भाषा

ENहिગુ
ग्रंथ पाठ

सौभाग्यकल्पद्रुमः · अध्याय 1

4896

नं०-

2

नाम- सौभाग्यकल्पद्रुमः
पत्र संख्या- ४५ पत्राणि
विषयः- तन्त्रम्
पुस्तकमेतद्रामचंद्रपाठकीयम्
पृ० १अ) श्रीगणेशायनमः॥ यत्रेदमखिलंभातिकार्यंबीजांकुरोपमं विमृशामिपराहंतां स्वात्ममूर्त्ति
मनुत्तरां १ नत्वाश्रीपादवानंदपादपद्मंहृदिस्थितं उद्भावयामिसौभाग्यकल्पद्रुममभीष्टदं

0

प्रातःस्मृतिस्नानसंध्याजपन्यासादिभिः सदा उपास्यायासाधकेंद्रैस्तामंबांहृदिभावये ३ अ
थश्रीसाधकेंद्रुषसिह्युत्थितः स्वात्मदेवतां संचिंतयन्स्थिरपद्माद्यासनेकाग्रचितःस्वमूर्ध्न्य
धोमुखविशद सहस्रदलकमलकर्णिकास्थितपूर्णचंद्रनिभंश्रीनाथंध्यात्वा मूलाधारेऊर्ध्व
मुखरक्तसहस्रदलकमलकर्णिकामध्यस्थितकुलकुंडांतः सुप्तसर्पाभांसार्धत्रिवलयाकारां
बिसतंतुसूक्ष्मांनटित्कोटिप्रभांकुंडलिनींध्यात्वा कुंभकश्वासप्रबुद्धांतांसुषुम्णामार्गेणब्रह्मरं
पृ० १ब) ध्रस्थितचंद्रमंडलंप्रविष्टांतेनप्राप्तैकरस्थांभावयन्ततश्चंद्रमंडलगलदमृतधाराभिराप्लुतमा
त्मानंध्यायन्संघट्टमुद्रान्यासपूर्वकंपादुकामनुचिंत्य।लंपृथिव्यात्मनेगंधंसमर्पयामि हंआका
शात्मःपुष्पंस० २ यंवायवात्म० धूपंस० ३ रंतेजात्म०दीपं० ४ वं अमृतात्म०नैवेद्यं० ५ इतिमानसैः पं
चोपचारैःसंपूज्य। पंचमुद्राप्रदर्शनपूर्वकंब्रंह्मरंध्रेत्यादिस्तुत्वा।ततश्चंद्रमंडलनिर्गतामाद्यांशक्तिम-
नाहतकमलेध्यानोक्तरूपांध्यात्वायथाशक्तिमानसोपचारैःसमर्च्य।विद्यांमनसाजपन्मूलाधारे
पूर्ववत्ध्यात्वा। पंचोपचारैःसंपूज्य। गुरुंदेवतांचस्तुतिभिस्तुत्वाआवश्यकंनिवर्तयेत् अथतीर्थादौ
यथोचितमवगाह्य। रोंआत्मतत्वायस्वाहा १ क्लींविद्यातत्वायह्यातत्वायस्वाहा २ रंसौःशिवत

0

पृ० २अ) हा ३ सर्वत०हा० ४ ओष्टौपरिमृज्य।हस्तौप्रक्षालयेत् इत्याचम्या। एतद्वयंसर्वत्रकर्मादौज्ञेयं। अनामा
कनिष्टांगुष्टैःवामनासयाश्वासमापूर्य।मू०त्रिर्मनसाजप्येतरयाविसृजेदितिप्राणानायम्य।देशकाला
वष्टांगस्थितिंचोल्लिख्य। परदेवतप्रीत्यर्थंस्नानमहंकरिष्येइतिसंकल्पत्रिरवगाह्य।जलेपुरतःस्वा-
भिमुखाग्रंत्रिकोणंअग्रादिवामतःवालावीजंमध्येमायामेवंअनामयाकृत्वामध्येदेवतांध्या
त्वालंपृथिव्येह्याद्यभ्यर्च्यःब्रंह्मांडोदरतीर्थानिकरैःस्पृष्टानितेरवे। तेनसत्येनमेदेवतीर्थंदेहिदि
वाकरक्रोंइतिसूर्यमंडलादंकुशमुद्रयातीर्थमाकृष्यतत्रावाह्यवमितिधेनुमुद्रायामृतीकृत्यअं
गुष्टानामायोगेनमू० मूर्ध्निसप्तधाप्रोक्ष्यमू० कुंभमुद्रयामस्तकहृद्भुजेषुत्रिस्त्रिरभिषिंच्य। तत्र
पृ० २ब) जलेमग्नेः मूलंजपन् देवतांतीर्थमयांध्यात्वोत्थायत्रिनिर्मग्नाचम्यवाससीपरीधायासने
आसीनःआचम्यवामकरेभस्मदक्षेणाछाद्यसद्योजातंप्रपद्यामिसद्योजातायवैनमः।भवेभ
वेनातिभवेभवस्वमांभवोद्भवायनमः वामदेवायनमोज्येष्टायनमःश्रेष्ठायनमोरुद्रायनमः
कालायनमःकलविकरणायनमोवलविकरणायनमोवलायनमोबलप्रमथनायनमःसर्व
भूतदमनायमनोन्मनायनमः। अघोरेभ्योथघोरेभ्योघोरघोरतरेभ्यः । सर्वेभ्यःसर्वशर्वेभ्योन
मस्तेअस्तुरुद्ररूपेभः तत्पुरुषायविद्महेमहादेवायधीमहितन्नोरुद्रःप्रचोदयात्। ईशानःसर्व
विद्यानामौश्वरसर्वभूतानांव्रह्माधिपतिर्व्रह्मणोधिपतिर्व्रह्माशिवोमेअस्तुसदाशिवों। कामे
पृ० ३अ) श्वरंमंत्रंचपठित्वा। एवमभिमंत्र्यमस्तकभालहृत्करपादयोः सर्वांगेषुइशादिपंचमंत्रैःप्रणवेनचोद्धू
लनंकृत्वात्रिःपुंड्रंमस्तकादिषुकुर्यात्। तताचम्यप्राणानायम्यपूर्ववत्प्रातःसंध्यामुपासिष्येइति
संकल्प्य।मूऌष्यादिध्यानांतंकृत्वात्तोयंदक्षहस्तस्थितमितरेणाछादितंओंऐंह्रींश्रींइतितारचतु
ष्टयेनलंवंरंयंहंइतिभूतवीजपंचकेनमू०सप्तावृत्यामृतमालिनीस्वाहेत्यमृतमालिनीविद्या
सप्तावृत्याचाभिमंत्रितमितरकरगृहीतंतदंगुलिसंधिनिसृतंदक्षांगुष्टानामायोगेनमूर्ध्निहृदिच
मूलेनसप्तधाभ्युक्ष्यशेपतोयंतेजोरूपंविमृश्यकुलामृतेनसंययोज्यदक्षनासायांतःप्रविष्टमंत
सकलकलुषक्षालनपूर्वकंइतरनासयास्तेनिर्गतंविभाव्यदक्षकरेगृहीत्वास्वावामेचकल्पि
पृ० ३ब) तवज्रशिलायांओंश्लींपशुहुंपूडितिपाशुपतास्त्रेणास्फाल्यक्षालितहस्ताचम्य ४ ऐंवागी
श्वरीविग्रहेक्लींकामेश्वरीधीमहि। सौः तन्नः शक्तिःप्रचोदयात् त्रिपुरसुंदरीपादुकायैएषो
र्घ्यस्वाहेतिरर्घ्यंदत्वा ४ मू०त्रिपु०दरीपादुकांतर्पयामि इतित्रिसंतर्प्य ४ ह्रांह्रींहंसः प्रका
शशक्तिसहितमार्तंडभैरवायेषो०हेतित्रिरर्घ्यं ४ ह्रां ३ प्रका० भैरवपादुकांतर्पयामि नमः
इतित्रिःसंतर्प्यमूलाधारे ऐंजंतटित्कोटिसमाभासंध्यात्वातत्तेजावाहनक्रमेणवहि
राकाशेऽग्निमंडलेआवाह्यतदुद्भूतांवागीश्वरींध्यायेत् यथापीतांपीतांवरालेपस्र
ग्विभूषानुभूषितांतटित्कोटिसमाभासांवालामक्षस्रगुज्वलां १ पुस्तकाद्मकरांभो
पृ० ४अ) जांवह्निपीठेतिषेदुषीं वाग्भवींवाग्भवोद्भूतांत्रीक्षणांसुस्मितांस्मरेत् २ इतिध्यात्वामान
सैःसंपूज्य ४ ऐंत्रिपुरादेवीविद्महेवागीश्वरीधीमहितन्नोमुक्तिःप्रचोदयात्वागीश्वरीपादु

0

हेतित्रिरर्घ्यंदत्वैंवागीश्व० यामिइतित्रिःसंतर्प्याचम्यतोयात् देवतामुद्वास्य। ऋष्यादिपू
जांतंकृत्वामूलगायत्रींमूलंवाग्भवगायत्रींवाग्भववीजंचप्रत्येकंदशधाप्रजप्य। गौरीमिमाय
सलिलानित्यक्षेह्येकपदीद्विपदीसाचतुष्पदी। अष्टापदीनवपदीवभूवुषीसहस्राक्षरापर
मेव्योमन्। इत्युपस्थायाचम्य० अनयाप्रातःसंध्ययापरदेवताप्रियतां इतिसमर्पयेत् आ
पदिन्यासांतंकृत्वामू० लदेव्यर्घ्येनपर्णंचकृत्वामूलगायत्रींदशधाजपेत् इतिआशौचेप्येताव
पृ० ४ब) देवकिंतुमंत्रोच्चारोमानसः इतिप्रातःसंध्यामुपास्यततद्दिननाथविद्यांघटिकाविद्यांचत्रिङ्मः?ज
पेत् यथामूलस्यृष्यादिपूजांतंकृत्वा ४ मू०अं०ऋंहंप्रकाशात्मकोन्मन्याशानंदनाथश्रीपादुकां
पूजयामिनमः१।४ मूऌं०अःसंविमर्शात्मकसमनाकाशानंद० नमः २।४ मूकं०ङं०क्षं आनंदात्म
कव्यापकाकाश०मः ३।४ मूचं०जंमंज्ञानात्मकशक्त्याकाशा०मः४।४ मू०ट०पांलं सत्यात्मकध्वन्या
काशा०मः ५।४मू०तं०नंवंपूर्णात्मकध्वनिमात्राकाशा०मः ६।४ मू०पं०मंरंस्वाभावात्मकानाहताकाशा

9

मः७।४मूयं०शंयंप्रतिभात्मकेंद्वाकाशा०मः८।४मू०षंक्षंओंसुभगात्मकविंद्वाकाशा०मःतृती

4

अथघटिकाविद्याः ४ मू०अंक्षंअंऌंअकारादीऌकारांताघटिकाशक्तिश्रीपादुकांपूजयामि
पृ० ५अ) नमः१।४मू०रांक्षंअं०ङं एकारादिङकारांता०मः२।४ मूं०चं०क्षं०अं०णंचकारादिणकारांता०मः३

0

मू०तंक्षंअं०मंतकारादिमकारांता०मः४।४ मू०यं०क्षं०यं०क्षंयकारादिक्षकारांता०मः।५। इतित
त्तद्दिनविद्यांज्ञात्वात्रिधाजपःकर्त्तव्यः। नवभिःपंचभिश्चदिनैरनयोःसमासिःदशमेषष्टेचारंभः
एवंततन्नाथविद्याजपोतरं घटिकाविद्याजपोतरंचक्रमेयानबवारंषष्टिवारंमूलमावर्त्तयेत्
नाथघटिकापारायणाकरणेइदंकर्त्तव्यं इतितच्चपारायणस्कंधेनिरूप्यते अथमध्याह्नसंध्या
। आचमनादिमार्तंडभैरवतर्पणांतंसामानंसंकल्पेप्रातःपदस्थलेमध्याह्नपदंदेयं।तदन्वना
हतेक्लींवीजंरक्तवर्णंध्यात्वापूर्ववदाकाशेसूर्यमंडलेआवाह्यतदुद्भूतांकामेश्वरींध्याये
पृ० ५ब) त्।यथारक्तांसुरक्तांवरभूषणाढ्यांपाशांकुशाभीतिवरान्दधानांशुचिस्मितामुद्भटयौव-
नाढ्यांकामेश्वरींसंस्मरतत्रिनेत्रां १ इतिध्यात्वामानसैःसंपूज्य। ४ क्लींत्रिपुरादेवीविद्महे
कामेश्वरीधीमहि।तन्नःक्लिन्नाप्रचोदयात् कामेश्वरीपादु०हेतित्रिरर्घ्यंदत्वाक्लींकामेश्व

4

यामीतित्रिस्संतर्प्याचमनाद्यवशिष्टंसमानं। वाग्भवगायत्रीवीजजपस्थलेकामगा
यत्रीबीजजपोविशेषःसंध्यांपूर्ववत्समर्प्पयेत् इतिमध्याह्नसंध्यामुपास्यततद्दिनत
त्वविद्यांप्रजपेत् यथामू०ऋष्यादिपूजांतं ४ मू०अंशिवतत्वानंदनाथरूपिणीकामेश्वरीपा
दुकांपूजयामिनमः १।४मू०कंशक्तिंत०वज्रेश्वरी०मः२।४मूखंसदाशिवत०भगमालिनी०मः
पृ० ६अ) ३। मूगंईश्वरत०शुद्धविद्यां०मः४।४ मू०घंशुद्धविद्यात०वालाविद्यामः५।४ मू०ङंमायात०द्वाद
शार्द्धांवा०मः६।४ मू०चंकलात०राजश्यामलांवाभ्यः ७।४ मू०छंविद्यात०शुकश्यामलांवा०मः
८।४ मू०जंरागत०शारिकाश्यामलांवा०मः९।४ मू०झंकालत०संगीतश्या०मः १०।४ मू०भंनिय
तित०साहित्याश्या०मः ११।४ मू०टंपुरुषत०हसंताश्या०मः१२।४मू०ठंप्रकृतित०लघुश्या०मः १३

4

मू०डंअहंकारत०सौभाग्यविद्या०मः १४।४मू०ढंबुद्धितत्वा०व्रह्मास्त्र०मः१५।४ मू०णंमनस्त०वारा
ही०मः१६।४मू०तंश्रोत्रत०वटुकभैरवी०मः १७।४ मू०थंत्वक्त०तिरस्करिणी०मः१८।४ मू०दंचक्षुर
त०लोपामुद्रा०मः १९।४ मू०धंजिह्वात०भुवनेश्वरी०मः२०।४ मू०नंघ्राणत०अन्नपूर्णा०मः२१

