સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 5.199

શ્રીમાર્કણ્ડેય ઉવાચ -
તસ્યૈવાનન્તરં રાજન્નાશ્વિનં તીર્થમુત્તમમ્ ।
કામિકં સર્વતીર્થાનાં પ્રાણિનાં સિદ્ધિદાયકમ્

તત્ર તીર્થેઽશ્વિનૌ દેવૌ સુરૂપૌ ભિષજાં વરૌ ।
તપઃ કૃત્વા સુવિપુલં સંજાતૌ યજ્ઞભાગિનૌ

સંમતૌ સર્વદેવાનામાદિત્યતનયાવુભૌ ।
નાસત્યૌ સત્ત્વસંપન્નૌ સર્વદુઃખઘ્નસત્તમૌ

યુધિષ્ઠિર ઉવાચ -
આદિત્યસ્ય સુતૌ તાત નાસત્યૌ યેન હેતુના ।
સંજાતૌ શ્રોતુમિચ્છામિ નિર્ણયં પરમં દ્વિજ

માર્કણ્ડેય ઉવાચ -
પુરાણે ભાસ્કરે તાત એતદ્વિસ્તરતો મયા ।
સંશ્રુતં દેવદેવસ્ય માર્તણ્ડસ્ય મહાત્મનઃ

તત્તે સંક્ષેપતઃ સર્વં ભક્તિયુક્તસ્ય ભારત ।
કથયામિ ન સન્દેહો વૃદ્ધભાવેન કર્શિતઃ

અતિતેજોરવેર્દૃષ્ટ્વા રાજ્ઞી દેવી નરોત્તમ ।
ચચાર મેરુકાન્તારે વડવા તપ ઉલ્બણમ્

તતઃ કતિપયાહસ્ય કાલસ્ય ભગવાન્રવિઃ ।
દૃષ્ટ્વા તુ રૂપમુત્સૃજ્ય પરમં તેજ ઉજ્જ્વલમ્

મનોભવવશીભૂતો હયો ભૂત્વા લઘુક્રમઃ ।
વિસ્ફુરન્તી યથાપ્રાણં ધાવમાના ઇતસ્તતઃ

હેષમાણઃ સ્વરેણાસૌ મૈથુનાયોપચક્રમે ।
સમ્મુખી તુ તતો દેવી નિવૃત્તા લઘુવિક્રમા

યથા તથા નાસિકાયાં પ્રવિષ્ટં બીજમુત્તમમ્ ।
તતો નાસાગતે બીજે સંજાતો ગર્ભ ઉત્તમઃ

જાતૌ યતઃ સુતૌ પાર્થ નાસત્યૌ વિશ્રુતૌ તતઃ ।
સુસમૌ સુવિભક્તાઙ્ગૌ બિમ્બાદ્બિમ્બમિવોદ્યતૌ

અધિકૌ સર્વદેવાનાં રૂપૈશ્ચર્યસમન્વિતૌ ।
નર્મદાતટમાશ્રિત્ય ભૃગુકચ્છે ગતાવુભૌ ।
પરાં સિદ્ધિમનુપ્રાપ્તૌ તપઃ કૃત્વા સુદુશ્ચરમ્

તત્ર તીર્થે તુ યઃ સ્નાત્વા તર્પયેત્પિતૃદેવતાઃ ।
સુરૂપઃ સુભગઃ પાર્થ જાયતે યત્ર તત્ર ચ

॥ ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવન્ત્યખણ્ડે રેવાખણ્ડે આશ્વિનતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનં નામૈકોનદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ ॥