कथासरित्सागर · अध्याय 2.1
% व् -। व् व् व् - व् - व् व् व् - व् - - व् - % पृथ्वी (8+9): चएसुर इन् चोम्पोउन्द् ओर् इन्चोर्रेच्त्?
% व् -। व् व्। व् - व् -। व् व् व् - व् - - व् - % पृथ्वी (8+9)
% व् - व्। व् व् - व्। -। व् व् व् - व् - - व् - % पृथ्वी (8+9)
% व् -। व् व् व्। - व् -। व् व्। व् - व् - - व्। - % पृथ्वी (8+9)
प्रथमस् तरङ्गः ।
गौरीनवपरिष्वङ्गे विभोः स्वेदाम्बु पातु वः ।
नेत्राग्निभीत्या कामेन वारुणस्त्रमिवाहितम्
% - - व् व् व् - - -। % अ पथ्या
% व् -। - - व्। - व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - -। - - व्। % च् म-विपुला
% - व् - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
कैलासे धूर्जटेर्वक्त्रात्पुष्पदन्तं गणोत्तमम् ।
तस्माद्वररुचीभूतात्काणभूतिं च भूतले
% - - -। - व् - - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् व् व् - - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - -। व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
काणभूतेर्गुणाढ्यं च गुणाढ्यात्सातवाहनम् ।
यत्प्राप्तं शृणुतेदं तद्विद्याधरकथाद्भुतम्
% - व् - - व् - -। व्। % अ पथ्या
% व् - - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - -। व् व् - -। - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - - व् व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अस्ति वत्स इति ख्यातो देशो दर्पोपशान्तये ।
स्वर्गस्य निर्मितो धात्रा प्रतिमल्ल इव क्षितौ
% - व्। - व्। व् -। - -। % अ पथ्या
% - -। - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व्। - व् -। - -। % च् पथ्या
% व् व् - व्। व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
कौशाम्बी नाम तत्रास्ति मध्यभागे महापुरी ।
लक्ष्मीविलासवसतिर्भूतलस्येव कर्णिका
% - - -। - व्। - - व्। % अ पथ्या
% - व् - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - व् व् व् - % च् न-विपुला, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - - व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
तस्यां राजा शतानीकः पाण्डवान्वयसंभवः ।
जनमेजयपुत्रो ऽभूत्पौत्रो राज्ञः परीक्षितः
% - -। - -। व् - - -। % अ पथ्या
% - व् - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् - व् व् - -। - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - -। - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अभिमन्युप्रपौत्रश्च यस्यादिपुरुषो ऽर्जुनः ।
त्रिपुरारिभुजस्तम्भदृष्टदोर्दण्डविक्रमः
% व् व् - - व् - - व्। % अ पथ्या
% - - व् व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् - व् व् - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
कलत्रं भूरभूत्तस्य राज्ञी विष्णुमती तथा ।
एका रत्नानि सुषुवे न तावदपरा सुतम्
% व् - -। - व् - - व्। % अ पथ्या
% - -। - व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - - व्। व् व् -। % च् न-विपुला
% व्। - व् व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
एकदा मृगयासङ्गाद्भ्राम्यतश्चास्य भूपतेः ।
अभूच्छाण्डिल्यमुनिना समं परिचयो वने
% - व् -। व् व् - - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - - व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - - - व् व् व् -। % च् न-विपुला
% व् -। व् व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
सो ऽस्य पुत्रार्थिनो राज्ञः कौशाम्बीमेत्य साधितम् ।
मन्त्रपूतं चरुं राज्ञीं प्राशयन्मुनिसत्तमः
% -। व्। - - व् -। - -। % अ पथ्या
% - - - - व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - -। व् -। - -। % च् पथ्या
% - व् - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
ततस्तस्य सुतो जज्ञे सहस्रानीकसंज्ञकः ।
शुशुभे स पिता तेन विनयेन गुणो यथा
% व् - - व्। व् -। - -। % अ पथ्या
% व् - - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् -। व्। व् -। - व्। % च् पथ्या
% व् व् - व्। व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
युवराजं क्रमात्कृत्वा शतानीको ऽथ तं सुतम् ।
संभोगैरेव राजाभून्न तु भूभारचिन्तनैः
% व् व् - -। व् - - -। % अ पथ्या
% व् - - -। व्। -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - - व्। - - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व्। व्। - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अथासुरैः समं युद्धे प्राप्ते साहायकेच्छया ।
दूतस्तस्मै विसृष्टो ऽभूद्राज्ञे शक्रेण मातलिः
% व् - व् -। व् -। - -। % अ पथ्या
% - -। - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - -। व् - -। - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - -। - - व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
ततो युगंधराख्यस्य हस्ते धूर्यस्य मन्त्रिणः ।
सुप्रतीकाभिधानस्य मुख्यसेनापतेश्च सः