0

पृ० ६ब) मू०पंचाक्त०कामकला०मः २२।४ मू०फंपाणित०तुरीया०मः२३।४ मू०वंपादत०महार्धां०मः२४।४ मू

4

भंपायुत०अश्वारूढा०मः २५।४ मू०मंउपस्थत०मिश्रांवां०मः २६।४ मू०यं शव्दत०वाग्वादिनी०मः
२७।४ मू०रंस्पर्शत०प्रासादपरा०मः२८।४मू०वंरसत०परां०मः ३०।४ मू०शंगंधत०पशांभवी०मः३१।४ मू०षं
गगनत०ऊर्ध्वाम्नायसमयविद्या०मः३२।४ मू०संवायुत०उत्तराम्ना०विद्या०मः ३३।४ मू०हंतेजस्त०पश्चिपा
म्ना०द्या०मः३४।४ मू०कुंअप्तःदक्षिणाम्नाःद्या०मः३५।४ मू०क्षंपृथिवीत०पूर्वाम्ना०द्या०मः ३६ एवंततद्दि
नतत्वविद्यांत्रिधायजप्त्वामूलंषट्त्रिंशद्वारमावर्तयेत् अत्रकामेश्वर्यादिनामादौततन्मंत्रपाठोमु
ख्यः।अत्राप्येतस्यकर्त्तव्यत्वंतत्वपारायणाकरणेइतिज्ञेयं अथसायंसंध्यातत्रापिसंकल्पेसायंपदो
पृ० ७अ) हःभैरवातर्पणांतंविधायाज्ञाचक्रेसौःबीजंशुक्लवर्णंविभाव्यपूर्ववदाकाशेचंद्रमंडले आवा
ह्यतदुद्भूताममृतेश्वरींध्यायेत्।शुक्लांशुक्लांवरालेपस्रग्विभूषानुभूषितां।जटाजूटधरांन्नेत्रत्रयो
द्भासिमुखांवुजां।१।इषत्स्फुटितदंष्ट्राचभैरवीरूपमास्थितां।जरापलितसंकीर्णांलंबपीनपयोधरां
।२।पाशांकुशौपुस्तकंचस्फटिकाक्षसृजंकरैः।दधानांशक्तिवीजोत्थांपुणेंदोर्मं(रोर्म)डलेस्थितां।३।ध्यायेदा
द्यांपरांशक्तिंशक्तिमद्भिर्निषेवितां।भोगमोक्षप्रदांशांतामनंतायंमृतेश्वरीं।३।पंचपूजांकृत्वा
४सौःत्रिपुरादेवीविद्महेशक्तीश्वरीधीमहि।तन्नोमृताप्रचोदयातमृतेश्वरीपादु०स्वाहेतित्रि
रर्घ्यंदत्वा।सौःअमृतेश्व०यामीतित्रिरसंतर्पवाग्भवगायत्रीवीजस्थानेशक्तिगायत्रीशक्तिवीजंचय
पृ० ७ब) न्नवशिष्टंपूर्ववत्समापयेत् एवंसंध्यांसमर्प्यतत्तद्दिननित्यांप्रजपेत् मू०ऋष्यादिपूजांतंकृत्वा

0

मू०अंऐं२ओंनमःकामेश्वरिइछाकामफलप्रदेसर्वसत्ववशंकरिसर्वजगत्क्षोभयाकरिहुं ३ द्रांद्रीं
क्लींव्लूंसःसौःकींऐं।४६। कामेश्वरीनित्याश्रीपादुकांपूजयामिनमः१।४मू०आं।ऐंभगभुगेभगिनि
भगोदरिभगांगेभगमालेभगावहेभ०गुह्येःभ०योनिभ०निपातिनिसर्वभ०सर्वशंकरिभ०रूपेनि-
त्यक्लिन्नेभःस्वरूपेसर्वभगानिभेह्यानयवरदेरेतेसुरेतेभगक्लिन्नेक्लिन्नद्रवेक्लेदयद्रावयसर्वस
त्वान्भगेश्वरिअमोघेभ०विच्चेक्षुभक्षोभयसर्वसत्वा०भगेश्वरिऐंब्लूंभेंव्लूंमेंव्लूंहेंक्लिंन्नेसर्वाणि
भगानिमेवशमानयस्त्रींहें ब्रूंह्रीं।१४५भगमालिनीनि०मः।२।४मू०इंह्रींनिंत्यक्लिंन्नेमदद्रवेस्वा
पृ० ८अ) हा।११नित्यक्लिन्नानि०मः३।४मू०ईंऊंक्रोंभ्रोंक्रोंच्रौंछ्रौंज्रौंझ्रौंस्वाहा१०भेरुंडानि०मः४।४मू०उंह्रींवासि
न्यैनमः ८ वह्निवासिनीनि०मः५।४मू०ऊंओंह्रींफ्रेंसःनित्यक्लिन्नेमदद्रवेस्वाहा१४ महाविद्येश्वरीनि

0

मः६।४मू०ऋंह्रींशिवदूत्यैनमः ७ शिवदूतीनि०मः७।४मू०ऋ।ओंह्रोंहुंखेचछेक्षःस्त्रींहूंक्षेंह्रींफट्
।१२त्वरितानित्यः८।४मू०ऌंऐं २।३कुलसुदरीनि०मः।९।४मू०ॡंऐं२ह्कैउंह्क्लींह्स्क्लौंः?द्रौःद्रां०४सौः
क्लींऐं।१४नित्यानि०मः१०।४मू०ऐंओंहींफ्रेंस्रूंआंहींक्रोंनित्यमदद्रवेहुंक्रों।१५नीलपताकानि०मः
११।४मू०ऐंभ्म्प्रौं१विजयानि०मः१२।४मू०ओंसोंसर्वमंगलायैनमः।९सर्वमंगलानिमः।१३।४मू

2

औओंनमोभगवतिज्वालामालिनिदेविदेविसर्वभूतसंहारकारिकेजातवेदसिज्वलंतिज्वल

0

पृ० ८ब) हुंहुंरंरंहुंफट्स्वाहा ५३ज्वालामालिनीनि०मः१४।४मू०अंकौंचित्रायैनमः६ चित्रानि०मः१५।४मू

5

अःमू०महात्रिपुरसंदरीनि०मः १६।४मू०अः।ह१२महासप्तदशीनित्याःमः१७।अत्रांत्योपांत्ययोरतत
द्दिननित्याजपोतरंप्रत्यहंजपस्त्रिंशन्नित्यासंप्रदाये।षोडशनित्यासंप्रदायेतुचरमस्यैवेतिध्येयं।एत
च्चनित्यापारायणाकरणेज्ञेयं।अत्रेदमवधेयं।संध्यायांमूलदेव्यर्घ्यतर्पणजपानामंगित्वंअ
शिष्टस्यांगत्वंविस्मरणेनांगलोयेपुनकरणंनास्ति।अपितुतत्प्रायश्चितंदशधामूलजपःअंगिलो
पेतुद्वितीयसंध्याकालादर्वाक्स्मरणेपुनसंध्याकरणं।अनंतरेस्मरणेअष्टोतरशतंमूलजपः।
संपूर्णसंध्यालोपेप्येवं।तत्रचमुख्यकालात्ययेमध्यकालात्ययेगौणकालात्ययेचक्रमान्मूलगाय
पृ० ९अ) त्रीदशकंतत्कालगायत्रीशतकंमूलशतकंचजपेत्।सनक्षत्रःसमसूर्यःअर्धसूर्यश्चमुख्यःका
लः।प्रातर्मध्याह्नसंध्याकालोमध्यःद्वितीयकालांतोगौणः।प्रातःसंध्यायांप्राङ्मुखःइतरयोरुद
ङ्मुखः।अर्घ्यप्रदानजपयोःसूर्याभिमुखिति।एवंकृतसंध्यादिक्रियःजपस्थानादौपुरश्चरणस्कं
धेवक्ष्यमाणासनान्यतमेऽन्यतमेनासनेनप्राङ्मुखुदङ्मुखोवाआसीनःभूशुध्यादिकंकुर्या
त्यथापसर्पंतुयेभूतायेभूताभुविसंस्थिताःयेभूताविघ्नकर्त्तारस्तेनश्यंतुशिवाज्ञया।इति
भूतानुत्सार्य।भूमित्वयाधृतालोकादेवीत्वंविष्णुनाधृता।त्वंचधारयमांदेवीपवित्रंकुरुचासनं
।इतिभूमिंप्रार्थ्य।भूम्यैनमितिनत्वा।४ह्रींआधारशक्तिकमलासनायन०।इत्यासनमक्षता
पृ० ९ब) दिभिःसंपूज्यनत्वावातदुपविश्य।गुंगुंरुभ्यो०गंगणपतयेःपंपरदेवतायै०।इतिदक्षवामस्कंधयो
र्हृदिचक्रमेणनत्वा।फटितिआसनाधःवामपार्ष्णिघातत्रयेणोंनमःसुदर्शनायास्त्रायफट्
इतिअस्त्रेणदिग्बंधेनचविघ्नान्दूरीकृत्यस्वपरीतोवह्निप्राकारंविभावयेदितिभूशुद्धिःअथ
भूतशुद्धिः।यथा।हंसितिकुंभकंकुर्वन्मूलाधारस्थांकुंडलिनींदेहेस्थाखिलदेवताजीवात्म
सहितांव्रह्मरंध्रोपरिस्थितशिवेनसंयोज्यजडात्मकंस्थूलदेहंतद्वामकुक्षिगतंपापपुरुषमधो
खड्गचर्मधरंपातकोपपातकमयांगंविभाव्य।यंरंवंइतिजपन्पूरककुंभकरेचकंकुर्वन्वायुप
ह्निसलिलैःशोषणदाहनाप्लावनानिविधायतदनुपुनःलंहंसोहंइतिजपन्पूरकादिकुर्वन्
पृ० १०अ) आप्लावितभस्मनःशरीरात्मतयाघनीभावंतत्रचैतन्यंहृदिजीवात्मनःआनयनंचविमृश्या
त्मनःपंचभूतदेवताद्युत्पतिंविभाव्यस्वस्वस्थानस्थितकुंडल्यादिदेवतासहितंशरीरंविभार
येदितिभूतशुद्धिकृत्वा।हृदयंस्पृशनांसोहंइतित्रिर्जपेदथवाद्वितीयस्कंधेवश्यमाणप्रका
रेणवाकुर्यादितिप्राणप्रतिष्ठांकृत्वा।अं१५कं२४यं९पूर्वककुंभेचकैस्त्रिधाप्राणायामंकृत्वान्या
सान्कुर्यात्।यथा।अस्यश्रीमातृकान्यासस्यब्रह्माऋषिःगायत्रीछंदःमातृकादेवताइतिमस्त
कमुखहृदयेषुविन्यस्यहलोवीजानिस्वराःशक्तयःव्यक्ति।कीलकं(कलीकं)इतिगुह्यापादद्वयनाभिषुवि
न्यस्य।अंकं०४आंअंगुष्टाभ्यांनमः १।इंचं४ईंतर्जनीभ्यां०२।उंटं४ऊंमध्यमाभ्यां३ एंजं४ऐं
पृ० १०ब) अनामिकाभ्यां०४ ओंपं४औंकनिष्टिकाभ्यां० ५अंयं९अःकरतलकरपृष्टाभ्यां० ६ अं६हृद
यायनमः १ इं६शिरसेस्वाहा २ उं ६ शिखायैवषट् ३ एं ६ कवचायहुं ४ ओं ६ नेत्रत्रयायवौषट्

03

अं११अस्त्रायफट् ६ इतितददंगुष्टेतततर्जन्यातर्जन्यादिषुतत्तदंगुष्टेनकरतलपृष्टयोःइत
रेतरकरतलाभ्यांकरंन्यासंविधायतर्जनीमध्यमानामाभिः १ मध्यमानामाभ्यां २ मुष्टिनि
र्गतांगुष्टेन ३ व्यत्यस्तहस्तपंचांगुलिभिर्भुजयों ४ मुष्टिनिर्गततर्जन्यनामामध्यामाभिःनेत्रे
षु ५ मुष्टिनिर्गततर्जनीमध्यमाभ्यांवामकरतलसंताडनेना६स्वपरितःछोटिकयादिग्वंधि
तिन्यासमुद्राःअथध्यानं।व्योमेंद्वौरसनार्णकर्णिकमंचांद्वंद्वैःस्फुरत्केसरंपत्रांतर्गतपंचवर्ग
पृ० ११अ) यशलार्णीदित्रिवर्गंक्रमात्।आशास्वस्रिषुलांतलांगलियुजाक्षोणीपुरेणावृतंवर्णाब्जंशिर-
सिस्थितंविषगदप्रध्वंसिमृत्युंजयं इतिब्रह्मरंध्रेध्यात्वा।गुरूपदेशानुरोधताधारध्वनिंश्रु
त्वाकुंभकश्वाससंपर्कप्रवुद्धांकुंडलींज्वज्ज्वलनाकारांतज्ज्वालास्पृष्टविलस्थविधुविंवविग
लदमृतविंदुमयान्मातृकावर्णान्ध्यात्वान्यसेत्।कंठदेशेविशुद्धिकमलंषोडशदलंविभाव्य
तद्दलेषुअग्रादिप्राग्दक्षिण्येन।४अंनमःइत्यादि४अंःनमःइत्यंतंस्वरषोडशकंविन्यसेत् ए
वमग्रेपि।हृदिद्वादशदलमनाहतसंज्ञंतत्रकादिठांतद्वादशकं।नाभौदशदलंमणिपूरसंज्ञंत
त्रडादिफांतदशकं।उपस्थेषडदलंस्वाधिष्टानसंज्ञंतत्रत्वादिलांतषट्कं।पायौचतुर्दलंआ
पृ० ११ब) धारसंज्ञंतत्रवादिसांतत्रवादिसांतचतुष्कं।भ्रूमध्येद्विदलमाज्ञासंज्ञंतत्रहक्षद्वयंचेत्यंतर्मातृका
न्यासः१अत्रशरीरांतःस्थानेअशुचिस्थानेचमनसान्यत्रदक्षांगुष्टमध्यमानामाभिःदक्षवा
हौवामकरेणान्यत्रदक्षकरेणमंत्रदेवतास्थानानांएऐक्यंभावयन्न्यसेदिति।अथवहिर्मातृ
का।तत्रध्यानं।पंचाशद्वर्णभेदैर्विहितवदनदोःषादयुक्कुक्षिवक्षोदेहांभास्वत्कृपार्द्रांकलितश
शिकलामिंदुकुंदावदातां।अक्षस्रक्कुंभचिंतालिखितवरकरांत्रीक्षणांसुस्मितेक्षांअछा
कल्पामतुच्छस्तनजघनभरांभारतींतांनमामि।दक्षाधःकाराद्वामाधःकरांतमायुधानि।मूर्ध्नि
४अंनमः१मुखवृते०आं२दक्षनेत्रे०इं०३वामने०४दक्ष५वामकर्णयोः६दक्ष७वामघ्राण
पृ० १२अ) योः ८ दक्ष ९ वामगंडयोः १० ऊर्ध्वा ११ धरोष्ठयोः १२ ऊर्ध्वा १३ धरदंतयोः १४ जिह्वायां १५मूर्ध्नि
१६ दक्षभुजमूल १ कूर्पर २ मंणिवंध ३ अंगुलिमूल ४ तदग्रेषु ५ कवर्गं।एवंवामहस्तेचवर्गं।दक्षो
रुमूल १ जानु २ गुल्फ ३ अंगुलिमूल ४ तदग्रेषु ५ टवर्गं।एवंवामपादेतवर्गं।दक्ष १ वामपार्श्वयोः
२ पृष्टे ३ नाभौ ४ उदरे ५ पवर्ग।हृदये १ दक्ष २ वामस्कंधयोः ३ गलपृष्टे ४ हृदयादिदक्षिणकरां
गुल्यंतं ५ एवंवामकरांगुल्यंतं ६ एवंदक्ष०७ वामपादांगुल्यंतयोः ८ एवंनाभ्यंतं ९ मूर्धांतंच
१० यादीक्षांतान्न्यसेदितिवहिर्मातृकान्यास० २ अथांतश्चक्रंन्यासः अधःसहस्रारे०४ अंआं
सौःचतुरस्रत्रयात्मकत्रैलोक्यमोहनचक्राग्धिष्ठात्र्यैअणिमाऽद्यष्टाविंशतिशक्तिमत्सहितप्र
पृ० १२ब) कटयोगिनीरूपायैत्रिपुरादेव्यैनमः १ तदुपरिविषुसंज्ञेषट्दले ४ ऐं २ षोडशदलपद्मात्मकसर्वा
शापरिपूरकच०त्र्यैकामाकर्षिण्यादिषोडशश०तगुप्तयोगि०यैत्रिपुरेश्वरीदे२आधरे४ह्रींक्लींसौः
अष्टदलपद्मात्सकलसर्वक्षोभणच०त्र्यैअनंगकुसुमाद्यष्टश०तगुप्ततरयो०यैत्रिपुरसुदरीदे

