સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 7.290

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
તતો ગચ્છેન્મહાદેવિ કુબેરસ્થાનમુત્તમમ્ ॥
યત્ર સિદ્ધઃ પુરા દેવિ કુબેરો ધનદોઽભવત્

બ્રાહ્મણશ્ચૌરરૂપેણ તત્ર સ્થાનેઽવસત્પુરા ॥
સ ચ મે ભક્તિયોગેન પુરા વૈ ધનદઃ કૃતઃ

॥ દેવ્યુવાચ ॥ ॥
કથં સ બ્રાહ્મણો ભૂત્વા ચૌરરૂપો નરાધમઃ ॥
તન્મે કથય દેવેશ ધનદઃ સ યથાઽભવત્

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
તસ્મિન્નર્થે મહાદેવિ યદ્વૃત્તં ચૌત્તમેંઽતરે ॥
કથયિષ્યામિ તત્સર્વં શિવમાહાત્મ્યસૂચકમ્

કશ્ચિદાસીદ્દ્વિજો દેવિ દેવશર્મેતિ વિશ્રુતઃ ॥
પ્રભાસક્ષેત્રનિલયો ન્યંકુમત્યાસ્તટેઽવસત્

પુત્રક્ષેત્રકલત્રાદિવ્યાપારૈકરતઃ સદા ॥
વિહાયાથ સ ગાર્હસ્થ્યં ધનાર્થં લોભ મોહિતઃ ॥
પ્રચચાર મહીમેતાં સગ્રામનગરાંતરામ્

ભાર્યા તસ્ય વિલોલાક્ષી તસ્ય ગેહાદ્વિનિર્ગતા ॥
સ્વચ્છંદચારિણી નિત્યં નિત્યં ચાનંગમોહિતા

તસ્યાં કદાચિત્પુત્રસ્તુ શૂદ્રાજ્જાતો વિધેર્વશાત્ ॥
દુષ્ટાત્માઽતીવ નિર્મુક્તો નામ્ના દુઃસહ ઇત્યતઃ

સોઽથ કાલેન મહતા નામકર્મપ્રવર્તિતઃ ॥
વ્યસનોપહતઃ પાપસ્ત્યક્તો બન્ધુજનૈસ્તથા

પૂજોપકરણં દ્રવ્યં સ કસ્મિંશ્ચિચ્છિવાલયે ॥
બહુદોષામુખે દૃષ્ટ્વા હર્તુકામોઽવિશત્તતઃ॥।

યાવદ્દીપો ગતપ્રાયો વર્ત્તિચ્છેદોઽભવત્કિલ ॥
તાવત્તેન દશા દત્તા દ્રવ્યાન્વેષણકારણાત્

પ્રબુદ્ધશ્ચોત્થિતસ્તત્ર દેવપૂજાકરો નરઃ ॥
કોઽયં કોયમિતિ પ્રોચ્ચૈર્વ્યાહરત્પરિઘાયુધઃ

સ ચ પ્રાણભયાન્નષ્ટઃ શૂદ્રજશ્ચાપિ મૂઢધીઃ ॥
વિનિન્દન્નાત્મનો જન્મ કર્મ ચાપિ સુદુઃખિત

પુરપાલૈર્હતોઽવન્યાં મૃતઃ કાલાદભૂચ્ચ સઃ॥
ગંધારવિષયે રાજા ખ્યાતો નામ્ના સુદુર્મુખઃ

ગીતવાદ્યરતસ્તત્ર વેશ્યાસુ નિરતો ભૃશમ્॥
પ્રજોપદ્રવકૃન્મૂર્ખઃ સર્વધર્મબહિષ્કૃતઃ

કિન્ત્વર્ચયન્સદૈવાસૌ લિંગં રાજ્યક્રમાગતમ્ ॥
પુષ્પસ્રગ્ધૂપનૈવેદ્યગંધાદિભિરમન્ત્રવત્

મુખ્યેષુ ચ સદા કાલે દેવતાયતનેષુ ચ ॥
દદ્યાત્સ બહુલાન્દીપાન્વર્તિભિશ્ચ સમુજ્જ્વલાન્

કદાચિન્મૃગયાસક્તો બભ્રામ સ ચ વીર્યવાન્॥
પ્રભાસ ક્ષેત્રમાગાત્ય પૂર્વસંસ્કારભાવિતઃ

પરૈરભિહતો યુદ્ધે ન્યંકુમત્યાસ્તટે શુભે ॥
શિવપૂજાવિધાનેન વિધ્વસ્તાશેષપાતકઃ

તતો વિશ્રવસશ્ચાસૌ પુત્રોઽભૂદ્ભુવિ વિશ્રુતઃ ॥
યઃ સ એવ મહાતેજાઃ સર્વયજ્ઞાધિપો બલી

કુબેર ઇતિ ધર્માત્મા શ્રુતશીલસમન્વિતઃ ॥
લિંગં પ્રતિષ્ઠયામાસ ન્યંકુમત્યાશ્ચ પૂર્વતઃ

કૌબેરાત્પશ્ચિમે ભાગે સોમનાથેતિ વિશ્રુતમ્ ॥
સંપૂજ્ય ચ યથેશાનં ન્યંકુમત્યાસ્તટે શુભે ॥
સ્તોત્રેણાનેન ચાસ્તૌષીદ્ભક્ત્યા તં સર્વકામદમ્

