પ્રાતિમોક્ષસૂત્ર · ભાગ 111

પ્રાતિમોક્ષસૂત્રમ્*
નમો ભગવતે વીતરાગાય ।
નરેન્દ્રદેવેન્દ્રસુવન્દિતેન ત્રિલોકવિઘુષ્ટવિશાલકીર્તિના ।
બુદ્ધેન લોકાર્થચરેણ તાયિના સુદેશિતં પ્રાતિમોક્ષં વિદુના ॥ 1 ॥
તં પ્રાતિમોક્ષં ભવદુઃખમોક્ષં શ્રુત્વાન ધીરાઃ સુગતસ્ય ભાષિતં ।
ષડિન્દ્રિયસંવરસંવૃતત્વાત્ કરોન્તિ જાતીમરણસ્ય અન્તં ॥ 2 ॥
ચિરસ્ય લબ્ધ્વા રતનાનિ ત્રીણિ બુદ્ધોત્પાદં માનુષિકાઞ્ ચ શ્રદ્ધાં ।
દૌઃશીલ્યવદ્યં પરિવર્જયિત્વા વિશુદ્ધશીલા ભવથાપ્રમત્તાઃ ॥ 3 ॥
શીલેન યુક્તો શ્રમણો ઽતિવેતિ શીલેન યુક્તો બ્રાહ્મણો ઽતિવેતિ ।
શીલેન યુક્તો નરદેવપૂજ્યો શીલેન યુક્તસ્ય હિ પ્રાતિમોક્ષં ॥ 4 ॥
અનેકબુદ્ધાનુમતં વિશુદ્ધં શીલં પ્રતિષ્ઠા ધરણીવ સાનું ।
ઉદાહરિષ્યામ્ય્ અહં સંઘમધ્યે હિતાય લોકસ્ય સદેવકસ્ય ॥ 5 ॥
[ઇતિ] ઉપોદ્ઘાતઃ ॥
કિં જીવિતેન તેષાં યેષામ્ ઇહાકુશલમૂલજાલાનિ ।
પ્રચ્છાદયન્તિ હૃદયં ગગનમ્ ઇવ સમુન્નતા મેઘાઃ ॥
અતિજીવિતં ચ તેષાં યેષામ્ ઇહાકુશલમૂલજાલાનિ ।
વિલયં વ્રજન્તિ ક્ષિપ્રં દિવસકરહતાન્ધકારમ્ ઇવ ॥ 6-7 ॥
કિં પોષધેન તેષાં યે તે સાવદ્યશીલચરિત્રાઃ ।
જરામરણપઞ્જરગતા અમરવિતર્કેહિ ખાદ્યન્તિ ॥
કાર્યં ચ પોષધેન તેષાં યે તે અનવદ્યશીલચારિત્રાઃ ।
જરામરણાન્તકરા મારબલપ્રમર્દના ધીરાઃ ॥ 8-9 ॥
કિં પોષધેન તેષામ્ અલજ્જિનાં ભિન્નવૃત્તશીલાનાં ।
મિથ્યાજીવરતાનામ્ અસરણમ્ ઇવ ચરન્તાનાં ॥
કાર્યં ચ પોષધેન તેષાં લજ્જિનામ્ અભિન્નવૃત્તશીલાનાં ।
સમ્યગ્જીવરતાનામ્ અધ્યાશયશુદ્ધશીલાનાં ॥ 10-11 ॥
કિં પોષધેન તેષાં યે તે દુઃશીલપાપકર્માન્તાઃ ।
કુણપમ્ ઇવ સમુદ્રતો સમુત્ક્ષિપ્તાઃ શાસ્તુ પ્રાવચનાત્ ॥
કાર્યં ચ પોષધેન તેષાં યે તે ત્રૈધાતુકે અનુપલિપ્તાઃ ।
આકાશે વિય પાણિ શુદ્ધાનાં વિમુક્તચિત્તાનાં ॥ 12-13 ॥
કિં પોષધેન તેષાં ષડિન્દ્રિયં યેહિ યેહિ સુરક્ષિતં નિત્યં ।
પતિતાનાં મારવિષયે સ્વગોચરં વર્જયન્તાનાં ॥
કાર્યં ચ પોષધેન તેષાં ષડિન્દ્રિયં યેહિ સુરક્ષિતં નિત્યં ।
યુક્તાનાં શાસ્તુર્ વચને જિનવચને શાસનરતાનાં ॥ 14-15 ॥
કિં પોષધેન તેષામ્ આત્મશીલેહિ યે હ્ય્ ઉપવદન્તિ ।
સબ્રહ્મચારિણશ્ ચ શસ્તા દેવમનુષ્યાશ્ ચ દુઃશીલાઃ ॥
કાર્યં ચ પોષધેન તેષાં શીલેહિ નાસ્તિ ગાર્હ્યં ।
સર્વત્ર નોપવદ્યા વિજ્ઞાનાં વૈ સદેવકે લોકે ॥ 16-17 ॥
કિં પોષધેન તેષાં વિરાગિતં શાસ્તુઃ શાસનં યેહિ ।
આસેવિતા ચ યેહિ વિપત્તીયો પઞ્ચ ચાપત્તીઃ ॥
કાર્યં ચ પોષધેન તેષાં યુક્તાનાં શાસને દશબલસ્ય ।

સર્વજ્ઞસ્ય સર્વદર્શિનો મૈત્રીપદા યેહિ પરિચીર્ણાઃ ॥ 18-19 ॥
યેષાં ચ વસતિ હૃદયે શાસ્તા ધર્મો ગણોત્તમો ।
શિક્ષા ઉદ્દેશો સંવાસો સંભોગો શાસ્તુનો વચનં ॥
તેષામ્ ઉપોષધો ઽદ્ય અપરિત્યક્તાનિ યેહિ એતાનિ ।
પરિચર્ય ધર્મરાજં તે યાન્તિ અસંસ્કૃતં સ્થાનં ॥ 20-21 ॥
શુદ્ધસ્ય વૈ સદા ફલ્ગુઃ સદા શુદ્ધસ્ય પોષધો ।
શુદ્ધસ્ય શુચિકર્મસ્ય સદા સમ્પદ્યતે વ્રતં ॥ 22 ॥
યાવત્ સૂત્રપ્રતિક્ષેપો ગણમધ્યે ન ભેષ્યતિ ।
તાવત્ સ્થાસ્યતિ સદ્ધર્મો સામગ્રી ચ ગણોત્તમે ॥ 23 ॥
યાવચ્ ચ દેશયિતારઃ પ્રતિપત્તારશ્ ચ ધર્મરત્નસ્ય ।
તાવત્ સ્થાસ્યતિ સદ્ધર્મ્મો હિતાય સર્વલોકસ્ય ॥ 24 ॥
તસ્માત્ સમગ્રાઃ સહિતાઃ સગૌરવાઃ ભવિયા અન્યમન્યં પરિચરથ ।
ધર્મરાજમ્ અધિગચ્છથ નિર્વાણમ્ અતન્દ્રિતા અચ્યુતમ્ પદમ્ અશોકમ્ ઇતિ ॥ 25 ॥
(ઇતિ) વસ્તુ ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)એઇન્લ્. અભિક્રાન્તાઃ સુવિહિતાઃ શુદ્ધા નિપુણા અનુસઙ્ગાયન્તો ઉપનિષણ્ણા, ચારિતાઃ શલાકા, ગણિતા ભિક્ઃઊ સીમાપ્રાપ્તા એત્તકા જનાઃ । અનાગતાનામ્ આયુઃમન્તો ભિક્ઃઊણાં ચ્છન્દપારિશુદ્ધિમ્ આરોચેત્થ, આરોચિતં ચ પ્રતિવેદેથ । કો ભિક્ઃઉ ભિક્ઃઉણીનાં ચ્છન્દહારકો? નાસ્તિ ચાત્ર કશ્ચિદ્ અનુપસંપન્નો નાસ્તિ ઉત્ક્ઃઇપ્તકો । નાસ્તિ માતૃઘાતી, નાસ્તિ પિતૃઘાતી । નાસ્તિ અર્હન્તઘાતકો, નાસ્તિ સંઘભેદકો, નાસ્તિ તથાગતસ્ય દુઃટચિત્તરુધિરોત્પાદકો । નાસ્તિ ભિક્ઃઉણીદૂઃઅકો । નાસ્તિ સ્તૈન્યસંવાસિકો, નાસ્તિ નાનાસંવાસિકો, નાસ્તિ અસંવાસિકો । નાસ્તિ તીર્થિકાપક્રાન્તકો । નાસ્તિ સ્વયંસન્નદ્ધકો । તદ્ એવં સમન્વાહરન્તુ ભગવતો શ્રાવકાણાં નિત્યવિશુદ્ધાનાં પરિશુદ્ધશીલાનાં ।