0

स्वाधिष्टाने४हैह्क्लींह्सौःचतुर्दशारात्मकसर्वसौभाग्यदायकच०त्र्यैसर्वसंक्षोभिण्यादिचतुर्दशश

9

तसंप्रदाययो०यैत्रिपुरवासिनीदे०४मणिपूरें४ह्सैंह्स्क्लींह्सौःदशारात्मकसर्वार्थसाधकच०त्र्यैस
र्वसिद्धिप्रदादिदशश०तकुलोतीर्णयो०यैत्रिपुराश्रीदे० ५ अनाहते४ह्रींक्लींव्लेंदशारात्मकसर्व
रक्षाकरचक्रा०त्र्यैसर्वज्ञादिदशश०तनिगर्भयोःयैत्रिपुरमालिनीदेवी०६विशुद्धौ४ह्रींश्रींसौःअ
पृ० १३अ) ष्टारात्मकसर्वरोगहरचःत्र्यैवशिन्याद्यष्टश०तरहस्ययो०यैत्रिपुरासिद्धादे० ७ लंविकाग्रै० ४ह्सैंह्स्क्लीं
ह्सौंत्रिकोणात्मकसर्वसिद्धिप्रदच०त्र्यैकामेश्वर्यादित्रिश०तातिरहस्ययो०यैत्रिपुरांवादे० ८ आज्ञायां
४मू०विंद्वात्मकसर्वांनंदमयच०त्र्यैषडंगायुधदशशक्ति०तपरापररहस्ययोगिन्यै०यैमहात्रिपुरसुं
दरीदेव्यैनमः।९पुनःआज्ञाचक्रोपरिएकैकांगुलदेशोविंदौ १ अधचंद्रे २ रोधिन्यां ३ नादे ४ नादांते
५ शक्तौ ६ व्यापिकायां ७ समनायां ८ उन्मनायां ९ क्रमेणअंआंसौःनमःइत्यादिचक्रेश्वरीमंत्रा
न्यसेत्।ब्रंह्मरंध्रेमहाविंदौ।मू०श्रीनमःइतिन्यसेत्।इत्यंतश्चक्रन्यासः३अथवहिश्चक्रन्यास।
आदावुक्तान्।पादयोः१जान्वोः २ उरुमूलयोः ३ नाभौ ४ हृदि ५ कंठे ६ मुखे ७ नेत्रयोः ८ मूर्ध्नि

1

पृ० १३ब) चक्रमेणन्यसेदितिवहिश्चक्रन्यासः ४ शिरसिअं१५र्व्लूंवशिनीवाग्देवतायै० १ललाटेकं४व्ल्व्हीं(व्लव्हीं)?
कामेश्वरीवा०२भ्रूमध्येचं४न्ल्वींमोदिनीवा०३कंठेटं४ विमलावा०४हृदितं४ज्यरींअरुणावा०५ना
भौ०पं४ह्र्ल्व्यूंजपिनीवा०६मूलाधारेयं३झ्स्यू?सर्वेश्वरीवा०७पादादिमूर्धांतं०शं५क्ष्म्रींकौलिनी
वा०८इतिवाग्देवतान्यासः४मस्तकेकं १ ललाटेएं २ दक्षनेत्रेईं ३ वामेलं० ४ मुखेह्रीं ५ कंठेहं ६हृदि
सं ७ दक्षपार्श्वेकं ८ वामेहं ९ नाभौलं० १० लिंगेह्रीं ११ मूलेसं० १२ दक्षोरौकं १३ वामेलं १४ पाद
योःह्रीं १५ पुनःपादादिमस्तकांतंन्यसेत्।इतिमूलविद्यान्यासः ६ अथतत्व०दक्षपादे आत्म
तत्वाय० १ वामेक्रियाशक्त्यैन० २ दक्षपार्श्वेविद्यातत्वायनः ३ वामेज्ञानशक्त्यै० ४ दक्षकपोलेशि
पृ० १४अ) वतत्वाय० ५वामेईच्छाश० ६ मूर्ध्निसर्वतत्वाय७तत्रैवतुर्यशक्त्यैः ८ इतितत्वन्यासः ७ मूला
धारेऐंक ४ अग्निचक्रेकाममिंगिरिपीठेमित्रीशनाथात्मकेजाग्रद्दशाधिष्टायकेइच्छाशक्त्या
त्मकरुद्रात्मशक्तिःश्रीमहाकामेश्वर्यैन० १ अनाहतेक्लींह ५ सूर्यचक्रेजालंधरपीठेषष्ठीश
नाथात्मकेस्वप्नदशाधिष्ठायकेज्ञानशक्त्यात्मकविष्ण्वात्मशक्तिश्रीमहावज्रेश्वर्यैन०२आ
ज्ञायांसौःस ३ सोमचक्रेपूर्णगिरिपीठेओड्डीशनाथात्मकेसुषुप्तिदशाधिष्ठायकेक्रिया
शक्त्यात्मकब्रह्मात्मशक्तिश्रीमहाभगमहाभगमालिन्यै०३व्रह्मरंध्रेऐं२मू०परव्रह्मचक्रे
महोड्याणपीठेचर्यानाथात्मकेतुरीयदशाधिष्ठायकेशांताशक्त्यात्मकपरव्रह्मात्मशक्तिश्री
पृ० १४ब) महात्रिपुरसुंदर्यैनः ४ इतिकामेश्वर्यादिन्यासः ८ अंगुष्टयोःअंनमः १ तर्जन्योःआं० २ म
ध्यमयोःसौ।३आनामयोःअं०४कनिष्ठयोःआं०५करतलपृष्ठयोःसौः६इतिकरशुद्धिन्यासः
ततःषडंगन्यासःइतिदशधान्यासःइत्येवंविन्यस्तदेहःसपर्यामारभेतत्राशक्तौद्विविध
मातृकावशिन्यादिमूलविद्याकरशुद्धिषडंगमितिन्यासषट्कंकुर्या।आपदितुमातृकामूल
विद्याषडंगन्यासेनचारितार्थ्यं।मृताशौचेतुमातृकादिकमद्यद्युक्तंमानसिकंकार्यं।पूर्णा
भिषिक्तःसमर्थस्तुपंचांवादिन्यासाष्टकमपिन्यसेत्।तच्चन्यासस्कंधेलिख्यतितिशि
वं।श्रीमाधवानंदनाथकृतेसौभाग्यपूर्वके कल्पद्रुमेह्यभूत्स्कंधाद्यंसंध्यादिसत्फलः
पृ० १५अ) ॥इतिश्रीसौभाग्यकल्पद्रुमेप्रथमस्कंधः १ नित्यपूजाविधानेनपूजितायाप्रयछति॥वांछि
तार्थान्पूजकेभ्यस्तामंवांप्रणमाम्यहं।अथैवंकृतसंध्यादिक्रियःसपर्यामारभेत्। साचत्रि
धानित्यनैमितिककाम्यभेदात्।तत्रनित्यांनिर्वर्यनैमितिकादिसपर्यांकुर्यात्।अतादौ
नित्यसपर्याविधिरालिख्यते।शुचिःप्रक्षालितपाणिपादोवस्त्राभरणाद्यलंकृतनिजक
लेवरः।पंचतिक्रवासितमुखः१सपर्यामंदिरपूर्वद्वारादि।चतुद्वारेषुअथवापरिकल्पि
तद्वारेसपर्यास्थानात्पश्चिमदिशिविभावितद्वारेवाद्वारपूजांकुर्यात्॥यथा॥आचम्य
।देहलीपुरतः॥गंधोदकेनवृतचतुरस्रमंडलंमत्स्यमुद्रयाविधाय ४ अखंडमंडला
पृ० १५ब) कारंविश्वंव्याप्यव्यवस्थितं।त्र्यैलोक्यंमंडितंयेनमंडलंतत्सदाशिवं॥इतिगंधपुष्पाक्षतैर्मं
डलं।संपूज्य।फडितिक्षालितसाधारताम्रपात्रंतदुपरिस्थाप्य।तत्पात्रे।ह्रांहृदयायनमः
इतितोयमापूर्य।व्रह्मांडादरेतिवक्ष्यमाणमंत्रेणवक्ष्यमाणविधिनातोयेतीर्थमावाह्य४इति
तीर्थंगंधादिनासंपूज्य॥३इतित्रिरभिमंत्र्य।वंधेनुंप्रदर्श्यामृतीकृत्यतार्क्ष्येणनिर्विषीछू
त्यास्त्रेणरक्ष्यकवचेनावगुंठ्यअनामांगुष्टयोगाख्यतर्पणमुद्रयाधृतकुसुमोद्धृततोयेनद्वा
रंफटितिद्वादशधाप्रोक्ष्य।अथतर्जन्यंगुष्ठयोगात्मकपूजनमुद्रासादिताक्षतपुष्पक्षेप
यांदक्षहस्तेन।इतरेणपूर्ववत्तर्पणंयुगपत्कुर्यादिति।यथा।द्वारोर्ध्वे॥४ अंअविघ्नायनमः
पृ० १६अ) ॥१॥४ मंमहालक्ष्म्यै॥२।४संसरस्वत्यै०॥३।दक्षभागे॥४गंगणपतये०॥४॥वामे४क्षंक्षेत्रपा
लाय०॥५दक्षे।४गंगंगायै० ६॥वामे।४यंयमुनायै०॥७॥दक्षे।४धांधात्र्यै० ८॥वामे।४विंविधात्र्यै
०॥९।दक्षे।४शंशंखनिधये०॥१०।वामे४पंपद्मनिधये०११देहल्यां०॥४।ह्रःअस्त्रायफट
स्त्रदेव्यैनमः॥१२।४आंव्राह्म्यै० १।४ईंमाहेश्वर्यै०२।४ऊंकौमार्यै०३।ऋंवैष्णव्यै०४।४ॡंवारा
ह्यैः ५ रोंमाहेंद्र्यै० ६।४औंचामुंडायै० ७।४अःमहालक्ष्म्यै०।८।इति।अत्रद्वारचतुष्टयपूजा
पक्षेअस्त्रदेवतांतं॥प्रतिद्वारेपूजनीयं॥ब्राह्म्यादिषुद्वयंद्वयंप्राग्द्वारादिप्रादक्षिण्येने
ति।इतिद्वारपूजांविधाय॥अपसर्पंत्वितिपठन्।अंतश्वासानुसारेणवामांगसंकोचतःप्र
पृ० १६ब) विश्यासनेउपविशेत्।अथतत्रभूशुध्यादिन्यासांतंकुर्यात्।कृतेभूशुद्ध्यादिकेतुसंकल्प
मेवकुर्यात्।प्रदेशांतरेकृतेतुभूशुद्धिमात्रंकुर्यात्।ततःअंष्टांगादिस्थितिंचोल्लिख्यकामे
श्वरीप्रीत्यर्थंयथासंभवैर्द्रव्यैर्यथाशक्त्यातंत्रोक्तविधानेनपूजनमहंकरिष्ये।ततोनैमि
तिकपूजास्कंधेवक्ष्यमाणश्रीयंत्राद्यन्यतमं॥पूजापीठंस्वपुरतःहस्तमितांभूमिंमध्येविहा
य।यथा।संभवेपीठादौस्वलंकृतेस्थापयेत्।अत्रदिग्ख्यवस्थापूज्यपृष्ठभारास्यपूर्वत्वेन
ज्ञेयातेनपूज्यपुरोभागस्यपश्चिमत्वमिति।पीठदक्षभागेदीपंस्वदक्षिणष्टकोणेनातिदू
रतःप्रक्षालनपात्रंस्वदक्षेसमीपतःपुष्पाद्युपकरणंचस्थापयेत्।ततःमहागणपतिंन्यासं
पृ० १७अ) पूर्वकंकिंचिज्जपित्वासमर्प्य।विघ्नेश्वरनमस्तेस्तुभक्ताभीष्टफलप्रद।मयासंप्रार्थितोवि-
घ्नान्पूजायांविनिवारय।इतिप्रार्थ्यतिरस्कृतिंगणेशवज्जपित्वा।द्वारेदेशेध्यात्वा।पुष्पाक्ष
तैरभ्यर्च्य।यथाशक्तिमूलविद्यांचप्रजप्य।ताम्रपात्रेगंधाक्षतपुष्पतोयंगृहीत्वा।४ह्रां
ह्रींहंसःप्रकाशशक्तिसहितमार्तंडभैरवायेषार्घ्यस्वाहेतिदत्वा॥ततःदक्षभागेपीठाग्रेस
मीपतःसामान्यकलशं १ तस्योतरोत्तरतः २ वलिपात्रं ३ गुरुपात्रंश्री ४ पात्रं ५ शंखं ६ हेतु
पात्रंद्वितीय०८तीतृय० ९ मुद्रापात्राणिच।स्वपुरत १० आत्मपात्रंचेतिदशपात्रंचेतिदश
पात्राणिस्थापयित्वाततः सामान्यकलशाधःवृतचतुरस्रमंडलंमत्स्यमुद्रयाकृत्वा।शंख
पृ० १७ब) मुद्रयादक्षांगुष्टेनमंडलंस्पृष्ट्वावृत्ते४सामान्यकलशमंडलायनमःइतिसंपूज्यचतुरस्रा
ग्नीशासुरवायव्यकोणेषुमध्येचतुर्दिक्षुचषडंगंपुष्पाक्षतैःसंपूजयेत्॥४ऐंहृदयायनमः

