શિવપુરાણ · અધ્યાય 7.1.23

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે સપ્તમ્યાં વાયવીયસંહિતાયાં પૂર્ખણ્ડે દક્ષયજ્ઞવિધ્વંસવર્ણનં નામ દ્વાવિંશો ઽધ્યાયઃ
છપ્તેર્ 23
વાયુરુવાચ
ઇતિ સઞ્છિન્નભિન્નાંગા દેવા વિષ્ણુપુરોગમાઃ
ક્ષણાત્કષ્ટાં દશામેત્ય ત્રેસુઃ સ્તોકાવશેષિતા

ત્રસ્તાંસ્તાન્સમરે વીરાન્ દેવાનન્યાંશ્ચ વૈ ગણાઃ
પ્રમથાઃ પરમક્રુદ્ધા વીરભદ્રપ્રણોદિતાઃ

પ્રગૃહ્ય ચ તથા દોષં નિગડૈરાયસૈર્દૃઢૈઃ
બબન્ધુઃ પાણિપાદેષુ કંધરેષૂદરેષુ ચ

તસ્મિન્નવસરે બ્રહ્મા ભદ્રમદ્રીન્દ્રજાનુતમ્
સારથ્યાલ્લબ્ધવાત્સલ્યઃ પ્રાર્થયન્ પ્રણતો ઽબ્રવીત્

527અ
અલં ક્રોધેન ભગવન્નષ્ટાશ્ચૈતે દિવૌકસઃ
પ્રસીદ ક્ષમ્યતાં સર્વં રોમજૈસ્સહ સુવ્રત

એવં વિજ્ઞાપિતસ્તેન બ્રહ્મણા પરમેષ્ઠિના
શમં જગામ સંપ્રીતો ગણપસ્તસ્ય ગૌરવાત્

દેવાશ્ચ લબ્ધાવસરા દેવદેવસ્ય મંત્રિણઃ
ધારયન્તો ઽઞ્જલીન્મૂર્ધ્નિ તુષ્ટુવુર્વિવિધૈઃ સ્તવૈઃ

દેવા ઊચુઃ
નમઃ શિવાય શાન્તાય યજ્ઞહન્ત્રે ત્રિશૂલિને ॥ શિવ્પ્_7.1,23. 8અબ્।
રુદ્રભદ્રાય રુદ્રાણાં પતયે રુદ્રભૂતયે

કાલાગ્નિરુદ્રરૂપાય કાલકામાંગહારિણે
દેવતાનાં શિરોહન્ત્રે દક્ષસ્ય ચ દુરાત્મનઃ

સંસર્ગાદસ્ય પાપસ્ય દક્ષસ્યાક્લિષ્ટકર્મણઃ
શાસિતાઃ સમરે વીર ત્વયા વયમનિન્દિતા

દગ્ધાશ્ચામી વયં સર્વે ત્વત્તો ભીતાશ્ચ ભો પ્રભો
ત્વમેવ ગતિરસ્માકં ત્રાહિ નશ્શરણાગતાન્

વાયુરુવાચ
તુષ્ટસ્ત્વેવં સ્તુતો દેવાન્ વિસૃજ્ય નિગડાત્પ્રભુઃ
આનયદ્દેવદેવસ્ય સમીપમમરાનિહ

દેવોપિ તત્ર ભગવાનન્તરિક્ષે સ્થિતઃ પ્રભુઃ
સગણઃ સર્વગઃ શર્વસ્સર્વલોકમહેશ્વરઃ

તં દૃષ્ટ્વા પરમેશાનં દેવા વિષ્ણુપુરોગમાઃ
પ્રીતા અપિ ચ ભીતાશ્ચ નમશ્ચક્રુર્મહેશ્વરમ્

દૃષ્ટ્વા તાનમરાન્ભીતાન્પ્રણતાર્તિહરો હરઃ
ઇદમાહ મહાદેવઃ પ્રહસન્ પ્રેક્ષ્ય પાર્વતીમ્

મહાદેવ ઉવાચ
માભૈષ્ટ ત્રિદશાસ્સર્વે યૂયં વૈ મામિકાઃ પ્રજાઃ
અનુગ્રહાર્થમેવેહ ધૃતો દંડઃ કૃપાલુના

ભવતાં નિર્જરાણાં હિ ક્ષાન્તો ઽસ્માભિર્વ્યતિક્રમઃ
ક્રુદ્ધેષ્વસ્માસુ યુષ્માકં ન સ્થિતિર્ન ચ જીવિતમ્

