વિચખ્નુગીતા · અધ્યાય 1

વિચખ્નુગીતા ..
અત્રાપ્યુદાહરન્તીમમિતિહાસં પુરાતનમ્ .
પ્રજાનામનુકમ્પાર્થં ગીતં રાજ્ઞા વિચખ્નુના .. ૧..
છિન્નસ્થૂનં વૃષં દૃષ્ટ્વા વિરાવં ચ ગવાં ભૃશમ્ .
ગોગ્રહે યજ્ઞવાતસ્ય પ્રેક્ષમાણઃ સ પાર્થિવઃ .. ૨..
સ્વસ્તિ ગોભ્યોઽસ્તુ લોકેષુ તતો નિર્વચનં કૃતમ્ .
હિંસાયાં હિ પ્રવૃત્તાયામાશીરેષાનુકલ્પિતા .. ૩..
અવ્યવસ્થિત મર્યાદૈર્વિમૂઢૈર્નાસ્તિકૈર્નરૈઃ .
સંશયાત્મભિરવ્યક્તૈર્હિંસા સમનુકીર્તિતા .. ૪..
સર્વકર્મ સ્વહિંસા હિ ધર્માત્મા મનુરબ્રવીત્ .
કામરાગાદ્વિહિંસન્તિ બહિર્વેદ્યાં પશૂન્નરાઃ .. ૫..
તસ્માત્પ્રમાનતઃ કાર્યો ધર્મઃ સૂક્ષ્મો વિજાનતા .
અહિંસૈવ હિ સર્વેભ્યો ધર્મેભ્યો જ્યાયસી મતા .. ૬..
ઉપોષ્ય સંશિતો ભૂત્વા હિત્વા વેદ કૃતાઃ શ્રુતીઃ .
આચાર ઇત્યનાચારાઃ કૃપણાઃ ફલહેતવઃ .. ૭..
યદિ યજ્ઞાંશ્ચ વૃક્ષાંશ્ચ યૂપાંશ્ચોદ્ધિશ્ય માનવાઃ .
વૃથા માંસાનિ ખાદન્તિ નૈષ ધર્મઃ પ્રશસ્યતે .. ૮..
માંસં મધુ સુરા મત્સ્યા આસવં કૃસરૌદનમ્ .
ધૂર્તૈઃ પ્રવર્તિતં હ્યેતન્નૈતદ્વેદેષુ કલ્પિતમ્ .. ૯..
કામાન્મોહાચ્ચ લોભાચ્ચ લૌલ્યમેતત્પ્રવર્તિતમ્ .
વિષ્ણુમેવાભિજાનન્તિ સર્વયજ્ઞેષુ બ્રાહ્મણાઃ .
પાયસૈઃ સુમનોભિશ્ચ તસ્યાપિ યજનં સ્મૃતમ્ .. ૧૦..
યજ્ઞિયાશ્ચૈવ યે વૃક્ષા વેદેષુ પરિકલ્પિતાઃ .
યચ્ચાપિ કિં ચિત્કર્તવ્યમન્યચ્ચોક્ષૈઃ સુસંસ્કૃતમ્ .
મહાસત્ત્વૈઃ શુદ્ધભાવૈઃ સર્વં દેવાર્હમેવ તત્ .. ૧૧..
શરીરમાપદશ્ચાપિ વિવદન્ત્યવિહિંસતઃ .
કથં યાત્રા શરીરસ્ય નિરારમ્ભસ્ય સેત્સ્યતિ ..

યથા શરીરં ન ગ્લાયેન્નેયાન્મૃત્યુવશં યથા .
તથા કર્મસુ વર્તેત સમર્થો ધર્મમાચરેત્ ..