% व् -। व् - व् - - व्। % अ पथ्या
% - -। - - व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - - व् - - व्। % च् पथ्या
% - व् - - व् - व्। - % द् चोर्रेच्त्
समर्प्य पुत्रं राज्यं च निहन्तुमसुरान्रणे ।
शक्रान्तिकं शतानीकः सह मातलिना ययौ
% व् - व्। - -। - -। व्। % अ म-विपुला
% व् - व् व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् -। व् - - -। % च् पथ्या
% व् व्। - व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
असुरान् यमदंष्ट्रादीन् बहून् पश्यति वासवे ।
हत्वा तत्रैव सङ्ग्रामे प्राप मृत्युं स भूपतिः
% व् व् -। व् व् - - -। % अ पथ्या
% व् -। - व् व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - - व्। - - -। % च् पथ्या
% - व्। - -। व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
मातल्यानीतदेहं च देवी तं नृपमन्वगात् ।
राजलक्ष्मीश्च तत्पुत्रं सहस्रानीकमाश्रयत्
% - - - - व् - -। व्। % अ पथ्या
% - -। -। व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - - व्। - - -। % च् पथ्या
% व् - - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
चित्रं तस्मिन्समारूढे पित्र्यं सिंहासनं नृपे ।
भरेण सर्वतो राज्ञां शिरांसि नतिमाययुः
% - -। - - व् - - -। % अ पथ्या
% - -। - - व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व्। - व् -। - -। % च् पथ्या
% व् - व्। व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
ततः शक्रः सुहृत्पुत्रं विपक्षविजयोत्सवे ।
स्वर्गं सहस्रानीकं तं निनाय प्रेष्य मातलिम्
% व् -। - -। व् - - -। % अ पथ्या
% व् - व् व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। व् - - - -। -। % च् म-विपुला, चएसुर अfतेर् 5थ् स्य्ल्लब्ले इन् चोम्पोउन्द् ओर् इन्चोर्रेच्त्?
% व् - -। - व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
स तत्र नन्दने देवान् क्रीडतः कामिनीसखान् ।
दृष्ट्वा स्वोचितभार्यार्थी राजा शोकम् इवाविशत्
% व्। - व्। - व् -। - -। % अ पथ्या
% - व् -। - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - व् व् - - -। % च् पथ्या
% - -। - व्। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
विज्ञायैतमभिप्रायं तमुवाचाथ वासवः ।
राजन्नलं विषादेन वाञ्छेयं तव सेत्स्यति
% - - - व् व् - - -। % अ पथ्या
% व् व् - - व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् -। व् - - व्। % च् पथ्या
% - - -। व् व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
उत्पन्ना हि क्षितौ भार्या तुल्या ते पूर्वनिर्मिता ।
इमं च शृणु वृत्तान्तमत्र ते वर्णयाम्यहम्
% - - -। -। व् -। - -। % अ पथ्या
% - -। -। - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् -। व्। व् व्। - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व्। -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
पुरा पितामहं द्रष्टुमगच्छं तत्सभामहम् ।
विधूमो नाम पश्चाच्च ममैको वसुरागमत्
% व् -। व् - व् -। - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् - -। - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - -। - व्। - - व्। % च् पथ्या
% व् - -। व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
स्थितेष्वस्मासु तत्रैव विरिञ्चं द्रष्टुमप्सराः ।
आगादलम्बुषा नाम वातविस्रंसितांशुका
% व् - - - व्। - - व्। % अ पथ्या
% व् - -। - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - व् -। - व्। % च् पथ्या
% - व् - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तां दृष्ट्वैव स कामस्य वशं वसुरुपागमत् ।
साप्यप्सरा झगित्यासीत्तद्रूपाकृष्टलोचना
% -। - - व्। व्। - - व्। % अ पथ्या
% व् -। व् व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् -। व् - - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - - - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तद् आलोक्य ममापश्य न्मुखं कमलसंभवः ।
अभिप्रायं विदित्वास्य तावहं शप्तवान् क्रुधा
% व्। - - व्। व् - - -। % अ पथ्या
% व् -। व् व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - - -। व् - - व्। % च् पथ्या
% - व् -। - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
मर्त्यलोके ऽवतारो ऽस्तु युवयोरविनीतयोः ।
भविष्यथश्च तत्रैव युवां भार्यापती इति
% - व् - -। व् - -। व्। % अ पथ्या
% व् व् - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् - व्। - - व्। % च् पथ्या
% व् -। - - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
स वसुस्त्वं समुत्पन्नः सहस्रानीकभूपते ।
शतानीकस्य तनयो भूषणं शशिनः कुले
% व्। व् - -। व् - - -। % अ पथ्या
% व् - - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - - - व्। व् व् -। % च् न-विपुला
% - व् -। व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