વાયુરુવાચ
ઇત્યુક્તાસ્ત્રિદશાસ્સર્વે શર્વેણામિતતેજસા
સદ્યો વિગતસન્દેહા નનૃતુર્વિબુધા મુદા

પ્રસન્નમનસો ભૂત્વાનન્દવિહ્વલમાનસાઃ
સ્તુતિમારેભિરે કર્તું શંકરસ્ય દિવૌકસઃ

દેવા ઊચુઃ
ત્વમેવ દેવાખિલલોકકર્તા પાતા ચ હર્તા પરમેશ્વરો ઽસિ
કવિષ્ણુરુદ્રાખ્યસ્વરૂપભેદૈ રજસ્તમસ્સત્ત્વધૃતાત્મમૂર્તે

સર્વમૂર્તે નમસ્તે ઽસ્તુ વિશ્વભાવન પાવન
અમૂર્તે ભક્તહેતોર્હિ ગૃહીતાકૃતિસૌખ્યદ

ચંદ્રો ઽગદો હિ દેવેશ કૃપાતસ્તવ શંકર
નિમજ્જનાન્મૃતઃ પ્રાપ સુખં મિહિરજાજલિઃ

સીમન્તિની હતધવા તવ પૂજનતઃ પ્રભો
સૌભાગ્યમતુલં પ્રાપ સોમવારવ્રતાત્સુતાન્

શ્રીકરાય દદૌ દેવઃ સ્વીયં પદમનુત્તમમ્
સુદર્શનમરક્ષસ્ત્વં નૃપમંડલભીતિતઃ

મેદુરં તારયામાસ સદારં ચ ઘૃણાનિધિઃ
શારદાં વિધવાં ચક્રે સધવાં ક્રિયયા ભવાન્

ભદ્રાયુષો વિપત્તિં ચ વિચ્છિદ્ય ત્વમદાઃ સુખમ્
527બ્
સૌમિની ભવબન્ધાદ્વૈ મુક્તા ઽભૂત્તવ સેવનાત્

વિષ્ણુરુવાચ
ત્વં શંભો કહરીશાશ્ચ રજસ્સત્ત્વતમોગુણૈઃ
કર્તા પાતા તથા હર્તા જનાનુગ્રહકાંક્ષયા

સર્વગર્વાપહારી ચ સર્વતેજોવિલાસકઃ
સર્વવિદ્યાદિગૂઢશ્ચ સર્વાનુગ્રહકારકઃ

ત્વત્તઃ સર્વં ચ ત્વં સર્વં ત્વયિ સર્વં ગિરીશ્વર
ત્રાહિ ત્રાહિ પુનસ્ત્રાહિ કૃપાં કુરુ મમોપરિ

અથાસ્મિન્નન્તરે બ્રહ્મા પ્રણિપત્ય કૃતાંજલિઃ
એવં ત્વવસરં પ્રાપ્ય વ્યજ્ઞાપયત શૂલિને

બ્રહ્મોવાચ
જય દેવ મહાદેવ પ્રણતાર્તિવિભંજન
ઈદૃશેષ્વપરાધેષુ કો ઽન્યસ્ત્વત્તઃ પ્રસીદતિ

લબ્ધમાનો ભવિષ્યંતિ યે પુરા નિહિતા મૃધે
પ્રત્યાપત્તિર્ન કસ્ય સ્યાત્પ્રસન્ને પરમેશ્વરે

યદિદં દેવદેવાનાં કૃતમન્તુષુ દૂષણમ્
તદિદં ભૂષણં મન્યેત અંગીકારગૌરવાત્

ઇતિ વિજ્ઞાપ્યમાનસ્તુ બ્રહ્મણા પરમેષ્ઠિના
વિલોક્ય વદનં દેવ્યા દેવદેવસ્સ્મયન્નિવ

પુત્રભૂતસ્ય વાત્સલ્યાદ્બ્રહ્મણઃ પદ્મજન્મનઃ
દેવાદીનાં યથાપૂર્વમંગાનિ પ્રદદૌ પ્રભુઃ

પ્રથમાદ્યૈશ્ચ યા દેવ્યો દંડિતા દેવમાતરઃ
તાસામપિ યથાપૂર્વાણ્યંગાનિ ગિરિશો દદૌ

દક્ષસ્ય ભગવાનેવ સ્વયં બ્રહ્મા પિતામહઃ
તત્પાપાનુગુણં ચક્રે જરચ્છાગમુખં મુખમ્

સો ઽપિ સંજ્ઞાં તતો લબ્ધ્વા સ દૃષ્ટ્વા જીવિતઃ સુધી
ભીતઃ કૃતાઞ્જલિઃ શંભું તુષ્ટાવ પ્રલપન્બહુ

