसोवतिहोइजगायलैआविति अथपुनःऊचेजूरालंवाकेशसोभेजौंमै
पृ० २६ब) स्त्रीपासवुटैतठीउमनजाठीसत्यगुरुसिद्धिगुरुमतिफूलजतीफूलैलागैउचमतीयोलैहैफू
लोंकावाससोउठिआवैमेरेपास मंत्रपठिकेगणूचेचीरजेकरीवारछाडिदेइसोइस्त्रीवस्य
होई मंत्रोयथा कालीपुत्तरीकालीरातिसोमैभेजौआधीरातिजिसिचाहौतिसेपापन्हपरावोस
त्यगुरुसिद्धगुरुआदेशअथमंत्रगुडप्रयोगःजहजहगुडरहायगुडमीठीजहगुडज्योषिलाव
नपावोजिसहिचाहौतिसहिपावपरावौकालगुरुआकालीरातिभैसासुअरभेजै(आ)धीरातिप
हिलेमोहौराजाप्रजापुनिमोहोमुगुलपठानशेषसैयदकोउनकरैराउतोरगुणीतोरपाउस
त्यगुरुआदेश अथनानाप्रकारमोहनीसभामोहनसभावैसिसिंहमोहौंसभैकरौसियाररा
जामोहौंप्रजामोहौहनुमंतमोरिमोरिमोहनीगुरुकैशक्तिमोरीभक्तिशकतिनोनोचमारिनिकै
पृ० २७अ) वाचाव्रह्माणीकैश्रीरामचंद्रसोजोदादिकमंत्रगातदशन्याइन्हतीनहुकन्यानाउलेइनाउते
लेचलनमनमोहसभाजठगमोहौठाकुरमोहोसंग्रामपैठिरनखंडामोहौनरसिंहकैदुहाईता
लुकामहिषाकैदुहाईनोनाचमारिनिकैदुहाईमहादेवकैदुहाईगौरापार्वतीकैदुहाईपानीपंथहोइ
सपधूरिधूरिधूरिवहिपारीराजकार्यकरितौमनिआरीधुरियाछोहकैलाऊलीलारसेसोभाऊ
जियारधुरियाधुरियाधूसरधुरिआमोरसिंगारधुरियालैमैवंदौतुहकरैपिआरनरसिंहकैदुहा
ईतालुकमहिषाकैदुहाईह्रस्वरमहादेवकैदुहाईगौरापार्वतीकैदुहाईपानीपंथभैजाय गुरु
दमोदरसभामोहनपुरुषादितौआयजौईआलीकावरीखायजगतमोहनीमोहोंमो
हिमोहनीनाउमोहोइंद्रमोहौंचद्रमोंहौंकृष्णमोहौगोविंदमोहौमनुष्यविचारहिकामोहेधा
पृ० २७ब) यचलिजाउफलानेसेदुरिवीरहाथवीरमुहविकरारठाठरहैनिराधारमोरिभक्तिगुरुकैशक्ति
मोहनीऔछोहनीतोहिवीसकरारमोहिआषेटकदेयमोहिलेहुहिकवषकीसीरषैमिलैपरि
कमहिमसूदकीन्हवियारीधुत्तधूतमरोवरोरमोरेमंत्रजनिठोलैपासवादरफारिवाचावंधिमा
रिजाहिजागहसोडोलानचाहिपठाठरहचाहियपूरुवदेशरहिआईचंडीउन्हदीन्ह*?लमोहि
तेलखंडीसोतेलमैलावलिलारसगरिउसभाभैलविलारजातकैजानलावतकैयाननग
रुघुमलचंडीतोरज्ञान धूरिधूरितोरेजोतेखेतमासतवाटहिततलावहिलंकाशीशमोरेपंथमो
रेद्विरद्विगुरुकापावजावैमोहनिछोहनिमोहनिमोरनाउनगरपैसिमोहौसगरोगावघरमो
होघाटमोहोसिंहासनावैशाराजामोहोआदिरुग्रैमहीभरैफूजैनरींद्रदेव(उ)मोरैलिला(ल)रेसिंहवसै