5

४क्लींशिरसेस्वाहा २।४सौःशिखायैवषट् ३।४ऐंकवचायहुं ४।४क्लींनेत्रत्रयायवौषट्

4

सौःअस्त्रायफट्।६ इतितत्रसुगंधितोयपूरितंपात्रंसाधारंस्थाप्य।४ओंब्रंह्मांडोदरतीर्था
निकरैःस्पृष्टानितेरवेतेनसत्येनमेदेवतीर्थंदेहिदिवाकर।क्रोंइत्यंकुशमुद्रयासूर्यमंडला
त्तीर्थान्याकृष्य।गंगेचयमु०कुरु।इतिकलशेआवाह्य।ओंन्नमोभगवतिअशेषतीर्थालवान्ने
शिवजटाधिरूढेगंगेगंगांविकेस्वाहा।इत्यभिमंत्र्य।धेनुमुद्रयावमित्यमृतीकृत्यातार्क्ष्य
पृ० १८अ) मुद्रयानिर्विषीकृत्य।ओंनमःसुदर्शनायास्त्रायफटित्यस्त्रमुद्रयासंरक्ष्य।हुमितिकवचेना
वगुंठनमुद्रयावगुंठ्य।गंधपुष्पाक्षतैःसंपूज्यमूलाष्टकेनाभिमंत्रयेदितिकलशपूजाविधिः
।अथहेतुपात्राधःपूर्ववन्मंडलापूजांतंकृत्वातदुपरि।४ऐंअग्निमंडलायधर्मप्रददश
कलात्मनेहेतुपात्राधारायनमः।इत्याधारंद्यंगसंस्थापितंसंपूज्यतस्मिनप्रागादिवृत
क्रमेणाग्निकलांपूजयेत्।यथा।४यंधूम्रार्चिकलायैनमः१।४रंऊष्माकलायै०२।४लं
ज्वलिनीक०३।४वंज्वालिनीक०४४शंविस्फुलिंगिनीक० ५।४षंसुश्रीक० ६।४संसुरूपा
क७।४हंकपिलाक० ८।४लंहव्यवहाक० ९।४ क्षंकव्यवहायक० १० इतिसंपूज्य।अग्निक
पृ० १८ब) लात्मकमाधारंविभाव्य।आधारोपरिसुवासितंहेतुकलशं ४क्लींसूर्यमंडलायार्थप्रदद्वाद
शकलात्मनेहेतुपात्रायनमःइतिसंस्थापितंसंपूज्य।तस्मिन्प्रागादिपूर्वक्रमेणसूर्यकलाः
पूजयेत्।यथा।४कंभंतपिनीकलायैनमः१।४खंवंतापिनीक०२।४गंफंधूम्राक०३।४घंपंमरि
चीक४।४ङंनंज्वालिनीक०५।४चंधंरुचिक०६।४छंदंसुषुम्णाक० ७।४जंथंभोगदाक० ८

4

झंतंविश्वाक ९।४ञंणंवोधिनी०१० टंढंधारिणीकः११।४ठंडंक्षमाकलायैनमः१२।४श्री
हेतुपात्रायनमःइतिगंधपुष्पाक्षतैरभ्यर्च्य॥पूर्ववद्विभाव्यप्रणमेत्।अथसुवासिनती
र्थकलशहस्तांयोगिनींपरदेवतावुध्यारक्तांरक्तांबरांरत्नभूषाभिःसमलंकृतं।सुधापात्र
पृ० १९अ) धरांदेवींमदघूर्णितलोचनांइतिध्यात्वा॥संपूज्य।कलशंचगंधादिभिरभ्यर्च्य।कलशंस्पृ
शंन्।४ओंनमोभगवतेवासुदेवायहुंफट्नमः।इतिसप्तधाभिमंत्र्य।ततःस्वपुरतःआधारो
परिनिधाय।कुसुमोद्धृततीर्थलेशैः।पथिकदेवतांद्वारदेशाभिमुखतस्तर्पयेत्।यथा।४ह्सेयरं?
पथिकदेवताभ्योहुंफट्स्वाहा१।४वंग्रामचंडालिनीहुं०३।२४वंतापिनीचंडालिनीहुं०३।३

1

वंनिंदाचंडालिनीहुं०३।४।४वंसर्वपशुजनदृष्टिदोषायहुंफट्स्वाहा।५इति।कलशंगंधादि
भिःसंपूज्य।तंस्पृशेज्जपेत्।स्वादिष्टयामदिष्टयायवस्वसोमधारया।इंद्रायपातवेसुतः
१रक्षोहाविश्वचर्षणिरभियोनिमयोहतं।द्रुणासधस्थमासदत् २ र्वरिवोधातमोभवंमं
पृ० १९ब) हिष्टोवृत्तहंतमः।पर्षिराधोमघोनां ३ अभ्यर्षमहानांदेवानांवीतिमंधसा।अभिवाजमुतश्र
वः ४त्वामछाचरामसितदिदर्थंदिवेदिवेइंदोत्वेनाशसः५विष्णुर्योनिंकल्पयतुत्वष्टारू
पाणिविंशतु।आसिंचतुप्रजापतिर्धातागर्भंधातुते।गर्भंधेहिसिनीवालिगर्भंधेहिस
रस्वति।गर्भंतेअश्विनौदेवावाधत्तांपुरष्करस्रजा१हिरण्ययीअरणीयन्निर्मंथतोअश्विना
तंतेगर्भंहवामहेदशमेमासिसूतवे१त्रिभिष्ट्रंदेवसवितर्वर्षिष्टैस्सोमधमभिःअग्नेदक्षैः
पुनीहिनः१पुनंतुमांदेवजनाःपुनंतुंवसवोधिया।विश्वेदेवाःपुनीतमाजातवेदःपुनीहिमा
।२प्रययायस्वप्रस्यंदस्वसोमविश्वेभिरंशुभिः।देवेभ्युत्तमंहविः।१इमंमेगंगेयमुनेसर
पृ० २०अ) स्वतिशुतुद्रिस्तोमंसचतापरुष्ण्या असिन्क्यामरुद्वधेविस्तयार्जीकीयेशृणुह्यासुषोमःया

4

सितासितेसरितेयत्रसंगतेतत्राष्णुतासोदिवमुह्यतंति।येवैतन्वांविसृजंतधीरास्तेजना
सोअमृतत्वंभजंते।१तामंदसानामनुषोदुरोणाधतंरयिंकृतंतीर्थंसुप्रणवांशुभस्थनीस्था
णुंपथेष्ठामपदुर्मतिंहतं १श्रोणामेकुदकंगामवाजतिमांसमेकःपिशंतिसूनयाभृतं।आनि
म्रुच।शकृदेकोअपाभरत्किंचित्पुत्रेभ्यःपितराउपावतु।१हिरण्यपात्रंमधोःपूर्णंदधा
ति।पधव्योसानीति।१एकधाव्रह्मणुपहरति।एकधैवयजमानायुस्तेजोदधानि२।घृ-
णिःसूर्यादित्योप्रभावात्यक्षरं।मधुक्षरंतितद्रसं।सत्यंवैतद्रसमायोज्योतीरसोमृतं।व्रंह्म
पृ० २०ब) भुर्भुवःस्वरों।४एकमेवपरंव्रह्मस्थूलसूक्ष्ममयंध्रुवं।कचोद्भवांव्रह्महत्यांतेनतेनासशयाम्य
हं।सूर्यमंडलसंभूतेवरुणालयसंभवे।उमावीजमयेदेवीशुक्रशापाद्विमुच्यतां।वेदानांप्रणवो
वीजंव्रंह्मानंदमयंयदि।तेनसत्येनतेदेविब्रह्महत्याव्यपोहतु।४ओंनमोभगवतिवारुणीजल
मूर्तयेग्रामेश्वरीपथिकदेवतेगृह्णगृह्णसर्वदोषान्मोचयमोचयश्रींह्रींक्लींऐंशांशींशूंशैंशौं
शःशुक्रशापविमोचिकायैस्वाहा।इतिततस्ततीर्थलेशार्द्रीकृतकरावाघ्राय।ततीर्थोदकंनासि
कामार्गेणांतःप्रविष्टंव्रंह्मरंध्रस्थचिच्चंद्रमंडलामृतसामरस्येनामृतमयंतत्व्रह्मरंध्रान्ने
त्रमार्गणनिर्गत्यकशस्थितंविमृश्य।ऐंह्रींश्रीं३ओंनमोभगवतितिरस्करिणित्रैलोक्यमो
पृ० २१अ) हिनिमहामायेपशुजनम*श्चक्षुश्रोत्रतिरस्करणंकुरुकुरुस्वाहासौः ५ इतिपुनरभिमंत्र्य।सा
मान्यकलशदक्षभागेस्थापयेत्।ततःद्वीतीयपात्राधोमंडलाद्यंगपूजांतंकृत्वा॥तत्राधारपात्र
योःअग्निसूर्यकलाःपूर्ववत्॥१९पूजयेत्।इयान्विशेषःहेतुपात्रपदस्थानेद्वितीयपात्रेत्यूहः
एवमेवाग्रेतत्तत्स्थानेतत्तत्पात्रपदप्रयोगोज्ञेयः।ततः।सौःसोममंडलायकामप्रदषोडशक
लात्मनेशु०खंडायनमः।इति।तस्मिंस्थलपुष्पखंडान्निक्षिप्तान्संपूज्य।तीर्थेनाभ्युक्ष्य०।४प
शुपाशायविद्महेशिरश्छेदायधीमहि।तत्रश्छागःप्रचोदयात्॥शिवोत्कृतमिदंपिंडमतस्त्वं
शिवतांव्रजुद्वुध्यस्वपशोत्वंहिनपशुत्वंशिवोह्यसि।इतित्रिरभिमंत्र्य।सद्योजातंप्रपद्या
पृ० २१ब) मिसद्योजातायवैनमोनमः।भवनातिभवेभवस्वमांभवोद्भवायनमः।वामदेवायनमोज्येष्ठा
यनमःश्रेष्ठायनमोरुद्रायनमःकालायनमःकलविकरणायनमोबलविकरणायनमोवलप्र
मथनायनमःसर्वभूतदमनायनमोमनोन्मनायनमः अघोरेभ्योथघोरेभ्योघोरघोरतरेभ्यः
।सर्वेभ्यःसर्वशर्वेभ्योनमस्तेअस्तुरुद्ररूपेभ्यः।तत्पुरुषायविद्महेमहादेवायधीमहि।तन्नो
रुद्रःप्रचोदयात्।ईशानःसर्वविद्यानामीश्वरस्सर्वभूतानांव्रह्माधिपतिर्ब्रह्मणोधिपतिब्र
ह्माशिवोमेअस्तुसदाशिवों।इतिचाभिमंत्र्य।पुष्पखंडेषुप्रागादिसोमकलाःपूजयेत्।य
था।४अंअमृताकलायैनमः१।४आंमानदाक०२।४इंपूषाक०३।४ईंतुष्टिक०४।४उंपुष्टि
पृ० २२अ) क०।५ऊंरतिक० ६।४ऋंधृतिक० ७।४ऋंशशिनीक०८।४ऌंचंद्रिका०९।४ॡंकांतिक० १०

4

एंज्योत्स्नाक०११।४ ऐंश्रीक०१२।४ ओंप्रीतिक०१३।४औंअंगदाक०१४।४अंपूर्णाक०१५

4

अंःपूर्णामृताक०१६।एवमेवतृतीयपात्रविधिः।अयंविशेषः।पशुपाशायेत्यादिमंत्रस्थाने
त्रियंवकमितिमंत्रः४त्रिषंबंकंयजामहेसुधिपुष्टिवर्धनं।उर्वारुकमिववंधनान्मृत्योर्मुक्षी
यमामृतात्।मुद्रापात्रस्थानेमंडलाद्यंगपूजांतंकृत्वा।तत्रमुद्रापात्रेनिधायतीर्थेनाभ्युक्ष्य
४तद्विष्णोःपरमंपदंसदापश्यंतिसूरयःदिवीवचक्षुराततं।तद्विप्रासोविपन्यवोजागृ
तवांसःसमिंधतेविष्णोर्यत्परमंपदं।इतिप्रजपेदिति।ततःक्लीमितिद्वितीयादिलेशंहेतु
पृ० २२ब) पात्रेनिक्षिप्य।व्रंह्मांडखंडसंभूतमशेषरससंभृतं।आपूरितंमहापात्रंपीयूषरसमावह
इतिहेतुपात्रेतीर्थमापूर्य।४सौःसोममंडलाय०त्मनेहेतुपात्रामृतायनमःइतितीर्थंसंपू
ज्य।तस्मिंसोमकलाःसंपूज्य।हेतुपात्रतीर्थेप्रागादिनिऋतिपर्यंतंअकारादिविसर्गाता
न्।तर्दादिवायुपर्यंतंकादितांतान्।तदादिप्रांगतंथादिसांतान्॥कोणेषुहळक्षान्॥दक्ष
वामपार्श्वयोर्हक्षौ।तत्त्रिकोणमध्येहंसः॥इतिवर्णत्रिकोणं॥तद्वहिःक्रमेणचतुरस्रवृत्त
त्रिकोणयाषट्कोणवृताष्टदलानिचविभाव्य।वर्णत्रिकोणमध्येपूजयेत्।४ग्लूंगग
नरत्नायनमः१।४स्सुंस्वर्गरत्नाय०२।४म्लूंमर्त्यरत्नाय०३।४प्लूंपातालरत्नाय०४।४न्लूं
पृ० २३अ) नागरत्नायनमः४अथहेतुतीर्थंदर्व्यामादाय।दक्षहस्तपूजामुद्रागृहीतपुष्पाक्षतैःइत
रहमुद्राधृतपुष्पखंडोत्धृतदर्वीतीर्थविंदुंभिर्युगपत्चतुरश्रदक्षवामयोःक्रमेणतर्प
येत्।४ह्स्क्ष्ल्र्यूंआनंदभैरवायवषट्।आनंदभैरवश्रीपादुकांपूजयामितर्पयामिनमः१