મૂર્તિઃ ક્વાપિ મહેશ્વરસ્ય મહતી યજ્ઞસ્ય મૂલોદયા તુમ્બી તુંગફલાવતી ચ શતશો બ્રહ્માણ્ડકોટિસ્તથા ॥
યન્માનં ન પિતામહો ન ચ હરિર્બ્રહ્માણ્ડમધ્યસ્થિતો જાનાત્યન્યસુરેષુ કા ચ ગણના સા સંતતં વોઽવતાત્

નમામ્યહં દેવમજં પુરાણમુ પેન્દ્રમિન્દ્રાવરરાજજુષ્ટમ્ ॥
શશાંકસૂર્યાગ્નિસમાનનેત્રં વૃષેન્દ્રચિહ્નં પ્રલયાદિહેતુમ્

સર્વેશ્વરૈકત્રિબલૈકબન્ધું યોગાધિગમ્યં જગતોઽધિવાસમ્ ॥
તં વિસ્મયાધારમનંતશક્તિં જ્ઞાનોદ્ભવં ધૈર્યગુણાધિકં ચ

પિનાકપાશાંકુશશૂલહસ્તં કપર્દિનં મેઘસમાનઘોષમ્ ॥
સકાલકણ્ઠં સ્ફટિકાવભાસં નમામિ શંભું ભુવનૈકનાથમ્

કપાલિનં માલિનમાદિદેવં જટાધરં ભીમભુજંગહારમ્ ॥
પ્રભાસિતારં ચ સહસ્રમૂર્તિં સહસ્રશીર્ષં પુરુષં વિશિષ્ટમ્

યદક્ષરં નિર્ગુણમપ્રમેયં સજ્યોતિરેકં પ્રવદંતિ સંતઃ ॥
દૂરંગમં વેદ્યમનિંદ્યવન્દ્યં સર્વેષુ હૃત્સ્થં પરમં પવિત્રમ્

તેજોનિભં બાલમૃગાંકમૌલિં નમામિ રુદ્રં સ્ફુરદુગ્રવક્ત્રમ્ ॥
કાલેન્ધનં કામદમસ્તસંગં ધર્માસનસ્થં પ્રકૃતિદ્વયસ્થમ્

અતીન્દ્રિયં વિશ્વભુજં જિતારિં ગુણત્રયાતીતમજં નિરીહમ્ ॥
તમોમયં વેદમયં ચિદંશં પ્રજાપતીશં પુરુહૂતમિન્દ્રમ્ ॥
અનાગતૈકધ્વનિરૂપમાદ્યં ધ્યાયંતિ યં યોગવિદો યતીન્દ્રાઃ

સંસારપાશચ્છિદુરં વિમુક્તઃ પુનઃ પુનસ્ત્વાં પ્રણમામિ દેવમ્

નિરૂપમાસ્યં ચ બલપ્રભાવં ન ચ સ્વભાવં પરમસ્ય પુંસઃ ॥
વિજ્ઞાયતે વિષ્ણુપિતામહાદ્યૈસ્તં વામદેવં પ્રણમામ્યચિંત્યમ્

શિવં સમારાધ્ય તમુગ્રમૂર્ત્તિં પપૌ સમુદ્રં ભગવાનગસ્ત્યઃ ॥
લેભે દિલીપોઽપ્યખિલાંશ્ચ કામાંસ્તં વિશ્વયોનિં શરણં પ્રપદ્યે

દેવેન્દ્રવન્દ્યોદ્ધર મામનાથં શમ્ભો કૃપાકારુણિકઃ કિલ ત્વમ્ ॥
દુઃખાઽર્ણવે મગ્નમુમેશ દીનં સમુદ્ધર ત્વં ભવ શંકરોઽસિ

સંપૂજયન્તો દિવિ દેવસંઘા બ્રહ્મેન્દ્રરુદ્રા વિહરંતિ કામમ્ ॥
તં સ્તૌમિ નૌમીહ જપામિ શર્વં વન્દેઽભિવંદ્યં શરણં પ્રપન્નઃ

સ્તુત્વૈવમીશં વિરરામ યાવત્તાવત્સ રુદ્રોઽર્કસહસ્રતેજાઃ ॥
દદૌ ચ તસ્મૈ વરદોંઽધકારિર્વરત્રયં વૈશ્રવણાય દેવઃ॥
સખ્યં ચ દિક્પાલપદં ચતુર્થં ધનાધિપત્યં ચ દિવૌકસાં ચ

યસ્માદત્ર ત્વયા સમ્યઙ્ન્યંકુમત્યાસ્તટે શુભે ॥
આરાધિતોઽહં વિધિવત્કૃત્વા મૂર્ત્તિં મહીમયીમ્

તસ્માત્તવૈવ નામ્ના તત્સ્થાનં ખ્યાતં ભવિષ્યતિ ॥
કુબેરનગરેત્યેવં મમ પ્રીતિપ્રદાયકમ્

ત્વયા પ્રતિષ્ઠિતં લિંગમસ્માત્સ્થાનાચ્ચ પશ્ચિમે ॥
ઉમાનાથસ્ય વિધિવત્સોમનાથેતિ તત્સ્મૃતમ્

શ્રીપંચમ્યાં વિધાનેન યસ્તચ્ચ પૂજયિષ્યતિ ॥
સપ્તપુરુષાવધિર્યાવત્તસ્ય લક્ષ્મીર્ભવિષ્યતિ

ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસખંડે પ્રથમે પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યે ન્યંકુમતીમાહાત્મ્યે કુબેરનગરોત્પત્તિકુબેરસ્થાપિતસોમનાથમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ નવત્યુત્તરદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