વજ્રચ્છેદિકા પ્રજ્ઞાપારમિતા-ગિલ્ગિત્ · ભાગ 13

ત્રન્સ્ચ્રિપ્તિઓન્ ઓf થે ગિલ્ગિત્ તેxત્
fઓલિઓ 5અ (ગ્ 1380; છક્ 182.1-183.11; દુ 151.3-152.15; મ્મ્ 29.6-30.11; ચ્z 38.6-39.20; પર્ 182.10-183.10; તિબ્ 253.1.3-2.5)
1. ઃતઃ ભગવાન્ આહ । યા વત્ સુભૂત્ એ ત્ર્ ઇ સાહસ્રમહાસાહસ્રે લોકધાતૌ પૃથિવીરજઃ કચ્ચિત્ તદ્ બહુ । આહ । બહુ ભગવન્ તત્ પૃથિવીરજઃ અરજસ્ તથાગતેન ભાષિતસ્ તેનોચ્યતે પૃથિવી ર જ
2. ઇતિ । યો ઽપ્ય્ અસૌ લોકધાતુર્ અધાતુઃ સ તથાગતેન ભાષિતસ્ તેનોચ્યતે લોકધાતુર્ ઇતિ ॥ ભગવાન્ આહ । તત્ કિં મન્યસે સુભૂતે દ્વાતૃંશતા મહાપુરુષલક્ષણૈસ્ તથાગતો દ્રષ્ટવ્યઃ
3. આહ । નો ભગવંસ્ તત્ કસ્ય હેતો તાનિ તાનિ દ્વાત્રિંશન્ મહાપુરુષલક્ષણાનિ તથાગતેન ભાષિતાન્ય્ અલક્ષણાનિ તેનોચ્યન્તે દ્વાત્રિંશન્ મહાપુરુષલક્ષણાનીતિ । ભગવાન્ આહ । યશ્ ચ ખ લુ
4. પુ ન ઃ સુભૂતે સ્ત્રી વા પુરુષો વા ગંગાનદીવાલુકોપમાન્ આત્મભાવાન્ પરિત્યજેદ્ યશ્ ચેતો ધર્મપર્યાયાદ્ અન્તશશ્ ચતુષ્પદિકામ્ અપિ ગાથામ્ ઉદ્ગૃહ્ય પરેભ્યો દેશયેદ્ અયમ્ એ વ
5. તતોનિદાનં બહુ પુણ્યં પ્રસવેતાપ્રમેયમ્ અસંખ્યેયં ॥ અથ ખલ્વ્ આયુષ્માં સુભૂતિર્ ધર્મપ્રવેગેનાસ્રૂણિ પ્રામુંચત્ સો ઽસ્રૂણિ પ્રામૃજ્ય ભગવન્તમ્ એતદ્ અવ્ ઓ ચત્* આ શ્ચ ર્યં
6. ભગવન્ પરમાશ્ચર્યં સુગત । યાવદ્ અયં ધર્મપર્યાયસ્ તથાગતેન ભાષિતો યતો મે ભગવં જ્ઞાનમ્ ઉત્પન્નં ન મે જાત્વ્ અયં ધર્મપર્યાયઃ શ્રૂતપૂર્વઃ પરમેણ
7. ત્ એ ભગ વન્ ન્ આશ્ચર્યેન સમન્વાગતા ભવિષ્યન્તિ ય ઇહ સૂત્રે ભાષ્યમાણે ભૂતસંજ્ઞામ્ ઉત્પાદયિષ્યન્તિ । યા ચૈષા ભગવન્ ભૂતસંજ્ઞા સૈવા x-ં જ્ -x-આ x સ્માત્ તથાગતો ભાષતે
fઓલિઓ 5બ્ (ગ્ 1381; છક્ 183.12-184.9; દુ 152.15-154.11; મ્મ્ 30.12-32.1; ચ્z 39.20-41.19; પર્ 183.10-184.20; તિબ્ 253.2.5-3.8)
1. ભ્ ઊ xxx ભ્ ઊતસંજ્ઞેતિ । ન મે ભગવન્ન્ આશ્ચર્યં યદ્ અહમ્ ઇમં ધર્મપર્યાયં ભાષ્યમાણમ્ અવકલ્પયામ્ય્ અધિમુચ્ય । યે તે ભગવન્ સત્વા ઇમં ધર્મપર્યાય મ્ ઉ દ્ ગ્ર હ્ ઈષ્ય ન્ તિ । યાવ ત્ પ ર્યવાપ્સ્ય ન્તિ
2. । તે પરમાશ્ચર્યસમન્વાગતા ભવિષ્યન્તિ । અપિ તુ ખલુ પુનર્ ભગવન્ ન તેષામ્ આત્મસંજ્ઞા પ્રવર્ત્સ્યતે । ન સત્વસંજ્ઞા ન જીવસંજ્ઞા ન પુદ્ગલસંજ્ઞા । તત્ કસ્ય હેતોઃ સર્વસંજ્ઞા પગતાહિ
3. બુદ્ધા ભગવન્તઃ ભગવાન્ આહ । એવમ્ એતત્ સુભૂતે પરમાશ્ચર્યસમન્વાગતાસ્ તે ભવિષ્યન્તિ ય ઇમં ધર્મપર્યાયં શ્રુત્વા નોત્ત્રસિષ્યન્તિ । ન સંત્રસિષ્યન્તિ । ન સ ં ત્રા સમ્ આપત્સ્ય ન્તે
