રેવાખાણ્ડ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 191

॥ ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવન્ત્યખણ્ડે રેવાખણ્ડે ચન્દ્રહાસ્યતીર્થમહાત્મ્યવર્ણનં નામ નવત્યુત્તરશતતમો ઽધ્યાયઃ ॥
ર્ક્વ્ અધ્યાય 191
શ્રીમાર્કણ્ડેય ઉવાચ:
સિદ્ધેશ્વરં તતો ગચ્છેત્ તસ્યૈવ તુ સમીપતઃ ।
અમૃતસ્રાવિ તલ્લિઙ્ગમાદ્યં સ્વાયમ્ભુવં તથા

દૃષ્ટમાત્રેણ યેનેહ હ્યનૃણો જાયતે નરઃ ।
પુરા વર્ષશતં સાગ્રમારાધ્ય પરમેશ્વરમ્

પ્રાપ્નુયુઃ પરમાં સિદ્ધિમાદિત્યા દ્વાદશૈવ તુ ।
અતઃ સિદ્ધેશ્વરઃ પ્રોક્તઃ સિદ્ધિદઃ સિદ્ધિકાઙ્ક્ષિણામ્

યુધિષ્ઠિર ઉવાચ:
કથં સિદ્ધેશ્વરે પ્રાપ્તાઃ સિદ્ધિં દેવા દ્વિજોત્તમ ।
આદિત્યા ઇતિ યચ્ચોક્તં તન્મે વિસ્માપનં કૃતમ્

તપસ્યુગ્રે વ્યવસિતા આદિત્યાઃ કેન હેતુના ।
સમ્પ્રાપ્તાસ્તુ દ્વિજશ્રેષ્ઠ સિદ્ધિં ચૈવાભિલાષિકીમ્

સંક્ષિપ્ય તુ મયા પૃષ્ટં વિસ્તરાદ્દ્વિજ શંસ મે

માર્કણ્ડેય ઉવાચ:
અદિતેર્ દ્વાદશાદિત્યા જાતાઃ શક્રપુરોગમાઃ ।
ઇન્દ્રો ધાતા ભગસ્ત્વષ્ટા મિત્રો ઽથ વરુણો ઽર્યમા

વિવસ્વાન્સવિતા પૂષા હ્યંશુમાન્વિષ્ણુર્ એવ ચ ।
ત ઇમે દ્વાદશાદિત્યા ઇચ્છન્તો ભાસ્કરં પદમ્

નર્મદાતટમાશ્રિત્ય તપસ્યુગ્રે વ્યવસ્થિતાઃ ।
સિદ્ધેશ્વરે મહારાજ કાશ્યપેયૈર્મહાત્મભિઃ

પરા સિદ્ધિરનુપ્રાપ્તા દ્વાદશાદિત્યસંજ્ઞિતૈઃ ।
સ્થાપિતશ્ચ જગદ્ધાતા તસ્મિંસ્તીર્થે દિવાકરઃ

સ્વકીયાંશવિભાગેન દ્વાદશાદિત્યસંજ્ઞિતૈઃ ।
તદાપ્રભૃતિ તત્તીર્થં રાજન્ખ્યાતિં ગતં ભુવિ

પ્રલયે સમનુપ્રાપ્તે હ્યાદિત્યા દ્વાદશૈવ તે ।
દ્વાદશાદિત્યતો રાજન્ સમ્ભવન્તિ યુગક્ષયે

ઇન્દ્રસ્તપતિ પૂર્વેણ ધાતા ચૈવાગ્નિગોચરે ।
ગભસ્તિપતિર્વૈ યામ્યે ત્વષ્ટા નૈરૃતદિઙ્મુખઃ

વરુણઃ પશ્ચિમે ભાગે મિત્રસ્તુ વાયવે તથા ।
વિષ્ણુશ્ચ સૌમ્યદિગ્ભાગે વિવસ્વાનીશગોચરે

ઊર્ધ્વતશ્ચૈવ સવિતા હ્યધઃ પૂષા વિશોષયન્ ।
અંશુમાંસ્ તુ તથા વિષ્ણુર્ મુખતો નિર્ગતં જગત્

પ્રદહન્વૈ નરશ્રેષ્ઠ બભ્રમુશ્ચ ઇતસ્તતઃ ।
યથૈવ તે મહારાજ દહન્તિ સકલં જગત્

તથૈવ દ્વાદશાદિત્યા ભક્તાનાં ભાવસાધનાઃ ।
પ્રાતરુત્થાય યઃ સ્નાત્વા દ્વાદશાદિત્યસંજ્ઞિતમ્

પશ્યતે દેવદેવેશં શૃણુ તસ્યૈવ યત્ફલમ્ ।
વાચિકં માનસં પાપં કર્મજં યત્પુરાકૃતમ્

નશ્યતે તત્ક્ષણાદેવ દ્વાદશાદિત્યદર્શનાત્ ।
પ્રદક્ષિણં તુ યઃ કુર્યાત્ તસ્ય દેવસ્ય ભારત

પ્રદક્ષિણીકૃતા તેન પૃથિવી નાત્ર સંશયઃ ।
તત્ર તીર્થે તુ સપ્તમ્યામુપવાસેન યત્ફલમ્

અન્યત્ર સપ્તસપ્તમ્યાં લભન્તિ ન લભન્તિ ચ ।
ષષ્ઠ્યાં વારે દૈનકરે દ્વાદશાદિત્યદર્શનાત્

પ્રદક્ષિણં તુ યઃ કુર્યાત્ તસ્ય પાપં તુ નશ્યતિ ।
અરોગી સપ્તજન્માનિ ભવેદ્વૈ નાત્ર સંશયઃ

યસ્તુ પ્રદક્ષિણશતં દદ્યાદ્ભક્ત્યા દિને દિને ।
દદ્રૂપિટકકુષ્ઠાનિ મણ્ડલાનિ વિચર્ચિકાઃ

નશ્યન્તિ વ્યાધયઃ સર્વે ગરુડેનેવ પન્નગાઃ ।
પુત્રપ્રાપ્તિર્ ભવેત્ તસ્ય ષષ્ટ્યા વાસરસેવનાત્