कथासरित्सागर · अध्याय 2.6
% - - - व्। व् - व् - व्। व् व् - - - व् - -। व् - % शार्दूलविक्रीडित (12+7): चएसुर इन् चोम्पोउन्द् ओर् इन्चोर्रेच्त्?
% - -। - व् व् - व् -। व् व् व् - - -। व् - - व् - % शार्दूलविक्रीडित (12+7): चएसुर इन् चोम्पोउन्द् ओर् इन्चोर्रेच्त्?
% - - - व् व् -। व् - व्। व् व् -। - - व् -। - व् - % शार्दूलविक्रीडित (12+7)
% - - - व् व् - व् - व् व् व्। - - - व् - -। व् - % शार्दूलविक्रीडित (12+7): चएसुर इन् चोम्पोउन्द् ओर् इन्चोर्रेच्त्?
इति महाकविश्रीसोमदेवभट्टविरचिते कथासरित्सागरे कथामुखलम्बके पञ्चमस् तरङ्गः ।
षष्ठस् तरङ्गः ।
अथ विन्ध्यान्तरे तत्र वत्सराजस्य तिष्ठतः ।
पार्श्वं चण्डमहासेनप्रतीहारः समाययौ
% व् व्। - - व् -। - व्। % अ पथ्या
% - व् - - व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - व् व् - - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् - - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
स चागत्य प्रणम्यैनं राजानमिदमब्रवीत् ।
राजा चण्डमहासेनस्तव संदिष्टवानिदम्
% व्। - - -। व् - - -। % अ पथ्या
% - - व् व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - व् व् - - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् व्। - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
युक्तं वासवदत्ता यत्स्वयमेव त्वया हृता ।
तदर्थमेव हि मया त्वमानीत इहाभवः
% - -। - व् व् - -। - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् व् - -। व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् - व्। व्। व् -। % च् न-विपुला
% व् - - व्। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
संयतस्य च नैवेह दत्तैषा ते मया स्वयम् ।
नैवमस्मासु ते प्रीतिर्भवेदिति विशङ्किना
% - व् - व्। व्। - - व्। % अ पथ्या
% - - -। -। व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - - व्। -। - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् - व् व्। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तद् इदानीम् अविधिना ममास्य दुहितुर् यथा ।
न विवाहो भवेद् राजन् प्रतीक्षेथास् तथा मनाक्
% व्। व् - -। व् व् व् -। % अ न-विपुला
% व् - व्। व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व्। व् - -। व् -। - -। % च् पथ्या
% व् - - -। व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
गोपालको हि नचिरादत्रैवैष्यति मत्सुतः ।
स चास्याः स्वसुरुद्वाहं यथाविधि विधास्यति
% - - व् -। व्। व् व् - % अ न-विपुला, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - - - व् व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व्। - -। व् व् - - -। % च् पथ्या
% व् - व् व्। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
इतीमं वत्सराजाय संदेशमवधाय सः ।
तत्तद्वासवदत्तायै प्रतीहारो न्यवेदयत्
% व् - -। - व् - - व्। % अ पथ्या
% - - व् व् व् - व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - व् व् - - -। % च् पथ्या
% व् - - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
ततः सानन्दया साकं तया वासवदत्तया ।
हृष्टो वत्सेश्वरश्चक्रे कौशाम्बीगमने मनः
% व् -। - - व् -। - -। % अ पथ्या
% व् -। - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - - व् - - -। % च् पथ्या
% - - - व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
गोपालकस्यागमनं प्रतीक्षेथां युवामिह ।
तेनैव सह पश्चाच्च कौशाम्बीमागमिष्यथः
% - - व् - - व् व् -। % अ भ-विपुला
% व् - - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व्। व् व्। - - व्। % च् पथ्या
% - - - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
इत्युक्त्वा स्थापयामास स तत्रैव महीपतिः ।
श्वाशुरं तं प्रतीहारं स्वमित्त्रं च पुलिन्दकम्
% - - -। - व् - - व्। % अ पथ्या
% व्। - - व्। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् -। -। व् - - -। % च् पथ्या
% व् - -। व्। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
ततोनुयातो नागेन्द्रैः स्रवद्भिर्मदनिर्झरान् ।
अनुरागागतैर्विन्ध्यप्राग्भारैरिव जङ्गमैः
% व् - व् - -। - - -। % अ म-विपुला
% व् - - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् - - व् - - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - - - व् व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