4. । તત્ કસ્ય હેતોઃ પરમપારમિતેયં સુભૂતે તથાગતેન ભાષિતા। યાં ચ તથાગતઃ પરમપારમિતાં ભાષતે । તામ્ અપરિમાણા બુદ્ધા ભગવન્તો ભાષન્તે । તે ન્ ઓચ્ યતે પ ર મપારમિતેતિ
5. ॥ અપિ તુ ખલુ પુનઃ સુભૂતે ય તથાગતસ્ય ક્ષાન્તિપારમિતા સૈવાપારમિતા । તત્ કસ્ય હેતોઃ યદા સુભૂતે કલિરાજાઙ્ગપ્રત્યંગમાંસાન્ય્ અચ્છૈત્સીત્ નાસી ન્
6. મે તસ્મિન્ સમયે આત્મસંજ્ઞા વા સત્વસંજ્ઞા વા જીવસંજ્ઞા વા પુદ્ગલસંજ્ઞા વા । વ્યાપાદસંજ્ઞા વાપિ મે તસ્મિન્ સમયે ઽભવિષ્યદ્ અભિજાનામ્ય્ અહં સુભૂતે અતીતે ઽધ્વનિ પંચ જાતિશ તા નિ
7. યો ઽહં ક્ષાન્તિવાદી ઋષિર્ અભૂવંસ્ તત્રાપિ મે નાત્મસંજ્ઞાભૂન્ ન સત્વસંજ્ઞા ન જીવસંજ્ઞા ન પુદ્ગલસંજ્ઞા । તસ્માત્ તર્હિ સુભૂતે બોધિસત્વેન મહાસત્વેન સર્વસંજ્ઞા વર્જયિત્વા
fઓલિઓ 7અ (ગ્ 1382; છક્ 184.9-185.4; દુ 156.14-157.13; મ્મ્ 34.2-35.2; ચ્z 44.6-45.11; પર્ 186.11-187.7; તિબ્ 253.5.7-254.1.7)
1. ઃરિમાણેન । સર્વે તે સત્વા મમાંસેન બોધિં ધારયિષ્યન્તિ । તત્ કસ્ય હેતોઃ ન હિ શક્યં સુભૂતે અયં ધર્મપર્યાયો હીનાધિમુક્તિકૈઃ સત્વૈઃ શ્રોતું। નાત્મદૃષ્ટિકૈર્ ન સત્વજીવપુ દ્ગ લદૃષ્ટિકૈઃ
2. શક્યં શ્રોતું ઉદ્ગ્રહીતું વા । યાવત્ પર્યવાપ્તું વા નેદં સ્થાનં વિદ્યતે । અપિ તુ ખલુ પુનઃ સુભૂતે યત્ર પૃથિવીપ્રદેશે ઇદં સૂત્રં પ્રકાશયિષ્યતિ । પૂજનીયઃ સ
3. પૃથિવીપ્રદેશો ભવિષ્યતિ । સદેવમાનુષાસુરસ્ય લોકસ્ય વન્દનીયઃ પ્રદક્ષિણીકરણીયશ્ ચૈત્યભૂત સ પૃથિવીપ્રદેશો ભવિષ્યતિ । યે તે સુભૂતે કુલપુત્રા
4. વા કુલદુહિતરો વા । ઇમાન્ એવંરૂપાન્ સૂત્રાન્તાન્ ઉદ્ગ્રહીષ્યન્તિ યાવત્ પર્યવાપ્સ્યન્તિ । તે પરિભૂતા ભવિષ્યન્તિ સુપરિભૂતાઃ યાનિ ચ તેષાં સત્વાનાં પૂર્વજન્મિકાન્ય્ અશુભાનિ ક ર્મા ણ્ય્
5. અપાયસંવર્તનીયાનિ તાનિ દૃષ્ટ એવ ધર્મે પરિભૂતતયા ક્ષપયિષ્યન્તિ બુદ્દબોધિં ચાનુપ્રાપ્સ્યન્તિ । અભિજાનામ્ય્ અહં સુભૂતે અતીતે ઽધ્વન્ય્ અસં ખ્ય્ એ ય્ ઐ ઃ કલ્પૈ ર્ અ સંખ્યેય ત રૈર્
6. દીપંકરસ્ય તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય પરેણ ચતુરશીતિર્ બુદ્ધકોટીનિયુતશતસહસ્રાણ્ય્ અભૂવન્ યાનિ મયા આરાગિતાનિ આરાગ્ય ચ ન વિરાગિતાનિ ।
fઓલિઓ 7બ્ (ગ્ 1383; છક્ 185.4-27; દુ 157.13-159.2; મ્મ્ 35.2-36.3; ચ્z 45.11-47.5; પર્ 187.7-દેએસ્ત્; તિબ્ 254.1.7-2.6)