साप्यप्सरा अयोध्यायां कृतवर्मनृपात्मजा ।
जाता मृगावती नाम सा ते भार्या भविष्यति
% - - व् -। व् - - -। % अ पथ्या
% व् व् - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। व् - व् -। - व्। % च् पथ्या
% -। -। - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
इतीन्द्रवाक्यपवनैरुद्भूतो हृदि भूपतेः ।
सस्नेहे तस्य झगिति प्राज्वलन्मदनानलः
% व् - व् - व् व् व् - % अ न-विपुला, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - - -। व् व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - -। - व्। व् व् -। % च् न-विपुला
% - व् - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
ततः संमान्य शक्रेण प्रेषितस्तद्रथेन सः ।
सह मातलिना राजा प्रतस्थे स्वां पुरीं प्रति
% व् -। - - व्। - - -। % अ पथ्या
% - व् - - व् - व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व्। - व् व् -। - -। % च् पथ्या
% व् - -। -। व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
गच्छन्तं चाप्सराः प्रीत्या तमुवाच तिलोत्तमा ।
राजन्वक्ष्यामि ते किंचित्प्रतीक्षस्व मनागिति
% - - -। - व् -। - -। % अ पथ्या
% व् व् - व्। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - - व्। -। - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् - - व्। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तदश्रुत्वैव हि ययौ स तां ध्यायन्मृगावतीम् ।
ततः सा लज्जिता कोपात्तं शशाप तिलोत्तमा
% व् - - - व्। व्। व् -। % अ न-विपुला
% व्। -। - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् -। -। - व् -। - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% -। व् - व्। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
यया हृतमना राजन् न शृणोषि वचो मम ।
तस्याश्चतुर्दशसमा वियोगस्ते भविष्यति
% व् -। व् व् व् -। - -। % अ पथ्या
% व्। व् - व्। व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - व् व् व् -। % च् न-विपुला
% व् - - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
मातलिस्तच्च शुश्राव स च राजा प्रियोत्सुकः ।
ययौ रथेन कौशाम्बीमयोध्यां मनसा पुनः
% - व् - - व्। - - व्। % अ पथ्या
% व्। व्। - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् -। व् - व्। - - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् - -। व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
ततो युगंधरादिभ्यो मन्त्रिभ्यो वासवाच्छ्रुतम् ।
मृगावतीगतं सर्वं शशंसोत्सुकया धिया
% व् -। व् - व् - - -। % अ पथ्या
% - - -। - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् - व् -। - -। % च् पथ्या
% व् - - व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
याचितुं तां स कन्यां च तत्पितुः कृतवर्मणः ।
अयोध्यां प्राहिणोद्दूतं कालक्षेपासहो नृपः
% - व् -। -। व्। - -। व्। % अ पथ्या
% - व् -। व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - -। - व् - - -। % च् पथ्या
% - - - - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
कृतवर्मा च तद्दूताच्छ्रुत्वा संदेशमभ्यधात् ।
हर्षाद्देव्यै कलावत्यै ततः साप्येनमब्रवीत्
% व् व् - -। व्। - - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - -। - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - -। व् - - -। % च् पथ्या
% व् -। - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
राजन् सहस्रानीकाय देयावश्यं मृगावती ।
इमम् अर्थं च मे स्वप्ने जाने को ऽप्य् अवदद् द्विजः
% - - व् - - - - व्। % अ म-विपुला, चएसुर अfतेर् 5थ् स्य्ल्लब्ले इन् चोम्पोउन्द् ओर् इन्चोर्रेच्त्? पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - - - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् - -। व्। -। - -। % च् पथ्या
% - -। -। व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अथ हृष्टो मृगावत्या नृत्तगीतादिकौशलम् ।
रूपं चाप्रतिमं तस्मै दूतायादर्शयन् नृपः
% व् व्। - -। व् - - -। % अ पथ्या
% - व् - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - व् व् -। - -। % च् पथ्या
% - - - - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
ददौ तां च स कान्तानां कलानाम् एकम् आस्पदम् ।
कृतवर्मा सुतां तस्मै राज्ञे मूर्तिम् इवैन्दवीम्
% व् -। -। व्। व्। - - -। % अ पथ्या
% व् - -। - व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् - -। व् -। - -। % च् पथ्या
% - -। - व्। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
परस्परगुणावाप्त्यै स श्रुतप्रज्ञयोरिव ।
अभूत् सहस्रानीकस्य मृगावत्याश् च संगमः
% व् - व् व् व् - - -। % अ पथ्या
% -। व् - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् -। व् - - - - व्। % च् म-विपुला, चएसुर अfतेर् 5थ् स्य्ल्लब्ले इन् चोम्पोउन्द् ओर् इन्चोर्रेच्त्?