तुरंगसैन्यसंघातखुराघातसशब्दया ।
स्तूयमान इवोत्क्रान्तबन्दिसन्दर्भया भुवा
% व् - व् - व् - - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् - - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - व्। व् - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
नभोविलङ्घिभिः सेनारजोराशिभिर् उद्धतैः ।
सपक्षभूभृदुल्लासशङ्कां कुर्वञ् शतक्रतोः
% व् - व् - व् -। - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् - - व् व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् - व् - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - -। - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
स प्रतस्थे ततो देव्या सह वासवदत्तया ।
स्वपुरीं र्पति राजेन्द्रः प्रातरेवापरे ऽहनि
% -। व् - -। व् -। - -। % अ पथ्या
% व् व्। - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् -। व् व्। - - -। % च् पथ्या
% - व् - - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
ततश्च दिवसैर्द्वित्रैर्विषयं तमवाप्य सः ।
विशश्राम निशामेकां रुमण्वन्मन्दिरे नृपः
% व् - व्। व् व् - - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् व् -। व् व् - व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - - व्। व् - - -। % च् पथ्या
% व् - - - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
अन्येद्युस्तां च कौशाम्बीं चिरात्प्राप्तमहोत्सवः ।
मार्गोत्सुकोन्मुखजनां प्रविवेश प्रियासखः
% - - - -। व्। - - -। % अ पथ्या
% व् - - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - व् व् व् -। % च् न-विपुला
% व् व् - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तदा च स्त्रीभिरारब्धमङ्गलस्नानमण्डना ।
चिरादुपागते पत्यौ बभौ नारीव सा पुरी
% व् -। -। - व् - - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् - व् -। - -। % च् पथ्या
% व् -। - - व्। -। व् - % द् चोर्रेच्त्
ददृशुश्चात्र पौरास्तं वत्सराजं वधूसखम् ।
प्रशान्तशोकाः शिखिनः सविद्युतमिवाम्बुदम्
% व् व् - - व्। - - -। % अ पथ्या
% - व् - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् - -। व् व् -। % च् भ-विपुला
% व् - व् व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
हर्म्याग्रस्थाश्च पिदधुः पौरनार्यो मुखैर्नभः ।
व्योमगङ्गातटोत्फुल्लहेमाम्बुरुहविभ्रमैः
% - - - - व्। व् व् -। % अ न-विपुला
% - व् - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - - व् - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - - व् व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
ततः स्वं राजभवनं वत्सराजो विवेश सः ।
नृपश्रियेवापरया सह वासवदत्तया
% व् -। -। - व् व् व् -। % अ न-विपुला
% - व् - -। व् - व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् - - व् व् -। % च् भ-विपुला
% व् व्। - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
सेवागतनृपाकीर्णं मागधोद्गीतमङ्गलम् ।
सुप्तप्रबुद्धमिव तद्रेजे राजगृहं तदा
% - - व् व् व् - - -। % अ पथ्या
% - व् - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - व् व् व्। - % च् न-विपुला, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - -। - व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
अथ वासवदत्ताया भ्राता गोपालको ऽचिरात् ।
आययौ सह कृत्वा तौ प्रतीहारपुलिन्दकौ
% व् व्। - व् व् - - -। % अ पथ्या
% - -। - - व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् -। व् व्। - -। -। % च् पथ्या
% व् - - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
कृतप्रत्युद्गमं राज्ञा तमानन्दमिवापरम् ।
प्राप वासवदत्ता सा प्रहर्षोत्फुल्ललोचना
% व् - - - व् -। - -। % अ पथ्या
% व् - - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व्। - व् व् - -। -। % च् पथ्या
% व् - - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अमुं भ्रातरमेतस्याः पश्यन्त्या मा स्म भूत्त्रपा ।
इत्य् एव तस्यास् तत्कालं रुरोधाश्रु विलोचने
% व् -। - व् व् - - -। % अ पथ्या
% - - -। -। व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% -। - व्। - -। - - -। % च् म-विपुला
% व् - - व्। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
पितृसंदेशवाक्यैश्च तेन प्रोत्साहिताथ सा ।
मेने कृतार्थमात्मानं स्वजनेन समागतम्
