તત્ત્વાર્થસૂત્રમ્ · અધ્યાય 1

અજીવકાયા ધર્માધર્માકાશપુદ્ગલાઃ॥
દ્રવ્યાણિ॥
જીવાશ્ચ॥
નિત્યાવસ્થિતાન્યરૂપાણિ॥
રૂપિણઃ પુદ્ગલાઃ॥
આકાશાદેકદ્રવ્યાણિ॥
નિષ્ક્રિયાણિ ચ॥
અસંખ્યોયાઃ પ્રદેશા ધર્માધર્મેકજીવાનામ્॥
આકાશસ્યાનન્તાઃ॥
સંખ્યેયાસંખ્યેયાશ્ચ પુદ્ગલાનામ્॥
નાણોઃ॥
લોકાકાશેઽવગાહઃ॥
ધર્માધર્મયોઃ કૃસ્ને॥
એકપ્રદેશાદિષુ ભાજ્યઃ પુદ્ગલાનામ્॥
અસંખ્યેયભાગાદિષુ જીવાનામ્॥
પ્રદેશસંહાર વિસર્પાભ્યા પ્રદીપવત્॥
ગતિસ્થ્ત્યુપગ્રહૌ ધર્માધર્મયોરુપકારઃ॥
આકાશસ્યાવગાહઃ॥
શરીરવાઙ્મનઃ પ્રાણાપાનાઃ પુદ્ગલનાનામ્॥
સુખદુઃખજીવિતમરણોપગ્રહાશ્ચ॥
પરસ્પરોપગ્રહો જીવાનામ્॥
વર્તનાપરિણામક્રિયાઃ પરત્વાપરત્વે ચ કાલસ્ય॥
સ્પર્શરસગન્ધવર્ણવન્તઃ પુદ્ગલાઃ॥
શબ્દસૌક્ષ્મ્યસ્થૌલ્ય સંસ્થાન ભેદતશ્છાયાતપોદ્યોતવન્તશ્ચ॥
અણવઃ સ્કન્ધાશ્ચ॥
ભેદસંઘાતેભ્ય ઉત્પદ્યન્તે॥
ભેદાદુણુઃ॥
ભેદસંઘાતાભ્યાં ચાક્ષુષઃ॥
સદ્દ્રવ્યલક્ષણમ્॥
ઉત્પાદવ્યયધ્રૌવ્યુક્તં સત્॥
તદભાવાવ્યયં નિત્યમ્॥
અર્પિતાનર્પિતસિદ્ધેઃ॥
સ્નિગ્ધરુક્ષત્વાદ્ બન્ધઃ॥
ન જઘન્યગુણાનામ્॥
ગુણસામ્યે સદૃશાનામ્॥
દ્વયાધિકાદિગુણાનાં તુ॥
બન્ધેઽધિકૌ પારિણામિકૌ ચ॥
ગુણપર્યયવત્ દ્રવ્યમ્॥
કાલશ્ચ॥
સોઽનન્તસમયઃ॥
દ્રવ્યશ્રયા નિર્ગુણા ગુણાઃ॥
તદ્ભાવઃ પરિણામઃ॥
ઇતિ પઞ્ચમોઽધ્યાયઃ॥