8

स्ह्क्ष्ल्र्यींसुधांदेव्यैवौषटानंदभैरवीश्रीपा०॥दर्वीगतशेषतीर्थंपात्रांतरेसंस्थाप्य॥पात्रस्थानो
त्तरंहेतुपात्रेनिक्षिपेत्।अथत्रिकोणेअग्रादिवामावर्त्तेन॥कोणत्रयेमध्येचपूजयेत् ४ ऐंक४अ
ग्निचक्रेकामगिरिपीठेमित्रीशनाथात्मकेजाग्रद्दशगधिष्ठायकेइच्छाशक्त्यात्मकरुद्रात्मशक्ति
श्रीमहाकामेश्वरीश्रीपादुकांपूजयामिनमः१।४ क्लींह५सूर्यवक्तेजालंधरपीठेषष्ठीश
पृ० २३ब) नाथात्मकेस्वप्नदशाधिष्ठायकेज्ञानेशक्त्यात्मकविष्णा
त्मशक्तिश्रीमहावज्रेश्वरीश्री०२।४सौःस ३सोमचक्रेगिरिपीठेओड्डीशनाथात्मकेसुषुप्ति
दशाधिष्ठायकेक्रियाशक्त्यात्मकव्रह्मात्मशक्तिश्रीप्रहाभगमालिनीश्री०३।४३मू०परव्रह्म
चक्रेमहोड्यानपीठेचर्यानाथात्मकेतुरीयदशाधिष्ठायकेशांताशक्त्यात्मकपरव्रह्मात्मश
क्तिश्रीमहात्रिपुरसुंदरीश्री०४।अथषट्कोणेप्रागादि।४ऐंहृदयायनमःहृदयेदेवीश्री०।इत्या
दिअस्त्रदेवीइत्यंतंषडंगपूजांकृत्वा।अष्टदलेप्रागादि।४अंआंब्राह्मीसहीतासितांगभैर
वश्री०१।४इंईंमाहेश्वरीसहितरुरुभैरवश्री०२।४उंऊंकौमारीसहिताचंडभैरवश्री०३।४ऋंऋं
पृ० २४अ) वैष्णवीसहितक्रोधभैर०४।४ऌंॡंवाराहीसहितुन्मत्तभैर०५।४एंऐंमाहेंद्रीसहितकपालि
भै०६।४ओंऔंचामुंडासहितभीषणभैर०७।अंअःमहालक्ष्मीसहितसंहारभैरवश्री

4

अथतत्पात्रमाछाद्यस्पृशन्४ऐंअग्निकलायैनमः।४क्लींसूर्यकलायै०४सौःसोमकलायै०इत्या
द्याःपूर्वोक्ताग्निसूर्यसोमकलाःप्रजप्य।पंचब्रह्मकलाःमंत्रांश्चप्रजपेत्।यथा।४अंव्रह्म
कलायैनमः।४कंसृष्टिकः१।४खंऋंद्धिक०२।४गंस्मृतिक०३।४घंमेधाक० ४।ङंकांतिक०५

4

चंलक्ष्मीकः६।४छंद्युतिक० ७।४जंस्थिराक०८।४झंस्थितिक०९।४ञंसिद्धिक०१०॥हंसःशुचिष
द्वसुरंतरिक्षसद्धोतावेदिषदतिथिर्दुरोणसत्।नृषद्वरसदृतसद्व्योमसदज्वागोजाऋतजा
पृ० २४ब) द्रिजाऋतंबृहत्।१।४ऊंविष्णुकलायैनमः।४टंजराक०१।४ठंपालिनीकलायैः२।४डंशांतिक०३

0

ढीश्वरीक०४।४णंरतिक०५।४तंकामिकाक०६।४थंवरदाक०७।४दंआह्लादिनीक०८।४धंप्री
तिक०९।४नंदीर्घक०१०।प्रतद्विष्णुस्तवतेवीर्योसामृगोनभीमःकुचरोगिरिष्ठयस्योरुत्रिषुवि
क्रमणेष्वधिक्षियंतिभुवनानिविश्वा।२।४मंरुद्रक०।४पंतीक्ष्णाक०१।४फंरौद्रीक०२।४बंभयाक

4

३।४भंनिद्राक०४।४मंतंद्रीक०५।४यंक्षुत्क०६।४रंक्रोधिनीक०७।४लंक्रियाक०८।४वंउद्रारी
क९।४शमृत्युक०१०।त्र्यंबकं०मृ०त्॥ना४दहसदाशिवक०४अंनिवृति०१।४आंप्रतिष्ठा०२।४इं
विद्या०३।४शांतिक०४।४उंइंधिका५।४ऊंदीपिका ६।४ऋंरेचिका०७।४ऋंमोचिका०८

4

पृ० २५अ) ऌंपरा०९।४ॡंसूक्ष्मा१०।४एंसूक्ष्मामृता०११।४ऐंज्ञानामृता०।१२।४ओंआप्यायिनी१३

014

औंव्यापिनी०१४।४अंव्योमरुपा०।१५।अःअनंताक०१६।विष्णुर्योनिअंस्रबिंद्वीश्वरकलायै

0

यंपिताक०२१।४सश्वेताक०२४हंअरुणाक०३४लंअसितांक०४।४क्षंअनंताकलायै५४त
द्विष्णोपरमं०परमंपदं।४३रस्राजा।मधुवाताऋतायतेमधुक्षरंतिसिंधवः।माध्वीऋणसं
त्वोपधीःमधुनक्रमुतोषसिमधुमत्पार्थिवंरजः।मुधुद्यौरस्तुनःपितामधुमान्नोवनस्पतिर्म
धुमांअस्तुसूर्यः।माध्वींर्गावोभवंतुनः।हिरंण्यपात्रदधातिघृणिःसुवरो।इति।अथतत्पा
त्रे४सुधादेव्यैनमबालसूर्यारुणांदेवींस्वर्णवस्त्रांत्रिलोचनां।सृणिपाशवराभीतिकरांपद्म
पृ० २५ब) स्थितांस्मरेत्।इतिहृदिध्यात्वा॥सुधादेवीमावाह्य।अस्यश्रीप्राणप्रतिष्टामहामंत्रस्यव्रह्म
विष्णुमहेश्वराऋषयः।ऋग्यजुःसामानिछंदासि।प्राणशक्तिर्देवताआंह्रींक्रोंवीजादि।ह्रांह्रीं
ह्रूंह्रैंह्रौंहः इतिकरांगन्यासः रक्तांभोधिस्थपोतोल्लसदरुणसरोजाधिरूढाकराव्जैः पाशंकोदं
डभिक्षूद्भवमपिगुणमययंकुशंपंचवाणान्।विभ्राणासृक्कपालंत्रिणयनलसितापीनव
क्षोरुहाढ्यादेवीवालार्कवर्णाभवतुसुखकरीप्राणशक्तिःपरानः॥१॥वामदक्षोर्ध्वाधःक्रमेणा
युधानि।पंचपूजा॥तत्पात्रंस्पृशन्।४आंह्रींक्रोंयंरंलंवंशंषंसंहोंओंक्षंसंहंसःह्रीं।ओंसमस्तक
लासहितसुधादेवीप्राणाइहप्राणाः।आं१७समदेवीजीविहस्थितः।आं१७ समदेवीवाङ्-
पृ० २६अ) मनश्रोत्रत्वक्चक्षुजिह्वाघ्राणपादप्राणाइहागत्यसुखंचिरंतिष्ठंतुस्वाहा।क्षंसंहंसःह्रींऊं।इति
द्विधा॥ह्सौःअंआंलंक्षंह्सौः॥इतित्रिधा०४ अखंडैकरसानंदकरेपरसुधात्मनि।स्वछंदस्फुरणा
मत्रनिधेह्यकुलरूपिणि॥१।४क्लींहं५अकुलस्थामृताकारोसिद्धिज्ञानकरेपरे।अमृतत्वंनि
धेह्यस्मिन्वस्तुनेक्लीन्नरूपिणि।२।४सौःस४तद्रूपैकैकरस्यत्वंकृत्वार्घ्येचित्स्वरूपिणी।भूत्वाप
परामृताकारेमयिविस्फुरणंकुह३।इतिचतुर्धा।४ऐंप्लूंझ्रौंजूंसःअमृतेअमृतोद्भवेअमृते
श्वरीअमृतवर्षिणिअमृतंस्रावयस्रावयस्वाहा॥इतिपंचधा०॥४ऐंवदवदवाग्वादिनीऐंक्लींक्लिं
न्नेक्लेदिनिक्लेदयामहाक्षोभंकुरुकुरुक्लींसौः मोक्षंकुरुकुरुह्सौः स्होः॥इत्यष्टधादीपिनां।मूलं
पृ० २६ब) नवधा।क्लींकृष्णायगोविंदायगोपिजनवल्लभायस्वाहा॥ओंश्रींह्रींक्लींग्लौंगंगणपतयेवरवरवरदस
र्वजनंमेवशमानंयस्वाहा॥ओंह्रींवटुकायदुद्धारणायकुरुकुरुवटुकायह्रीं।ओंश्रींह्रींक्लींओं
नमोभगवतिमहोश्वरिअन्नपूर्णेममाभिलषितमन्नंदेहिस्वाहा।इतिसकृत्॥वंधेनुमुद्रया
पात्रंस्पृष्ट्वा।ऐंमहायोन्याछाद्य॥धेनु।योनीप्रदर्श्यसुधादेवींषोडशभिःपंचभिर्वोपचारैःसंपूज्य
प्रणमेत्॥अथशंखाधःपूर्ववन्मंडलंतत्राधारेग्निकलासामान्यार्घेसूर्यकला॥सामान्यकल
शतोयेनापूर्यहेतुविंदुंनिक्षिप्य॥तत्रसोमकलापूजनं॥अमृतीकरणादिचतुष्टयंचकृत्वा॥मू

04

अष्टाभिमंत्र्यरर्च्याततोयेनसमस्तोपकरणाभ्युक्षणं॥इति।ततःश्रीगुरुवलिआत्मपात्राणां
पृ० २७अ) मंडलंआधारेग्निकला।पात्रेसूर्यकला।हेतुतीर्थेनापूरणं।तत्रसोमकलापूजनं॥मूलाष्टकावाला
भ्यां।पादुकयावटुकेनात्माष्टाक्षरमुनुनाभिमंत्रणमिति॥अथपीठपूजा।स्वपुरतःस्थापितेपीठे
पुष्पाक्षतैःपूजयेत्।४मंमंडूकायनमः१इतुत्तरंसर्वत्राद्यक्षरंसविंदुकमादौयोजनीयं।तदुप
रि॥४कालाग्निरुद्राय०।२।तदु०।४मूलप्रकृत्यैः।३तदु०४आधारशक्त्यौ०४तदु०४कूर्माय०५तदु

4

अनंताय०॥६॥तदु०४वराहाय०।७।तद्दंष्टाग्रे४पृथिव्यैः।८।तच्चतुर्दिक्षुपश्चिमादिंवामावर्तेन

2

इक्षुसमुद्राय०१।४मदिरास२।४घृतस३।४दुग्धस४।१२मध्ये।४अं+क्षंनवखंडविराजितरत्न
द्वीपाय०१तत्पूर्वाद्यष्टदिक्खंडेमध्येवमावर्तेन४अं०ऋंपुष्परागरत्नाय०१।४ॡं०अःनीलरः

0

पृ० २७ब) कं४वैडूर्यर०३।४चं४विद्रुमर४।४टं४मौक्तिकर०५।४तं४गोमेदर०६।पं४पद्मरागर०७यं

0

४वज्रर ८।षं४मरकत०९।ररतदुपरि।४स्वर्णपर्वताय०१तत्र४नंदनोद्यानाय०२।४तन्मध्ये
४कल्पवृक्षवाटिकायै०३तदंतः४वसंतादिषट्तुभ्यो०४तत्पश्चिमे४इंद्रियाश्वेभ्यो०५तत्पूर्वे
४इंद्रियार्थगजेभ्यो०६तत्र४विचित्ररत्नभूमिकायैन०।१८तत्रपूर्वादिमध्यांतंवामेन।४काल
चक्रेश्वर्यै०१।४मुद्राच०२।४मातृच०३।४देशच०४।४रत्नच०५।४गुरुच०।६।४तत्वच०७।४ग्रहच

0

८।४मूर्तिच९तदंतः४करुणातोयपरिधाय०१तदंतः४स्वर्णप्राकारायः२तन्मध्ये०४मणिमंडपा
य०३।४तन्नैऋत्यादिकोणचतुष्टयेमध्येचवामतः।४कालरूपिणीशक्त्यै१।४देशरू०२।४आका
पृ० २८अ) रू० ३।४शब्दरू०।४।४संगीतयोगिन्यै०।५४मध्ये।४मणिमयवेदिकायै१।४तत्पृष्ठतः४श्वेतछत्रा
य२तदुपरि४रत्नसिंहासनाय३-४९वायूव्यादिपादचतुष्टये।४व्रह्मणे०१४विष्णवे२।४रु
द्राय०३।४इश्वराय०४तदुपरि४सदाशिवमहाप्रेतफलकाय०५तत्रवायव्यादिकोणचतुष्टये
धर्माय।१।४ज्ञानाय०२।४वैराग्याय०३।४ऐश्वर्याय०४०पश्चिमादिचतुर्दिक्षु।४अधर्माय

02

५०४अज्ञानाय४अवैराग्याय०७।४अनैश्वर्याय०८मध्येउपर्युपरि।४मायायै०१०४विद्यायै

0

पंचदक्षफणविराजितानंताय३मध्यफणे०अष्टदलपद्मंविभाव्यतत्र४पद्माय०४।४आनं
दकंदाय०५।४संविन्नालाय०६।४प्रकृतिमयपत्रेभ्यों०७।४विकारमयकेसरेभ्यो०८४पंचाश
पृ० २८ब) द्वर्णाद्यतत्वकर्णिकायै०९तस्यां ४ अंअर्कमंडलाय०१०।४उंसोममंडलाय०११।४मंवह्निमं