% व् व् - - व् - - व्। % अ पथ्या
% - -। - - व् - व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। व् - व् - - -। % च् पथ्या
% व् व् - व्। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
ततो यथावद्ववृते तस्या वत्सेश्वरस्य च ।
व्यग्रो गोपालको ऽन्येद्युस्तत्रोद्वाहमहोत्सवे
% व् -। व् - - व् व् -। % अ भ-विपुला
% - -। - - व् - व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - - व् -। - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - - - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
रतिवल्लीनवोद्भिन्नमिव पल्लवमुज्ज्वलम् ।
पाणिं वासवदत्तायाः सो ऽथ वत्सेश्वरो ऽग्रहीत्
% व् व् - - व् - - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् व्। - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - व् व् - - -। % च् पथ्या
% -। व्। - - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
सापि प्रियकरस्पर्शसान्द्रानन्दनिमीलिता ।
सकम्पस्वेददिग्धाङ्गी गाढरोमाञ्चचर्चिता
% - -। व् व् व् - - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - - - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - - - व् - - -। % च् पथ्या
% - व् - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
सुसंमोहनवायव्यवारुणास्त्रैर्निरन्तरैः ।
विद्वेव पुष्पचापेन तत्क्षणं समलक्ष्यत
% व् - - व् व् - - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व्। - व् - - व्। % च् पथ्या
% - व् -। व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
दृशि धूमाभिताम्रायां तस्या वह्निप्रदक्षिणे ।
मदिरा मदमाधुर्यसूत्रपातमिवाकरोत्
% व् व्। - - व् - - -। % अ पथ्या
% - -। - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् -। व् व् - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
गोपालकार्पितै रत्नै राज्ञां चोपायनैस्तदा ।
पूर्णकोषो दधौ सत्यां वत्सेशो राजराजताम्
% - - व् - व् -। - -। % अ पथ्या
% - -। - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - -। व् -। - -। % च् पथ्या
% - - -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
निर्वर्तितविवाहौ तावादौ लोकस्य चक्षुषि ।
वधूवरौ विविशतुः पश्चात्स्वे वासवेश्मनि
% - - व् व् व् - -। - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - -। - - व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् -। व् व् व् -। % च् न-विपुला
% - - -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अथ संमानयामास पट्टबन्धादिन स्वयम् ।
निजोत्सवे वत्सराजो गोपालकपुलिन्दकौ
% व् व्। - - व् - - व्। % अ पथ्या
% - व् - - व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् -। - व् - -। % च् र-विपुला
% - - व् व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
राज्ञां संमाननार्थं च पौराणां च यथोचितम् ।
यौगन्धरायणस्तेन रुमण्वांश्च न्ययुज्यत
% - -। - - व् - -। व्। % अ पथ्या
% - - -। व्। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - व् - - व्। % च् पथ्या
% व् - - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
ततो ऽब्रवीद्रुमण्वन्तमेवं यौगन्धरायणः ।
राज्ञा कष्टे नियुक्तौ स्वो लोकचित्तं हि दुर्ग्रहम्
% व् -। व् - व् - - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - -। - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - -। व् - -। -। % च् पथ्या
% - व् - -। व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
अरञ्जितश्च बालो ऽपि रोषमुत्पादयेद्ध्रुवम् ।
तथा चा शृण्विमां बाल विनष्टककथां सखे
% व् - व् - व्। - -। व्। % अ पथ्या
% - व् - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् -। -। - व् -। - व्। % च् पथ्या
% व् - व् व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
बभूव रुद्रशर्माख्यः कश्चन ब्राह्मणः पुरा ।
बभूवतुश्च तस्य द्वे गृहिण्यौ गृहमेधिनः
% व् - व्। - व् - - -। % अ पथ्या
% - व् -। - व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् - व्। - -। -। % च् पथ्या
% व् - -। व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
एका सुतं प्रसूयैव तस्य पञ्चत्वमाययौ ।
तत्सुतो ऽपरमातुश्च हस्ते तेनार्पितो ऽथ सः
% - -। व् -। व् - - व्। % अ पथ्या
% - व्। - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् -। व् व् - - व्। % च् पथ्या