पृ० २८अ) हसिवोलैसभकेऊतेलपठिकैमुखलावैवापायतरकीधूरिलावैकार्यसिद्धिहोयअथद्विद्वेषन
मंत्र राईराईतूचटपटाईमरेमसानेतूफिरिआईजरिहेजरिवरिहोईहछाई अमुकामुकासेहोइ
लराई अथगर्भविद्धिःवांझेकवंझमुवाक्ष गर्भपातिनीकामंत्र सदनचमाइनिकाओंजिह्वे
अमृत्तवर्षिणिस्वाहा इतिमंत्रकेशरिसोलिषिजीभूपरोंभगायस्वाहाइदंभगायितिमं
त्रगोरोचनसोलिंगूपरलिषैतीस्त्रीकेमुषमहजीभदैकैपासजायनिश्चैगर्भरहैपुत्रहोई
मंत्रलावैछडावैकाहैजोलिंगपरलिषैकामंत्रजीभपरलिषैऔजीभपरलिषैकामंत्रलिंगप
रलिषैतौनीकीस्त्रीकोवंध्यादिदोषहोय अथदिव्यथाभैकेमंत्रतेलथाभैकराहीथाभैका
जोएकअक्षतपठिडारैवाएककरौटीपठिडारैतेलथांभौजलथांभौथाभौलोहकीधार
पृ० २८ब) अष्टधातुवैसंदरथांभौवायुवीरहनुमंतःअगिआवैतारअहोतेलजरहुजनिवरहुजिनिक
ऊनलागहुधाममछजरैगोरषधरैजोगवैगोरषरभ्यदुहाईराजाजैपालकीसिद्धिका
र्ययहोइवाचापार्वतीकैजौनवाधैमंत्रकर्मनाथयोगीसेसिषाकटोराचलावैकामंत्र चोरकेपक
रैकाकटोरायथा कटोराभस्मनापूर्ययचक्रेश्चर्यादिमंत्रेणाभिमंत्र्य चौरनामैवग्रहणांतिवारू
नांमध्यतःओंह्रींचक्रेस्वरिचक्रधारणिचक्रवेगेनकटोरांधामयभ्रामयघोरंग्रहणामिस्वाहा
चोरस्थानकटोराजाय अथदूसरप्रकार चौरकाचाउरचठायदेवेकामंत्र ओंह्रींचंडींकपालि
नींमुदकिनीरकठीरसुख्येंकः यहमंत्रसातवेर्प्रक्षाल्यतवचावैकादेयतेहिमहजोचोरहोयते
हिकेमुषमहरक्तावैचाउरलालाहोइ अथतीसरप्रकार आदित्यवारांगनगोवरसेलि
पृ० २९अ) पावैमनुष्यषौपरीआनैराषैवभनीकेमझारागनराषैसवकेनामलिषैषोपरिकेनिकटस
वराषैतवषोपहिमारैचौउजोहोईतेहिकेतीरखोपरीचिटिकीकैआवै ॥ इतिश्रीसाव
रतंत्रेमंत्रसंग्रहेदुरगोमदनाविचित्रकलायांउपदेशामारणमोहनोद्वेषणादिप्रयोगपंच
मप्रकाशः॥ ५ ॥ अथद्वाराचक्रम् मंत्रटोनाझारैकेप्रत्यक्षंकरैकै लोहेककोटिला
वज्रकेवारतेहिनपहनहिएकुवारेकघंटानेकवांधौडिठिवाधौमूठिवाधौटोनावांधौ
टामनवांधौअठायावाधौपठायावाधौनाथावाधौतोरावाधौसर्गिंद्रवाधौपातालवा
सुकिनागवाधौसैयदकीपाठुसनषोजाकीभक्तिनारसिंहहंकारखेलुसंकिनीडंकि
नीसातशेरकैसकरीतेरहमनेकपिहानतेहिपरवैठावोदेवीचोतराकैआनजंभाईजंभाई
पृ० २९ब) गोरषदुहाईदेवीचोत्तराकैआनीश्वरमहादेवकैदुहाईगौरापार्वतीकैदुहाईलोनाचमारिनिकै