દક્ષ ઉવાચ
જય દેવ જગન્નાથ લોકાનુગ્રહકારક
કૃપાં કુરુ મહેશાનાપરાધં મે ક્ષમસ્વ હ

કર્તા ભર્તા ચ હર્તા ચ ત્વમેવ જગતાં પ્રભો
મયા જ્ઞાતં વિશેષેણ વિષ્ણ્વાદિસકલેશ્વરઃ

ત્વયૈવ વિતતં સર્વં વ્યાપ્તં સૃષ્ટં ન નાશિતમ્
ન હિ ત્વદધિકાઃ કેચિદીશાસ્તે ઽચ્યુતકાદયઃ

વાયુરુવાચ
તં તથા વ્યાકુલં ભીતં પ્રલપંતં કૃતાગસમ્
સ્મયન્નિવાવદત્પ્રેક્ષ્ય મા ભૈરિતિ 1 ઘૃણાનિધિઃ

તથોક્ત્વા બ્રહ્મણસ્તસ્ય પિતુઃ પ્રિયચિકીર્ષયા
ગાણપત્યં દદૌ તસ્મૈ દક્ષાયાક્ષયમીશ્વરઃ

તતો બ્રહ્માદયો દેવા અભિવંદ્ય કૃત 2અંજલિઃ
તુષ્ટુવુઃ પ્રશ્રયા વાચા શંકરં ગિરિજાધિપમ્

બ્રહ્માદય ઊચુઃ
જય શંકર દેવેશ દીનાનાથ મહાપ્રભો
1 સિજ્લોપ આર્ષઃ
2 એકવચનમાર્ષમ્
528અ
કૃપાં કુરુ મહેશાનાપરાધં નો ક્ષમસ્વ વૈ

મખપાલ મખાધીશ મખવિધ્વંસકારક
કૃપાં કુરુ મશાનાપરાધં નઃ ક્ષમસ્વ વૈ

દેવદેવ પરેશાન ભક્તપ્રાણપ્રપોષક
દુષ્ટદણ્ડપ્રદ સ્વામિન્કૃપાં કુરુ નમો ઽસ્તુ તે

ત્વં પ્રભો ગર્વહર્તા વૈ દુષ્ટાનાં ત્વામજાનતામ્
રક્ષકો હિ વિશેષેણ સતાં ત્વત્સક્તચેતસામ્

અદ્ભુતં ચરિતં તે હિ નિશ્ચિતં કૃપયા તવ
સર્વાપરાધઃ ક્ષંતવ્યો વિભવો દીનવત્સલાઃ

વાયુરુવાચ
ઇતિ સ્તુતો મહાદેવો બ્રહ્માદ્યૈરમરૈઃ પ્રભુઃ
સ ભક્તવત્સલસ્સ્વામી તુતોષ કરુણોદધિઃ

ચકારાનુગ્રહં તેષાં બ્રહ્માદીનાં દિવૌકસામ્
દદૌ નરાંશ્ચ સુપ્રીત્યા શંકરો દીનવત્સલઃ

સ ચ તતસ્ત્રિદશાઞ્છરણાગતાન્ પરમકારુણિકઃ પરમેશ્વરઃ
અનુગતસ્મિતલક્ષણયા ગિરા શમિતસર્વભયઃ સમભાષત

શિવ ઉવાચ
યદિદમાગ ઇહાચરિતં સુરૈર્વિધિનિયોગવશાદિવ યન્ત્રિતૈઃ
શરણમેવ ગતાનવલોક્ય વસ્તદખિલં કિલ વિસ્મૃતમેવ નઃ

તદિહ યૂયમપિ પ્રકૃતં મનસ્યવિગણય્ય વિમર્દમપત્રપાઃ
હરિવિરિંચિસુરેન્દ્રમુખાસ્સુખં વ્રજત દેવપુરં પ્રતિ સંપ્રતિ

ઇતિ સુરાનભિધાય સુરેશ્વરો નિકૃતદક્ષકૃતક્રતુરક્રતુઃ
સગિરિજાનુચરસ્સપરિચ્છદઃ સ્થિત ઇવામ્બરતોન્તરધાદ્ધરઃ

અથ સુરા અપિ તે વિગતવ્યથાઃ કથિતભદ્રસુભદ્રપરાક્રમાઃ
સપદિ ખેન સુખેન યથાસુખં યયુરનેકમુખાઃ મઘવન્મુખાઃ