સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 7.343

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
તતો ગચ્છેન્મહાદેવિ કપિલેશ્વરમુત્તમમ્ ॥
શીરાભૂષણપૂર્વેણ કોટિતીર્થાચ્ચ પશ્ચિમે

જરદ્ગવેશાદ્દક્ષિણે સમુદ્રોત્તરતસ્તથા ॥
એતદ્વૈ કાપિલં ક્ષેત્રં નાપુણ્યૈઃ પ્રાપ્યતે નરૈઃ

કપિલેન પુરા દેવિ યત્ર તપ્તં તપો મહત્ ॥
વર્ષાણામયુતં સાગ્રં પ્રતિષ્ઠાપ્ય મહેશ્વરમ્

સમાહૂતા તત્ર દેવી કપિલધારા મહાનદી ॥
સમુદ્રમધ્યે સાઽદ્યાપિ પુણ્યવદ્ભિઃ પ્રદૃશ્યતે

તત્ર સ્નાત્વા મહાદેવિ કપિલાષષ્ઠ્યાં વિશેષતઃ ॥
કપિલાં દાપયેત્તત્ર ગોકોટિફલભાગ્ભવેત્

સર્વેષાં ચૈવ પાપાનાં પ્રાયશ્ચિત્તમિદં સ્મૃતમ્ ॥
કપિલેશ્વરં તુ સંપૂજ્ય કન્યાકોટિફલં લભેત્

॥ દેવ્યુવાચ ॥ ॥
આશ્ચર્યં મમ દેવેશ કપિલષષ્ઠ્યા મહેશ્વર ॥
વિધાનં શ્રોતુમિચ્છામિ દાનમન્ત્રાદિ પૂર્વકમ્

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
જન્મજીવિતમધ્યે તુ યદ્યેકા લભ્યતે નરૈઃ ॥
સંયોગયુક્તા સા ષષ્ઠી તત્કિં દેવિ બ્રવીમ્યહમ્

પ્રૌષ્ઠપદ્યસિતે પક્ષે ષષ્ઠ્યામંગારકો યદિ ॥
વ્યતીપાતશ્ચ રોહિણ્યાં સા ષષ્ઠી કપિલા સ્મૃતા

તત્ર ક્ષેત્રે નરઃ સ્નાત્વા અથવાર્કસ્થલે શુભે ॥
મૃદા શુક્લ તિલૈશ્ચૈવ કપિલાસંગમે શુભે

કૃતસ્નાનજપઃ પશ્ચાત્સૂર્યાયાર્ઘ્યં નિવેદયેત્ ॥
રક્તચંદનતોયેન કરવીરયુતેન ચ ॥
કૃત્વાર્ઘપાત્રં શિરસિ મંત્રેણાનેન દાપયેત્

નમસ્ત્રૈલોક્યનાથાય ઉદ્ભાસિતજગત્ત્રય ॥
વેદરશ્મે નમસ્તુભ્યં ગૃહાણાર્ઘ્યં નમોઽસ્તુ તે

સૂર્યં પ્રદક્ષિણીકૃત્ય સંપૂજ્ય કપિલેશ્વરમ્॥
ઉપલિપ્તે શુભે દેશે પુષ્પાક્ષતવિભૂષિતે

સ્થાપયેદવ્રણં કુમ્ભં ચન્દનોદકપૂરિતમ્ ॥
પંચરત્નસમાયુક્તં દૂર્વાપુષ્પાક્ષતાન્વિતમ્

રક્તવસ્ત્રયુગચ્છન્નં તામ્રપાત્રેણ સંયુતમ્ ॥
રથો રુક્મફલસ્યૈવ એકચિત્રવિચિત્રિતઃ

સૌવર્ણપલસંયુક્તાં મૂર્તિં સૂર્યસ્ય કારયેત્॥
કુંભસ્યોપરિ સંસ્થાપ્ય ગંધપુષ્પૈઃ સમર્ચયેત્