05

१२संप्रवोधात्मनेसत्वाय०१३।४रंप्रकृत्यात्मनेरजसे१४।४तंमोहात्मनेतमसे१५।४आ
त्मने०१६।४अंतरात्मने०१७।४परमात्मने०१८।४ह्रींज्ञानात्मनें० १९ ८१ तच्चतुर्दिक्षुमध्ये
च८१।४ज्ञानतत्वात्मने०१०४मायातत्वात्मने०२४कलात०३।४विद्यात०४०४परतत्वा०५अ
ष्टदलकेसरेषुमध्येच।४मोहिन्यै०४क्षोभिण्यै०२।४वशिन्यै०३।४स्तंभिन्यै०४आकर्षिण्यै
० ५०४द्राविण्यै०६।४आह्लादिन्यै०४क्लिंन्नायै०८।४क्लेदिन्यै०९।४क्लींसर्वतत्वकमलासनाय
नमः१०।९६इतिसंपूज्यपीठमलंकृत्य।चिन्मयंध्यायेत्।अथात्मपूजांकुर्यात्।यथा।आत्मा
पृ० २९अ) नंगंधाद्यैरलंकृत्य।शिरसि॥कराभ्यांचिन्मुद्रासमधुनृकपालंचदधतींद्रुतस्वर्णप्रख्याम
रुणकुसुमालेपवसनां।कृपापूर्णायांगीमरुणनयनांवर्वरकचामुपेतांतिस्रौद्यैर्यजत
गुरुपंक्तिंकृतमतिःइतिध्यात्वा।पुष्पाक्षतैरात्मपात्रतीर्थलेशैःपुष्पखंडोत्धृतैः।शिर
सिगुरून्हृदिदेवतां।मूलेआत्मानमर्चयेत्।तत्र।शिरसि४दिव्यौघेभ्यःपराख्येभ्योगु
रुभ्योनमः।इतिसंपूज्य।४आदिनाथानंदनाथश्रीपादुकांपूजयामितर्पयामिनमः।१४आ
दिनंदनाथनथाशक्त्यंवाश्री०२।४सदाशिवानंदनाथश्री०३।४सदा०क्त्यंवा४ईश्वरानं

4

।४ईश्व०श६।४रुद्रान०७।४श०८।४विष्णानं०९।४विष्ण्वा०शं०१०।४व्रंह्मानं०११।४व्रह्मा०शं
पृ० २९ब) ०१२।४सिद्धौघेभ्यःपरापरानमःइतिसंपूज्य।४सनकानं०११।४सनंदनानं०२।४सनातनानं०३

6

सनत्कुमारानं०४।४सनत्सुजातानं०५।४ऋभुक्षतानं०६।४दत्तात्रेयानं०७।४रैवतक्यनं०८।४वाम
देवानं०९।४व्यासानं०१०।४शुकानं०११४ मानवौघेभ्योप्रराःनमःइतिसंपूज्या ४ नृसिंहानंद
ना० १।४ महेशानं० २।४ भास्करानं० ३।४ महेद्रानं०।४।४ वामना०५।विष्ण्वानंदनाथ०

0

परमेष्टिगुरु०१।परमगुरु०२।श्रीगुरु० ३।गुत्रयंचततन्मंत्रेण॥महापादुकांचतर्पयित्वा॥
अथहृदिविंदुत्रिकोणंविभाव्य।तत्रेहेतुपात्रत्रिकोणवत्संतर्प्यतन्मध्ये४ऐंक४क्लींह५सौः
स३महामाहेश्वरीश्रीपादुकां०४ऐं१७महामहाराज्ञीश्री२।४ऐं१७महामहाश्री३।४ऐं
पृ० ३०अ) १७म०गुप्तिश्री४।४ऐं१७मज्ञप्तिश्री ५।४ऐं१७म०नंदाश्री६।४ऐं १७म०स्पंदाश्री७।४ऐं१७म

0

शयाश्री० ८।४ऐं १७म०श्रीचक्रनगरसाम्राज्ञीश्री०९।मूलाधारेपादुकांसंतर्प्य।तत्पात्रस्थ
तीर्थमितरपात्रेकिंचिदादायवामकरगृहीतंइतरेणाछाद्य।मूलाधारादिव्रह्मरंध्रांतंत
डित्कोटिसमाभासांमातृकामूलत्रिमूर्त्तिमयींकुंडलिनींस्वात्मशक्तिरूपांध्यात्वा४अंअः
प्रकृत्यहंकारवुद्धिमनःश्रोत्रत्वक्चक्षुर्जिह्वाघ्राणवाक्पाणिपादपायूपस्थशब्दस्पर्शरूपर
सगंधाकाशवायवग्निसलिलभूम्यात्मनात्मतत्वेनाणवमलंस्थूलदेहंसंशोध्य।ऐंक४अखं

0

पिणि१ऐंकारात्मकाधर्मप्रदद्दशकलात्मनेग्निमंडलेरूपायसत्वात्मकव्रह्मग्रंथिविदलन
पृ० ३०ब) प्रवीणायविश्ववैश्वानरविराट्स्थूलशरीररूपायवाणीवल्लभसहितात्मनेविश्वपुरुषात्म
नेप्रथमखंडनिवासायकुंडलिनीमूलरूपायव्रह्मणेस्वाहा।व्रह्मणिदंनवम।स्वात्ममूल
त्रिकोणस्थेकोटिसूर्यसमप्रभे।कुंडल्याकृतिचिद्वह्नौहनेद्रव्यंसमंत्रकं॥१॥पुनस्तीर्या
दानं।४कं०मं०मायाकलाविद्यारागकालनियतिपुरुषात्मनाविद्यातत्वेनकार्ममलंसूक्ष्म
देहंसंशोध्य।क्लींह५अकुल०रूपिणि२क्लींकारात्मकायार्थप्रदद्वादशकलात्मनेसूर्यमं
डलरूपायराजसात्मकविष्णुग्रंथिविदलनप्रवीणायचतुर्दशेंद्रियसाम्यसाक्षिसूक्ष्मश
रीररूपायलक्ष्मीनारायणसहितात्मनेतैजसपुरुषात्मनेद्वितीयखंडनिवासायकुं
पृ० ३१अ) डलिनीमध्यरूपायमुकुंदायस्वाहा॥मुकुंदाये१इदंतापात्रभरितमहंतापरमामृतं।पराहं
तामयेवह्नौजुहोमिशिवताप्तये २ तीर्थादानं॥४यं०क्षं।शिवशक्तिसदाशिवेश्वरशुद्धविद्यात्म
नाशिवतत्वेनमायिकमलंकारणदेहंसंशोध्य।सौःस३तद्रुपैकै०कुरु३।सौःकारात्मयकाम
प्रदषोडशकलात्मनेसोममंडलरूपायतमसात्मकरुद्रग्रंथिविदलनप्रवीणायाव्याजस
व्याकृतकारणशरीररूपायविद्याशंकरसहितात्मनेप्राज्ञपुरुषात्मनेतृतीयखंडनिवासा
यकुंडलिनीशिखांतर्द्योतमानभद्रमूर्त्तयेस्वाहा॥पशुपतयि०।प्रकाशाकाशहस्ताभ्या
मवलव्योन्मनीस्रुत्वं।धर्माधर्मकलास्नेहंपूर्णवह्नौजुहोम्यहं॥३१॥प्रक्षालितेपात्रेतीर्था
पृ० ३१ब) दानं ४ अं०क्षंप्रकृत्य०लभूमिमायक०पुरुषशिवश०ह्यविद्यात्मनात्मविद्याशिवतत्वेनाण
वकाकार्ममायिकमलंशरीरत्रयंसंशोध्य।ऐंक४अखं०पिणि।क्लींह०५अकुंत+पिणींसौः
स३तद्रुकुरु३कारात्मकायधर्मार्थकामप्रदाष्टत्रिंशत्कलात्मनेअग्निसूर्येसोममंडलरूपा
यसत्वराजसतामसात्मकग्रंथित्रयविदलनप्रवीणायविश्ववै०राट्चतुर्द०साक्ष्यव्या०कृत
शरीरत्रयरूपायवाणीवल्लभलक्ष्मीनारायणविद्याशंकरसहितात्मनेविश्वतैजसप्रा
ज्ञपुरुषात्मनेखंडत्रयनिवासायकुंडलिनीमूलमध्यावसानरूपायसदाशिववायस्वा०सदा
शिवाये०।४।अंतर्निरंतरमनिंधनेधमानेमोहांधकारपरिपंथिनिसंविदग्नौ।कस्मिंश्चिद्भु
पृ० ३२अ) तमरीचिविकासमानेविश्वंजुहोमिवसुधादिशिवावसानं।धर्माधर्महर्विदीप्तौआत्माग्नौमनसा
स्रुचा।सुषुम्णावर्त्मनानित्यमक्षवृतीर्जुहोम्यहं।प्रक्षालितपात्रेआत्मपात्रस्थितसंपूर्णतीर्थादानं
।४।आर्द्रंज्वलतिज्योतिरहमस्मिज्योतिर्ज्वलतिव्रह्माहमस्मि।योहमस्मिव्रह्माहमस्मि॥अह
मस्मिव्रह्माहमस्मि।अहमेवाहंमांजुहोमिस्वाहा।हिरण्यपात्रंदधाति।इतिपूर्णपात्रंस्वा
त्मीकृत्य।अलिपिशितपुरंध्रीभोगपूजापरोहंवहुविधकुलमागारंभसंभावितोहं।पशु
जनविमुखोहंभैरवीमाश्रितोहंगुरुचरणरतोहंभैरवोंहंशिवोहं।इतिपूर्णामात्मानंध्या
त्वा।पात्रंप्रक्षाल्यपुष्पादियुतंस्थाप्यनत्वा।सपर्यामारभेत्।यथाशिरसित्रिखंडमुद्रांब
पृ० ३२ब) ध्वा।महापादुकामामृश्य।व्रंह्मरंध्रस्थश्रीगुरुनाथात्मकपरशिवाभिन्नमात्मानंध्यायन्निरा
लंवमुद्रांक्षणंवध्वा।पंचपूजांकृत्वागुरुमुद्राःप्रदश्य।श्रीगुरोदक्षिणामूर्त्तेभक्तानुग्रह
कारक।अनुज्ञांदेहिभगवन्श्रीचक्रयजनायमे।इत्यनुज्ञांप्रार्थ्य।मूऌष्यादिध्यानांतं
।मूलेनपादादिविलांतंव्यापकंविन्यस्य।विश्वाभिन्नमातृकामयमूलविद्यारूपमात्मानं
विभावयन्क्षणंविश्रम्य।स्वसंप्रदायानुरोधेनांतःपूजांविधाय।अंजलिनापुष्पाण्यादा
य।चतुर्भुजेचंद्रकलावतंसेकुचोन्नतेकुंकुमरागशोणेपुंड्रेक्षुपाशांकुशपुष्पबाणहस्तेन
मस्तेजगदेकमातः।इतिश्रीचक्रेविंदुस्थानेपंचव्रह्ममयमंचासीनसमानाकारकामेश्वरां
पृ० ३३अ) केमूर्तिंध्यात्वा।मूलाधारात्व्रह्मरंध्रेसदाशिवाख्यचंद्रमंडलेषट्चक्रभेदक्रमेणानुप्रवि
ष्टांकुंडलिनींतदेकीभूतांचिरंविभाव्यतदुभयंपरप्रकाशैकरूपंध्यात्वा४ह्स्रैंह्त्क्लींहत्स्रौःश्री
महात्रिपुरसुंदरी।महापद्मवनांतस्थेकारणानंदविग्रहेःसर्वभूतहितेमातरेत्येहिपरमे
श्वरि।एह्येहिदेवदेवेशित्रिपुरेदेवपूजिते।परमामृतप्रियेशीघ्रंसान्निध्यंकुरुसिद्धिदे।देवे
शिभक्तिसुलभेसर्वावरणसंवृते।यावत्वांपूजयिष्यामितावत्त्वंसुस्थिराभव।इतिनासा
ध्वनाकरस्थपुष्पसंयुक्तंतेजोध्यात्वा।तत्पुष्पाणिकल्पितश्रीचक्रमध्यस्थमूर्त्तिमूर्ध्निनिक्षि
प्य।अंतःपूजितांदेवींतेजोमयींवहिःकल्पितमूर्त्तिप्रविष्टांपूर्वोक्तकामेश्वरांकनिलयांसा
पृ० ३३ब) वयवांध्यायन्स३श्रीमहात्रिपुरसुंदरिइहावाहिन्निभव१।४स३श्रीमहात्रिपुरसुंदरिइ
हतिष्ठतिष्ठ२।४स३श्रीम०हसन्निधेहि३।४स३श्रीम०हसन्निरुद्धस्व४।४स३श्रीम०हसन्मु
खीभव५।४स३श्रीम०हावगुंठितामवे६तिततन्मुद्रांप्रदर्श्य।वालावीजत्रयेणदेवतां
गेषुषडंगन्यासकरणेनतांसकलीकृत्य।अमृतीकृत्य।४क१४दिपिनीं०।अं+क्षं।इतिशं
खतोयेनदेवींत्रिःप्रोक्ष्य।श्रींह्रींक्लींहंगणपकालिकेसौंस३क्लींव्लींह्रींश्रीं॥इतिसंजीव
नीविद्ययादेवताहृदिजीवंनिवेश्य।देवताहृदयंस्पृशन्।पूर्वोक्तमनुप्राणप्रतिष्टांकुर्या
त्।अंयंचात्रोहः।कलासहितसुधादेवीपदस्थाने।आवृत्तिसहितमहात्रिपुरसुंदरी
पृ० ३४अ) ति।द्रांसर्वसंक्षोभिणीमुद्रांप्रदर्शयामि॥१॥द्रींस०विद्राविणीमु०॥२क्लींसर्वाकर्षिणीमु०३व्रूंस