શૃણોતુ મે ભન્તે સંઘો ō અદ્ય સંઘસ્ય ચાતુર્દશિકો વા સન્ધિપોષધો વા વિશુદ્ધિનક્ષત્રં । એત્તકં ઋતુસ્ય નિર્ગતં । એત્ત[ક]મ્ અવશિષ્ટં । કિં સંઘસ્ય પૂર્વકૃત્યં? અલ્પકૃત્યો ભગવતઃ શ્રાવકસંઘો સો ભવતિ ।
શૃણોતુ મે ભન્તે સંઘો ō અદ્ય સંઘસ્ય પાઞ્ચદશિકો પોષધો વિશુદ્ધિનક્ષત્રં । યદિ સંઘસ્ય પ્રાપ્તકાલં સંઘો ઇમસ્મિન્ પૃથિવીપ્રદેશે યાવતકં ભિક્ષુસંઘેનાભિગૃહીતં સમન્તનવ્યામમાત્રં અત્રાન્તરે પાઞ્ચદશિકં પોષધં કુર્યાત્ પ્રાતિમોક્ષં ચ સૂત્રમ્ ઉદ્દિશેય્યા । ઓવયિકા એષા જ્ઞપ્તિઃ ।
કરિષ્યતિ ભન્તે સંઘો ઇમસ્મિન્ પૃથિવીપ્રદેશે યાવતકં ભિક્ષુસંઘેનાભિગૃહીતં સમન્તનવ્યામમાત્રમ્ અત્રાન્તરે પાઞ્ચદશિકં પોષધં પ્રાતિમોક્ષં ચ સૂત્રમ્ ઉદ્દિશિષ્યતિ । ક્ષમતે તં સંઘસ્ય, યસ્માત્ તૂષ્ણીમ્ એવમ્ એતં ધારયામિ ।
અભિમુખં ક્રામતિ જરામરણં ક્ષીયતિ જીવિતેન્દ્રિયં, હાયતિ સદ્ધર્મો અસ્તમેતિ ધર્મોલ્કો, નિર્વાયન્તિ દેશયિતારઃ, પરીત્તા ભવન્તિ પ્રતિપત્તારઃ । ગચ્છન્તિ ક્ષણલવમુહૂર્ત્તરાત્રિન્દિવસમાસાર્ધમાસઋતુસંવત્સરાઃ । ગિરિનદીજલચપલચઞ્ચલોપમા આયુઃ સંસ્કારા મુહૂર્ત્તમ્ અપિ નાવતિષ્ઠન્તે । અપ્રમાદેનાયુષ્મન્તેહિ સમ્પાદયિતવ્યં । તત્ કસ્ય હેતોઃ? અપ્રમાદાધિગતાનાં હિ તથાગતાનામ્ અર્હતાં સમ્યક્સંબુદ્ધાનાં બોધિઃ । અપ્રમાદાધિગતો ચાનુત્તરો ઉપધિસંક્ષયો તિ વદામિ । તેનાપ્રમાદેનાયુષ્મન્તેહિ સંપાદયિતવ્યં । દશાર્થવશાન્ સમ્પશ્યમાનાસ્ તથાગતાર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ શ્રાવકાણામ્ અધિશીલં શિક્ષાપદં પ્રજ્ઞાપયન્તિ, પ્રતિમોક્ષં ચ સૂત્રમ્ ઉદ્દિશન્તિ । કતમાન્ દશ? સંય્યથીદં (1) સંઘસંગ્રહાય (2) સંઘસુષ્ઠુતાય (3) દુર્મઙ્કૂનાં પુદ્ગલાનાં નિગ્રહાય (4) પેશલાનાં ચ ભિક્ષૂણાં ફાસુવિહારાય (5) અપ્રસન્નાનાં પ્રસાદાય (6) પ્રસન્નાનાં ચ ભૂયોભાવાય દૃષ્ટધાર્મિકાણામ્ આશ્રવાણાં નિર્ઘાતાય (8) સમ્પરાયિકાણામ્ આશ્રવાણામ્ આયત્યામ્ અનનુશ્રવણતાય (9) યથેમં સ્યાત્ પ્રાવચનં ચિરસ્થિતિકં (10) બાહુજન્યં વિવૃતં સુપ્રકાશિતં યાવદ્ દેવમનુષ્યેષ્વ્ ઇતિ । ઇમાન્ દશાર્થવશાન્ સંપશ્યમાનાસ્ તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સમ્બુદ્ધાઃ શ્રાવકાણામ્ અધિશીલં શિક્ષાપદં પ્રજ્ઞાપયન્તિ પ્રાતિમોક્ષં ચ સૂત્રમ્ ઉદ્દિશન્તિ ।
પ્રાતિમોક્ષમ્ આયુષ્મન્તો સૂત્રમ્ ઉદ્દિશિષ્યામિ । તં શૃણુત સાધુ ચ સુષ્ઠુ ચ મનસિ કુરુત । ભાષિષ્યામિ । યસ્ય વો સિયાપત્તિઃ સો ઽવિષ્કરોતુ, અસન્તીયે આપત્તીયે તૂષ્ણીં ભવિતવ્યં । તૂષ્ણીમ્ભાવેન ખો પુનર્ આયુષ્મન્તો પરિશુદ્ધા ઇતિ વેદયિષ્યામિ । યથા ખો પુનર્ આયુષ્મન્તો પ્રત્યેકં પ્રત્યેકં પૃચ્છિતસ્ય ભિક્ષુસ્ય વ્યાકરણં ભવતિ એવમ્ એવ રૂપાયે ભિક્ષુપર્ષાયે યાવન્તૃતીયકં સમનુશ્રાવયિષ્યતિ । યો પુન ભિક્ષુ એવંરૂપાયે ભિક્ષુપર્ષાયે યાવન્તૃતીયકં સમનુશ્રાવિયમાણો સ્મરમાણો સન્તીમ્ આપત્તિં નાવિષ્કરોતિ સંપ્રજાનમૃષાવાદો સે ભવતિ । સંપ્રજાનમૃષાવાદો ખો પુનર્ આયુષ્મન્તો આન્તરાયિકો ધર્મો ઉક્તો ભગવતા । તસ્માત્ સ્મરમાણેન ભિક્ષુણા આપન્નેન વિશુદ્ધિપ્રેક્ષેણ સન્તી આપત્તી આવિષ્કર્તવ્યા । આવિષ્કૃત્વા ચ સે ફાસુ ભવતિ, નો અનાવિષ્કૃત્વા ।
॥ [ઇતિ] નિદાનં ॥
[ઇ. ચત્વારઃ પારાજિકા ધર્માઃ]
ઇમે ખો પુનર્ આયુષ્મન્તો ચત્વારઃ પારાજિકા ધર્મા અન્વર્ધમાસં સૂત્રે પ્રાતિમોક્ષે ઉદ્દેશમ્ આગચ્છન્તિ ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાર્.1. યો પુન ભિક્ષુ ભિક્ષૂણાં શિક્ષાસામીચીસમાપન્નો શિક્ષામ્ અપ્રત્યાખ્યાય દૌર્બલ્યમ્ અનાવિષ્કૃત્વા મૈથુનં ગ્રામ્યધર્મં પ્રતિષેવેય અન્તમશતો તિર્યગ્યોનિગતાયમ્ અપિ સાધમ્ અયં ભિક્ષુઃ પારાજિકો ભવત્ય્ અસંવાસ્યો, ન લભતે ભિક્ષૂહિ સાર્ધસંવાસં ।