કપિલેશ્વરસાન્નિધ્યે મણ્ડપે હોમસંસ્કૃતે ॥
આદિત્યં પૂજયેદ્દેવં નામભિઃ સ્વૈર્યથોદિતૈઃ ॥

આદિત્યભાસ્કર રવે ભાનો સ્વયં દિવાકર ॥
પ્રભાકર નમસ્તુભ્યં સસારાન્માં સમુદ્ધર

ભુક્તિમુક્તિપ્રદો યસ્માત્તસ્માચ્છાંતિં પ્રયચ્છ નઃ

॥ પ્રાર્થનામન્ત્રઃ ॥ ॥
નમોનમસ્તે વરદ ઋક્સામયજુષાંપતે ॥
નમોઽસ્તુવિશ્વરૂપાય વિશ્વધામ્ને નમોઽસ્તુ તે

અમૃતં દેવિ તે ક્ષીરં પવિત્રમિહ પુષ્ટિદમ્॥
ત્વત્પ્રસાદાત્પ્રમુચ્યંતે મનુજાઃ સર્વપાતકૈઃ

બ્રહ્મણોત્પાદિતે દેવિ વહ્નિકુણ્ડાન્મહાપ્રભે ॥
નમસ્તે કપિલે પુણ્યે સર્વદેવનમસ્કૃતે

સર્વદેવમયે દેવિ સર્વતીર્થમયે શુભે॥
દાતારં પૂજયાનં માં બ્રહ્મલોકં નય સ્વયમ્

॥ પૂજામંત્રઃ ॥ ॥
એવં સંપૂજ્ય કપિલાં કુમ્ભસ્થં ચ દિવાકરમ્॥
બ્રાહ્મણે વેદવિદુષ ઉભયં પ્રતિપાદયેત્

વ્યાસાય સૂર્યભક્તાય મંત્રેણાનેન દાપયેત્

દિવ્યમૂર્ત્તિર્જગચ્ચક્ષુ ર્દ્વાદશાત્મા દિવાકરઃ ॥
કપિલાસહિતો દેવો મમ મુક્તિં પ્રયચ્છતુ

યસ્માત્ત્વં કપિલે પુણ્યા સર્વલોકસ્ય પાવની ॥
પ્રદત્તા સહ સૂર્યેણ મમ મુક્તિપ્રદા ભવ

પલેન દક્ષિણા કાર્યા તદર્ધાર્ધેન વા પુનઃ ॥
શક્તિતો દક્ષિણાયુક્તાં તાં ધેનું પ્રતિપાદયેત્

યોઽનેન વિધિના કુર્યા ત્ષષ્ઠીં કપિલસંજ્ઞિતામ્॥
સોઽશ્વમેધસહસ્રસ્ય ફલં પ્રાપ્નોતિ માનવઃ

યત્ફલં સર્વતીર્થેષુ સર્વદાનેષુ યત્ફલમ્ ॥
તત્ફલં સર્વમાપ્નોતિ યઃ ષષ્ઠીં કપિલાં ચરેત્

કપિલાકોટિસહસ્રાણિ કપિલાકોટિશતાનિ ચ ॥
સૂર્યપર્વણિ યદ્દત્ત્વા તત્ફલં કોટિશો ભવેત્

કોટિગોરોમ સંખ્યાનિ વર્ષાણિ વરવર્ણિનિ ॥
તાવત્સ વસતે સ્વર્ગે યઃ ષષ્ઠીં કપિલાં ચરેત્

જ્ઞાનતોઽજ્ઞાનતો વાપિ યત્પાપં પૂર્વસંચિતમ્ ॥
તત્સર્વં નાશમાયાતિ ઇત્યાહ કપિલો મુનિઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસખણ્ડે પ્રથમે પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યે કપિ લધારાકપિલેશ્વરમાહાત્મ્યે કપિલાષષ્ઠીવ્રતવિધાનમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ ત્રિચત્વારિંશદુત્તરત્રિશતતમોઽધ્યાયઃ