સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 7.353

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
તતો ગચ્છેન્મહાદેવિ કર્દમાલમનુત્તમમ્ ॥
તીર્થં ત્રૈલોક્યવિખ્યાતં સર્વપાતકનાશનમ્

તસ્મિન્નેકાર્ણવે ઘોરે નષ્ટે સ્થાવરજંગમે ॥
ચન્દ્રાર્કતપને નષ્ટે જ્યોતિષિ પ્રલયં ગતે

રસાતલગતામુર્વીં દૃષ્ટ્વા દેવો જનાર્દનઃ ॥
વારાહં રૂપમાસ્થાય દંષ્ટ્રાગ્રેણ વરાનને ॥
ઉત્ક્ષિપ્ય ધરણીં મૂર્ધ્ના સ્વસ્થાને સંન્યવેશયત્

ઉદ્ધૃત્ય ભગવાન્વિષ્ણુર્વાક્યમેતદુવાચ હ

અત્ર સ્થાને સ્થિતેનૈવ મયા ત્વં દેવિ ચોદ્ધૃતા ॥
મમાત્ર નિયતં વાસઃ સદૈવાયં ભવિષ્યતિ

યે પિતૄંસ્તર્પયિષ્યંતિ કર્દમાલે વરાનને ॥
આકલ્પં તર્પિતાસ્તેન ભવિષ્યંતિ ન સંશયઃ

તત્ર શ્રાદ્ધં કરિષ્યંતિ શાકૈર્મૂલફલેન વા ॥
ભવિષ્યતિ કૃતં શ્રાદ્ધં સર્વતીર્થેષુ વૈ શુભે

અત્ર તીર્થે નરઃ સ્નાત્વા યો માં પશ્યતિ માનવઃ ॥
અપિ કીટપતંગા યે નિધનં યાંતિ માનવાઃ ॥
તે મૃતાસ્ત્રિ દિવં યાન્તિ સુકૃતેન યથા દ્વિજાઃ

તતો દ્વીપેષુ જાયન્તે ધનાઢ્યાશ્ચોત્તમે કુલે ॥
દંષ્ટ્રાભેદેન યત્તોયં નિર્ગતં તે શરીરતઃ

તત્ર સ્નાત્વા નરો દેવિ તિર્યગ્યોનૌ ન જાયતે

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
શૃણુ દેવિ યથાવૃત્તમાશ્ચર્યં તત્ર વૈ પુરા ॥
મૃગયૂથં સુસન્ત્રસ્તં લુબ્ધકૈઃ પરિપીડિતમ્ ॥
પ્રવિષ્ટં કર્દમાલે તુ સદ્યો માનુષતાં ગતમ્

અથ તે લુબ્ધકા દૃષ્ટ્વા વિસ્મયોત્ફુલ્લલોચનાઃ ॥
અપૃચ્છંત ચ સંભ્રાતાસ્તાન્મર્ત્યાન્વરવર્ણિનિ

મૃગયૂથમનુપ્રાપ્તં કેન માર્ગેણ નિર્ગતમ્ ॥
અથોચુસ્તે વયં પ્રાપ્તા માનુષં મૃગરૂપિણઃ

એતત્તીર્થપ્રભાવોઽયં ન વિદ્મો હ્યાત્મ કારણમ્ ॥
તતસ્તે લુબ્ધકાસ્ત્યક્ત્વા ધનૂંષિ સશરાણિ ચ ॥
તત્ર સ્નાત્વા મહાભાગે મુક્તાશ્ચ સર્વપાતકૈઃ

॥ પાર્વત્યુવાચ ॥ ॥
ભગવન્વિસ્તરં બ્રૂહિ કર્દમાલમહોદયમ્ ॥
ઉત્પત્તિં ચ વિધાનં ચ ક્ષેત્રસીમાદિકં ક્રમાત્

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
શૃણુ દેવિ રહસ્યં તુ કર્દ માલસમુદ્ભવમ્ ॥
ગૂઢં બ્રહ્મર્ષિસર્વસ્વં ન દેયં કસ્યચિત્ત્વયા