% व् - - -। व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
अथ तस्याचिराद्राज्ञो मन्त्रिणां जज्ञिरे सुताः ।
जज्ञे युगंधरस्यापि पुत्रो यौगन्धरायणः
% व् व्। - - व् - - -। % अ पथ्या
% - व् -। - व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। व् - व् - - व्। % च् पथ्या
% - -। - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
सुप्रतीकस्य पुत्रश्च रुमण्वानित्यजायत ।
यो ऽस्य नर्मसुहृत्तस्य पुत्रो ऽजनि वसन्तकः
% - व् - - व्। - - व्। % अ पथ्या
% व् - - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% -। व्। - व् व् - - व्। % च् पथ्या
% - -। व् व्। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
ततस्तस्यापि दिवसैः सहस्रानीकभूपतेः ।
बभार गर्भमापाण्डुमुखी राज्ञी मृगावती
% व् - - - व्। व् व् -। % अ न-विपुला
% व् - - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व्। - व् - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् -। - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
ययाचे साथ भर्तारं दर्शनातृप्तलोचनम् ।
दोहदं रुधिरापूर्णलीलावापीनिमज्जनम्
% व् - -। - व्। - - -। % अ पथ्या
% - व् - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् -। व् व् - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - - - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
स चेच्छां पूरयन् राज्ञ्या लाक्षादिरसनिर्भराम् ।
चकार धार्मिको राजा वापीं रक्तावृताम् इव
% व्। - -। - व् -। - -। % अ पथ्या
% - - व् व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व्। - व् -। - -। % च् पथ्या
% - -। - - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
तस्यां स्नान्तीमकस्माच्च लाक्षालिप्तां निपत्य ताम् ।
गरुडान्वयजः पक्षी जहारामिषशङ्कया
% - -। - - व् - - व्। % अ पथ्या
% - - - -। व् - व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् - व् व् -। - -। % च् पथ्या
% व् - - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
पक्षिणा क्वापि नीतां तामन्वेष्टुमिव तत्क्षणम् ।
ययौ सहस्रानीकस्य धैर्यं विह्वलचेतसा
% - व् -। - व्। - -। - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - - व् व् व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् -। व् - - - - व्। % च् म-विपुला, चएसुर अfतेर् 5थ् स्य्ल्लब्ले इन् चोम्पोउन्द् ओर् इन्चोर्रेच्त्?