1. યચ્ ચ મયા સુભૂતે તે બુદ્ધા ભગવન્ત આરાગ્ય ન વિરાગિતા યચ્ ચ ચરિમે કાલે પશ્ચિમાયાં પંચાશત્યાં વર્તમાનાયામ્ ઇમાં સૂત્રાન્તાન્ ઉદ્ગ્રહીષ્યન્તિ । યાવત્ પર્યવાપ્સ્યન્તિ । અસ્ય સુભૂ તે
2. પુણ્યસ્કન્ધસ્યાસૌ પૂર્વકઃ પુણ્યસ્કન્ધઃ શતતમીમ્ અપિ કલાન્ નોપૈતિ । સહસ્રતમીમ્ અપિ । શતસહસ્રતમીમ્ અપિ । સંખ્યામ્ અપિ કલામ્ અપિ ગણનામ્ અપ્ય્ ઉપમામ્ અપ્ય્ ઉપ નિ શામ્
3. અપિ ન ક્ષમતે । સચેત્ સુભૂતે તેષાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિત્રીણાં ચ પુણ્યસ્કન્ધં ભાષેયં યાવન્તસ્ તે સત્વા કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તસ્મિન્ સમયે પુણ્ય સ્ક ન્ધં
4. પરિગ્રહીષ્યન્તિ । ઉન્માદં સત્વા અનુપ્રાપ્નુયુશ્ ચિત્તવિક્ષેપં વા ગચ્છેયુઃ અપિ તુ ખલુ પુનઃ સુભૂતે અચિન્ત્યો ઽયં ધર્મપર્યાયઃ અસ્યાચિન્ત્ય એવ વિપાકઃ ॥
5. આહ । કથં ભગવન્ બોધિસત્વયાનસંપ્રસ્થિતેન સ્થાતવ્યં કથં પ્રતિપત્તવ્યં કથં ચિત્તં પ્રગૃહીતવ્યં । ભગવાન્ આહ । ઇહ સુભૂતે બોધિસત્વયાનસંપ્રસ્થિતેનૈવં ચિત્તમ્ ઉત્પા દ યિતવ્યં
6. સર્વસત્વા મયા અનુપધિશેષે નિર્વાણધાતૌ પરિનિર્વાપયિતવ્યાઃ એવં ચ સત્વાન્ પરિનિર્વાપ્ય ન કશ્ચિત્ સત્વઃ પરિનિર્વાપિતો ભવતિ । તત્ કસ્ય હેતોઃ સચે ત્
fઓલિઓ 8અ (ગ્ 1384; છક્ 185.27-186.22; દુ 159.2-160.10; મ્મ્ 36.3-37.16; ચ્z 47.5-49.5; પર્ દેએસ્ત્-188.10; તિબ્ 254.2.6-4.4)
1. સુભૂતે બોધિસત્વસ્ય સત્વસંજ્ઞા પ્રવર્તેત । જીવસંજ્ઞા પુદ્ગલસંજ્ઞા વા ન સ બોધિસત્વ ઇતિ વક્તવ્યઃ તત્ કસ્ય હેતોઃ નાસ્તિ સુભૂતે સ ધર્મો યો બોધિસત્વયાનસંપ્રસ્થિતો નામ । તત્ કિં મન્ય સે
2. સુભૂતે અસ્તિ સ કશ્ચિદ્ ધર્મો યસ્ તથાગતેન દીપંકરસ્ય તથાગતસ્યાન્તિકાદ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધઃ આહ । નાસ્તિ સ ભગવન્ કશ્ચિદ્ ધર્મો યસ્ તથાગતેન દીપંકર સ્ય
3. તથાગતસ્યાન્તિકાદ્ અનુત્તરા સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધઃ આહ । તસ્માદ્ અહં દીપંકરેણ તથાગતેન વ્યાકૃતો ભવિષ્યસિ ત્વં માણવાનાગતે ઽધ્વનિ શાક્યમુનિર્ નામ તથા ગ તો

4. ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ તત્ કસ્ય હેતોસ્ તથાગત ઇતિ સુભૂતે તથતાયા એતદ્ અધિવચનં યઃ કશ્ચિત્ સુભૂતે એવં વદેત્ તથાગતેનાનુત્તરા સમ્યક્સંબોધિર્ અભિસંબુદ્ધેતિ ।
