શિવભુજઙ્ગમ્ · અધ્યાય 1

॥શિવભુજઙ્ગમ્॥
ગલદ્દાનગણ્ડં મિલદ્ભૃઙ્ગષણ્ડં
ચલચ્ચારુશુણ્ડં જગત્ત્રાણશૌણ્ડમ્ ।
કનદ્દન્તકાણ્ડં વિપદ્ભઙ્ગચણ્ડં
શિવપ્રેમપિણ્ડં ભજે વક્રતુણ્ડમ્

અનાદ્યન્તમાદ્યં પરં તત્ત્વમર્થં
ચિદાકારમેકં તુરીયં ત્વમેયમ્ ।
હરિબ્રહ્મમૃગ્યં પરબ્રહ્મરૂપં
મનોવાગતીતં મહઃ શૈવમીડે

સ્વશક્ત્યાદિશક્ત્યન્તસિંહાસનસ્થં
મનોહારિસર્વાઙ્ગરત્નોરુભૂષમ્ ।
જટાહીન્દુગઙ્ગાસ્થિશંયાકમૌલિં
પરાશક્તિમિત્રં નુમઃ પઞ્ચવક્ત્રમ્

શિવેશાનતત્પૂરુષાઘોરવામા-
દિભિઃ પઞ્ચભિર્હૃન્મુખૈઃ ષડ્‌ભિરઙ્ગૈઃ ।
અનૌપંય ષટ્‌ત્રિંશતં તત્ત્વવિદ્યા-
મતીતં પરં ત્વાં કથં વેત્તિ કો વા

પ્રવાલપ્રવાહપ્રભાશોણમર્ધં
મરુત્વન્મણિશ્રીમહઃશ્યામમર્ધમ્ ।
ગુણસ્યૂતમેતદ્વપુઃ શૈવમન્તઃ
સ્મરામિ સ્મરાપત્તિસંપત્તિહેતુમ્

સ્વસેવાસમાયાતદેવાસુરેન્દ્રા-
નમન્મૌલિમન્દારમાલાભિષક્તમ્ ।
નમસ્યામિ શંભો પદાંભોરુહં તે
ભવાંભોધિપોતં ભવાનીવિભાવ્યમ્

જગન્નાથ મન્નાથ ગૌરીસનાથ
પ્રપન્નાનુકંપિન્વિપન્નાર્તિહારિન્ ।
મહઃસ્તોમમૂર્તે સમસ્તૈકબન્ધો
નમસ્તે નમસ્તે પુનસ્તે નમોઽસ્તુ

વિરૂપાક્ષ વિશ્વેશ વિશ્વાદિદેવ
ત્રયીમૂલ શંભો શિવ ત્ર્યંબક ત્વમ્ ।
પ્રસીદ સ્મર ત્રાહિ પશ્યાવમુક્ત્યૈ
ક્ષમાં પ્રાપ્નુહિ ત્ર્યક્ષ માં રક્ષ મોદાત્

મહાદેવ દેવેશ દેવાદિદેવ
સ્મરારે પુરારે યમારે હરેતિ ।
બ્રુવાણઃ સ્મરિષ્યામિ ભક્ત્યા ભવન્તં
તતો મે દયાશીલ દેવ પ્રસીદ

ત્વદન્યઃ શરણ્યઃ પ્રપન્નસ્ય નેતિ
પ્રસીદ સ્મરન્નેવ હન્યાસ્તુ દૈન્યમ્ ।
ન ચેત્તે ભવેદ્ભક્તવાત્સલ્યહાનિ-
સ્તતો મે દયાલો સદા સન્નિધેહિ

અયં દાનકાલસ્ત્વહં દાનપાત્રં
ભવાનેવ દાતા ત્વદન્યં ન યાચે ।
ભવદ્ભક્તિમેવ સ્થિરાં દેહિ મહ્યં
કૃપાશીલ શંભો કૃતાર્થોઽસ્મિ તસ્માત્

પશું વેત્સિ ચેન્માં તમેવાધિરૂઢઃ
કલઙ્કીતિ વા મૂર્ધ્નિ ધત્સે તમેવ ।
દ્વિજિહ્વઃ પુનઃ સોઽપિ તે કણ્ઠભૂષા
ત્વદઙ્ગીકૃતાઃ શર્વ સર્વેઽપિ ધન્યાઃ

ન શક્નોમિ કર્તું પરદ્રોહલેશં
કથં પ્રીયસે ત્વં ન જાને ગિરીશ ।
તથાહિ પ્રસન્નોઽસિ કસ્યાપિ કાન્તા-
સુતદ્રોહિણો વા પિતૃદ્રોહિણો વા