3

वशंकरीमु०।४।सःसर्वोन्मादिनामु०॥५॥क्रोंस०महांकुर्शमु०।६।स्ख्फ्रेंसखेचरीमु०।७।ह्सौःसवी
जमुद्रा०ऐंस०योनिमु०९आंह्रींपाशमु०१क्रोक्रोंअंकुंशमु०२धंथंधनुर्मु०३द्रांद्रींक्लींव्लूंसः
यांशांलांवांसांवाणमु०॥४॥इतित्रयोदशमुद्राःप्रदर्श्य।४क१४महात्रिपुरसुंदरीपादुकां
पूजयामिनमितित्रिःपुष्पांजलिंदत्वा।४मू०महात्रि०कांपूजयामितर्पयामिनम॥इति
त्रिवारान्यूनंदेवतांपूर्ववत्।पुष्पाक्षतैःश्रीपात्रतीर्थलेशैश्चसंतर्प्यं।४मू०महात्रिपु
रसुंदर्यैनवरत्नखचितसिंहासनंपरिकल्पयामिनमः१।४मू०महा०स्वागतंय०२अर्घ्यं

8

पृ० ३४ब) पाद्यं४आचमनीयं५मधुपर्कं ६ पुनराचमनीय७।४मू०श्रींम०रिपादुकेपरिधायां
वत्रिपुरेदेवनिर्मिते।स्नानमंडपमायाहिस्नानार्थंशक्रदिगातं॥स्नानमंडपप्रवेशां

027

स्नानवस्त्रपरिधानं९रत्नासनोपवेशनं॥१०॥कर्पूर्लशकलैंर्दतधावनं.॥११॥सुगंधि
जलैर्गंडूषणं॥१२शुद्धजलेनमुखप्रक्षालनं।१३।आचमनी०।१४मुखप्रोंछनं०।१५।सुगं
धितैलमलकादिस्नानीयद्रव्याणि०।१६।महोपचाराभ्यंगं।१७।सुगंधिद्रव्यैःकेशशोधनं
०१८अंगोर्द्वर्तनं।१९उष्णोदकस्नानं०२०पंचामृतफलादिस्ता०२१वैदिकतांत्रिकमंत्रमं
त्रितेक्षुरसनालिकेलजलपनसाम्रादिविविधफलरसकपूरादिसुवासितदेवांगना
पृ० ३५अ) हृतनानातीर्थजलभृतसुवर्णकलशैःस्नानं०।२२आचमनीयं० २३स्वच्छवस्त्रेणकेशांगमा
र्जनं।२४।नवरत्नशोभितवृहस्पतिदैवतरक्तदुकूलं०।२५।उतरीयं०।२६आचमनीयं

7

सुवर्णरचितविष्णुदैवतयज्ञोपवीतं।२८।अलंकारमंडपेप्रवेशं।२९।रत्नासनोपवेशनं
।३०।मुकुटललाटाभरणकरर्णपूरहारग्रैवेयकांगुलीयकप्रालंविकारत्नसूत्राक्षराव
लीकर्णोतंसपार्श्वभूषणनखद्योतांगुलीछदकूटलंवार्धहारमृदुभारललंतिकां
गदकेयूरवलयवाहुवेष्टनसीमंतिकगंडभूषणभ्रूभूषणनाभिभूषणरत्नमाला
मणिमेखलाशृंखलादंतरत्नकर्णकनीवीरत्नजानुभूषणपादांगुलीयकनूपुरतु
पृ० ३५ब) छकपादकटकहंसकक्षुद्रघंटिकामुखपत्रवचूडारत्नताटंकनानाविधभूषणैरत्नंकर
णं०।३१।पादुकायुगमारुह्यपंचवाद्यपुरःसरंयागमंडपमायाहिपरिवारजनैस्सह।या
गमंडपप्रवेशंकामेश्वरांकोपवेशं० ३३गोरोचनाद्यष्टगंधैकर्पुरागरुकस्तूरीकुंकुम
विष्णुदैवतंगंधं०।३४।अक्षतं०।३५।पुष्पाणि०।३६।क्लींसुरभितेजसेस्वाहावनस्पतिर
सोत्पन्नोगंधाढ्योगंधुतमः।आघ्रेयःसर्वदेवानांधूपोयंप्रतिगृह्यतां।गंधर्वदैवतंधू
पं०।३७।सुप्रकाशोमहादीपःसर्वत्रतिमिरापहःसवाह्याभ्यंतरंज्योतिर्दीपोयंप्रतिगृ
ह्यतां।विष्णुदैवतंदीपं०।३८।देव्यग्रेपात्रस्वासनयोर्मध्येपूर्ववन्मंडलंकृत्वा।तत्राधा
पृ० ३६अ) रेनैवेद्यपात्रंविविधभक्ष्यभोज्ययुतंसंस्थाप्य।मू०वीक्ष्य१फटितिप्रोक्ष्य२फटितिपुष्पेण
संताड्य ३हुंइतिप्रोक्ष्य४।ओंजूंसःवौषटितिशंखतोयेनप्रेक्ष्य।चक्रंप्रदर्श्य।यंरंवं।
जपन्।नैवेद्यगतदोषस्यशोषणदाहनेनैवेद्यस्यचामृतीकरणंविभाव्य।मू०श्रीतीर्थे
नप्रोक्ष्य।अमृतीकरण।निर्विषीकरणेकृत्वाविष्णुदैवतायनैवेद्यायनमः।इतिनैवेद्यो
परिपुष्पंनिधाय।मू०त्रिःस३श्रींकामदुघेअमोघेवरदेविच्चेस्फुरस्फुरश्रींश्रींश्रींस्वाहा
ह्रींओंह४इतिकामधेनुविद्ययाभिमंत्र्य०पाद्यं०३९आचमनीयं०४०सांगायुधपरिवा
रायैसर्वात्मिकायैनैवेद्यं।४१।अमृतोपस्तरणमसिस्वाहा।इतिदेवीदक्षहस्तेउदकंस
पृ० ३६ब) मर्प्य।वामकरेणग्रासमुद्रांप्रदर्शयन्।दक्षकरेणप्राणादिमुद्रापंचकंप्रदर्शयन्नि
वेदयेत्।ऐंओंप्राणायस्वाहा१क्लींओंअपानायस्वाहा२सौःओंव्यानाय३ऐंक्लींसौःओं
उदानाय०४ओंसमानायः ५ कृतांजलिः४ऐंआत्मतत्वव्यापिकाश्रीमहात्रिपुरसुंदरि
तृप्यतु।४ क्लींविद्यातत्वाव्या०४सौःशिवतत्वव्या०४ ३सर्वतत्वव्या०चित्पात्रेसद्धविःसौख्यं
विविधानेकभक्षणं।निवेदयामितेदेविसानुगायैजुषाणतत्॥४२॥इतिप्रार्थ्यदेवतां
भुंजानांक्षणंध्यात्वा।मूलंदशधाप्रजप्य।४३।मातःसुवर्णपात्रस्यंकर्पूरादिसुवासितं।
जलंसुशीतलंस्वछंगृहाणपरमेश्वरी।मध्येमध्येपानीयं॥४४॥अमृतापिधानमसिस्वा
पृ० ३७अ) हेत्युतरापोशनं।देवीहस्ते०।हस्तप्रक्षालनं।४५।सुगंधिद्रव्यैकरोद्वर्तनं॥४६॥गंडूषणं।
४७।पादप्रक्षालनं०।४८आचमनीयं०।४९।फलं॥५०॥तांवूलदलकर्पूरपूगभागतरंगि
नं।संशोधितंसुगंधाद्यंतांबूलंप्रतिगृह्यतां।ताबूलं०।५१।श्रीमहात्रि०रीपादुकांपूजया
मिनिति।पुष्पांजलिंदत्वाक्लींनमस्कारः।अथावरणपूजाकृतांजलिः।संविन्मयेपरेदे
विपरामृतचरुप्रिये।अनुज्ञांत्रिपुरेदेहिपरिवारार्चनायमे।इत्यनुज्ञांप्रार्थ्य।श्रीपात्रात्
४मू०श्रीमहात्रि०रीपादु०मिनमःइतिविंदुचक्रेत्रिःसंतर्प्यसर्वाआवरणदेवताःस्वात्मदे
वताभिन्नाःमूलदेव्यभिमुखाध्यायन्तर्पयेत्।सर्वत्रमूलदेवतातर्पणंश्रीपात्रादिज्ञे
पृ० ३७ब) यं।ततःप्रतिपदादिपर्वांतपंचदशतियिषुपंचदशनित्याःशुक्लपक्षेकामेश्वर्यादिचि
त्रांताःकृष्णपक्षेचित्रादिकामेश्वर्यंताःक्षयतिथौनित्याद्वयं।वृद्धौएकांनित्यांदिनद्वये।उ
दयव्यापितिथिंज्ञात्वातततिथिनित्यांअष्टांगक्रमतःप्राप्तांदिननित्यामपिमूलदेव्यां
पूजयेत्ततःनित्यामंडलंत्रिकोणवामरेखाग्रमारभ्यदक्षरेखाग्रांतंकोणाग्राणिस्थि
ताःत्यज्यपंरिएकैकरेखायांपंचकंपात्रांतरगृहीतश्रीपात्रतिर्थेनतर्पयेत्मूलदेवीस
मानाकाराभरणायुधवसनाःध्यात्वा४अं३ओंन्नमःकामेश्वरीद्रछाकामफलप्रदे
सर्वसत्ववशंकरिसर्वजगन्क्षोभणकरिहुंहुंहुंद्रांद्रींक्लीव्लूंसःसौंक्लींऐं४६कामेश्व
पृ० ३८अ) रीनित्याश्रीपादुकांपूजयामितर्पयामिनमः१।४आंरोंभगभुगेभगिनिभोगोदरिभ
गांगेभगमालेभगावहेभ०गुह्येभ०योनिभ०निपातिनिसर्वभ०वशंकरिभ०रूपेनित्य
क्लिन्नेभ०स्वरूपेसर्वभगानिमेह्यानयवरदेरेतेसुरेतेभ०क्लिन्नेक्लिन्नद्रवेक्वेदयद्राव
यसर्वसत्वान्भगेश्वरिअमोघेभ०विच्चेक्षुभक्षोभयसर्वसत्वान्भगेश्वरिऐंव्लूंजंव्लूं
भेंव्लूंमेंब्लूंहेंव्लूंहेंक्लिन्नेसर्वाणिभगानिमेवशमानयश्रीह्स्क्लींह्रीं१४५भगमालि
नीनि०मं०२।४इंहींनित्यक्लिन्नेमददवेस्वाहा११नित्यक्लिन्नानि०३।४ईंओंक्रोंभ्रोंक्रोंच्रौं
छ्रौंज्रौंझ्रौंस्वाहा१०भेरुंडानि०४।४उंह्रींवह्निंवासिन्यैनम०८वह्निवासिनीनि०५।४उंओं
पृ० ३८ब) ह्रींफ्रेंसःनित्यक्लिन्नेमदद्रवेस्वाहा१४महाविद्येश्वरीनि०६।४ऋंह्रींशिवदूत्यैनमः

01

शिवदूतीनि०७।४ऋंओंह्रींहुंखेचछेक्षःस्त्रींहूंक्षेंह्रींफट्।१२त्वरितानि०८।४ऌं३कु
लसुंदरीनि०९।४ॡं३ह्स्क्लीऔंह्स्क्लींह्स्क्लौं०द्रांद्रींक्लींव्लूंसःसौःक्लींऐंनित्यानि०१०।४एंओंह्रींफ्रें
स्रूंआंह्रींक्रोंनित्यमदद्रवेहुंक्रों१५नीलपताकानि०११।४ऐंर्भ्म्यौंविजयानित्या

0

४ओंखोंसर्वमंगलायैनमः।९सर्वमंगगलानि।१३।४औंओंन्नमोभगवतिज्वा
लामालिनिदेविदेविसर्वभूतसंहारकारिकेजातवेदसिज्वलंतिज्वल२प्रज्वल२हुं
हुंरंरंरंहुंफट्स्वाहा५३ज्वालाज्वालामालिनीनि०१४।४अंक्वौंचित्रायैनमः।चित्रा
पृ० ३९अ) १५विंदौ।४अंःमू०त्रिपुरसुंदरीमहानित्या०४अंःह१२महासप्तदशीकलातीतानित्या

5

इतिनित्यामंडलंसंतर्प्य४मू०त्रिः।त्रिकोणाष्टकोणयोःपूर्वांतरालेतिर्यग्रेखात्रयंवि
भाव्य।तत्रगुरुपात्राद्गुरुमंडलंसंतर्पयेत्त्रिकोणसमीपरेवायां४ऐंदिव्यौघेभ्यःपरा
ख्येभ्योगुरुभ्योनमःइतिपुष्पांजलिंदत्वा।दक्षाद्युतरांतंपंक्त्याकारेण।पद्मासनासीन
न्श्वेतवर्णान्त्रिनेत्रान्चित्पुस्तकाभयवरकरान्०।ध्यात्वा४ऐंपरप्रकाशानंदनाथश्री
पा०१।५पराशिवानं+श्री+२।५पराशक्त्यांवा०३।५कौलेश्वरानं०४।५शुक्लादेव्यंबा५

04

कुलेश्वरांनं०६।५कामेश्वर्यंवा०७।५द्वितीयरेखायां।५सिद्धौघेभ्यःपारापराख्येभ्योगु
पृ० ३९ब) रुभ्योनमः।इतिपुष्पांजलिंदत्वा।५भोगानं०१।५क्लिंन्नानं०२।५समयानं०३।५सहजानं

5

।५अंत्यरेखायां५मानवौघेभ्योपराख्येभ्योगुरुभ्योनमःइतिपुष्पांजलिंदत्वा५ग
गनानं०१।५विश्वानं०२।५विमलानं०३।५मदनानं०४।५भुवनानं०५।५लीलानं०६

0

स्वात्माप्रियानं० ८ तत्रैवतृतीयरेखायांशिवादिस्वगुरुपर्यंतंअथवानवमगुरुमा
रभ्यस्वगुरुपर्यंतंअथवापरमेष्ठ्यादिगुहत्रयंततन्मंत्रेणसंतर्प्य।रेखात्रयसमष्टि
रूपंतेजोविभाव्यतत्रमहापादुकांसंतर्पयेत्।इतिगुरुमंडलपूजा।अथपुनःपात्रां
तरस्थितश्रीतीर्थेनषडंगादिनवावरणाद्याम्नायांतपूजा।त्रिकोणाद्वहिरग्नीशनिऋ
पृ० ४०अ) तिवायुकोणेषुपुरतोर्दिक्षुच।मूलदेवीसमानाकाराध्यात्वा।षडंगदेवताःपूजयेत्।इतः
परंसर्वत्रदक्षोर्ध्वाद्यधःपर्यंतमायुधध्यानं४ऐंसर्वज्ञाहृदयशक्तिःश्रीपादुकां०१।४क्लीं
नित्यतृप्ताशिरःश०२।४सौःअनादिवोधाशिखाशः३।४ऐंस्वतंत्राकवचशक्तिः४।४क्लीं
नित्यमलुप्तानेत्रशक्तिः५।४सौःअनंतास्त्रश०६विंदौमू०त्रिःसंतर्प्य।४मू०समस्तप्रक
टगुप्तगुप्ततरसंप्रदायकुलोतीर्णनिगर्भरहस्यातिरहस्यपरापररहस्ययोगिनीश्रीचक्र
पादुकेभ्योनमःइतियोगिनीसमष्टिविद्ययापुष्पांजलिंदत्वापुनःचतुरस्रत्रये४अंआंसौः
त्रैलोक्यमोहनचक्रायनमः इतिचतुरस्रेपुष्पांज०४चतुरस्राद्यरेखायैनमितिपुष्पां

