શિવ પુરાણ · અધ્યાય 7.3

ઉપમન્યુરુવાચ
શૃણુ કૃષ્ણ મહેશસ્ય શિવસ્ય પરમાત્મનઃ ॥
મૂર્ત્યાત્મભિસ્તતં કૃત્સ્નં જગદેતચ્ચરાચરમ્

સ શિવસ્સર્વમેવેદં સ્વકીયાભિશ્ચ મૂર્તિભિઃ ॥
અધિતિષ્ઠત્યમેયાત્મા હ્યેતત્સર્વમનુસ્મૃતમ્

બ્રહ્મા વિષ્ણુસ્તથા રુદ્રો મહેશાનસ્સદાશિવઃ ॥
મૂર્તયસ્તસ્ય વિજ્ઞેયા યાભિર્વિશ્વમિદં તતમ્

અથાન્યાશ્ચાપિ તનવઃ પઞ્ચ બ્રહ્મસમાહ્વયાઃ ॥
તનૂભિસ્તાભિરાવ્યાપ્તમિહ કિંચિન્ન વિદ્યતે

ઈશાનઃ પુરુષો ઽઘોરો વામઃ સદ્યસ્તથૈવ ચ ॥
બ્રહ્માણ્યેતાનિ દેવસ્ય મૂર્તયઃ પઞ્ચ વિશ્રુતાઃ

ઈશાનાખ્યા તુ યા તસ્ય મૂર્તિરાદ્યા ગરીયસી ॥
ભોક્તારં પ્રકૃતેઃ સાક્ષાત્ક્ષેત્રજ્ઞમધિતિષ્ઠતિ

સ્થાણોસ્તત્પુરુષાખ્યા યા મૂર્તિર્મૂર્તિમતઃ પ્રભોઃ ॥
ગુણાશ્રયાત્મકં ભોગ્યમવ્યક્તમધિતિષ્ઠતિ

ધર્માદ્યષ્ટાંગસંયુક્તં બુદ્ધિતત્ત્વં પિનાકિનઃ ॥
અધિતિષ્ઠત્યઘોરાખ્યા મૂર્તિરત્યંતપૂજિતા

વામદેવાહ્વયાં મૂર્તિં મહાદેવસ્ય વેધસઃ ॥
અહંકૃતેરધિષ્ઠાત્રીમાહુરાગમવેદિનઃ

સદ્યો જાતાહ્વયાં મૂર્તિં શમ્ભોરમિતવર્ચસઃ ॥
માનસઃ સમધિષ્ઠાત્રીં મતિમંતઃ પ્રચક્ષતે

શ્રોત્રસ્ય વાચઃ શબ્દસ્ય વિભોર્વ્યોમ્નસ્તથૈવ ચ ॥
ઈશ્વરીમીશ્વરસ્યેમામીશાખ્યાં હિ વિદુર્બુધાઃ

ત્વક્પાણિસ્પર્શવાયૂનામીશ્વરીં મૂર્તિમૈશ્વરીમ્ ॥
પુરુષાખ્યં વિદુસ્સર્વે પુરાણાર્થવિશારદાઃ

ચક્ષુષશ્ચરણસ્યાપિ રૂપસ્યાગ્નેસ્તથૈવ ચ ॥
અઘોરાખ્યામધિષ્ઠાત્રીં મૂર્તિમાહુર્મનીષિણઃ

રસનાયાશ્ચ પાયોશ્ચ રસસ્યાપાં તથૈવ ચ ॥
ઈશ્વરીં વામદેવાખ્યાં મૂર્તિં તન્નિરતાં વિદુઃ

ઘ્રાણસ્ય ચૈવોપસ્થસ્ય ગંધસ્ય ચ ભુવસ્તથા ॥
સદ્યો જાતાહ્વયાં મૂર્તિમીશ્વરીં સંપ્રચક્ષતે

મૂર્તયઃ પઞ્ચ દેવસ્ય વંદનીયાઃ પ્રયત્નતઃ ॥
શ્રેયોર્થિભિર્નરૈર્નિત્યં શ્રેયસામેકહેતવઃ