% - -। - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
प्रियानुरक्तं चेतो ऽपि नूनं तस्य पतत्त्रिणा ।
जह्रे येन स निःसंज्ञः पपात भुवि भूपतिः
% व् - व् - -। - -। व्। % अ म-विपुला
% - -। - व्। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - व्। व्। - - -। % च् पथ्या
% व् - व्। व् व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
क्षणाच्च लब्धसंज्ञे ऽस्मिन्राज्ञि बुद्ध्वा प्रभावतः ।
अवतीर्य द्युमार्गेण तत्र मातलिराययौ
% व् - व्। - व् - -। - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व्। - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् - -। व् - - व्। % च् पथ्या
% - व्। - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
स राजानं समाश्वास्य सावधिं प्राग्यथा श्रुतम् ।
तस्मै तिलोत्तमाशापं कथयित्वा ततो ऽगमत्
% व्। - - -। व् - - व्। % अ पथ्या
% - व् -। - व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। व् - व् - - -। % च् पथ्या
% व् व् - -। व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
हा प्रिये पूर्णकामा सा जाता पापा तिलोत्तमा ।
इत्यादि च स शोकार्तो विललाप महीपतिः
% -। व् -। - व् - -। -। % अ पथ्या
% - -। - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व्। व्। व्। - - -। % च् पथ्या
% व् व् - व्। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
विज्ञातशापवृत्तान्तो बोधितश्च स मन्त्रिभिः ।
कथंचिज्जीवितं दध्ने पुनः संगमवाञ्छया
% - - व् - व् - - -। % अ पथ्या
% - व् - व्। व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - - - व् -। - -। % च् पथ्या
% व् -। - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तां च राज्ञीं स पक्षीन्द्रः क्षणान्नीत्वा मृगावतीम् ।
जीवन्तीं वीक्ष्य तत्याज दैवादुदयपर्वते
% -। व्। - -। व्। - - -। % अ पथ्या
% व् - - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - -। - व्। - - व्। % च् पथ्या
% - - व् व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
त्यक्त्वा तस्मिन् गते चाथ राज्ञी शोकभयाकुला ।
ददर्शानाथम् आत्मानं दुर्गमाद्रितटस्थितम्
% - -। - -। व् -। - व्। % अ पथ्या
% - -। - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - - - व्। - - -। % च् पथ्या
% - व् - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
एकाकिनीम् एकवस्त्रां क्रन्दन्तीम् अथ तां वने ।
ग्रासीकर्तुं प्रवृत्तो ऽभूदुत्थायाजगरो महान्
% - - व् -। - व् - -। % अ र-विपुला
% - - -। व् व्। -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - -। व् - -। - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - - - व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
निहत्याजगरं तं च शुबोदर्का तथैव सा ।
दिव्येन मोचिता पुंसां दृष्टनष्टेन केनचित्
% व् - - व् व् -। -। व्। % अ पथ्या
% व् - - -। व् - व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व्। - व् -। - -। % च् पथ्या
% - व् - - व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
ततो वनगजस्याग्रे सा स्वयं मरणार्थिनी ।
आत्मानमक्षिपत्सो ऽपि ररक्ष दययेव ताम्
% व् -। व् व् व् - - -। % अ पथ्या
% -। व् -। व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - व् - -। व्। % च् पथ्या
% व् - व्। व् व् - व्। - % द् चोर्रेच्त्
चित्रं यच्छ्वापदो ऽप्येनां पतितामपि गोचरे ।
नावधीदथवा किं हि न भवेदीश्वरेच्छया
% - -। - - व् -। - -। % अ पथ्या
% व् व् - व् व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - व् व् -। -। व्। % च् पथ्या
% व्। व् - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अथ प्रपाताभिमुखी बाला गर्भभरालसा ।
स्मरन्ती तं च भर्तारं मुक्तकण्ठं रुरोद सा
% व् -। व् - - व् व् -। % अ भ-विपुला
% - -। - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - -। -। व्। - - -। % च् पथ्या
% - व् - -। व् - व्। - % द् चोर्रेच्त्
तच्छ्रुत्वा मुनिपुत्रो ऽथ तत्रैकस्तां समाययौ ।
आगतः फलमूलार्थं शुचं मूर्तिमतीमिव
% - - -। व् व् - -। व्। % अ पथ्या
% - - - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् -। व् व् - - -। % च् पथ्या
% व् -। - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
स च पृष्ट्वा यथावृत्तमाश्वास्य च कथंचन ।
जमदग्न्याश्रमं राज्ञीं निनायैनां दयार्द्रधीः
% व्। व्। - -। व् - - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - - व्। व्। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् - - व् -। - -। % च् पथ्या