% - -। - - व् -। व्। - % द् चोर्रेच्त्
सा च किंचिद्विवृद्धस्य रूक्षं तस्याशनं ददौ ।
सो ऽपि तेनाभवद्बालो धूसराङ्गः पृथूदरः
% -। व्। - - व् - - व्। % अ पथ्या
% - -। - - व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% -। व्। - - व् - - -। % च् पथ्या
% - व् - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
मातृहीनस्त्वयायं मे कथं शिशुरुपेक्षितः ।
इति तामपरां पत्नीं रुद्रशर्माथ सो ऽभ्यधात्
% - व् - - व् - -। -। % अ पथ्या
% व् -। व् व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व्। - व् व् -। - -। % च् पथ्या
% - व् - - व्। -। व् - % द् चोर्रेच्त्
सेव्यमानो ऽपि हि स्नेहैरीदृगेव किमप्यसौ ।
किं करोम्यहमस्येति साप्येवं पतिमब्रवीत्
% - व् - -। व्। -। - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - व्। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% -। व् - व् व् - - व्। % च् पथ्या
% - - -। व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
नूनमेवंस्वभावो ऽयमिति मेने च स द्विजः ।
स्त्रीणामलीकमुग्धं हि वचः को मन्यते मृषा
% - व् - - व् - -। व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् व्। - -। व्। -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - व् - -। व्। % च् पथ्या
% व् -। -। - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
बाल एव विनष्टो ऽयमिति बालविनष्टकः ।
नाम्ना स बालकस्तत्र संवृत्तो ऽभूत्पितुर्गृहे
% - व्। - व्। व् - -। व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् व्। - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। व्। - व् - - व्। % च् पथ्या
% - - -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
असावपरमाता मां कदर्थयति सर्वदा ।
वरं प्रतिक्रियां कांचित्तदेतस्याः करोम्यहम्
% व् - व् व् व् - -। -। % अ पथ्या
% व् - व् व् व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् -। व् - व् -। - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् - - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
इति संचिन्तयामास सो ऽथ बालविनष्टकः ।
व्यतीतपञ्चवर्षो ऽपि वयसा बत बुद्धिमान्
% व् व्। - - व् - - व्। % अ पथ्या
% -। व्। - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् - व् - -। व्। % च् पथ्या
% व् व् -। व् व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
अथागतं राजकुलाज्जगाद पितरं रहः ।
तात द्वौ मम तातौ स्त इत्यविस्पष्टया गिरा
% व् - व् -। - व् व् - % अ भ-विपुला, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् - व्। व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। -। व् व्। - -। व्। % च् पथ्या
% - व् - - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
एवं प्रत्यहमाह स्म स बालः सो ऽपि तत्पिता ।
तां सोपपतिमाशङ्क्य भार्यां स्पर्शे ऽप्यवर्जयत्
% - -। - व् व् - -। व्। % अ पथ्या
% व्। - -। -। व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% -। - व् व् व् - - व्। % च् पथ्या
% - -। - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
सापि दध्यौ विना दोषं कस्मान्मे कुपितः पतिः ।
किंचिद्बालविनष्टेन कृतं किंचिद्भवेदिति
% - व्। - -। व् -। - -। % अ पथ्या
% - - -। व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - व् व् - - व्। % च् पथ्या
% व् -। - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
सादरं स्नपयित्वा च दत्त्वा स्निग्धं च भोजनम् ।
कृत्वोत्सङ्गे च पप्रच्छ सा तं बालविनष्टकम्
% - व् -। व् व् - -। व्। % अ पथ्या
% - -। - -। व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - -। व्। - - व्। % च् पथ्या
% -। -। - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
पुत्र किं रोषितस्तातो रुद्रशर्मा त्वया मयि ।
तच्छ्रुत्वैव स तां बालो जगादापरमातरम्
% - व्। -। - व् - - -। % अ पथ्या
% - व् - -। व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - व्। व्। -। - -। % च् पथ्या
% व् - - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अतो ऽधिकं ते कर्तास्मि न चेदद्यापि शाम्यसि ।
स्वपुत्रपोषिणी कस्मात्त्वं मां क्लिश्नासि सर्वदा
% व् -। व् -। -। - - व्। % अ म-विपुला