સ્તુતિં ધ્યાનમર્ચાં યથાવદ્વિધાતું
ભજન્નપ્યજાનન્મહેશાવલંબે ।
ત્રસન્તં સુતં ત્રાતુમગ્રે મૃકણ્ડો-
ર્યમપ્રાણનિર્વાપણં ત્વત્પદાબ્જમ્

શિરો દૃષ્ટિહૃદ્રોગશૂલપ્રમેહ-
જ્વરાર્શોજરાયક્ષ્મહિક્કાવિષાર્તાન્ ।
ત્વમાદ્યો ભિષગ્ભેષજં ભસ્મ શંભો
ત્વમુલ્લાઘયાસ્માન્વપુર્લાઘવાય

દરિદ્રોઽસ્મ્યભદ્રોઽસ્મિ ભગ્રોઽસ્મિ દૂયે
વિષણ્ણોઽસ્મિ સન્નોઽસ્મિ ખિન્નોઽસ્મિ ચાહમ્ ।
ભવાન્પ્રાણિનામન્તરાત્માસિ શંભો
મમાધિં ન વેત્સિ પ્રભો રક્ષ માં ત્વમ્

ત્વદક્ષ્ણોઃ કટાક્ષઃ પ્રતેત્ત્ર્યક્ષ યત્ર
ક્ષણં ક્ષ્મા ચ લક્ષ્મીઃ સ્વયં તં વૃણાતે ।
કિરીટસ્ફુરચ્ચામરચ્છત્રમાલા-
કલાચીગજક્ષૌમભૂષાવિશેષૈઃ

ભવાન્યૈ ભવાયાપિ માત્રે ચ પિત્રે
મૃડાન્યૈ મૃડાયાપ્યઘઘ્ન્યૈ મખઘ્ને ।
શિવાઙ્ગ્યૈ શિવાઙ્ગાય કુર્મઃ શિવાયૈ
શિવાયાંબિકાયૈ નમસ્ત્ર્યંબકાય

ભવદ્ગૌરવં મલ્લઘુત્વં વિદિત્વા
પ્રભો રક્ષ કારુણ્યદૃષ્ટ્યાનુગં મામ્ ।
શિવાત્માનુભાવસ્તુતાવક્ષમોઽહં
સ્વશક્ત્યા કૃતં મેઽપરાધં ક્ષમસ્વ

યદા કર્ણરન્ધ્રં વ્રજેત્કાલવાહ-
દ્વિષત્કણ્ઠઘણ્ટાઘણાત્કારનાદઃ ।
વૃષાધીશમારુહ્ય દેવૌપવાહ્યં
તદા વત્સ મા ભીરિતિ પ્રીણય ત્વમ્

યદા દારુણાભાષણા ભીષણા મે
ભવિષ્યન્ત્યુપાન્તે કૃતાન્તસ્ય દૂતાઃ ।
તદા મન્મનસ્ત્વત્પદાંભોરુહસ્થં
કથં નિશ્ચલં સ્યાન્નમસ્તેઽસ્તુ શંભો

યદા દુર્નિવારવ્યથોઽહં શયાનો
લુઠન્નિઃશ્વસન્નિઃસૃતાવ્યક્તવાણિઃ ।
તદા જહ્નુકન્યાજલાલઙ્કૃતં તે
જટામણ્ડલં મન્મનોમન્દિરં સ્યાત્

યદા પુત્રમિત્રાદયો મત્સકાશે
રુદન્ત્યસ્ય હા કીદૃશીયં દશેતિ ।
તદા દેવદેવેશ ગૌરીશ શંભો
નમસ્તે શિવાયેત્યજસ્રં બ્રવાણિ

યદા પશ્યતાં મામસૌ વેત્તિ નાસ્મા-
નયં શ્વાસ એવેતિ વાચો ભવેયુઃ ।
તદા ભૂતિભૂષં ભુજઙ્ગાવનદ્ધં
પુરારે ભવન્તં સ્ફુટં ભાવયેયમ્

યદા યાતનાદેહસન્દેહવાહી
ભવેદાત્મદેહે ન મોહો મહાન્મે ।
તદા કાશશીતાંશુસઙ્કાશમીશ
સ્મરારે વપુસ્તે નમસ્તે સ્મરાણિ

યદાપારમચ્છાયમસ્થાનમદ્ભિ-
ર્જનૈર્વા વિહીનં ગમિષ્યામિ માર્ગમ્ ।
તદા તં નિરુન્ધન્કૃતાન્તસ્ય માર્ગં
મહાદેવ મહ્યં મનોજ્ઞં પ્રયચ્છ

યદા રૌરવાદિ સ્મરન્નેવ ભીત્યા
વ્રજાંયત્ર મોહં મહાદેવ ઘોરમ્ ।
તદા મામહો નાથ કસ્તારયિષ્ય-
ત્યનાથં પરાધીનમર્ધેન્દુમૌલે

યદાઽશ્વેતપત્રાયતાલઙ્ઘ્યશક્તેઃ
કૃતાન્તાદ્ભયં ભક્તવાત્સલ્યભાવાત્ ।
તદા પાહિ માં પાર્વતીવલ્લભાન્યં
ન પશ્યામિ પાતારમેતાદૃશં મે

ઇદાનીમિદાનીં મૃતિર્મે ભવિત્રી-
ત્યહો સન્તતં ચિન્તયા પીડિતોઽસ્મિ ।
કથં નામ મા ભૂન્મૃતૌ ભીતિરેષા
નમસ્તે ગતીનાં ગતે નીલકણ્ઠ

અમર્યાદમેવાહમાબાલવૃદ્ધં
હરન્તં કૃતાન્તં સમીક્ષ્યાસ્મિ ભીતઃ ।
મૃતૌ તાવકાઙ્ઘ્ર્યબ્જદિવ્યપ્રસાદા-
દ્ભવાનીપતે નિર્ભયોઽહં ભવાનિ

જરાજન્મગર્ભાધિવાસાદિદુઃખા-
ન્યસહ્યાનિ જહ્યાં જગન્નાથ દેવ ।
ભવન્તં વિના મે ગતિર્નૈવ શંભો
દયાલો ન જાગર્તિ કં વા દયા તે

શિવાયેતિ શબ્દો નમઃપૂર્વ એષ
સ્મરન્મુક્તિકૃન્મૃત્યુહા તત્ત્વવાચી ।
મહેશાન મા ગાન્મનસ્તો વચસ્તઃ
સદા મહ્યમેતત્પ્રદાનં પ્રયચ્છ

ત્વમપ્યંબ માં પશ્ય શીતાંશુમૌલિ-
પ્રિયે ભેષજં ત્વં ભવવ્યાધિશાન્તૌ ।
બહુક્લેશભાજં પદાંભોજપોતે
ભવાબ્ધૌ નિમગ્નં નયસ્વાદ્ય પારમ્

અનુદ્યલ્લલાટાક્ષિવહ્નિપ્રરોહૈ-
રવામસ્ફુરચ્ચારુવામોરુશોભૈઃ ।
અનઙ્ગભ્રમદ્ભોગિભૂષાવિશેષૈ-
રચન્દ્રાર્ધચૂડૈરલં દૈવતૈર્નઃ

અકણ્ઠેકલઙ્કાદનઙ્ગેભુજઙ્ગા-
દપાણૌકપાલાદફાલેનલાક્ષાત્ ।
અમૌળૌશશાઙ્કાદવામેકલત્રા-
દહં દેવમન્યં ન મન્યે ન મન્યે

મહાદેવ શંભો ગિરીશ ત્રિશૂલિં-
સ્ત્વદીયં સમસ્તં વિભાતીતિ યસ્માત્ ।
શિવાદન્યથા દૈવતં નાભિજાને
શિવોઽહં શિવોઽહં શિવોઽહં શિવોઽહમ્

યતોઽજાયતેદં પ્રપઞ્ચં વિચિત્રં
સ્થિતિં યાતિ યસ્મિન્યદેવાન્તમન્તે ।
સ કર્માદિહીનઃ સ્વયજ્જ્યોતિરાત્મા
શિવોઽહં શિવોઽહં શિવોઽહં શિવોઽહમ્

કિરીટે નિશેશો લલાટે હુતાશો
ભુજે ભોગિરાજો ગલે કાલિમા ચ ।
તનૌ કામિની યસ્ય તત્તુલ્યદેવં
ન જાને ન જાને ન જાને ન જાને

અનેન સ્તવેનાદરાદંબિકેશં
પરાં ભક્તિમાસાદ્ય યં યે નમન્તિ ।
મૃતૌ નિર્ભયાસ્તે જનાસ્તં ભજન્તે
હૃદંભોજમધ્યે સદાસીનમીશમ્

ભુજઙ્ગપ્રિયાકલ્પ શંભો મયૈવં
ભુજઙ્ગપ્રયાતેન વૃત્તેન ક્લૃપ્તમ્ ।
નરઃ સ્તોત્રમેતત્પઠિત્વોરુભક્ત્યા
સુપુત્રાયુરારોગ્યમૈશ્વર્યમેતિ