5. નાસ્તિ સુભૂતે સ કશ્ચિદ્ ધર્મો યસ્ તથાગતેનાનુત્તરા સમ્યક્સંબોધિર્ અભિસંબુદ્ધઃ યઃ સુભૂતે તથાગતેન ધર્મો ઽભિસંબુદ્ધસ્ તત્ર ન સત્યં ન મૃષાઃ તસ્માત્ તથાગતો ભાષતે । સર્વ ધ ર્મા
6. બુદ્ધધર્મા ઇતિ । સર્વધર્મા ઇતિ સુભૂતે સર્વે તે અધર્માસ્ તેનોચ્યન્તે સર્વધર્મા ઇતિ ॥ તદ્યથાપિ નામ સુભૂતે પુરુષો ભવેદ્ ઉપેતકાયો મહાકાયઃ સુભૂતિર્ આહ । યો
fઓલિઓ 8બ્ (ગ્ 1385; છક્ 186.22-187.15; દુ 160.10-162.1; મ્મ્ 37.16-39.2; ચ્z 49.5-50.14; પર્ 188.10-189.9; તિબ્ 254.4.4-255.1.1)
1. ઽસૌ તથાગતેન પુરુષો ભાષિત ઉપેતકાયો મહાકાયઃ અકાયઃ સ ભગવંસ્ તથાગતેન ભાષિતસ્ તેનોચ્યતે ઉપેતકાયો મહાકાયઃ ભગવાન્ આહ । એવમ્ એતત્ સુભૂતે

2. યો બોધિસત્વ એવં વદેદ્ અહં સત્વાન્ પરિનિર્વાપયિષ્યામીતિ । ન સ બોધિસત્વ ઇતિ વક્તવ્યઃ તત્ કસ્ય હેતોઃ અસ્તિ સુભૂતે સ કશ્ચિદ્ ધર્મો યો બોધિસત્વો નામ । આહ । નો હીદં ભ ગ વન્
3. ભગવાન્ આહ । તસ્માત્ તથાગતો ભાષતે નિઃસત્વાઃ સર્વધર્માઃ નિર્જીવા નિષ્પુદ્ગલાઃ યઃ સુભૂતે બોધિસત્વ એવં વદેદ્ અહં ક્ષેત્રવ્યૂહાન્ નિષ્પાદયિષ્યામીતિ । સો ઽપિ તથૈવ
4. વક્તવ્યઃ તત્ કસ્ય હેતોઃ ક્ષેત્રવ્યૂહાઃ ક્ષેત્રવ્યૂહા ઇતિ સુભૂતે અવ્યૂહાસ્ તે તથાગતેન ભાષિતાસ્ તેનોચ્યન્તે ક્ષેત્રવ્યૂહા ઇતિ । યઃ સુભૂતે બોધિસત્વો નિરાત્માનો ધર્મા નિરા ત્મા નો
5. ધર્મા ઇત્ય્ અધિમુચ્યતે સ તથાગતેનાર્હતા સમ્યક્સંબુદ્ધેન બોધિસત્વો બોધિસત્વ ઇત્ય્ આ ખ્યાત સ્ તત્ કિં મન્યસે સુભૂતે સંવિદ્યતે તથાગતસ્ય માંસચક્ષુઃ આહ । એવમ્ એતદ્ ભ ગ વન્
6. સંવિદ્યતે તથાગતસ્ય માંસચક્ષુઃ ॥ ભગવાન્ આહ । તત્ કિં મન્યસે સુભૂતે સંવિદ્યતે તથાગતસ્ય દિવ્યં ચક્ષુઃ પ્રજ્ઞા ચ ક્ષુર્ ધર્મચક્ષુર્ બુદ્ધચક્ષુઃ આહૈવમ્ એતદ્ ભગવન્ સંવિદ્યતે ત થા ગતસ્ય
fઓલિઓ 9અ (ગ્ 1386; છક્ 187.14-188.7; દુ 162.1-163.5; મ્મ્ 39.2-40.8; ચ્z 50.14-52.14; પર્ 189.10-190.7; તિબ્ 255.1.1-2.1)
1. દિવ્યં ચક્ષુઃ પ્રજ્ઞાચક્ષુર્ ધર્મચક્ષુર્ બુદ્ધચક્ષુઃ ॥ ભગવાન્ આહ । તત્ કિં મન્યસે સુભૂતે યાવન્ત્યો ગંગાનદ્યાં વાલુકાસ્ તાવન્ત્ય ગંગાનદ્યો ભવેયુસ્ તાસુ યા વાલુકાસ્ તાવન્ત એવ લો ક ધાતવો
2. ભવેયુઃ કચ્ચિદ્ બહવસ્ તે લોકધાતવો ભવેયુઃ ભગવાન્ આહ । યાવન્તઃ સુભૂતે તેષુ લોકધાતુષુ સત્વાસ્ તેષામ્ અહં નાનાભાવાં ચિત્તધારાં જાનીયાસ્ તત્ કસ્ય હેતો શ્
3. ચિત્તધારા ચિત્તધારા ઇતિ સુભૂતે અધારાસ્ તાસ્ તથાગતેન ભાષિતાસ્ તેનોચ્યન્તે ચિત્તધારા ઇતિ । તત્ કસ્ય હેતોર્ અતીતં સુભૂતે ચિત્તં નોપલભ્યતે । અનાગતં ચિત્તં નોપલભ્ય તે
4. । પ્રત્યુત્પન્નં નોપલભ્યતે । તત્ કિં મન્યસે સુભૂતે ય ઇમં ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રં લોકધાતું સપ્તરત્નપરિપૂર્ણં કૃત્વા દાનં દદ્યાદ્ અપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુ હિ તા
5. વા તતોનિદાનં બહુ પુણ્યં પ્રસવેત । આહ । બહુ ભગવન્ બહુ સુગત । ભગવાન્ આહ । એવમ્ એતત્ સુભૂતે એવમ્ એતદ્ બહુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં
6. બહુ પુણ્યં પ્રસવેત । સચેત્ સુભૂતે પુણ્યસ્કન્ધો ઽભવિષ્યન્ ન તથાગતો ઽભાષિષ્યત્ પુણ્યસ્કન્ધઃ પુણ્યસ્કન્ધ ઇતિ । તત્ કિં મન્યસે સુભૂતે રૂપકાયપરિનિષ્પત્ત્યા તથાગતો દ્ર ષ્ટ વ્યઃ
fઓલિઓ 9બ્ (ગ્ 1387; છક્ 188.8-189.21; દુ 163.5-164.9; મ્મ્ 40.8-41.9; ચ્z 52.14-54.1; પર્ 190.7-191.7; તિબ્ 255.2.1-3.3)
1. આહ । નો ભગવન્ ન રૂપકાયપરિનિષ્પત્ત્યા તથાગતો દ્રષ્ટવ્યઃ તત્ કસ્ય હેતોઃ રૂપકાયપરિનિષ્પત્તી રૂપકાયપરિનિષ્પત્તિર્ ઇત્ય્ અપરિનિષ્પત્તિર્ એષા તથાગ તે ન
2. ભાષિતા તેનોચ્યતે રૂપકાયપરિનિષ્પત્તિર્ ઇતિ । ભગવન્ આહ । તત્ કિં મન્યસે સુભૂતે લક્ષણસંપદા તથાગતો દ્રષ્ટવ્યઃ આહ । નો ભગવન્ ન લક્ષણસંપદા તથાગતો
3. દ્રષ્ટવ્યઃ તત્ કસ્ય હેતોઃ યૈષા લક્ષણસંપત્ તથાગતેન ભાષિતા અલક્ષણસંપદ્ એષા તથાગતેન ભાષિતા તેનોચ્યતે લક્ષણસંપદ્ ઇતિ । ભગવાન્ આહ । તત્ કિં મ ન્ય સે
4. સુભૂતે અપિ નુ તથાગતસ્યૈવં ભવતિ ન મયા ધર્મો દેશિત ઇતિ । યઃ સુભૂતે એવં વદેત્ તથાગતેન ધર્મો દેશિત ઇતિ । અભ્યાચક્ષીત માંસ સુભૂતે અસતાદ્ ઉ દ્ગૃ હીતેન
5. । તત્ કસ્ય હેતોર્ ધર્મદેશના ધર્મદેશનેતિ સુભૂતે નાસ્તિ સ કશ્ચિદ્ ધર્મો યો ધર્મદેશના નામોપલભ્યતે । આહાસ્તિ ભગવન્ કેચિત્ સત્વા ભવિષ્યન્ત્ય્ અનાગતે ઽધ્વનિ ય ઇમા ન્
6. એવંરૂપાન્ ધર્માન્ ભાષ્યમા ણાં ચ્છ્રુત્વાભિશ્રદ્દધાસ્યન્તિ । ભગવાન્ આહ । ન તે સુભૂતે સત્વા નાસત્વાસ્ તત્ કસ્ય હેતોઃ સર્વસત્વા ઇતિ સુભૂતે અસત્વાસ્ તે તથાગતેન ભાષિતાસ્ તેનો ચ્ય ન્તે
fઓલિઓ 10અ (ગ્ 1388; છક્ 188.30-189.21; દુ 164.9-165.12; મ્મ્ 41.9-42.7; ચ્z 54.1-55.8; પર્ 191.7-192.3; તિબ્ 255.3.3-4.3)
1. સર્વસત્વા ઇતિ । તત્ કિં મન્યસે સુભૂતે અપિ ત્વ્ અસ્તિ સ કશ્ચિદ્ ધર્મો યસ્ તથાગતેનાનુત્તરા સમ્યક્સંબોધિર્ અભિસંબુદ્ધઃ આહ । નાસ્તિ સ ભગવન્ કશ્ચિદ્ ધર્મો યસ્ તથાગતે ના નુત્તરા
2. સમ્યક્સંબોધિર્ અભિસંબુદ્ધઃ ભગવાન્ આહ । એવમ્ એતત્ સુભૂતે એવમ્ એતત્ અણુર્ અપિ તત્ર ધર્મો ન સંવિદ્યતે નોપલભ્યતે તેનોચ્યતે ઽનુત્તરા સમ્યક્સંબોધિર્ ઇતિ । અ પિ
3. તુ ખલુ પુનઃ સુભૂતે સમઃ સ ધર્મો ન તત્ર કિંચિદ્ વિષમસ્ તેનોચ્યતે ઽનુત્તરા સમ્યક્સંબોધિર્ ઇતિ । નિર્જીવત્વેન નિઃસત્વત્વેન નિષ્પુદ્ગલત્વેન સમા સાનુત્તરા સમ્યક્સંબો ધિ ઃ
4. સર્વૈઃ કુશલૈર્ ધર્મૈર્ અભિસંબુધ્યતે । કુશલા ધર્માઃ કુશલા ધર્મા ઇતિ સુભૂતે અધર્માશ્ ચૈવ તે તથાગતેન ભાષિતાસ્ તેનોચ્યન્તે કુશલા ધર્મા ઇતિ । યશ્ ચ ખ લુ
5. પુનઃ સુભૂતે યાવન્તસ્ ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રે લોકધાતૌ સુમેરવઃ પર્વતરાજાસ્ તાવતો રાશીન્ સપ્તાનાં રત્નાનામ્ અભિસંહૃત્ય દાનં દદ્યાદ્ યશ્ ચેતઃ પ્રજ્ઞાપારમિતા યા
6. અન્તશશ્ ચતુષ્પદિકામ્ અપિ ગાથામ્ ઉદ્ગૃહ્ય પરેભ્યો દેશયેદ્ અસ્ય સુભૂતે પુણ્યસ્કન્ધસ્યાસૌ પૂર્વકઃ પુણ્યસ્કન્ધઃ શતતમીમ્ અપિ ક લાન્ નોપૈતિ । યાવદ્ ઉપનિ શા મ્
fઓલિઓ 10બ્ (ગ્ 1389; છક્ 189.21-190.11; દુ 165.12-166.14; મ્મ્ 42.7-43.7; ચ્z 55.8-56.20; પર્ 192.3-192.21; તિબ્ 255.4.3-5.4)
1. અપિ ન ક્ષમતે । તત્ કિં મન્યસે સુભૂતે અપિ નુ તથાગતસ્યૈવં ભવતિ । મયા સત્વા મોચિતા ઇતિ । ન ખલુ પુનઃ સુભૂતે-ર્-એવં દ્રષ્ટવ્યં । તત્ કસ્ય હેતોઃ ન સ કશ્ચિત્ સ ત્વો
2. યસ્ તથાગતેન મોચિતઃ યદિ પુનઃ સુભૂતે કશ્ચિત્ સત્વો ઽભવિષ્યદ્ યસ્ તથાગતેન મોચિતઃ સ એવ તસ્યાત્મગ્રાહો ઽભવિષ્યત્ સત્વગ્રાહો જીવગ્રાહઃ પુદ્ગલગ્રાહઃ
3. આત્મગ્રાહ ઇતિ સુભૂતે અગ્રાહ એષ તથાગતેન ભાષિતઃ સ ચ બાલપૃથગ્જનૈર્ ઉદ્ગૃહીતઃ બાલપૃથગ્જના ઇતિ સુભૂતે અજના એતે તથાગતેન
4. ભાષિતાસ્ તેનોચ્યંતે બાલપૃથગ્જના ઇતિ । તત્ કિં મન્યસે સુભૂતે લક્ષણસંપદા તથાગતો દ્રષ્ટવ્યઃ આહૈવમ્ એતદ્ ભગવલ્ લક્ષણસંપદા તથાગતો દ્રષ્ટવ્યઃ
5. ભગવાન્ આહ । સચેત્ પુનઃ સુભૂતે લક્ષણસંપદા તથાગતો દ્રષ્ટવ્યો ઽભવિષ્યદ્ રાજાપિ ચક્રવર્તી તથાગતો ઽભવિષ્યત્* આહ । યથાહં ભગવતો ભાષિતસ્યાર્થમ્ આજા ના મિ
6. । ન લક્ષણસંપદા તથાગતો દ્રષ્ટવ્યઃ ॥ અથ ખલુ ભગવાંસ્ તસ્યાં વેલાયામ્ ઇમા ગાથા અભાષતઃ ॥ યે માં રૂપેણ અદ્રાક્ષુર્ યે માં ઘોષેણ અન્વયુઃ મિથ્યા પ્ર હાણપ્રસૃતા
fઓલિઓ 11અ (ગ્ 1390; છક્ 190.12-191.4; દુ 166.14-168.3; મ્મ્ 43.7-44.6; ચ્z 56.20-59.1; પર્ 192.21-193.13; તિબ્ 255.5.4-256.1.4)
1. ન માં દ્રક્ષ્યન્તિ તે જનાઃ દ્રષ્ટવ્યો ધર્મતો બુદ્ધો ધર્મકાયસ્ તથાગતઃ ધર્મતા ચાપ્ય્ અવિજ્ઞેયા ન સા શક્યં વિજાનિતું ॥ તત્ કિં મન્યસે સુભૂતે લક્ષણસંપદા તથા ગ તેનાનુત્તરા

2. સમ્યક્સંબોધિર્ અભિસંબુદ્ધાઃ ન ખલુ પુનઃ સુભૂતે એવં દ્રષ્ટવ્યં ન સુભૂતે લક્ષણસંપદા તથાગતેનાનુત્તરા સમ્યક્સંબોધિર્ અભિસંબુદ્ધા। યત્ ખલુ પુ ન ઃ
3. સુભૂતે સ્યાદ્ એવં બોધિસત્વયાનસંપ્રસ્થિતૈઃ કસ્યચિદ્ ધર્મસ્ય વિનાશઃ પ્રજ્ઞપ્ત ઉચ્છેદો વા ન ખલુ પુનઃ સુભૂતે એવં દ્રષ્ટવ્યં । ન બોધિસત્વયાનસંપ્રસ્થિતૈઃ ક સ્ય ચિદ્
4. ધર્મસ્ય વિનાશઃ પ્રજ્ઞપ્તો નોચ્છેદઃ યશ્ ચ ખલુ પુનઃ સુભૂતે કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ગંગાનદીવાલુકોપમાલ્ લોકધાતૂન્ સપ્તરત્નપ્રતિપૂર્ણાન્ કૃત્વા તથા ગ તેભ્યો
5. ઽર્હદ્ભ્યઃ સમ્યક્સંબુદ્ધેભ્યો દાનં દદ્યાદ્ યશ્ ચ બોધિસત્વો નિરાત્મકેષુ ધર્મેષુ ક્ષાન્તિં પ્રતિલભેત । અયમ્ એવ તતો બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત । ન ખલુ પુનઃ સુભૂતે બોધિ સ ત્વેન
6. પુણ્યસ્કન્ધઃ પરિગ્રહીતવ્યઃ આહ । પુણ્યસ્કન્ધો ભગવન્ પરિગ્રહીતવ્યઃ ભગવાન્ આહ । પરિગ્રહીતવ્યઃ સુભૂતે નોદ્ગ્રહીતવ્યઃ તેનોચ્યતે પ ર્ ઇગ્રહીતવ્યઃ

fઓલિઓ 11બ્ (ગ્ 1391; છક્ 191.5-26; દુ 168.3-169.4; મ્મ્ 44.7-45,4; ચ્z 54.1-60.7; પર્ 193.13-194.5; તિબ્ 256.1.4-2.4)
1. અપિ તુ ખલુ પુનઃ સુભૂતે યઃ કશ્ચિદ્ એવં વદેત્ તથાગતો ગચ્છતિ વાગચ્છતિ વા । તિષ્ઠતિ વા નિષીદતિ વા શય્યાં વા કલ્પયતિ । ન મે સ ભાષિતસ્યાર્થમ્ આજાનાતિ । તત્ ક સ્ય હેતોઃ
2. તથાગત ઇતિ સુભૂતે ન કુતશ્ચિદ્ આગતો ન ક્વચિદ્ ગતઃ તેનોચ્યતે તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધ ઇતિ । યશ્ ચ ખલુ પુનઃ સુભૂતે કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા યાવન્તસ્ ત્રિસાહસ્રમહા સા હસ્રે
3. લોકધાતૌ પૃથિવીરજાંસિ તાવતો લોકધાતૂન્ મષિં કુર્યાત્ તદ્યથાપિ નામ પરમાણુસંચયસ્ તત્ કિં મન્યસે સુભૂતે બહુ સ પરમાણુસંચયો ભવેત્ આહૈ વ મ્
4. એતદ્ ભગવન્ બહુ સ પરમાણુસંચયો ભવેત્ તત્ કસ્ય હેતોઃ સચેદ્ ભગવન્ સંચયો ઽભવિષ્યન્ ન ભગવાન્ અવક્ષ્યત્ પરમાણુસંચય ઇતિ । તત્ કસ્ય હેતોઃ યો ઽસૌ પરમા ણુ સંચયો
5. ભાષિતઃ અસંચયઃ સ ભગવતા ભાષિતસ્ તેનોચ્યતે પરમાણુસંચય ઇતિ । યચ્ ચ તથાગતો ભાષતિ તૃસાહસ્રમહાસાહસ્રો લોકધાતુર્ ઇતિ । અધાતુઃ સ તથા ગ તેન
6. ભાષિતસ્ તેનોચ્યતે ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રો લોકધાતુર્ ઇતિ । તત્ કસ્ય હેતોઃ સચેદ્ ભગવન્ ધાતુર્ અભવિષ્યત્ સ એવ ભગવન્ પિણ્ડગ્રાહો ઽભવિષ્યદ્ યશ્ ચૈવ તથાગતેન પિ ણ્ડ ગ્રાહો
fઓલિઓ 12અ (ગ્ 1392; છક્ 191.27-192.15; દુ 169.4-170.7; મ્મ્ 45.4-46.2; ચ્z 6ઓ.7-61.12; પર્ 194.5-194.22; તિબ્ 256.2.4-3.4)
1. ભાષિતઃ અગ્રાહઃ સ તથાગતેન ભાષિતસ્ તેનોચ્યતે પિણ્ડગ્રાહ ઇતિ । ભગવાન્ આહ । પિણ્ડગ્રાહશ્ ચૈવાવ્યવહારો ઽનભિલાપ્યઃ સુભૂતે સ ધર્મઃસ બાલપૃ થ ગ્જનૈર્
2. ઉદ્ગૃહીતઃ તત્ કસ્ય હેતોઃ યઃ કશ્ચિત્ સુભૂતે એવં વદેદ્ આત્મદૃષ્ટિસ્ તથાગતેન ભાષિતા સત્વદૃષ્ટિર્ જીવદૃષ્ટિઃ પુદ્ગલદૃષ્ટિઃ અપિ નુ સુભૂતે સ સમ્યગ્ વદન્ વદેત્
3. આહ । નો ભગવંસ્ તત્ કસ્ય હેતોઃ યા સા ભગવન્ન્ આત્મદૃષ્ટિસ્ તથાગતેન ભાષિતા અદૃષ્ટિઃ સા તથાગતેન ભાષિતા તેનોચ્યતે આત્મદૃષ્ટિર્ ઇતિ । ભગવાન્ આહ ।
4. એવં સુભૂતે બોધિસત્વયાનસંપ્રસ્થિતેન સર્વધર્મા જ્ઞાતવ્યા અધિમોક્તવ્યાસ્ તથા ચાધિમોક્તવ્યા યથા ન ધર્મસંજ્ઞાપિ પ્રત્યુપતિષ્ઠેત્ તત્ કસ્ય હેતોઃ ધર્મસંજ્ઞા
5. ધર્મસંજ્ઞેતિ સુભૂતે અસંજ્ઞૈષા તથાગતેન ભાષિતા તેનોચ્યતે ધર્મસંજ્ઞેતિ । યશ્ ચ ખલુ પુનઃ સુભૂતે બોધિસત્વો મહાસત્વઃ અપ્રમેયાસંખ્યેયાલ્ લોકધાતૂન્ સપ્તરત્નપ રિ પૂર્ણાન્
6. કૃત્વા દાનં દદ્યાદ્ યશ્ ચ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ઇતઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયા અન્તશશ્ ચતુષ્પદિકામ્ અપિ ગાથામ્ ઉદ્ગૃહ્ય ધારયેદ્ દેશયેત્ પર્યવાપ્નુયાદ્ અ ય મ્
fઓલિઓ 12બ્ (ગ્ 1393; છક્ 192.16-25; દુ 170.7-15; મ્મ્ 46.2-11; ચ્z 61.12-62.8; પર્ 194.22-195.7; તિબ્ 256.3.4-3.8)
1. એવ તતો બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેતાપ્રમેયમ્ અસંખ્યેયં । કઠં ચ સંપ્રકાશયેદ્ યથા ન પ્રકાશયેત્ તેનોચ્યતે સંપ્રકાશયે ઇતિ ॥ તારકા તિમિરં દીપો મા યા વશ્યાય
2. બુદ્બુદઃ સુપિનં વિદ્યુદ્ અભ્રં ચ એવં દ્રષ્ટવ્ય સંસ્કૃતં ॥ ઇદમ્ અવોચદ્ ભગવાન્ આત્તમના સ્થવિરસુભૂતિસ્ તે ચ ભિક્ષુભિક્ષુણ્યુપાસકોપાસિકાઃ સદેવમાનુષાસુ ર ગન્ધર્વશ્
3. ચ લોકો ભગવતો ભાષિતમ્ અભ્યનન્દન્ ॥ ॥ વજ્રચ્છેદિકા પ્રજ્ઞાપારમિતા સમાપ્તાઃ ॥ ॥