ઇદં ભગવતા વેશાલીયં શિક્ષાપદં પ્રજ્ઞપ્તં પઞ્ચવર્ષાભિસંબુદ્ધેન હેમન્તપક્ષે પઞ્ચમે, દિવસે દ્વાદશમે, પુરેભક્તમ્ ઉત્તરામુખનિષણ્ણેન દ્વ્યર્ધપૌરુષાયાં ચ્છાયાયાં, આયુષ્મન્તં યશિકં કલન્દકપુત્રમ્ આરભ્ય । ઇમસ્ય ચ શિક્ષાપદસ્ય પ્રજ્ઞપ્તિર્ ધર્મો, યથાપ્રણિહિતસ્ય ચ યા અનુવર્તનતા અયમ્ ઉચ્યતે અનુધર્મો ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાર્.2. યો પુન ભિક્ષુ ગ્રામાદ્ વા અરણ્યાદ્ વા અદિન્નમ્ અન્યાતકં સ્તૈનસંસ્કારમ્ આદિયેય યથારૂપેણાદિન્નાદાનેન [રા]જાનો ગૃહીત્વા હનેંસુ વા બન્ધેંસુ વા પ્રવ્રાજેંસુ વા હમ્ભો પુરુષ ચોરો ઽસિ બાલો ઽસિ મૂઢો ઽસિ સ્તૈન્યો ઽસીતિ વા વદેંસુ, તથારૂપં ભિક્ષુર્ અદિન્નમ્ આદિયમાનો અયમ્ પિ ભિક્ષુઃ પારાજિકો ભવત્ય્ અસંવાસ્યો, ન લભતે ભિક્ષૂહિ સાર્ધસંવાસં ।
ઇદં ભગવતા રાજગૃહે શિક્ષાપદં પ્રજ્ઞપ્તં ષડ્વર્ષાભિસમ્બુદ્ધેન હેમન્તપક્ષે દ્વિતી[યે, દિ]વસે નવમે, પશ્ચાદ્ભક્તં પુરસ્તાન્ મુખનિષણ્ણેન અડ્ઢાતીયપૌરુષાયાં ચ્છાયાયામ્ આયુષ્મન્તં ધનિકં કુમ્ભકારજાતીયમ્ આરભ્ય રાજાનં ચ શ્રેણીયં બિમ્બસારં પાંસુકૂલિકં ચ ભિક્ષં । ઇમસ્ય ચ શિક્ષાપદસ્ય પ્રજ્ઞપ્તિર્ ધર્મો યથાપ્રણિહિતસ્ય ચ યા અનુવર્તનતા અયમ્ ઉચ્યતે અનુધર્મો ।

પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાર્.3. યો પુન ભિક્ષુઃ સ્વહસ્તં મનુષ્યવિગ્રહં જીવિતાદ્ વ્યપરોપેય શસ્ત્રહારકં વાસ્ય પર્યેષેય, મરણાય ચૈનં સમાદાપેય, મરણવર્ણં વાસ્ય સંવર્ણેય ō હમ્ભો પુરુષ કિં તે ઇમિના પાપકેન દુર્જીવિતેન ધિગ્જીવિતેન, મૃતં તે જીવિતાચ્ છ્રેયો ō ઇતિ ચિત્તમ્ અલં ચિત્તસંકલ્પમ્ અનેકપર્યાયેણ મરણાય વૈનં સમાદાપેય મરણવર્ણં વાસ્ય સંવર્ણેય, સો ચ પુરુષો તેનોપક્રમેણ કાલં કુર્યાન્ નાન્યેન, અયં પિ ભિક્ષુઃ પારાજિકો ભવત્ય્ અસંવાસ્યો, ન લભતે ભિક્ષૂહિ સાર્ધસંવાસં ।
ઇદં ભગવતા વેશાલીયં શિક્ષાપદં પ્રજ્ઞપ્તં ષડ્વર્ષાભિસમ્બુદ્ધેન હેમન્તપક્ષે તૃતીયે, દિવસે દશમે, પશ્ચાદ્ભક્તં પુરસ્તાન્ મુખનિષણ્ણેન અડ્ઢાતીયપૌરુષાયાં ચ્છાયાયાં સમ્બહુલાન્ ગિલાનોપસ્થાપકાન્ ભિક્ષૂન્ આરભ્ય મૃગદણ્ડિકં ચ પરિવ્રાજકં । ઇમસ્ય ચ શિક્ષાપદસ્ય પ્રજ્ઞપ્તિર્ ધર્મો, યથાપ્રણિહિતસ્ય ચ યા અનુવર્તનતા અયમ્ ઉચ્યતે અનુધર્મો ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાર્.4. યો પુન ભિક્ષુર્ અનભિજાનન્ન્ અપરિજાનન્ન્ આત્મોપનાયિકમ્ ઉત્તરિમનુષ્યધર્મમ્ અલમાર્યજ્ઞાનદર્શનં વિશેષાધિગમં પ્રાતજાનેય ઇત જાનામિ ઇત પશ્યામીતિ । સો તદ્ અપરેણ સમયેન સમનુગ્રાહિયમાણો વા અસ[મ]નુગ્રાહિયમાણો વા આપન્નો વિશુદ્ધિપ્રેક્ષો એવમ્ અવચિ ō અજાનન્ન્ એવાહમ્ આયુષ્મન્તો અવચિ જાનામિ, અપશ્યન્ પશ્યામીતિ । ઇતિ તુચ્છં મૃષા વિલાપમ્ અન્યત્રાભિમાનાત્* અયં પિ ભિક્ષુઃ પારાજિકો ભવત્ય્ અસંવાસ્યો ન લભતે ભિક્ષૂહિ સાર્ધસંવાસં ।
ઇદં ભગવતા શ્રાવસ્તીયં શિક્ષાપદં પ્રજ્ઞપ્તં ષડ્વર્ષાભિસમ્બુદ્ધેન હેમન્તપક્ષે ચતુર્થે, દિવસે ત્રયોદશમે, પુરેભક્તં ઉત્તરામુખનિષણ્ણેન અડ્ઢુચ્છપૌરુષાયાં ચ્છાયાયાં સંબહુલાન્ ગ્રામવાસિકાન્ ભિક્ષૂન્ આરભ્ય આભિયાનિકં ચ ભિક્ષું । ઇમસ્ય ચ શિક્ષાપદસ્ય પ્રજ્ઞપ્તિર્ ધર્મો, યથા પ્રણિહિતસ્ય ચ યા અનુવર્તનતા અયમ્ ઉચ્યતે અનુધર્મો ।
ઉદ્દાનં
(1) મૈથુનમ્ (2) અદિન્નાદાનં (3) વધો મનુષ્યવિગ્રહસ્યા- (4) ભૂતેન ચોત્તરિમનુષ્યધર્મં પ્રતિજાનાતીતિ ।
ઉદ્દિષ્ટાઃ ખો પુનર્ આયુષ્મન્તો ચત્વારઃ પારાજિકા ધર્માઃ । યેષાં ભિક્ષુર્ ઇતો ઽન્યતરામ્ આપત્તિમ્ આપદ્યિત્વા પારાજિકો ભવત્ય્ અસંવાસ્યો ન લભતે ભિક્ષૂહિ સાર્ધસંવાસં । યથા પૂર્વે તથા પશ્ચાદ્ યથા પશ્ચાત્ તથા પૂર્વે પારાજિકો ભવત્ય્ અસંવાસ્યો ન લભતે ભિક્ષૂહિ સંવાસં ઃ તત્રાયુષ્મન્તો પૃચ્છામિ કચ્ચિત્થ પરિશુદ્ધાઃ? દ્વિતીયં પિ આયુષ્મન્તો પૃચ્છામિ કચ્ચિત્થ પરિશુદ્ધાઃ? તૃતીયં પિ આયુષ્મન્તો પૃચ્છામિ કચ્ચિત્થ પરિશુદ્ધાઃ? પરિશુદ્ધાત્રાયુષ્મન્તો યસ્માત્ તૂષ્ણીમ્ એવમ્ એતં ધારયામિ ઃ
[ઇઇ. ત્રયોદશ સંઘાતિશેષા ધર્માઃ]
ઇમે ખો પુનર્ આયુષ્મન્તો ત્રયોદશ સંઘાતિશેષા ધર્મા અન્વર્ધમાસં સૂત્રે પ્રાતિમોક્ષે ઉદ્દેશમ્ આગચ્છન્તિ ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)સ.1. સંચેતનિકાયે શુક્રસ્ય વિસૃષ્ટીયે અન્યત્ર સ્વપ્નાન્તરે સંઘાતિશેષો ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)સ.2. યો પુન ભિક્ષુ ઓતીર્ણો વિપરિણતેન ચિત્તેન માતૃગ્રામેણ સાર્ધં કાયસંસર્ગં સમાપદ્યેય સંયથીદં હસ્તગ્રહણં વા વેણીગ્રહણં વા અન્યતરાન્યતરસ્ય વા પુનર્ અઙ્ગજાતસ્ય આમોષણપરામોષણં સાદિયેય સંઘાતિશેષો ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)સ.3. યો પુન ભિક્ષુ ઓતીર્ણો વિપરિણતેન ચિત્તેન માતૃગ્રામં દુષ્ઠુલ્લાય વાચાય ઓભાષેય પાપિકાય મૈથુનોપસંહિતાય સંયથીદં યુવાં યુવતીતિ સંઘાતિશેષો ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)સ.4. યો પુન ભિક્ષુ ઓતીર્ણો વિપરિણતેન ચિત્તેન માતૃગ્રામસ્ય અન્તિકે આત્મિકાયે પરિચર્યાયે વર્ણં ભાષેય ō એતદ્ અગ્રં ભગિનિ પરિચર્યાણાં યા માદૃશં શ્રમણં શીલવન્તં કલ્યાણધર્મં બ્રહ્મચારિં એતેન ધર્મેણ ઉપસ્થિહેય પરિચરેય યદુત મૈથુનોપસંહિતેનેતિ સંઘાતિશેષો ।

પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)સ.5. યો પુન ભિક્ષુઃ સંચરિત્રં સમાપદ્યેય ઇસ્ત્રિયાયે મતં પુરુષસ્યોપસંહરેય પુરુષસ્ય વા મતં ઇસ્ત્રિયાયે ઉપસંહરેય જાયત્તનેન વા જાર્તનેન વા અન્તમશતો તત્ક્ષણિકાયામ્ અપિ સંઘાતિશેષો ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)સ.6. સ્વયં યાચિકાય ભિક્ષુણા કુટી કારયમાણેન અસ્વામિકાત્મોદ્દેશિકા કુટી કારાપયિતવ્યા । તત્રેદં પ્રમાણં ō દીર્ઘશો દ્વાદશ વિતસ્તીયો સુગતવિતસ્તિના । તિર્યક્ સપ્તાન્તરં । ભિક્ષૂ ચાનેનાભિનેતવ્યા વસ્તુદેશનાય । તેહિ ભિક્ષુહિ વસ્તુ દેશયિતવ્યં । અનારંભં સપરિક્રમણં । સારંભે ચેદ્ ભિક્ષુ વસ્તુસ્મિન્ન્ અપરિક્રમણે સ્વયંયાચિકાય કુટીં કારાપેય અસ્વામિકામ્ આત્મોદ્દેશિકાં ભિક્ષૂન્ વા નાભિનેય વસ્તુદેસનાય, પ્રમાણં વા અતિક્રમેય, અદેશિતે વસ્તુસ્મિન્ન્ અપરિક્રમણે સંઘાતિશેષો ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)સ.7. મહાલકં ભિક્ષુણા વિહારં [કારા]પયમાણેન સસ્વામિકમ્ આત્મોદ્દેશિકં ભિક્ષૂ ચાનેનાભિનેતવ્યા વસ્તુદેશનાય । તેહિ ભિક્ષૂહિ વસ્તુ દેશયિતવ્યં । અનારંભં સપરિક્રમણં । સારંભે ચેદ્ ભિક્ષુ વસ્તુસ્મિન્ન્ અપરિક્રમણે મહલ્લકં વિહારં કારાપેય સસ્વામિકમ્ આત્મોદ્દેશિકં ભિક્ષૂન્ વા નાભિનેય વસ્તુદેશનાય, અદેશિતે વસ્તુસ્મિન્ન્ અપરિક્રમણે સંઘાતિશેષો ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)સ.8. યો પુન ભિક્ષુ ભિક્ષુસ્ય દુષ્ટો, દોષાત્ કુપિતો, અનાત્તમનો શુદ્ધં ભિક્ષુમ્ અનાપત્તિકમ્ અમૂલકેન પારાજિકેન ધર્મેણ અનુધ્વંસેય અપ્ય્ એવં નામ ઇમં ભિક્ષું બ્રહ્મચર્યાતો ચ્યાવેયં તિ, સો તદ્ અપરેણ સમયેન સમનુગ્રાહિયમાણો વા અસમનુગ્રાહિયમાણો વા અમૂલકમ્ એવ તમ્ અધિકરણં ભવતિ । અમૂલકસ્ય ચ અધિકરણસ્ય ચ અધર્મો ઉપાદિન્નો ભવતિ, ભિક્ષુ ચ દોષે પ્રતિષ્ઠિહતિ દોષાદ્ અવચામીતિ સંઘાતિશેષો ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)સ.9. યો પુન ભિક્ષુ ભિક્ષુસ્ય દુષ્ટો, દોષાત્ કુપિતો, અનાત્તમનો અન્યભાગીયસ્યાધિકરણસ્ય કિઞ્ચિદ્ એવ લેશમાત્રકં ધર્મમ્ ઉપાદાય અપરાજિકં ભિક્ષું પારાજિકેન ધર્મેણ અનુધ્વંસેય અપ્ય્ એવ નામ ઇમં ભિક્ષું બ્રહ્મચર્યાતો ચ્યાવેયં તિ, સો તદ્ અપરેણ સમયેન સમનુગ્રાહિયમાણો વા અસમનુગ્રાહિયમાણો વા અન્યભાગીયમ્ એવ તમ્ અધિકરણં ભવતિ, અન્યભાગીયસ્ય ચાધિકરણસ્ય કોચિદ્ એ[વ] લેશમાત્રકો ધર્મો ઉપાદિન્નો ભવતિ, ભિક્ષુ ચ દોષે પ્રતિષ્ઠિહતિ દોષાદ્ અવચામીતિ સંઘાતિશેષો ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)સ.10. યો પુન ભિક્ષુઃ સમગ્રસ્ય સંઘસ્ય ભેદાય પરાક્રમેય ભેદનસંવર્તનીયં વાધિકરણં સમાદાય પ્રગૃહ્ય તિષ્ઠેય, સો