% व्। - - - व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् - व् -। - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% -। -। - - व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
तच्छ्रुत्वा प्रणता सा तं बभाषे शपथोत्तरम् ।
पुनर्नैवं करिष्यामि तत्प्रसादाय मे पतिम्
% - - -। व् व् -। -। -। % अ पथ्या
% व् - -। व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - - -। व् - - व्। % च् पथ्या
% - व् - - व्। -। व् - % द् चोर्रेच्त्
ततः स बालो ऽवादीत्तां तर्ह्यायातस्य मत्पितुः ।
आदर्शं दर्शयत्वेका त्वच्चेटी वेद्म्यहं परम्
% व् -। व्। - -। - - -। % अ म-विपुला
% - - - - व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - -। - व् - - -। % च् पथ्या
% - - -। - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
तथेत्युक्त्वा तया चेटी नियुक्ता रुद्रशर्मणः ।
आगतस्य क्षणात्तस्य दर्शयामास दर्पणम्
% व् - - -। व् -। - -। % अ पथ्या
% व् - -। - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - -। व् - - व्। % च् पथ्या
% - व् - - व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
तत्र तस्यैव तत्कालं प्रतिबिम्बं स दर्शयन् ।
सो ऽयं द्वितीयस् तातो मे तातेत्याह स्म बालकः
% - व्। - - व्। - - -। % अ पथ्या
% व् व् - -। व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% -। -। व् - -। - -। -। % च् म-विपुला
% - - - -। व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
तच्छ्रुत्वा विगताशङ्कस्तामकारणदूषिताम् ।
पत्नीं प्रति प्रसन्नो ऽभूद्रुद्रशर्मा तदैव सः
% - - -। व् व् - - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। व् -। व् - -। - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - -। व् - व्। - % द् चोर्रेच्त्
एवमुत्पादयेद्दोषं बालो ऽपि विकृतिं गतः ।
तदयं रञ्जनीयो नः सम्यक्परिकरो ऽखिलः
% - व् - - व् - - -। % अ पथ्या
% - -। व्। व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् -। - व् - -। -। % च् पथ्या
% - - व् व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
इत्युक्त्वा सरुमण्वत्कः सो ऽथ यौगन्धरायणः ।
सर्वं संमानयामास वत्सराजोत्सवे जनम्
% - - -। व् व् - - -। % अ पथ्या
% -। व्। - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - - व् - - व्। % च् पथ्या
% - व् - - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
तथा च राजलोकं तौ रञ्जयामासतुर्यथा ।
मदेकप्रवणावेताविति सर्वो ऽप्यमन्यत
% व् -। व्। - व् - -। -। % अ पथ्या
% - व् - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - - व् व् - - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् व्। - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तौ चाप्यपूजयद्राजा सचिवौ स्वकरार्पितौः ।
वस्त्राङ्गरागाभरणैर्ग्रामैश्च सवसन्तकौ
% -। - व् - व् - - -। % अ पथ्या
% व् व् -। व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - - व् व् - % च् भ-विपुला, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - - व्। व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
कृतोद्वाहोत्सवः सो ऽथ युक्तो वत्सेश्वरस्तया ।
मनोरथफलान्येव मेने वासवदत्तया
% व् - - - व् -। -। व्। % अ पथ्या
% - -। - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् व् व् - - व्। % च् पथ्या
% - -। - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
चिरादुन्मुद्रितः स्नेहात्को ऽप्यभूत्सततं तयोः ।
निशान्तक्लिष्टिचक्राह्वरीतिहृद्यो रसक्रमः
% व् - - - व् -। - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% -। व् - व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - - - व् - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
यथा यथा च दंपत्योः प्रौढिं परिचयो ययौ ।
तयोस्तथा तथा प्रेम नवीभावमिवाययौ
% व् -। व् -। व्। - - -। % अ पथ्या
% - -। व् व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् -। व् -। - व्। % च् पथ्या
% व् - - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
गोपालको ऽथ विवाहकर्तुः संदेशतः पितुः ।
प्रययौ शीघ्रमावृत्तिं वत्सराजेन याचितः
% - - व् -। व्। व् - व् % अ स-विपुला, इन्चोर्रेच्त्? पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - -। - - व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् -। - व् - - -। % च् पथ्या
% - व् - - व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
सो ऽपि वत्सेश्वरो जातु चपलः पूर्वसंगताम् ।
गुप्तं विरचितां नाम भेजे ऽन्तःपुरचारिकाम्
% -। व्। - - व् -। - व्। % अ पथ्या
% व् व् -। - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। व् व् व् -। - व्। % च् पथ्या
% - -। - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तद्गोत्रस्खलितो देवीं पादलग्नः प्रसादयन् ।
लेभे सुभगसाम्राज्यमभिषिक्तस्तदश्रुभिः
% - - - व् व् -। - -। % अ पथ्या
% - व् - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। व् व् व् - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् व् - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
किं च बन्धुमतीं नाम राजपुत्रीं भुजार्जिताम् ।
गोपालकेन प्रहितां कन्यां देव्या उपायनम्
% -। व्। - व् व् -। - व्। % अ पथ्या
% - व् - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - -। व् व् -। % च् भ-विपुला
% - -। - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तया मञ्जुलिकेत्येव नाम्नान्येनैव गोपिताम् ।
अपरामिव लावण्यजलधेरुद्गतां श्रियम्
% व् -। - व् व् - - व्। % अ पथ्या
% - - - - व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् - व् व्। - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् व् - - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
वसन्तकसहायः सन्दृष्ट्वोद्यानलतागृहे ।
गान्धर्वविधिना गुप्तमुपयेमे स भूपतिः
% व् - व् व् व् - -। - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - - - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् व् व् -। - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् व् - -। व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
तच्च वासवदत्तास्य ददर्श निभृतस्थिता ।
प्रचुकोप च बद्ध्वा च सा निनाय वसन्तकम्
% - व्। - व् व् - - व्। % अ पथ्या
% व् - व्। व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् - व्। व्। - -। व्। % च् पथ्या
% -। व् - व्। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
ततः प्रव्राजिकां तस्याः सखीं पितृकुलागताम् ।
स सांकृत्यायनीं नाम शरणं शिश्रिये नृपः
% व् -। - - व् -। - -। % अ पथ्या
% व् -। व् व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व्। - - - व् -। - व्। % च् पथ्या
% व् व् -। - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
सा तां प्रसाद्य महिषीं तया सैव कृताज्ञया ।
ददौ बन्धुमतीं राज्ञे पेशलं हि सतीमनः
% -। -। व् - व्। व् व् -। % अ न-विपुला
% व् -। - व्। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् -। - व् व् -। - -। % च् पथ्या
% - व् -। व्। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
ततस्तं बन्धनाद्देवी सा मुमोच वसन्तकम् ।
स चागत्याग्रतो राज्ञीं हसन्निति जगाद ताम्
% व् - -। - व् - - -। % अ पथ्या
% -। व् - व्। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व्। - - - व् -। - -। % च् पथ्या
% व् - व् व्। व् - व्। - % द् चोर्रेच्त्
बन्धुमत्यापराद्धं च किं मया देवि ते कृतम् ।
डुण्डुभेषु प्रहरथ क्रुद्धा यूयम् अहीन् प्रति
% - व् - - व् - -। व्। % अ पथ्या
% -। व् -। - व्। -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - -। व् व् व् -। % च् न-विपुला
% - -। - व्। व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
एतत्त्वमुपमानं मे व्याचक्ष्वेति कुतूहलात् ।
देव्या पृष्टस्तया सो ऽथ पुनराह वसन्तकः
% - - व् व् व् - -। -। % अ पथ्या
% - - - व्। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - - व् -। -। व्। % च् पथ्या
% व् व् - व्। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
पुरा कोऽपि रुरुर्नाम मुनिपुत्रो यदृच्छया ।
परिभ्रमन् ददर्शैकां कन्याम् अद्भुतदर्शनाम्
% व् -। - व्। व् - - व्। % अ पथ्या
% व् व् - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् -। व् - - -। % च् पथ्या
% - -। - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
विद्याधरात्समुत्पन्नां मेनकायां द्युयोषिति ।
स्थूलकेशेन मुनिना वर्धितामाश्रमे निजे
% - - व् - व् - - -। % अ पथ्या
% - व् - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - - व्। व् व् -। % च् न-विपुला
% - व् - - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
सा च प्रमद्वरानाम दृष्टा तस्य रुरोर्मनः ।