4

पृ० ४०ब) शुक्लात्मकाद्यरेखायां अंकुशपाशपद्मद्वयकराःरक्तवर्णाशशिशेखराःध्यात्वा।पश्चि
मादिचतुर्दिक्षुद्वारदसे।४अंअणिमासिद्धिश्रीपादुकांपूजयामितर्पयामिनमः१

4

लंलघिमासि०२।४मंमहिमासि।३।४ईंइशित्वसि०४वायव्यादिकोणचतुष्टये।४वंवशि
त्वसि०।५।४प्रांप्राकाम्यसिः६।४भुंभुक्तिसि०७।४इंईच्छासि८।४पश्चिमनिऋतिमध्ये

4

।प्रांप्राप्तिसि०९।पूर्वेशानमध्ये४संसर्वकामसिद्धि०१०।४चतुरश्चमध्यरेखायैनमःइति
पुष्पां० रक्ताकारमध्यरेखायांपूर्ववदष्टदिक्षुरक्तोत्पलयुग्मंकपालयुग्मंचनीलवर्णवस्त्रा
भरणाः ध्यात्वाद्वारवामे४आंव्राह्मीश्रीदु०१।४ईंमाहेश्वरीश्री०२।४ऊंकौमारीश्री०३

4

पृ० ४१अ) ऋंवैष्णवीश्री०४।४ॡंवाराहीश्री०५।४ऐंमाहेंद्रीश्री०६।४औंचामुंडाश्रीं०७।४अःमहा
लक्ष्मी०८।४अंतश्चतुरश्ररेखायैनमः इतिपुष्पां०पीताकारतृतीयरेखायांपूर्वादिदि
क्षुअंकुशपाशौअधोहस्तविरचितस्वस्वमुद्राःरक्तवस्त्रादिकाध्यात्वाद्वारैषुमध्ये
४द्रांसर्वसंक्षोभिणीमुद्राश्री० १।४द्रींसर्वविद्रांकुशीमु०६।४क्लींसर्वाकषिणीमु०३

0

व्लूंसर्ववशंकरीमु०।४सःसर्वोन्मादिनीमु०५।४क्रोंसर्वमहांकुशामु०६।४ह्स्त्रैंह्स्क्लींह्स्क्लौंः
सर्वत्रिखंडामु०७।४ह्सौःसर्ववीजामु०८।४ह्स्ख्फ्रैंसर्वखेचरीमु०९।४ऐंसर्वयोनिमु

0

१०अणिमासिध्यग्रे।४अंआंसौःत्रिपुराचक्रेश्वरीश्री०चक्रेश्वरीवामे।४द्रांसर्वसंक्षो
पृ० ४१ब) भिणीद्राश्री०।दक्षिणे४अंअणिमासिद्धिश्री०पुरतः४प्रकटयोगिनीश्री०द्रांसर्वसंक्षो
भिणीमुद्रांप्रददर्शयामीतिप्रदर्श्यः गंधाद्यन्वितसामान्यर्घ्योदकंगृहीत्वा।४एतःप्र
कटयोगिन्यःत्रैलोक्यमोहनचक्रेसमुद्राःससिद्धयःसायुधाःसवाहनाःसपरिवाराःस
पूजिताःसंतर्पिताःसंतु॥इतिचक्रेश्वरीवामहस्तेसमर्प्यामू०महात्रिपुरसुंदरीपादु०त्रि०सं
तर्प्य।पुष्पांजलिमादाय।मू०महात्रिपुरसुंदरि।अभीष्टसिद्धिंमेदेहिशरणागतवत्सले।भ
क्त्यासमर्पयेतुभ्यंप्रथमावरणार्चनं।इतिमूलदेवीचरणयोदत्वा४प्रकटयोगिनीमपूरवायै
श्रीमहात्रिपुरसुंदर्यैनमः॥इतियोनिमुद्रयाप्रणमेत्॥इतिप्रथमावरणं॥४ऐंक्लींसौःसर्वा
पृ० ४२अ) शापरिपूरकचक्रायनमः।इतिषोडशदलेपुष्पांजलिंदत्वा।पश्चिमदलमारभ्यवामावर्त्तेन
।चंद्रनिभेषोडशदलेअंकुशपाशामृतपूर्णस्फटिकशवरांकितकराःशुक्लवर्णाःध्यात्वा४अं
कामाकर्षिणीनित्याकलाश्री०१।४आंवुध्याक०२।४इंअहंकाराक०३।४ईंशव्दाक०४।४उंस्प
र्शाक०५।४ऊंरूपाक०६।४ऋंरसाक०७।४ऋंगंधाराक०८।४ऌंचिताक०९।४द्लंधैर्याक०१०।४एं
स्मृत्याक०११।४ऐंनामाक०१२।४ओंवीजाक०१३।४औंआत्माक०१४।४अंअमृताक०१५।४अंःश
रीराक०१६।४कामाकर्षण्यग्रे।४ऐंक्लींसौःत्रिपुरेश्वरीचक्रेश्वरीश्री०।वामे४०द्रींसर्वविद्रावि
णीमु०दक्षे४लघिमासिःपुरतः४गुह्ययोगिनी०श्री०॥द्रींसर्वविद्रावणीमुद्रांप्रद०।गंधाद्युदकं
पृ० ४२ब) गृहीत्वा।४एताःगुप्तयोगिन्यःसर्वाश्यपूगपरिपूरकचक्रेसमुद्रा०सुंतु।इतिचक्रेश्वरीवामह
स्तेसमर्प्य।मू०महात्रि०त्रिःसंतर्प्य०पुष्पांजलिमादाय०।मू०महात्रि०रिअभीष्ट०द्वितीयावरणा
र्चनं।मूल०पु०त्वा०गुप्तयो०मेत्॥इतिद्वितीयावरणं॥४ह्रींक्लींसौःसर्वसंक्षोभणचक्रायनमः
इत्यष्टदलेपुष्पांज०।जपाकुसुमप्रभेष्टदलेअंकुशपाशपाशनीलरत्नाकलशनीलोत्प
लकाराःरक्तवर्णादिका।ध्यात्वा।पूर्वादिचतुर्दलेषु।४क०ङंअनंगकुसुमाश्री०१।४चं०ञं०अ

0

मेखलाश्री०२।४टं०णं०अं०मदनाश्री०३।४तं०नं०अ०मदनातुराश्री०।४आग्नेयादिदलचतुष्टये
।४पं०मं०अ०रेखाश्री०५।४यं०वंअ०वेगिनीश्री०६।४शं०हंअनंगांकुशाश्री०७।४लंक्षंअ०मालि
पृ० ४३अ) नीश्री०।८।४अनंगकुसुमाग्रे४ह्रींक्लींसौःत्रिपुसुंदरीचक्रेश्व०।वामे४क्लींसर्वाकर्षिणीमुद्राश्री

0

दक्षे०४महिमासिद्धिश्री०।पुरत०४गुप्ततरयोगिनीश्री०।क्लींसर्वाकर्षिणीमुद्रांप्रद०।गंधाद्युदकंगृ
हीत्वा४एताःगुप्ततरयोगिन्यःसर्वसंक्षोपणचक्रेसमुद्रा०संतु।इतिचक्रेश्वरीहस्तेसमर्प्य।मू

0

महात्रिपु०त्रिःसंतर्प्य।पुष्पां०जलिमाहाय।मू०महात्रि०रि०अभिष्ट०तृतीयावरणार्चनं।मूल०दे०र्दत्वा
४ गुप्ततयोगि०मेत्।इतितृतीयावरणं।४हैह्क्ल्लींह्सौःसर्वसौभाग्यदायकचक्रायनमः।इतिम
नुकोणेपुष्पां०देव्यग्रमारभ्यवामावर्तेनदाडिमकुसुमप्रभेचतुर्दशारेअंकुशपाशदर्पणामृ
तभरितनवरत्नपात्रकरारक्तवर्णादिकाध्यात्वा।४कंसर्वसंक्षोभिणीशक्ति०श्री०१।४खंसर्व
पृ० ४३ब) विद्राविणीश०२।४गर्वाकर्णिणीश०।३।४घंसर्वाह्लादिनीश०४।४ङंस०संमोहिनीश०५।४चंस०स्तं
भिनीश०।४छंस०जृंभिणीश०७।४जंस०वशकरीश०।८।४झंस०रंजनीश९।४ञंसर्वोन्मादिनी
श०।१०।४टंसर्वार्थसाधिनीश०।११।४ठंस०संपतिपूरणीश०१२।४डंस०मंत्रमयीश०१३।४ढंसर्व
द्वंद्वक्षयवंकरीश० १४।सर्वसंक्षोभिव्यग्रे।४हैह्स्क्लींह्सौःत्रिपुरवासिनीचकेश्व०वामे।४।ब्लूंस
र्ववशंकरीमुद्राश्री०दक्षे।४ईशित्वसिद्धिश्री०पुरतः४संप्रदाययोगि०।ब्लूंसर्ववशंकरीमुद्रांप्र
द०।गंधाद्युदकंगृहीत्वा।४।एताःसंप्रदाययोगिन्यःसर्वसौभाग्यदायकचक्रेसमुद्रा०संतु।इ
तिचक्रेश्वरीहस्तेसमर्प्य।मू०महात्रिपु०त्रिः।संतर्प्य।पुष्पांजलिमादाय॥मू०महात्रि०रिअभीष्ट

4

पृ० ४४अ) चतुर्थावरणार्चनं।इतिमूलदे०र्दत्वा।४संप्रदाययो०मेत्॥इतिचतुर्थावरणं॥४॥ह्सैंह्स्क्लींह्सौः
सर्वार्थसाधचक्रायनमः।इतिवाह्यदशकोणे।पुष्पां०।देव्यग्रमारभ्यवामावर्तेन।सिंदूराभेद
शारेअंकुशपाशोर्ध्वहस्ताभूषापेटांवीलसदधोहस्ताः ४ णंसर्वसिद्धिप्रदादेवीश्री०१

08

तंसःसपत्प्रदादे०२।४थंस०प्रियंकरीदे०३।४दंस०मंगलकारिणीदे०४।४धंस०कामप्रदा
दे०५।४नंस०दुःखविमोचिनीदे०६।४पंसःमृत्युप्रशमनीदे०७।४फूंस०विघ्नविनाशिनीदे

4

४वंस०सर्वांगसुंदरीदे०९।४भंस०सौभाग्यदायिनीदे०॥१०॥सर्वसिद्धिप्रदाग्रे४ह्सैंह्स्क्लींह्सौःत्रि
पुराश्रीचक्रेश्वरीश्री०वामे४सःसर्वोन्मादिनीमुद्राश्री०दक्षे४वशित्वसिद्धि०पुरतः४कुलो
पृ० ४४ब) तीर्णयोगिनी०।सःसर्वोन्मादिनीमुद्रांप्रद।गंधाद्युदकंगृहीत्वा।४।एताःकुलोतीर्णयोगिन्यःस
र्वार्थसाधकचक्रेसमुद्रांःसंत्वितिचक्रेश्वरीहस्तेसमर्प्य।मू०महा०त्रिःसंतर्प्य।पुष्पांजलिमादा
य।मू०अभीष्ट०पंचमावरणार्चनं।इतिमू०दे०र्दत्वा॥कुलोतीर्णयोगिनीमयूखायै०मेत्।इति
पंचमावरणं४ह्रींक्लींव्लेंसर्वरक्षाकरचक्रायनमः।इत्यंतर्दशकोणेपुष्पां०देव्यग्रमारभ्यवा
मावर्तेन।जपाकुसुमनिभेदशारेटंकपाशज्ञानवरकरावालार्कवर्णादिकाध्यात्वा।४मंस
र्वज्ञादेवीश्री०१।४यंस०शक्तिदे०।२।४रंसर्वैश्वर्यप्रदायिनीदे०३।४लंस०ज्ञानमयीदे०४।४वं
सःव्योधिविनाशिनीदे०५।४शंस०सर्वाधारस्वरूपादे०।६।४ षंसःपापहरादे०७।४सं०सर्वानं
दमयीदे०८।४हंस०रक्षास्वरूपिणीदे०९।४लंक्षंसर्वेप्सितफलप्रदादे० १०सर्वज्ञादेव्यग्रे

4

पृ० ४५अ) ह्रींक्लींव्लेंत्रिपुरामालिनीचक्रे०वामे४क्रोंसर्वमहांकुशामुद्राश्री०दक्षे४प्राकाम्यसिद्धि०पुरतः

5

निगर्भयोगिनी०क्रोंसर्वमहाकुशांमुद्रांगंधाद्युदकंगृहीत्वा४एताःनिगर्भयोगिन्यःसर्वर
क्षाकरचक्रेसमुद्रा०संत्वितिचक्रेश्वरीहस्तेसमर्प्य।मू०महात्रिपु०त्रिः।संतर्प्य।पुष्पांजलिमा
दाय।मू०अभीष्ट०षष्टावरणार्चनंइतिमूलेदे०र्दत्वानिगर्भयोगिनीमयूखायैश्रीमहा०मेति
तिषष्टावरणं४ह्रींश्रींसौःसर्वरोगहरचक्रायनमः इतिअष्टकोणेपुष्पांज०देव्यग्रमारभ्य
वामावर्तेन।पद्मरागप्रभेष्टारेपंचबाणधनुःपुस्तकवरकरारक्तवर्णादिकाध्यात्वा४अं०अः
र्व्लूंवशिनीवाग्देवताश्री०१।४कं४क्ल्ह्रींकामेश्वरीवा०२।४चं४व्लींमोदिनीवा०३।४टं४ह्मूंविम
लावा०४।४तं४ज्म्रींअरुणावा०५।४पं४ह्ल्व्यूंजपिनीवा०६।४यं३झ्म्मूंसर्वेश्वरीवा०७।४शं

मूल पाठ: saubhāgyakalpadrumaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc