શુક્લયજુર્વેદઃ · અધ્યાય p1

અથાનુવાકસૂત્રાધ્યાયઃ।
શ્રીવેદપુરુષાય નમઃ ॥ ૐઅથાનુવાકાન્વક્ષ્યામિ બ્રહ્મણા નિર્મિતાન્પુરા । શિષ્યાણામુપદેશાય યજ્ઞસંસ્કાર એવ ચ । વિપ્રાણાં યજ્ઞકાલેષુ જપહોમાર્ચનાદિષુ

ઇષેત્વૈકા વસોઃ પવિત્ર્યં તિસ્રોઽગ્નેવ્રતપતે સપ્ત પવિત્રેસ્થો દ્વે શર્માસિ તિસ્રો ધૃષ્ટિરસિ શર્માસિ દ્વિકૌ દેવસ્યત્વા તિસ્રો દેવસ્યત્વા પઞ્ચ પ્રત્યુષ્ટᳪં᳭રક્ષસ્તિસ્રો દશૈકત્રિᳪં᳭શત્

૩૧

કૃષ્ણોસિ ષડગ્નેવાજજિત્તિસ્રો મયીદમગ્નીષોમયોઃ પઞ્ચકાવગ્નેઽદબ્ધાયો ચતસ્રઃ સંવર્ચસા પઞ્ચાગ્નયે કવ્યવાહનાય ષટ્સપ્તચતુસ્ત્રિᳪં᳭શત્

૩૪

સમિધાગ્નિં ભૂર્ભુવઃ સ્વશ્ચતુષ્કાવગ્નિર્જ્યોતિર્દ્વે ઉપપ્રયન્તઃ ષડ્વિᳪં᳭શતિર્ભૂર્ભુવઃસ્વશ્ચતસ્રો ગૃહામા તિસ્રઃ પ્રઘાસિનઃ પઞ્ચ પૂર્ણાદર્વિ દ્વેઽક્ષન્નમીમદન્ત ષડેષ તે સપ્તદશત્રિષષ્ટિઃ

૬૩

એવં દ્વે મહીનાં પયશ્ચતસ્ર આકૂત્યા ઋક્સામયોર્દ્વિકૌ વ્રતં કૃણુત ષડેષાતે ચતસ્રો વસ્વ્યસિ તિસ્ર એષ તે દ્વે શુક્રંત્વા ચતસ્રોઽદિત્યાસ્ત્વગષ્ટૌ દશસપ્તત્રિᳪં᳭શત્

૩૭

અગ્નેસ્તનૂરાપતયે ચતુષ્કૌ તપ્તાયની દ્વે ઇન્દ્રઘોષસ્તિસ્રો યુઞ્જતેઽષ્ટૌ દેવસ્યત્વા ચતસ્રો દેવસ્યત્વા પઞ્ચ વિભૂરસિ ચતસ્રો જ્યોતિરસિ ષડુરુવિષ્ણો તિસ્રો દશત્રિચત્વારિᳪં᳭શત્

૫॥ દેવસ્યત્વા ષડુપાવીરસિ પઞ્ચ માહિઃ ષટ્સંતે તિસ્રઃ સમુદ્રંગચ્છ હવિષ્મતીર્દ્વિકૌ હૃદેત્વા પઞ્ચ દેવસ્ય ત્વાષ્ટાવષ્ટૌ સપ્તત્રિᳪં᳭શત્

૩૭

વાચસ્પતય ઉપયામગૃહીતોસિ ત્રિકાવાવાયોયં વા દ્વિકૌ યાવામેકા તંપ્રત્નથા ચતસ્રોઽયંવેનો યેદેવાસસ્ત્રિકાવિન્દ્રાય મૂર્ધાનં દ્વિકૌ યસ્ત એકા પ્રાણાય તિસ્રો મઘવ ઇન્દ્રાગ્ની આગતમાઘૌમાસશ્ચર્ષણીધૃતો વિશ્વેદેવાસ આગતેન્દ્રમરુત્વો મરુત્વન્તં વૃષભં મરુતા ત્વૌજસે સજોષા ઇન્દ્રમરુત્વાઁ ૨ ઇન્દ્રમહાઁ ૨ ઇન્દ્રો મહાઁ ૨ ઇન્દ્રમેકૈકોદુત્યમષ્ટૌ પઞ્ચવિᳪં᳭શતિરષ્ટાચત્વારિᳪં᳭શત્

૪૮

ઉપયામગૃહીતોસ્યાદિત્યેભ્યઃ પઞ્ચ વામમદ્ય દ્વે સુશર્માસ્યેકા બૃહસ્પતિસુતસ્ય દ્વે હરિરસિ ચતસ્રઃ સમિન્દ્રણેઽષ્ટૌ માહિરેજતુ દશમાસ્યઃ પઞ્ચકાવાતિષ્ઠયુક્ષ્વાહીન્દ્રમિદેકૈકા યસ્માન્ન દ્વેઽગ્નેપવસ્વોત્તિષ્ઠન્નદૃશ્રમુદુત્યમેકૈકાજિઘ્ર દ્વે વિનૈન્દ્રવાચસ્પતિં વિશ્વકર્મન્નેકૈકાગ્નયેત્વા ચતસ્ર ઇહરતિસ્તિસ્રઃ પરમેષ્ઠી દશત્રયોવિᳪં᳭શતિસ્ત્રિષષ્ટિઃ

૮॥ દેવસવિતશ્ચતસ્ર ઇન્દ્રસ્ય વજ્રઃ પઞ્ચ દેવસ્યાહં દશાપયે તિસ્રો વાજસ્યેમમષ્ટાવગ્નિરેકાક્ષરેણૈષતે ચતુષ્કૌ સવિતા દ્વે અષ્ટૌ ચત્વારિᳪં᳭શત્

૪૦

અપો દેવાશ્ચતસ્રઃ સોમસ્ય ત્વિષિઃ પઞ્ચાવેષ્ટાઃ સપ્ત સોમસ્ય ત્વા ચતસ્ર ઇન્દ્રસ્યવજ્રઃ પઞ્ચ સ્યોનાસિ ચતસ્રઃ સવિત્રેકાશ્વિભ્યાં ચતુસ્ત્રિᳪં᳭શત્

૩૪

યુઞ્જાન એકાદશ પ્રતૂર્તᳪં᳭ષોડશ દેવસ્યત્વા દશાપોદેવીર્દ્વાદશાપોહ્યેકાદશાદિતિષ્ટ્વા પઞ્ચાકૂતિમષ્ટાદશ સપ્તભ્યશીતિઃ

૮૩

દૃશાનઃ સપ્તદશ દિવસ્પરિ દ્વાદશ સમિધાગ્નિં પઞ્ચદશાપેત સપ્તદશાસુન્વન્તં ત્રયોદશ યા ઓષધીઃ સપ્તવિᳪં᳭શતિર્મામા ષોડશ સપ્તસપ્તદશᳪં᳭શતમ્

૧૧૭

મયિગૃહ્ણામિ પઞ્ચદશ દશ ધ્રુવાસિ મધુવાતા એકાદશકૌ સમ્યક્સ્રવન્તિ નવેમંમા ષડપાત્વૈકાઽયં પુરઃ પઞ્ચ સપ્તાષ્ટાપઞ્ચાશત્

૫૮

ધ્રુવક્ષિતિઃ ષટ્ સજૂરૃતુભિર્મૂર્ધાવયો દ્વિકાવિન્દ્રાગ્ની આયુર્મે ષટ્કાવાશુસ્ત્રિવૃદેકાગ્નેર્ભાગોસ્યેકયા ચતુષ્કાવષ્ટાવેકત્રિᳪં᳭શત્

૩૧

અગ્નેજાતાન્પઞ્ચ રશ્મિનાસત્યાય ચતસ્રો રાજ્ઞ્યસ્યયં પુરઃ પઞ્ચકાવગ્નિર્મૂર્ધૈકોનત્રિᳪં᳭શદ્યેનઋષયોઽષ્ટૌ તપશ્ચ નવસપ્તપઞ્ચષષ્ટિઃ

૧૫॥ નમસ્તે ષોડશ હિરણ્યબાહવ ઉષ્ણીષિણે તક્ષભ્યો જ્યેષ્ઠાય પઞ્ચકાઃ સ્રુત્યાય ચતસ્રઃ શંભવાયૈકા પાર્યાયપઞ્ચ દ્રાપે અન્ધસો વિᳪં᳭શતિર્નવષટ્ષષ્ટિઃ

૬૬

। અશ્મન્નૂર્જં દશ નમસ્તે પઞ્ચાગ્નિસ્તિગ્મેન નવ ચક્ષુષઃ પિતાષ્ટાવાશુઃ શિશાનઃ સપ્તદશોદેનં ક્રમધ્વમગ્નિના પઞ્ચદશકૌ શુક્રજ્યોતિઃ સપ્તમેᳪં᳭સ્તનં ત્રયોદશ નવૈકોનશતમ્

૯૯

વાજઃ સપ્તમૂર્ક્ચતુષ્કા અશ્માગ્નિસ્ત્રિકાવᳪં᳭શુઃ પઞ્ચૈકા ચતસ્રો વાજાય દ્વે વાજસ્ય ત્વષ્ટાવૃતાષાડ્ ત્રયોદશાગ્નિં યુનજ્મિ સપ્ત યદાકૂતાદ્વાર્ત્રહત્યાય દશકૌ ત્રયોદશસપ્તસપ્તતિઃ

૭૭

સ્વાદ્વીંત્વૈકાદશ દેવાયજ્ઞં વિᳪં᳭શતિઃ સુરાવન્તᳪં᳭ સપ્તદશોદીરતાં ત્રયોદશાચ્યાજાનુર્દશ સોમોરાજાષ્ટૌ સીસેન તન્ત્રᳪં᳭ષોડશ સપ્તપઞ્ચનવતિઃ

૯૫

ક્ષત્રસ્ય યોનિસ્ત્રયોદશ યદ્દેવા દશાભ્યાદધામ્યષ્ટૌ યોસમિદ્ધો અગ્નિર્દ્વાદશાશ્વિનાહવિસ્ત્રયોદશાશ્વિનાતેજસૈકાદશ નવનવતિઃ

૯૦

ઇમંમે સમિદ્ધો અગ્નિરેકાદશકૌ વસન્તેન ઋતુના ષઢ્ઢોતાયક્ષત્સમિધાગ્નિં દ્વાદશાઽશ્વિનૌ છાગસ્ય સપ્ત દેવંબર્હિશ્ચતુર્દશ ષડેકાષ્ટિઃ

૬૧

તેજોસિ પઞ્ચાગ્નય એકા હિંકારાય દ્વે તત્સવિતુર્દશ વિભૂર્માત્રૈકા કાય દ્વે આબ્રહ્મઁસ્ત્રયોદશ શેષાદેકૈકાન્નવિᳪં᳭શતિશ્ચતુસ્ત્રિᳪં᳭શત્

૩૪

હિરણ્યગર્ભો યઃ પ્રાણતો દ્વિકૌ યુઞ્જન્ત્યષ્ટૌ વાયુષ્ટ્વા પઞ્ચ પ્રાણાય તિસ્ર ઉત્સક્થ્યા દ્વાદશ ગાયત્રી કસ્ત્વા ષટ્કૌ કઃસ્વિદષ્ટૌ કાસ્વિદ્દશ સુભૂઃ સ્વયંભૂસ્તિસ્ર એકાદશપઞ્ચષષ્ટિઃ

૬૫

અશ્વસ્તૂપરો ધૂમ્રાન્વસન્તાય સમુદ્રાય શિશુમારાન્મયુઃ પ્રાજાપત્યો દશકાશ્ચત્વારશ્ચત્વારિᳪં᳭શત્

૪૦

શાદંદદ્ભિર્નવૈકૈકા હિરણ્યગર્ભશ્ચતસ્ર આનો દશ માનોમિત્રો યદશ્વસ્યાષ્ટકૌ યત્તે ષડિમાનુકં દ્વે પઞ્ચદશ સપ્તચત્વારિᳪં᳭શત્

૪૭

। અગ્નિશ્ચ પઞ્ચદશોચ્ચાત એકાદશ દ્વૌ ષડ્વિᳪં᳭શતિઃ

૨૬

સમાસ્ત્વા દશોર્ધા અસ્ય પીવોઅન્ના દ્વાદશકાવભિત્વૈકાદશ ચત્વારઃ પઞ્ચચત્વારિᳪં᳭શત્

૪૫

હોતાયક્ષદેકાદશ દેવંબર્હિર્દ્વાદશ પુનરપ્યેવં ચત્વારઃ ષટ્ચત્વારિᳪં᳭શત્

૪૬

સમિદ્ધોઅઞ્જન્નેકાદશ યદક્રન્દસ્ત્રયોદશ સમિદ્ધો અદ્ય દ્વાદશ કેતુંકૃણ્વઁશ્ચતુર્વિᳪં᳭શતિશ્ચત્વારઃ ષષ્ટિઃ

૬૦

દેવસવિતઃ ષટ્ તપસે કોલાલᳪં᳭ ષોડશ દ્વૌદ્વાવિᳪં᳭શતિઃ

૨૨

સહસ્રશીર્ષા ષોડશાદ્ભ્યઃ સંભૃતઃ ષટ્ દ્વૌદ્વાવિᳪં᳭શતિઃ

૨૨॥

તદેવ સપ્ત વેનસ્તન્નવ દ્વૌ ષોડશ

૧૬

અસ્યાજરાસઃ સપ્તદશાપશ્ચિદ્દ્વાવાદશ વિભ્રાટ્ ચતુર્દશ પ્રવાવૃજ એકાદશ પ્રવાયુપ્રવીરયા પઞ્ચદશકાવાનસ્ત્રયોદશ સપ્તસપ્તનવતિઃ

૯૭

યજ્જાગ્રતઃ પઞ્ચ નદ્યઃ સોમોધેનુમાકૃષ્ણેન પૂષન્તવ દશકા નતદષ્ટૌ ષડષ્ટાપઞ્ચાશત્

૫૮

અપેતો દશાદ્મં દ્વાદશ દ્વૌદ્વાવિᳪં᳭શતિઃ

૨૨

ઋચં વાચᳪં᳭ષોડશ દ્યૌઃ શાન્તિરષ્ટૌ દ્વૌચતુર્વિᳪં᳭શતિઃ

૨૪

દેવસ્યત્વા દશ યમાયત્વૈકાદશદ્વાવેકવિᳪં᳭શતિઃ

૨૧

દેવસ્યત્વાષ્ટૌ યમાયત્વા ક્ષત્રસ્યત્વા દશકૌ ત્રયોઽષ્ટાવિᳪં᳭શતિઃ

૨૮

સ્વાહાપ્રાણેભ્યઃ ષડુગ્રશ્ચ સપ્ત દ્વૌ ત્રયોદશ

૧૩

ઈશાવાસ્યમષ્ટાવન્ધં તમો નવ દ્વૌ સપ્તદશ

૧૭

દશાધ્યાયે સમાખ્યાતાનુવાકાઃ સર્વસંખ્યયા । શતં દશાનુવાકાશ્ચ નવાન્યે ચ મનીષિભિઃ

સપ્તષષ્ટિશ્ચિતો જ્ઞેયા સૌત્રૈર્દ્વાવિંશતિસ્તથા । અશ્વ એકોનપઞ્ચાશત્પઞ્ચત્રિંશત્ખિલે સ્મૃતાઃ

શુક્રિયેષુ તુ વિજ્ઞેયા એકાદશ મનીષિભિઃ । એકીકૃત્ય સમાખ્યાતં ત્રિશતં ત્ર્યધિકં મતમ્