પૂર્વમેકાર્ણવે ઘોરે નષ્ટે સ્થાવરજંગમે ॥
ચન્દ્રાર્કપવને નષ્ટે જ્યોતિષિ પ્રલયં ગતે

એકાર્ણવં જગદિદં બ્રહ્માપશ્યદશેષતઃ ॥
તસ્મિન્વસુમતી મગ્ના પાતાલતલમાગતા

તતો યજ્ઞવરાહોઽસૌ કૃત્વા યજ્ઞમયં વપુઃ ॥
ઉદ્દધાર મહીં કૃત્સ્નાં દંષ્ટ્રાગ્રેણ વરાનને

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥
॥ વેદપાદો યૂપદંષ્ટ્રઃ ક્રતુદંતઃસ્રુચીમુખઃ ॥
અગ્નિજિહ્વો દર્ભરોમા બ્રહ્મશીર્ષા મહાતપાઃ

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥
અહોરાત્રેક્ષણપરો વેદાંગશ્રુતિભૂષણઃ ॥
આજ્યનાસઃ સ્રુવતુણ્ડઃ સામઘોષસ્વનો મહાન્

પ્રાગ્વંશકાયો દ્યુતિમાન્માત્રાદીક્ષાભિરાવૃતઃ ॥
દક્ષિણા હૃદયો યોગી મહાસત્રમહો મહાન્

ઉપાકર્મોષ્ઠરુચકઃ પ્રવર્ગ્યાવર્તભૂષણઃ ॥
નાનાચ્છન્દોગતિપથો બ્રહ્મોક્તક્રમવિક્રમઃ

ભૂત્વા યજ્ઞવરાહોઽસાવુદ્દધાર મહીં તતઃ ॥
તસ્યોદ્ધૃતવતઃ પૃથ્વીં દંષ્ટ્રાગ્રં નિર્ગતં બહિઃ

તસ્મિન્પ્રાભાસિકે ક્ષેત્રે કર્દ્દમેન વિલેપિતમ્ ॥
તદ્દંષ્ટ્રાગ્રં યતો દેવિ કર્દ્દમાલં તતઃ સ્મૃતમ્

દણ્ડોદ્ભેદં મહાકુણ્ડં યત્ર દંષ્ટ્રા સુસંસ્થિતા ॥
તદ્દંષ્ટ્રયોદ્ધૃતં તોયં કોટિગંગાભિષેકવત્

તત્ર ગવ્યૂતિ માત્રં તુ વિષ્ણુક્ષેત્રં સનાતનમ્ ॥
દેશાંતરં ગતા યે ચ દણ્ડોદ્ભેદે મ્રિયંતિ વૈ ॥
યાવત્કલ્પસહસ્રાણિ વિષ્ણુલોકં વ્રજંતિ તે

યસ્તુ પશ્યેન્મહાદેવિ કર્દમાલે તુ સૂકરમ્ ॥
કોટિહિંસાયુતો વાપિ સ પ્રાપ્સ્યતિ પરાં ગતિમ્

દશજન્મકૃતં પાપં નશ્યેત્તદ્દર્શનાત્પ્રિયે ॥
જન્માન્તરસહસ્રેષુ યત્કૃતં પાપસંચયમ્

કર્દમાલે તુ વારાહં દૃષ્ટ્વા તન્નાશમેષ્યતિ ॥
હેમકોટિસહસ્રાણિ ગવાં કોટિશતાનિ ચ

દત્ત્વા યલ્લભતે પુણ્યં સકૃદ્વારાહદર્શનાત્ ॥
કલૌ યુગે મહારૌદ્રે પ્રાણિનાં ચ ભયાવહે ॥
નાન્યત્ર જાયતે મુક્તિર્મુક્ત્વા ક્ષેત્રં તુ સૌકરમ્

એતત્સારતરં દેવિ પ્રોક્તમુદ્દેશતસ્તવ ॥
કર્દ્દમાલસ્ય માહાત્મ્યં સર્વપાતકનાશનમ્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસ ખણ્ડે પ્રથમે પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યે કર્દ્દમાલમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ ત્રિપઞ્ચાશદુત્તરત્રિશતતમોઽધ્યાયઃ