તસ્ય દેવાદિદેવસ્ય મૂર્ત્યષ્ટકમયં જગત્ ॥
તસ્મિન્વ્યાપ્ય સ્થિતં વિશ્વં સૂત્રે મણિગણા ઇવ

શર્વો ભવસ્તથા રુદ્ર ઉગ્રો ભીમઃ પશોઃ પતિઃ

ઈશાનશ્ચ મહાદેવો મૂર્તયશ્ચાષ્ટ વિશ્રુતાઃ

ભૂમ્યંભોગ્નિમરુદ્વ્યોમક્ષેત્રજ્ઞાર્કનિશાકરાઃ ॥
અધિષ્ઠિતા મહેશસ્ય શર્વાદ્યૈરષ્ટમૂર્તિભિઃ

ચરાચરાત્મકં વિશ્વં ધત્તે વિશ્વંભરાત્મિકા ॥
શાર્વીર્શિવાહ્વયા મૂર્તિરિતિ શાસ્ત્રસ્ય નિશ્ચયઃ

સંજીવનં સમસ્તસ્ય જગતસ્સલિલાત્મિકા ॥
ભાવીતિ ગીયતે મૂર્તિભવસ્ય પરમાત્મનઃ

બહિરંતર્ગતા વિશ્વં વ્યાપ્ય તેજોમયી શુભા ॥
રૌદ્રી રુદ્રાવ્યયા મૂર્તિરાસ્થિતા ઘોરરૂપિણી

સ્પંદયત્યનિલાત્મદં બિભર્તિ સ્પંદતે સ્વયમ્ ॥
ઔગ્રીતિ કથ્યતે સદ્ભિર્મૂર્તિરુગ્રસ્ય વેધસઃ

સર્વાવકાશદા સર્વવ્યાપિકા ગગનાત્મિકા ॥
મૂર્તિર્ભીમસ્ય ભીમાખ્યા ભૂતવૃંદસ્ય ભેદિકા

સર્વાત્મનામધિષ્ઠાત્રી સર્વક્ષેત્રનિવાસિની ॥
મૂર્તિઃ પશુપતેર્જ્ઞેયા પશુપાશનિકૃંતની

દીપયંતી જગત્સર્વં દિવાકરસમાહ્વયા ॥
ઈશાનાખ્યમહેશસ્ય મૂર્તિર્દિવિ વિસર્પતિ

આપ્યાયયતિ યો વિશ્વમમૃતાંશુર્નિશાકરઃ ॥
મહાદેવસ્ય સા મૂર્તિર્મહાદેવસમાહ્વયા

આત્મા તસ્યાષ્ટમી મૂર્તિઃ શિવસ્ય પરમાત્મનઃ ॥
વ્યાપિકેતરમૂર્તીનાં વિશ્વં તસ્માચ્છિવાત્મકમ્

વૃક્ષસ્ય મૂલસેકેન શાખાઃ પુષ્યંતિ વૈ યથા ॥
શિવસ્ય પૂજયા તદ્વત્પુષ્યત્યસ્ય વપુર્જગત્

સર્વાભયપ્રદાનં ચ સર્વાનુગ્રહણં તથા ॥
સર્વોપકારકરણં શિવસ્યારાધનં વિદુઃ

યથેહ પુત્રપૌત્રાદેઃ પ્રીત્યા પ્રીતો ભવેત્પિતા ॥
તથા સર્વસ્ય સંપ્રીત્યા પ્રીતો ભવતિ શંકરઃ

દેહિનો યસ્ય કસ્યાપિ ક્રિયતે યદિ નિગ્રહઃ ॥
અનિષ્ટમષ્ટમૂર્તેસ્તત્કૃતમેવ ન સંશયઃ

અષ્ટમૂર્ત્યાત્મના વિશ્વમધિષ્ઠાય સ્થિતં શિવમ્ ॥
ભજસ્વ સર્વભાવેન રુદ્રઃ પરમકારણમ્

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે સપ્તમ્યાં વાયવીયસંહિતાયામુત્તરખણ્ડે તૃતીયો ઽધ્યાયઃ