% व् - - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तत्र मूर्तमिवाश्वासं जमदग्निं ददर्श सा ।
तेजसा स्थिरबालार्कं कुर्वाणमुदयाचलम्
% - व्। - व् व् - - -। % अ पथ्या
% व् व् - -। व् - व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् -। व् व् - - -। % च् पथ्या
% - - व् व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
सो ऽपि तां पादपतितां मुनिराश्रितवत्सलः ।
राज्ञीं वियोगदुःखार्तां दिव्यदृष्टिरभाषत
% -। व्। -। - व् व् व् -। % अ न-विपुला
% व् व् - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। व् - व् - - -। % च् पथ्या
% - व् - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
इह ते जनिता पुत्रि पुत्रो वंशधरः पितुः ।
भविष्यति च भर्ता ते संगमो मा शुचं कृथाः
% व् व्। -। व् व् -। - व्। % अ पथ्या
% - -। - व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् व्। व्। - -। -। % च् पथ्या
% - व् -। -। व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
इत्युक्ता मुनिना साध्वी सा जग्राह मृगावती ।
आश्रमे ऽवस्थितिं तस्मिन्नाशां च प्रियसंगमे
% - - -। व् व् -। - -। % अ पथ्या
% -। - - व्। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् -। - व् -। - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - -। -। व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
ततश्च दिवसैस्तत्र श्लाघनीयमनिन्दिता ।
सत्संगतिरिवाचारं पुत्ररत्नमसूत सा
% व् - व्। व् व् - - -। % अ पथ्या
% - व् - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् व् व् - - -। % च् पथ्या
% - व् - व् व् - व्। - % द् चोर्रेच्त्
श्रीमानुदयनो नाम्ना राजा जातो महायशाः ।
भविष्यति च पुत्रो ऽस्य सर्वविद्याधराधिपः
% - - व् व् व् -। - -। % अ पथ्या
% - -। - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् व्। व्। - -। व्। % च् पथ्या
% - व् - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
इत्य् अन्तरिक्षाद् उदभूत् तस्मिन् काले सरस्वती ।
आदधाना मृगावत्याश् चित्तविस्मृतम् उत्सवम्
% -। - व् - -। व् व् -। % अ भ-विपुला
% - -। - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - -। व् - - -। % च् पथ्या
% - व् - व् व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
क्रमादुदयनः सो ऽथ बालस्तस्मिंस्तपोवने ।
अवर्धत निजैः सार्धं वयस्यैर् इव सद्गुणैः
% व् - व् व् व् -। -। व्। % अ पथ्या
% - - - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् व्। व् -। - -। % च् पथ्या
% व् - - व् व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
कृवा क्षत्रोचितान्सर्वान्संस्काराञ्जमदग्निना ।
व्यनीयत स विद्यासु धनुर्वेदे च वीर्यवान्
% व् -। - - व् - - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - - - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् व्। व्। - - व्। % च् पथ्या
% व् - - -। व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
कृष्ट्वा च स्वकरान्माता तस्य स्नेहान्मृगावती ।
सहस्रानीकनामाङ्कं चकार कटकं करे
% - -। -। व् व् - - -। % अ पथ्या
% - -। - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - - - व् - - -। % च् पथ्या
% व् - व्। व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
हरिणाखेटके जातु भ्राम्यन्नुदयनो ऽथ सः ।
शबरेण हठाक्रान्तमटव्यां सर्पमैक्षत
% व् व् - - व् -। - -। % अ पथ्या
% - - व् व् व् -। व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् - व्। व् - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् - -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
सदयः सुन्दरे तस्मिन्सर्पे तं शबरं च सः ।
उवाच मुच्यतामेष सर्पो मद्वचनादिति
% व् व् -। - व् -। - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - -। -। व् व् -। व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व्। - व् - - व्। % च् पथ्या
% - -। - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
ततः स शबरो ऽवादीज्जीविकेयं मम प्रभो ।
कृपणो ऽहं हि जीवामि भुजगं खेलयन्सदा
% व् -। व्। व् व् -। - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - -। व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् -। -। व्। - - व्। % च् पथ्या
% व् व् -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
विपन्ने पन्नगे पूर्वं मन्त्रौषधिबलादयम् ।
वष्टब्धश्च मया लब्धश् चिन्वतैतां महाटवीम्
% व् - -। - व् -। - -। % अ पथ्या
% - - व् व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - व्। व् -। - -। % च् पथ्या