दुहाईतेतीशकोटिदेवताकैदुहाईहनूमानकैदुहाईकाशीकोतवालभैरवकैदुहाईअपनेगुरुकै
दुहाईअपनेगुरुकीहिटकरीमोरेदेवताखेलुखेलुसवपापलेपकाशीकाटिकाशीकरपापते
हिदेवतापरचढैययौमनक्षोभराषौ मंत्रिस्त्रीझारैकाटोनाकरैलिथापनाएकांतपरदाक
राईकैनोनपानीसेझारैटोनादिकदोषनरहै पूरुवपश्चिमुत्तरदक्षिणाचारिकोनासर्गप
तालागनदुवारघरमझारषाटविछावनगिसोअनारसागसालनौजेवनारवीरासोधा
तेलफुलेललवंगसुपारियेमुखमेल अवटनुवटनौरनहानपहिरनलहगासारीजान
डोरीचोलीचादरभीनमोटनरूईवोटनभीनशंकरगौरीछेत्रपालपहिलेझारौवारवारकाजर
पृ० ३०अ) सेंदुरतिलकलिलाराखिनाकौकानकपारमुहोठकांधकाषवाह(हा)थपोरनषअंगुरीऔघुघु
टीथननाभीऊपरपेटीनीचेयोनिधरणिकनभेटीपीठिपेटौकरिहांवजंघपीडुरीघूटीपा
वतरूपरअंगुरीचामरकतमांसुहगुदधातुपेहिसभछासछायअंतरीपोत(ट)रीकरेजपतहीप
जीवप्राणौचितवाहअंगमनसभजागुवीनारसिंहकीआनिकहूनलागुकांसपीतरीरां
गकांचलोहारूपासोनासांच पाटटाटवसनवीसनरोगयोगकारणादिसनडिठिमूठिटोनाथाप
नवनाथचौरासीसिद्धिकासहायडाइनियोगिनिचुरिलिभूतव्याधिपरीअवरजेजूतभुवनेगो
रषवचनासाचप्रगटरेविलाईकालीऔभैस्वकीहांकफुरोमंत्रिश्वरोवाचअथतृतीयज्वरमंत्र
तंत्रहनुंमंतश्च अंजनस्तनयःसमीरणसुतोयंफाल्गुणःसंषोद्भूतश्रीरामप्राणयेकधामवलवा
पृ० ३१अ) नसत्यमुतिनिधिएतैर्नामभिरारादुःषसियेनित्यंचयेयु?स्फुटमूतेखामुत्तरमिक्षणात्ध्रुवमसौसदा
तृतीयज्वरःअन्यच कारीकुकुरीसातपिलाविआयसातवंधरिआईजियायुवाघीथनैलीकनसू
लाइयेघकोमंत्रतीनौजायमंत्रपठिपठिदहिनेहाथेआगनभीतरफूकैमंत्ररोगीशिरोछुवाई मं
त्रकेरहवकासातवारकैरोरीलैआइवसातवरोराहाथचठायसातौकेमारेपातकजाययहिसरो
रेरहैतौमहादेवकैदुहाई सातवेरेकेकरोरासेमारैतौनीकहोईकीराजाय॥ ॥ इतिश्रीसा
वरतंत्रेमंत्रसंग्रहेदुर्गेरामसिंहकृतेसोनाचिरैआभ्य?नमतिकंवूतरकलायांउपदेशद्वाराचक्रादिषष्ठः
प्रकाशः॥ ६॥ यादृशंपुस्तकोलोक्यंतादृशेनमयालिपिममदोषनदीयंतेशुद्धाशुनज्ञा
तयम्॥ १॥संवत१९५६फाल्गुणसप्तमिज्ञवघमूलिःसरयुशरणमूवासधरघरदक्षिक्रोशैकं
स्रोतः

मूल पाठ: sāvaratantramantrasaṃgrahaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc