શ્રીશિવમહિમાસ્તોત્રમ્ · અધ્યાય 1

મહિમ્નઃ પારં તે, પરમવિદુષો યજ્ઞસદૃશી
સ્તુતિર્બ્રહ્માદીના મપિ તદવસન્નાસ્ત્વયિ ગિરઃ ।
અથાવાચ્યઃ સર્વઃ સ્વમતિપરિણામધિ ગૃણન્
મમાપ્યેષઃ સ્તોત્રે હર નિરપવાદઃ પરિકરઃ

અતીતઃ પંથાનં તવ ચ મહિમા વાડ્ મનસયો
રતદ્વ્યાવૃત્યાયં ચકિતમભિધત્તે શ્રુતિરપિ ।
સ કસ્ય સ્તોતવ્યઃ કતિવિધગુણઃ કસ્ય વિષયઃ
પદે ત્વર્વાચીને પતતિ ન મનઃ કસ્ય ન વચઃ

મધુસ્ફીતા વાચઃ પરમમમૃતં નિર્મિતવત
સ્તવ બ્રહ્મન્કિં વા ગપિ સુરગુરોર્વિસ્મયપદમ્ ।
મમ ત્વેતાં વાણીં ગુણકથનપુણ્યેન ભવતઃ
પુનામીત્યર્થેસ્મિન્ પુરમથનબુદ્ધિર્વ્યવસિતા

તવૈશ્ચર્યેં યત્તદ્ જગદુદયરક્ષાપ્રલયકૃત
ત્રયી વસ્તુ વ્યસ્તં તિસૃષુ ગુણભિન્નાસુ તનુષુ ।
અભવ્યાનામસ્મિન્ વરદ રમણીયામરમણીં
વિહંતું વ્યોક્રોશીં વિદધત ઇહૈ કે જડધિયઃ

કિમિહઃ કિંકાયઃ સ ખલુ કિમુપાયસ્ત્રિભુવનં
કિમાધારો ધાતા સૃજતિ કિમુપાદાન ઇતિ ચ ।
અતકર્યૈશ્વર્યેત્વય્યનવસરદુઃસ્થો હતધિયઃ
કુતર્કોડયંકાંશ્ચિ ન્મુખરયતિ મોહાય જગતઃ

અજન્માનો લોકાઃ કિમવયવંવતોડપિ જગતા
મધિષ્ઠાતારં કિં ભવવિધિરનાદત્ય ભવતિ ।
અનીશો વા કુર્યાદ ભુવનજનને કઃ પરિકરો
યતો મંદાસ્ત્વાં પ્રત્યમરવર સંશેરત ઇમે

ત્રયી સાંખ્યં યોગઃ પશુપતિમતં વૈષ્ણવમિતિ
પ્રભિન્ને પ્રસ્થાને પરમિદમદઃ પથ્યમિતિ ચ ।
રુચીનાં વૈચિત્ર્યા દજુકુટિલનાનાપથજુષાં
નૃણામેકો ગમ્ય સ્ત્વમસિ પયમામર્ણવ ઇવ

મહોક્ષઃ ખડ્વાંગં પરશુરજિનં ભસ્મ ફણિનઃ
કપાલં ચેતીય ત્તવ વરદ તંત્રોપકરણમ્ ।
સુરાસ્તાં તામૃદ્ધિં દધતિ તુ ભવ દ્ભ્રૂપ્રણિહિતાં
નહિ સ્વાત્મારામં વિષયમૃગતૃષ્ણા ભ્રમયતિ

ધ્રુવં કશ્ચિત્સર્વં સકલમપરસ્ત્વદ્ધ્રુવમિદં
પરો ધ્રોવ્યાધ્રોવ્યે જગતિ ગદતિ વ્યસ્તવિષયે ।
સમસ્તેડપ્યેતસ્મિ ન્પુરમથન તૈર્વિસ્મિત ઇવ
સ્તુવંજિહ્રેમિ ત્વાં ન ખલુ નનુ ધૃષ્ટા મુખરતા

તવૈશ્વર્યં યત્ના દ્યદુપરિ વિરિંચિર્હરિરધઃ
પરિચ્છેતું યાતા વનલમનલસ્કંધવપુષઃ ।
તતો ભક્તિશ્રદ્ધા ભરગુરુગૃણદ્ભ્યાં ગિરિશ યત્
સ્વયં તસ્થે તાભ્યાં તવ કિમનુવૃત્તિને ફલતિ

અયત્નાદાપાદ્ય ત્રિભુવનમવૈરવ્યતિકરં
દશાસ્યો યદ્બાહૂ નભૃન રણકંડુપરવશાન્ ।
શિરઃપદ્મશ્રેણી રચિતચરણાંભોરુહબલેઃ
સ્થિરાયાસ્ત્વદ્ભક્તે સ્ત્રિપુરહર વિસ્ફૂર્જિતમિદમ્

અમુષ્ય ત્વત્સેવા સમધિગતસારં ભુજવનં
બલાત્કૈલાસેડપિ ત્વદધિવસતૌ વિક્રમયતઃ ।
અલભ્યાપાતાલે ડપ્યલસચલિતાંગુષ્ઠશિરસિ
પ્રતિષ્ઠા પ્રત્વય્યા સીદ્ધ્રુવમુપચિતો મુહ્યતિ ખલઃ

યદદ્ધિં સુત્રામ્ણો વરદ પરમોચ્ચૈરપિ સતી
મધશ્ચક્રે બાણઃ પરિજનવિધેયસ્ત્રિભુવનઃ ।
ન તચ્ચિત્રં તસ્મિંન્વરિવસિતરિ ત્વચ્ચરણયો
ર્ન કસ્યાપ્યુન્નત્યૈ ભવતિ શિરસસ્ત્વય્યવનતિઃ

અકાણ્ડબ્રહ્માણ્ડક્ષયચકિતદેવાસુરકૃપા
વિધેયસ્યાસીદ્યસ્ત્રિનયવિષં સંહ્રતવતઃ ।
સ કલ્માષઃ કણ્ઠે તવ ન કુરુતે ન શ્રિયમહો
વિકારોડપિ શ્લાધ્યો ભુવનભયભંગવ્યસનિનઃ

અસિદ્ધાર્થા નૈવ કવચિદપિ સદેવાસુરનરે
નિવર્તન્તે નિત્યં જગતિ જયિનો યસ્ય વિશિખાઃ ।
સ પશ્યન્નીશ ત્વામિતરસરુરસાધારણમભૂત્
સ્મરઃ સ્મર્તવ્યાત્મા નહિ વશિષુ પથ્યઃ પરિભવઃ

મહી પાદાધાતાદ્ વ્રજતિ સહસા સંશયપદં
પદં વિષ્ણોર્ભ્રામ્યદ્ભુજપરિઘરુગ્ણગ્રહગણમ્ ।
મુહુદ્યૌંર્દોસ્થ્યં યાત્યનિભૃતજટાતાડિતતટા
જગદ્રક્ષાયૈ ત્વં નટસિ નનુ વામૈવ વિભુતા

વિયદ્વ્યાપી તારાગણગુણિતફેનોદ્ગમરુચિઃ
પ્રવાહો વારાં યઃ પૃષતલઘુદષ્ટઃ શિરસિ તે ।
જગદ્ દ્વીપાકારં જલધિવલયં તેન કૃતમિ
ત્યનેનૈવોન્નેયં ધૃતમહિમ દિવ્યં તવ વપુઃ

રથઃ ક્ષોણી યન્તા શતધૃતિરગેન્દ્રો ધનુરથો
રથાડગે ચન્દ્રાર્કૌ રથચરણપાણિઃ શર ઇતિ ।
દિધક્ષોસ્તે કોડયં ત્રિપુરતૃણમાડમ્બરવિધિર્
વિધેયૈઃ ક્રીડન્ત્યો ન ખલુ પરતન્ત્રાઃ પ્રભુધિયઃ

હરિસ્તે સાહસ્ત્રં કમલબલિમાધાય પદયો
યદિકોને તસ્મિન્ નિજમુદહરન્નેત્રકમલમ્ ।
ગતો ભકત્યુદ્રેકઃ પરિણતિમસૌ ચક્રવપુષા
ત્રયાણાં રક્ષાયૈ ત્રિપુરહર જાગર્તિ જગતામ્

ક્રતૌ સુપ્તે જાગ્રત્ત્વમસિ ફલયોગે ક્રતુમતાં
ક્વ કર્મ પ્રધ્વસ્તં ફલતિ પુરુષારાધનમૃતે ।
અતસ્ત્વાં સમ્પ્રેક્ષ્ય ક્રતુષુ ફલદાનપ્રતિભુવં
શ્રુતૌ શ્રદ્ધાં બદ્ધ્વા દટપરિકરઃ કર્મસુ જનઃ

ક્રિયાદક્ષો દક્ષઃ ક્રતુપતિરધીશસ્તનુભૃતા
મૃષીણામાર્ત્વિજ્યં શરણદ સદસ્યાઃ સુરગણાઃ ।
ક્રતુભ્રંષસ્ત્વત્તઃ ક્રતુફલવિધાનવ્યસનિનો
ધ્રુવં કર્તુઃ શ્રદ્ધાવિધુરમભિચારાય હિ મખાઃ

પ્રજાનાથં નાથ પ્રસભમભિકં સ્વાં દુહિતરં
ગતં રોહિદ્ભૂતાં રિરમયિષુમૃષ્યસ્ય વપુષા ।
ધનુષ્પાણેર્યાતં દિવમપિ સપત્રાકૃતંમમું
ત્રસન્તં તેડદ્યાપિ ત્યજતિ ન મૃગવ્યાધરભસઃ

સ્વલાવણ્યાશંસાધૃતધનુષમહ્નાય તૃણવત્
પુરઃ પ્લુષ્ટં દષ્ટવા પુરમથન પુષ્પાયુધમપિ ।
યદિ સ્ત્રૈણં દેવી યમનિરત દેહાર્ધઘટના
દવૈતિ ત્વામદ્ધા બત વરદ મુગ્ધા યુવતયઃ

સ્મશાનેષ્વાક્રીડા સ્મહર પિશાચાઃ સહચરા
શ્ચિતાભસ્માલેપઃ સ્તગપિ નૃકરોટીપરિકરઃ ।
અમંગલ્યં શીલં તવ ભવતુ નામૈવમખિલં
તથાડપિ સ્મર્તૃણાં વરદ પરમં મંગલમસિ

મનઃ પ્રત્યક્ચિત્તે સવિધમવધાયાત્તમરુતઃ
પ્રહ્રષ્યદ્રોમાણઃ પ્રમદસલિલોત્સંગિતદશઃ ।
યદાલોક્યાહ્લાદં હ્રદ ઇવ નિમજ્જ્યામૃતમયે
દદ્યત્યંતસ્તત્ત્વં ક્રિમપિ યમિનસ્તત્કિલ ભવાન્

ત્વમર્કસ્ત્વં સોમસ્ત્વમસિ પવનસ્ત્વં હુતવહ
સ્ત્વમાપસ્ત્વં વ્યોમ ત્વમુ ધરણિરાત્મા ત્વમિતિ ચ ।
પરિચ્છિન્નામેવં ત્વયિપરિણતા બિભ્રતુ ગિરં
ન વિદ્મસ્તત્તત્વં વયમિહ તુ યત્ત્વં ન ભવસિ

ત્રયીં તિસ્ત્રો વૃત્તીસ્ત્રિભુવનમથો ત્રીનપિ સુરા
નકારાદ્યૈર્વર્ણૈ સ્ત્રિભિરભિદધત્તીર્ણ વિકૃતિઃ ।
તુરીયં તે ધામ ધ્વનિભિરવરુન્ધાનમણુભિઃ
સમસ્તં વ્યસ્તં ત્વાં શરણદ ગૃણાત્યોમિતિ પદમ્

ભવઃ શર્વો રુદ્રઃ પશુપતિરથોગ્રઃ સહમહાં
સ્તથાં ભીમશાનાવિતિ યદભિધાનાષ્ટકમિદમ્ ।
અમુષ્મિન્પ્રત્યેકં પ્રવિતરતિ દેવ શ્રુતિરપિ
પ્રિયાયાસ્મૈ ધામ્ને પ્રણિહિતનમસ્યોડસ્મિ ભવતે

નમો નેદિષ્ઠાય પ્રિયદવદવિષ્ઠાય ચ નમો
નમઃ ક્ષોદિષ્ઠાય સ્મરહર મહિષ્ઠાય ચ નમઃ ।
નમોવર્ષિષ્ઠાય ત્રિનયન યવિષ્ઠા ચ નમઃ
નમઃ સર્વસ્મૈ તે તદિદમિતિશર્વાય ચ નમઃ

બહલરજસે વિશ્વોત્પત્તૌ ભવાય નમો નમઃ
પ્રબલતમસે તત્સંહારે હરાય નમો નમઃ ।
જનસુખકૃતે સત્ત્વોદ્રિક્તૌ મૃડાય નમો નમઃ
પ્રમહસિ પદે નિસ્ત્રૈગુણ્યે શિવાય નમો નમઃ

કૃશપરિણતિ ચેતઃ ક્લેશવશ્યં ક્વ ચેદં
ક્વ ચ તવ ગુણસીમોલ્લંધિની શશ્વદ્રદ્ધિઃ
ઇતિ ચકિતમમન્દીકૃત્ય માં ભક્તિરાધાદ્
વરદ ચરણયોસ્તે વાક્ય-પુષ્પોપહારમ્

અસિતગિરિસમંસ્યાત્ કજ્જલં સિંધુપાત્રે
સુરતરુવરશાખા લેખિની પત્રમુર્વિ ।
લિખતિ યદિ ગૃહીત્વા શારદા સર્વકાલં
તદપિ તવ ગુણાના મીશ પારં ન યાતિ

અસુરસુરમુનીન્દ્રૈરર્ચિતસ્યેન્દુમૌલે
ર્ગ્રથિતગુણમહિમ્નો નિર્ગુણસ્યેશ્વરસ્ય ।
સકલગણવરિષ્ઠઃ પુષ્પદન્તાભિધાનો
રુચિરમલધુવૃત્તૈઃ સ્તોત્રમેતચ્ચકાર

અહરહરનવદ્યં ધૂર્જટેઃ સ્તોત્રમેતત્
પઠતિ પરમભક્ત્યા શુદ્ધચિત્તઃ પુમાન્યઃ ।
સ ભવતિ શિવલોકે રુદ્રતુલ્યસ્તથાડત્ર
પ્રચુરતરધનાયુઃ પુત્રવાન્કીર્તિમાંશ્ચ

મહેશાન્નાપરો દેવો મહિમ્નો નાપરા સ્તુતિઃ ।
અઘોરાન્નાપરો મંત્રો નાસ્તિ તત્ત્વં ગુરોઃ પરમ્

દીક્ષા દાનં તપસ્તીર્થં જ્ઞાનં યાગાદિકાઃ ક્રિયાઃ ।
મહિમ્નસ્તવપાઠસ્ય કલાં નાર્હન્તિ ષોડશીમ્

કુસુમદશનનામા સર્વગન્ધર્વરાજઃ
શિશુશશિધરમૌલેર્દેવ દેવસ્ય દાસઃ ।
સ ખલુ નિજમહિમ્નો ભ્રષ્ટ એવાસ્ય રોષાત્
સ્તવનમિદમકાર્ષીદ્ દિવ્યદિવ્યં મહિમ્નઃ

સુરવરમુનિપૂજ્યં સ્વર્ગમોક્ષૈકહેતું
પઠતિ યદિ મનુષ્યઃ પ્રાંજલિર્નાન્યચેતાઃ ।
વ્રજતિ શિવસમીપં કિન્નરૈઃ સ્તૂયમાનઃ
સ્તવનમિદમમોઘં પુષ્પદન્તપ્રણીતમ્

આસમાપ્તમિદં સ્તોત્રં પુણ્યં ગંધર્વભાષિતમ્ ।
અનૌપમ્યં મનોહારિશિવમીશ્વરવર્ણનમ્

ઇત્યેષા વાડમયી પૂજા શ્રીમચ્છંકરપાદયોઃ ।
અર્પિતા તેન દેવેશઃ પ્રીયતાં મે સદાશિવઃ

તવ તત્ત્વં ન જાનામિ કીદ્શોડસિ મહેશ્વર ।
યાદ્સોડસિ મહાદેવ તાદ્શાય નમો નમઃ

એકકાલં દ્વિકાલં વા ત્રિકાલં યઃ પઠેન્નરઃ ।
સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ શિવલોકે મહીયતે

શ્રી પુષ્પદંતમુખપંકજનિર્ગતેન
સ્તોત્રેંણ કિલ્બિહરેણ હરપ્રિયેણ ।
કંઠસ્થિતેન પઠિતેન સમાહિતેન
સુપ્રીણિતો ભવતિ ભૂતપતિર્મહેશઃ