जहार सो ऽथ गत्वा तां स्थूलकेशादयाचत
% -। -। व् - व् - - व्। % अ पथ्या
% - -। - व्। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व्। -। व्। - -। -। % च् पथ्या
% - व् - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
स्थूलकेशो ऽपि तां तस्मै प्रतिशुश्राव कन्यकाम् ।
आसन्ने च विवाहे तामकस्माद्दष्टवानहिः
% - व् - -। व्। -। - -। % अ पथ्या
% व् व् - - व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - -। व्। व् - -। - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् - - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
ततो विषण्णहृदयः शुश्रावेमां गिरं दिवि ।
एतां क्षीणायुषं ब्रह्मन्स्वायुषो ऽर्धेन जीवय
% व् -। व् - व् व् व् -। % अ न-विपुला
% - - - -। व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - - व् -। - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् -। - व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
तच्छ्रुत्वा स ददौ तस्यै तदैवार्धं निजायुषः ।
प्रत्युज्जिजीव सा तेन सो ऽपि तां परिणीतवान्
% - - -। व्। व् -। - -। % अ पथ्या
% व् - - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - व्। -। - व्। % च् पथ्या
% -। व्। -। व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अथ क्रुद्धो रुरुर्नित्यं यं यं सर्पं ददर्श सः ।
तं तं जघान भार्या मे दष्टामीभिर्भवेदिति
% व् -। - -। व् - - -। % अ पथ्या
% -। -। - -। व् - व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% -। -। व् - व्। - -। -। % च् पथ्या
% - - - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अथैकस् तं जिघांसन्तं मर्त्यवाचाह डुण्डुभः ।
अहिभ्यः कुपितो ब्रह्मन् हंसि त्वं डुण्डुभान् कथम्
% व् - -। -। व् - - -। % अ पथ्या
% - व् - - व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - -। व् व् -। - -। % च् पथ्या
% - -। -। - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
अहिना ते प्रिया दष्टा विभिन्नौ चाहिडुण्डुभौ ।
अहयः सविषाः सर्वे निर्विषा डुण्डुभा इति
% व् व् -। -। व् -। - -। % अ पथ्या
% व् - -। - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् -। व् व् -। - -। % च् पथ्या
% - व् -। - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
तच्छ्रुत्वा प्रत्यवादीत्तं सखे को नु भवानिति ।
डुण्डुभो ऽप्यवदद्ब्रह्मन्नहं शापच्युतो मुनिः
% - - -। - व् - - -। % अ पथ्या
% व् -। -। व्। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् -। व् व् - - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् -। - - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
भवत्संवादपर्यन्तः शापो ऽयम् अभवच् च मे ।
इत्य् उक्त्वान्तर्हिते तस्मिन् भूयस् तान् नावधीद् गुरुः
% व् - - - व् - - -। % अ पथ्या
% - -। व्। व् व् -। व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% -। - - - व् -। - -। % च् पथ्या
% - -। -। - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
तदेतदुपमानाय तव देवि मयोदितम् ।
डुण्डुभेषु प्रहरथ क्रुद्धा यूयमहिष्विति
% व् - व् व् व् - - व्। % अ पथ्या
% व् व्। - व्। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - -। व् व् व् -। % च् न-विपुला
% - -। - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
एवमभिधाय वचनं सनर्महासं वसन्तके विरते ।
वासवदत्ता तं प्रति तुतोष पार्श्वे स्थितां पत्युः
% - व् व् व् - व्। व् व् -। व् - व् - -। व् - व् -। व् व् - %
% - व् व् - -। -। व् व्। व् - व्। - -। व् -। - - % आर्या (30+27 मोरए): पथ्या
इति मधुमधुराणि वत्सराजश्
चरणगतः कुपितानुनाथनानि ।
सततमुदयनश्चकार देव्या
विविधवसन्तककौशलानि कामी
% व् व्। व् व् व् व् - व्। - व् - - %
% व् व् व् व् -। व् व् - व् - व् - - % अर्धसम: पुष्पिताग्रा (12, 13)
% व् व् व् व् व् व् - व् - व्। - - %
% व् व् व् व् - व् व् - व् - व्। - - % अर्धसम: पुष्पिताग्रा (12, 13)
रसना मदिरारसैकसक्ता
कलवीणारवरागिणी श्रुतिश्च ।
दयितामुखनिश्चला च दृष्टिः
सुखिनस् तस्य सदा बभूव राज्ञः
मूल पाठ: Kathāsaritsāgara · Edition: Durgaprasad and Parab, Bombay : Nirnaya-Sagar Press 1915 · Data entry James Mallinson Elena Artesani Rabi Acharya Nirajan Kafle Tyler Neill · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0