% - व् - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
श्रुत्वेत्युदयनस्यागी दत्त्वास्मै शबराय तम् ।
कटकं जननीदत्तं स तं सर्पममोचयत्
% - - व् व् व् - - -। % अ पथ्या
% - - -। व् व् - व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् -। व् व् - - -। % च् पथ्या
% व्। -। - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
गृहीतकटके याते शबरे पुरतो गतिम् ।
कृत्वा स भुजगः प्रीतो जगादोदयनं तदा
% व् - व् व् व् -। - -। % अ पथ्या
% व् व् -। व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। व्। व् व् -। - -। % च् पथ्या
% व् - - व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
वसुनेमिरिति ख्यातो ज्येष्ठो भ्रातास्मि वासुकेः ।
इमां वीणां गृहाण त्वं मत्तः संरक्षितात्त्वया
% व् व् - व् व् -। - -। % अ पथ्या
% - -। - - व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् -। - -। व् - -। -। % च् पथ्या
% - -। - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तन्त्रीनिर्घोषरम्यां च श्रुतिभागविभाजिताम् ।
ताम्बूलीश्च सहाम्लानमालातिलकयुक्तिभिः
% - - - - व् - -। -। % अ पथ्या
% व् व् - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - व्। व् - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - - व् व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तद्युक्तो जमदग्नेस्तं नागोत्क्षिप्तः स चाश्रमम् ।
आगादुदयनो मातुर्दृशि वर्षन्निवामृतम्
% - - -। व् व् - - -। % अ पथ्या
% - - - -। व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् व् व् -। - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् व्। - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अत्रान्तरे स शबरो ऽप्यटवीं प्राप्य पर्यटन् ।
आदायोदयनात्प्राप्तं कटकं तद्विधेर्वशात्
% - - व् -। व्। व् व् -। % अ न-विपुला
% व् व् -। - व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - व् व् - - -। % च् पथ्या
% व् व् -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
विक्रीणानश्च तत्तत्र राजनामाङ्कमापणे ।
वष्टभ्य राजपुरुषैर्निन्ये राजकुलं च सः
% - - - - व्। - - व्। % अ पथ्या
% - व् - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व्। - व् व् व् - % च् न-विपुला, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - -। - व् व् -। व्। - % द् चोर्रेच्त्
कुतस्त्वयेदं कटकं संप्राप्तमिति तत्र सः ।
राज्ञा सहस्रानीकेन स्वयं शोकाद् अपृच्छत
% व् - व् - -। व् व् -। % अ भ-विपुला
% - - व् व् व्। - व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। व् - - - - -। % च् म-विपुला, चएसुर अfतेर् 5थ् स्य्ल्लब्ले इन् चोम्पोउन्द् ओर् इन्चोर्रेच्त्?
% व् -। - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अथोदयाद्रौ सर्पस्य ग्रहणात्प्रभृति स्वकम् ।
कटकप्राप्तिवृत्तान्तं शबरः स जगाद तम्
% व् - व् - -। - - -। % अ म-विपुला
% व् व् - व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् - - व् - - -। % च् पथ्या
% व् व् -। व्। व् - व्। - % द् चोर्रेच्त्
तद्बुद्ध्वा शबराद्दृष्ट्वा दयितावलयं च तम् ।
विचार दोलाम् आरोहत् सहस्रानीकभूपतिः
% - - -। व् व् - - -। % अ पथ्या
% व् व् - व् व् -। व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व्। - -। - - -। % च् म-विपुला
% व् - - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
क्षीणः शापः स ते राजन्नुदयाद्रौ च सा स्थिता ।
जमदग्न्याश्रमे जाया सपुत्रा ते मृगावती
% - -। - -। व्। -। - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् व् - -। व्। -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् - - व् -। - -। % च् पथ्या
% व् - -। -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
इति दिव्या तदा वाणी नन्दयामास तं नृपम् ।
विप्रयोगनिदाघार्तं वारिधारेव बर्हिणम्
% व् व्। - -। व् -। - -। % अ पथ्या
% - व् - - व्। -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - व् व् - - -। % च् पथ्या
% - व् - - व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
अथोत्कण्ठादीर्घे कथमपि दिने ऽस्मिन्नवसिते
तमेवाग्रे कृत्वा शबरमपरेद्युः स नृपतिः ।
सहस्रानीकस्तां सरभसमवाप्तुं प्रियतमां
प्रतस्थे तत्सैन्यैः सममुदयशैलाश्रमपदम्
मूल पाठ: Kathāsaritsāgara · Edition: Durgaprasad and Parab, Bombay : Nirnaya-Sagar Press 1915 · Data entry James Mallinson Elena Artesani Rabi Acharya Nirajan Kafle Tyler Neill · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0