ભિક્ષુ ભિક્ષૂહિ એવમ્ અસ્ય વચનીયો ō મા આયુષ્મન્ સમગ્રસ્ય સંઘસ્ય ભેદાય પરાક્રમેહિ, ભેદનસંવર્તનીયં વા અધિકરણં સમાદાય પ્રગૃહ્ય તિષ્ઠાહિ । સમેતુ આયુષ્માન્ સાર્ધં સંઘેન, સમગ્રો હિ સંઘો સહિતો સમ્મોદમાનો અવિવદમાનો એકુદ્દેશો ક્ષીરોદકીભૂતો શાસ્તુઃ શાસનં દીપયમાનો સુખં ચ ફાસું ચ વિહરતિ । એવં ચ સો ભિક્ષુ ભિક્ષૂહિ વુચ્યમાનો તં વસ્તું પ્રતિનિસ્સરેય ઇત્ય્ એતં કુશલં । નો ચ પ્રતિનિસ્સરેય, સો ભિક્ષુ ભિક્ષૂહિ યાવન્તૃતીયકં સમનુગ્રાહિતવ્યો સમનુભાષિતવ્યો તસ્ય વસ્તુસ્ય પ્રતિનિસ્સર્ગાય । યાવન્તૃતીયકં સમનુગ્રાહિયમાણો વા સમનુભાષિયમાણો વા તં વસ્તું પ્રતિનિસ્સરેય ઇત્ય્ એતં કુશલં । નો ચ પ્રતિનિસ્સરેય તમ્ એવ વસ્તું સમાદાય પ્રગૃહ્ય તિષ્ઠેય સંઘાતિશેષો ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)સ.11. તસ્ય ખો પુન ભિક્ષુસ્ય ભિક્ષૂ સહાયકા ભોન્તિ એકો વા, દ્વૌ વા ત્રયો વા સંબહુલા વા, વર્ગવાદકા અનુવર્તકાઃ સમનુજ્ઞાઃ સંઘભેદાય । તે ભિક્ષૂ તાન્ ભિક્ષૂન્ એવં વદેંસુ ō મા આયુષ્મન્તો એતં ભિક્ષું કિઞ્ચિદ્ વદથ કલ્યાણં વા પાપકં વા । ધર્મવાદી ચૈષો ભિક્ષુર્ વિન[ય]વાદી ચૈષો ભિક્ષુ, અસ્માકં ચૈષો ભિક્ષુ ચ્છન્દં ચ રુચિં ચ સમાદાય પ્રગૃહ્ય વ્યવહરતિ । યં ચૈતસ્ય ભિક્ષુસ્ય ક્ષમતે ચ રોચતે ચ અસ્માકમ્ અપિ તં ક્ષમતે ચ રોચતે ચ । જાનન્ ચૈષો ભિક્ષુ ભાષતે નો અજાનન્ । તે ભિક્ષુ ભિક્ષૂહિ એવમ્ અસ્ય વચનીયા ō મા આયુષ્મન્તો એવં વદથ, ન એષો ભિક્ષુર્ ધર્મવાદી, ન એષો ભિક્ષુર્ વિનયવાદી, અધર્મવાદી ચૈષો ભિક્ષુ, અવિનયવાદી ચૈષો ભિક્ષુ, અજાનન્* ચૈષો ભિક્ષુ ભાષતે નો જાનન્* । મા આયુષ્મન્તો સંઘભેદં રોચેન્તુ, સંઘસામગ્રીમ્ એવાયુષ્મન્તો રોચેન્તુ । સમેન્તુ આયુષ્મન્તો સાર્ધં સંઘેન । સમગ્રો હિ સહિતો સમ્મોદમાનો અવિવદમાનો એકુદ્દેશો ક્ષીરોદકીભૂતો શાસ્તુઃ શાસનં દીપયમાનો સુખં ચ ફાસું ચ વિહરતિ । એવં ચ તે ભિક્ષૂ ભિક્ષૂહિ વુચ્યમાનાસ્ તં વસ્તું પ્રતિનિસ્સરેંસુ ઇત્ય્ એતં કુશલં, નો ચ પ્રતિનિસ્સરેંસુ તે ભિક્ષૂ ભિક્ષૂહિ યાવન્તૃતીયકં સમનુગ્રાહિતવ્યાઃ સમનુભાષિતવ્યાઃ તસ્ય વસ્તુસ્ય પ્રતિનિસ્સર્ગાય । યાવન્તૃતીયકં સમનુગ્રાહિયમાણા વા સમનુભાષિયમાણા વા તં વસ્તું પ્રતિનિસ્સરેંસુ ઇ[ત્ય્ એ]તં કુશલં, નો ચ પ્રતિનિસ્સરેંસુ તમ્ એવ ચ વસ્તું સમાદાય પ્રગૃહ્ય તિષ્ઠેંસુ સંઘાતિશેષો ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)સ.12. ભિક્ષુઃ ખો પુન દુર્વચકજાતીયો ભોતિ । સો ઉદ્દેશપર્યાપન્નેહિ શિક્ષાપદેહિ ભિક્ષૂહિ શિક્ષાયાં સહ ધર્મેણ સહ વિનયેન વુચ્યમાનો આત્માનમ્ અવચનીયં કરોતિ । સો એવમ્ આહ ō મા મે આયુષ્મન્તો કિઞ્ચિદ્ વદથ કલ્યાણં વા પાપકં વા । અહમ્ અપ્ય્ આયુષ્મન્તાનાં ન કિઞ્ચિદ્ વક્ષ્યામિ કલ્યાણં વા પાપકં વા । વિરમથાયુષ્મન્તો મમ વચનાય । સો ભિક્ષુ ભિક્ષૂહિ એવમ્ અસ્ય વચનીયો ō મા આયુષ્મન્ન્ ઉદ્દેશપર્યાપન્નેહિ શિક્ષાપદેહિ ભિક્ષૂહિ શિક્ષાયાં સહ ધર્મેણ સહ વિનયેન વુચ્યમાનો આત્માનમ્ અવચનીયં કરોહિ । [અ]વચનીયમ્ એવાયુષ્માન્ આત્માનં કરોતુ । ભિક્ષૂ પિ આયુષ્મન્તં વક્ષ્યન્તિ શિક્ષાયાં સહ ધર્મેણ સહ વિન[યેન] । આયુષ્માન્ અપિ ભિક્ષૂન્ વદતુ શિક્ષાયાં સહ ધર્મેણ સહ વિનયેન । એવં સંબદ્ધા ખો પુનસ્ તસ્ય ભગવતો તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ય પર્ષા યદ્ ઇદમ્ અન્યમન્યસ્ય વચનીયા, અન્યોન્યાપત્તિ વ્યુત્થાપનીયા । એવં ચ સો ભિક્ષૂ ભિક્ષૂહિ વુચ્યમાનો તં વસ્તું પ્રતિનિસ્સરેય ઇત્ય્ એતં કુશલં, નો ચ પ્રતિનિસ્સરેય સો ભિક્ષુ ભિક્ષૂહિ યાવન્તૃતીયકં સમનુગ્રાહિતવ્યો સમનુભાષિતવ્યો તસ્ય વસ્તુસ્ય પ્રતિનિસ્સર્ગાય । યાવન્તૃતીયકં સમનુગ્રાહિયમાણો વા તં વસ્તું પ્રતિનિસ્સરેય ઇત્ય્ એતં કુશલં, નો ચ પ્રતિનિસ્સરેય તમ્ એવ વસ્તું સમાદાય પ્રગૃહ્ય તિષ્ઠેય સંઘાતિશેષો ।

પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)સ. સંબહુલા ભિક્ષૂ ખો પુનર્ અન્યતરં ગ્રામમ્ વા નગરં વા નિગમં વા ઉપનિશ્રાય વિહરન્તિ કુલદૂષકાઃ પાપસમાચારાઃ । તેષાં તે પાપકાઃ સમાચારા દૃશ્યન્તે ચ શ્રૂયન્તે ચ । કુલાન્ય્ અપિ દુષ્ટાનિ દૃશ્યન્તે ચ શ્રૂયન્તે ચ । કુલદૂષકાશ્ ચ પુનર્ ભવન્તિ પાપસમાચારાઃ । તે ભિક્ષૂ ભિક્ષૂહિ એવમ્ અસ્ય વચનીયાઃ ō આયુષ્મન્તાનાં ખલુ પાપકાઃ સમાચારાઃ દૃશ્યન્તે ચ શ્રૂયન્તે ચ । કુલાન્ય્ અપિ દુષ્ટાનિ દૃશ્યન્તે ચ શ્રૂયન્તે ચ । કુલદૂષકાશ્ ચ પુનર્ આયુષ્મન્તઃ પાપસમાચારાઃ । પ્રક્રમથાયુષ્મન્તો ઇમસ્માદ્ આવાસાદ્ અલં વો ઇહ વુસ્તેન । એવં ચ તે ભિક્ષૂ ભિક્ષૂહિ વુચ્યમાનાસ્ તે ભિક્ષૂ તાન્ ભિક્ષૂન્ એવં વદેંસુ ō ચ્છન્દગામી ચાયુષ્મન્તો દોષગામી ચાયુષ્મન્તો સંઘો, મોહગામી ચાયુષ્મન્તો સંઘો, ભયગામી ચાયુષ્મન્તો સંઘો, સંઘો ચ તાહિ તાદૃશિકાહિ આપત્તીહિ એકત્યાન્ ભિક્ષૂન્ પ્રવ્રાજેતિ એકત્યાન્ ભિક્ષૂન્ ન પ્રવ્રાજેતિ । તે ભિક્ષૂ ભિક્ષૂહિ એવમ્ અસ્ય વચનીયાઃ ō મા આયુષ્મન્તો એવં વદથ । ન સંઘો ચ્છન્દગામી, ન સંઘો દોષગામી, ન સંઘો મોહગામી, ન સંઘો ભયગામી । ન ચ સંઘો તાહિ તાદૃશિકાહિ આપત્તીહિ એકત્યાન્ ભિક્ષૂન્ પ્રવ્રાજેતિ, એકત્યાન્ ભિક્ષૂન્ ન પ્રવ્રાજેતિ । આયુષ્મન્તાનામ્ એવ ખલુ પાપકાઃ સમાચારાઃ દૃશ્યન્તે ચ શ્રૂયન્તે ચ । કુલાન્ય્ અપિ દુષ્ટાનિ દૃશ્યન્તે ચ શ્રૂયન્તે ચ । કુલદૂષકાશ્ ચ પુનર્ આયુષ્મન્તઃ પાપસમાચારાઃ । પ્રક્રમથાયુષ્મન્તો ઇમસ્માદ્ આવાસાદ્ અલં વો ઇહ વુસ્તેન । એવં ચ તે ભિક્ષૂ ભિક્ષૂહિ વુચ્યમાના તં વસ્તું પ્રતિનિસ્સરેંસુ ઇત્ય્ એતં કુશલં । નો ચ પ્રતિનિસ્સરેંસુ તે ભિક્ષૂ ભિક્ષૂહિ યાવન્તૃતીયકં સમનુગ્રાહિતવ્યા સમનુભાષિતવ્યાસ્ તસ્ય વસ્તુસ્ય પ્રતિનિસ્સર્ગાય । યાવન્તૃતીયકં સમનુગ્રાહિયમાણા વા સમનુભાષિયમાણા વા તં વસ્તું પ્રતિ[નિ]સ્સરેંસુ ઇત્ય્ એતં કુશલં । નો ચ પ્રતિનિસ્સરેંસુ તમ્ એવ વસ્તું સમાદાય પ્રગૃહ્ય તિષ્ઠેંસુ સંઘાતિશેષો ।
॥ ઉદ્દાનં ॥
(1) સંચેતનિકા (2) હસ્તગ્રહો (3) ઓભાષો (4) પરિચર્યા અથ (5) સંચરિત્રં (6) કુટીં (7) વિહારો (8-9) દ્વે ચાભૂતેન (10) સંઘસ્ય ચ ભેદાયોપક્રામતિ । (11) તસ્ય ચાનુવર્તકાઃ (12) દુર્વચકો (13) કુલદૂષકાશ્ ચ ॥
ઉદ્દિષ્ટા ખો પુનર્ આયુષ્મન્તો ત્રયોદશ સંઘાતિશેષા ધર્માઃ । તત્ર નવ પ્રથમાપત્તિકાશ્ ચત્વારો યાવન્તૃતીયકા, યેષાં ભિક્ષુર્ અતો ઽન્યતરામ્ આપત્તિમ્ આપદ્યિત્વા યાવતકં જાનન્* ચ્છાદેતિ તાવતકં તેન ભિક્ષુણા અકામપરિવાસં પરિવસિતવ્યં । પરિવુસ્તપરિવાસેન ભિક્ષુણા ઉત્તરિષડાહં ભિક્ષુસંઘે માનત્વં ચરિતવ્યં । ચીર્ણમાનત્વો ભિક્ષુઃ કૃતાનુધર્મો આહ્વયનપ્રતિબદ્ધો યત્ર સ્યાદ્ વિંશગણો ભિક્ષુસંઘો તત્ર સો ભિક્ષુ આહ્વયિતવ્યો । એકભિક્ષુણાપિ ચેદ્ ઊનોવિંશતિગણો ભિક્ષુસંઘો તં ભિક્ષુમ્ આહ્વેય, સો ચ ભિક્ષુ અનાહૂતો તે ચ ભિક્ષૂ ગર્હ્યાઃ । ઇયમ્ અત્ર સામીચી ।
તત્રાયુષ્મન્તો પૃચ્છામિ કચ્ચિત્થ પરિશુદ્ધાઃ? દ્વિતીયં પિ આયુષ્મન્તો પૃચ્છામિ કચ્ચિત્થ પરિશુદ્ધાઃ? તૃતીયં પિ આયુષ્મન્તો પૃચ્છામિ કચ્ચિત્થ પરિશુદ્ધાઃ? પરિશુદ્ધા અત્રાયુષ્મન્તો યસ્માત્ તૂષ્ણીમ્ એવમ્ એતં ધારયામિ ।
[ઇઇઇ. દુવે અનિયતા ધર્માઃ ।]
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)અનિય્. ઇમે ખો પુનર્ આયુષ્મન્તો દુવે અનિયતા ધર્મા અન્વર્ધમાસં સૂત્રે પ્રાતિમોક્ષે ઉદ્દેશમ્ આગચ્છન્તિ ō
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)અનિય્.1. યો પુન ભિક્ષુ માતૃગ્રામેણ સાર્ધં પ્રતિચ્છન્નાસને અલંકર્મણીયે એકો [એકા]ય રહો નિષદ્યાં કલ્પેય, તમ્ એનં શ્રદ્ધેયવચસા ઉપાસિકા દૃષ્ટ્વા ત્રયાણાં ધર્માણામ્ અન્યતરાન્યતરેણ ધર્મેણ વદેય પારાજિકેન વા સંઘાતિશેષેણ વા પાચત્તિકેન વા । નિષદ્યાં ભિક્ષુઃ પ્રતિજાનમાનો ત્રયાણાં ધર્માણામ્ અન્યતરાન્યતરેણ ધર્મેણ કારાપયિતવ્યો પારાજિકેન વા સંઘાતિશેષેણ વા પાચત્તિકેન વા યેન યેન વા પુનર્ અસ્ય શ્રદ્ધેયવચસા ઉપાસિકા દૃષ્ટ્વા ધર્મેણ વદેય, તેન સો ભિક્ષુ ધર્મેણ કારાપયિતવ્યો । અયં ધર્મો અનિયતો ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)અનિય્.2. ન હૈવ ખો પુનઃ પ્રતિચ્છન્નાસનં ભવતિ, નાલં કર્મણીયં, અલં ખો પુન માતૃગ્રામં દુષ્ઠુલ્લાય વાચાય ઓભાષિતું પાપિકાય મૈથુનોપસંહિતાય । તથારૂપે ચ ભિક્ષુ આસને માતૃગ્રામેણ સાર્ધમ્ એકો એકાય રહો નિષદ્યાં કલ્પેય, તમ્ એનં શ્રદ્ધેયવચસા ઉપાસિકા દૃષ્ટ્વા દ્વિન્નાં ધર્માણામ્ અન્યતરાન્યતરેણ ધર્મેણ વદેય સંઘાતિશેષેણ વા પાચત્તિકેન વા । નિષદ્યાં ભિક્ષુઃ પ્રતિજાનમાનો દ્વિન્નાં ધર્માણામ્ અન્યતરાન્તરેણ ધર્મેણ કારાપયિતવ્યો સંઘાતિશેષેણ વા પાચત્તિકેન વા, યેન યેન વા પુનર્ અસ્ય શ્રદ્ધેયવચસા ઉપાસિકા દૃષ્ટ્વા ધર્મેણ વદેય, તેન તેન સો ભિક્ષુ ધર્મેણ કારાપયિતવ્યો । અયં પિ ધર્મો અનિયતો ।
॥ ઉદ્દાનં ॥
(1) પ્રતિચ્છન્નાસનં (2) રહોનિષદ્યા ચ ।
ઉદ્દિષ્ટાઃ ખો પુનર્ આયુષ્મન્તો દુવે અનિયતા ધર્માઃ । તત્રાયુષ્મન્તો પૃચ્છામિ કચ્ચિત્થ પરિશુદ્ધાઃ? દ્વિતીયં પિ આયુષ્મન્તો પૃચ્છામિ કચ્ચિત્થ પરિશુદ્ધા? તૃતીયં પિ આયુષ્મન્તો પૃચ્છામિ કચ્ચિત્થ પરિશુદ્ધાઃ? પરિશુદ્ધા અત્રાયુષ્મન્તો યસ્માત્ તૂષ્ણીમ્ એવમ્ એતં ધારયામિ ।
[ઇવ્. ત્રિંશન્ નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકા ધર્માઃ]
ઇમે ખો પુનર્ આયુષ્મન્તો ત્રિંશન્ નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકા ધર્મા અન્વર્ધમાસં સૂત્રે પ્રાતિમોક્ષે ઉદ્દેશમ્ આગચ્છન્તિ ō
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)ન્પ્.1. કૃતચીવરેહિ ભિક્ષૂહિ ઉદ્ધૃતસ્મિન્ કઠિને દશાહપરમં ભિક્ષુણા અતિરેકચીવરં ધારયિતવ્યં । તદુત્તરિં ધારેય, નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)ન્પ્.2. કૃતચીવરેહિ ભિક્ષૂહિ ઉદ્ધૃતસ્મિન્ કઠિને એકરાત્રં પિ ચેદ્ ભિક્ષુઃ ત્રયાણાં ચીવરાણામ્ અન્યતરાન્યતરેણ વિપ્રવસેય અન્યત્ર સંઘસંમુતીયે, નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)ન્પ્.3. કૃતચીવરેહિ ભિક્ષૂહિ ઉદ્ધૃતસ્મિન્ કઠિને ઉત્પદ્યેય ભિક્ષુસ્ય અકાલચીવરમ્ આકાંક્ષમાણેન ભિક્ષુણા પ્રતિગૃહ્ણિતવ્યં । પ્રતિગૃહ્ણિત્વા ક્ષિપ્રમ્ એવ તં ચીવરં કારાપયિતવ્યં । કારાપયતો ચ તસ્ય ભિક્ષુસ્ય તં ચીવરં ન પરિપૂરેય, માસપરમં તેન ભિક્ષુણા તં ચીવરં નિક્ષિપિતવ્યં ઊનસ્ય પારિપૂરીયે સન્તીયે પ્રત્યાશાયે । તદુત્તરિં નિક્ષિપેય સન્તીયે વા અસન્તીયે વા પ્રત્યાશાયે નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)ન્પ્.4. યો પુન ભિક્ષુર્ અન્યાતિકાયે ભિક્ષુણીયે ચીવરં પ્રતિગૃહ્ણેય અન્યત્ર પલ્લટ્ઠકેન નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)ન્પ્.5. યો પુન ભિક્ષુર્ અન્યાતિકાયે ભિક્ષુણીયે પુરાણચીવરં ધોવાપેય વા રઞ્જાપેય વા આકોટાપેય વા નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)ન્પ્.6. યો પુન ભિક્ષુર્ અન્યાતકં ગૃહપતિં વા ગૃહપતિપુત્રં [?શ્તિપતિનીં] વા ચીવરં યાચેય અન્યત્ર સમયે નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં । તત્રાયં સમયો ō આચ્છિન્નચીવરો ભિક્ષુર્ ભવતિ । અયમ્ અત્ર સમયો ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)ન્પ્.7. આચ્છિન્નચીવરેણ ભિક્ષુણા ક્ષમતે અન્યાતકં ગૃહપતિં વા ગૃહપતિપુત્રીં [શ્તિપતિનીં] વા ચીવરં યાચિતું । તમ્ એનમ્ અભિહૃષ્ટો સમાનો સંબહુલેહિ ચીવરેહિ પ્રવારેય, તથાપ્રવારિતેન ભિક્ષુણા સાન્તરોત્તરપરમં ચીવરં સાદયિતવ્યં । તદુત્તરિં સાદિયેય નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં ।

પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)ન્પ્.8. ભિક્ષું ખો પુનર્ ઉદ્દિશ્ય અન્યતરેષાં દ્વિન્નાં ગૃહપતિકાનાં ચીવરચેતાપનાન્ય્ અભિસંસ્કૃતાનિ ભવન્તિ અભિસંચેતયિતાનિ ō ઇમેહિ વયં ચીવરચેતાપનેહિ ચિવરં ચેતાપયિત્વા ઇત્થનામં ભિક્ષું ચીવરેણાચ્છદયિષ્યામઃ । તત્ર ચ ભિક્ષુઃ પૂર્વં અપ્રવારિતો ઉપસંક્રમિત્વા વિકલ્પમ્ આપદ્યેય ō સાધુ ખો પુન યૂયમ્ આયુષ્મન્તો ઇમેહિ ચીવરચેતાપનેહિ ચીવરં ચેતાપયિત્વા ઇત્થંનામં ભિક્ષું ચીવરેણાચ્છાદેથ । એવંરૂપેણ વા [એવંરૂપેણ વા] ઉભૌ પિ સહિતૌ એકેન કલ્યાણકામતામ્ ઉપાદાય । અભિનિષ્પન્ને ચીવરે નિ[સ્સ]ર્ગિકપાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)ન્પ્.9. ભિક્ષું ખો પુનર્ ઉદ્દિશ્ય અન્યતરેષાં દ્વિન્નાં ગૃહપતિકસ્ય ગૃહપતિનીયે ચ પ્રત્યેકચીવરચેતાપનાનિ અભિસંસ્કૃતાનિ ભવન્તિ, અભિસંચેતયિતાનિ ō ઇમેહિ વયં પ્રત્યેકચીવરચેતાપનેહિ પ્રત્યેકં પ્રત્યેકં ચીવરં ચેતાપયિત્વા ઇત્થંનામં ભિક્ષું પ્રત્યેકં પ્રત્યેકં ચીવરેણાચ્છદયિષ્યામઃ । તત્ર ચ ભિક્ષુઃ પૂર્વં અપ્રવારિતો ઉપસંક્રમિત્વા વિકલ્પમ્ આપદ્યેય ō સાધુ ખો પુનસ્ ત્વમ્ આયુષ્મન્, ત્વં ચ ભગિનિ, ઇમેહિ પ્રત્યેકચીવરચેતાપનેહિ પ્રત્યેકં ચીવરં ચેતાપયિત્વા ઇત્થંનામં ભિક્ષું પ્રત્યેકં ચીવરેણાચ્છાદેથ એવંરૂપેણ વા એવંરૂપેણ વા ઉભૌ પિ સહિતૌ એકેન કલ્યાણકામતામ્ ઉપાદાય । અભિનિષ્પન્ને ચીવરે નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)ન્પ્.10. ભિક્ષું ખો પુનર્ ઉદ્દિશ્ય અન્યતરો રાજા વા રાજભોગ્યો વા દૂતેન ચીવરચેતાપનાનિ પ્રેષેય । સો ભિક્ષુસ્ તેનોપસંક્રમિત્વા તં ભિક્ષુમ્ એવં વદેય ō ઇમાનિ ખલ્વ્ આર્યમ્ ઉદ્દિશ્ય ઇત્થંનામેન રાજ્ઞા ચ રાજભોગ્યેન વા દૂતેન ચીવરચેતાપનાનિ પ્રેષિતાનિ, તાનિ આર્યો પ્રતિગૃહ્ણાતુ । તેન ભિક્ષુણા સો દૂતો એવમ્ અસ્ય વચનીયો ō ન ખો પુનર્ આયુષ્મન્ ક્ષમતે ભિક્ષુસ્ય ચીવરચેતાપનાનિ પ્રતિગૃહ્ણિતું । ચીવરં તુ વયં પ્રતિગૃહ્ણામઃ કાલેન સમયેન કલ્પિકં દીયમાનં । એવમ્ ઉક્તે સો દૂતો તં ભિક્ષુમ્ એવં વદેય [સ]ન્તિ પુનર્ આર્ય કેચિદ્ ભિક્ષૂણાં વૈયાપૃત્યકરાતિ । આકાંક્ષમાણેન ભિક્ષુણા સન્તા વૈયાપૃત્યકરા વ્યપદિશિતવ્યાઃ આરામિકા વા । એતે આયુષ્મન્ ભિક્ષૂણાં વૈયાપૃત્યકરા યે ભિક્ષૂણાં વૈયાપૃત્યં કરોન્તિ । એવમ્ ઉક્તે સો દૂતો યેન વૈયાપૃત્યકરાસ્ તેનોપસંક્રમિત્વા તાન્ વૈયાપૃત્યકરાન્ એવં વદેય ō સાધુ ખો પુન યૂયમ્ આયુષ્મન્તો વૈયાપૃત્યકરા ઇમેહિ ચીવરચેતાપનેહિ ચીવરં ચેતાપયિત્વા ઇત્થંનામ ભિક્ષું ચીવરેણાચ્છાદેથ કાલેન સમયેન કલ્પિકેનાનવદ્યેન । સો ચ દૂતો તાન્ વૈયાપૃત્યકરાન્ સંજ્ઞપયિત્વા યેન સો ભિક્ષુસ્ તેનોપસંક્રમિત્વા ન ભિક્ષુમ્ એવ વદેય યે ખુ તે આર્યેણ વૈયાપૃત્યકરા વ્યપદિષ્ટાસ્ તે મયા સંજ્ઞપ્તાસ્ તાન્ ઉપસંક્રમેયામિ । આચ્છાદયિષ્યન્તિ તે ચીવરેણ કાલેન સમયેન કલ્પિકેનાનવદ્યેન । આકાંક્ષમાણેન ભિક્ષુણા ચીવરાર્થિકેન [યેન] તે વૈયાપૃત્યકરાસ્ તેનોપસંક્રમિત્વા તે વૈયાપૃત્યકરાઃ સકૃત્* દ્વિક્ખુત્તો ત્રિક્ખુત્તો ચોદયિતવ્યા વિજ્ઞાપયિતવ્યાઃ ō અર્થો આયુષ્મન્તો ભિક્ષુસ્ય ચીવરેણેતિ । સકૃત્* દ્વિક્ખુત્તો ત્રિક્ખુત્તો ચોદયન્તો વિજ્ઞાપયન્તો તં ચીવરમ્ અભિનિષ્પાદેય ઇત્ય્ એતત્ કુશલં, નો ચેદ્ અભિનિષ્પાદેય ચતુક્ખુત્તો પઞ્ચખુત્તો ષટ્ખુત્તોપરમં તેન ભિક્ષુણા તૂષ્ણીભૂતેન ઉદ્દેશે સ્થાતવ્યં । ચતુક્ખુત્તો પઞ્ચક્ખુત્તો ષટ્ક્ખુત્તોપરમં તૂષ્ણીભૂતો ઉદ્દેશે તિષ્ઠન્તો તં ચીવરમ્ અભિનિષ્પાદેય, ઇત્ય્ એતત્ કુશલં, નો ચેદ્ અભિનિષ્પાદેય તદ્ ઉત્તપન્તો વા વ્યાયમન્તો વા તં ચીવરમ્ અભિનિષ્પાદેય, અભિનિષ્પન્ને ચીવરે નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં । નો ચેદ્ અભિનિષ્પાદેય યેન સે તાનિ રાજ્ઞા વા રાજભોગ્યેન વા દૂતેન ચીવરચેતાપનાનિ પ્રેષિતાનિ તત્ર તેન ભિક્ષુણા સ્વયં વા ગન્તવ્યં, દૂતો વા પ્રતિરૂપો પ્રેષયિતવ્યો, યાનિ ખુ આયુષ્મન્તેહિ ઇત્થંનામં ભિક્ષુમ્ ઉદ્દિશ્ય દૂતેન ચીવરચેતાપનાનિ પ્રેષિતાનિ ન ખુ તાનિ તસ્ય ભિક્ષુસ્ય કિઞ્ચિદ્ અર્થં સ્ફરન્તિ, પ્રત્યન્વેષથ, ન સ્વકં ધર્મો । વો વિપ્રણશિષ્યતીતિ ઇયમ્ અત્ર સામીચી ।
॥ ઉદ્દાનં ॥
(1) દશાહં (2) વિપ્રવાસો (3) અકાલે ચ (4) પ્રતિગ્રહો (5) ધોવના (6) યાચના ચંવ । (7) સાન્તરોત્તરં (8-9) દ્વે ચ વિકલ્પેન (10) રાજા ચ ॥ પ્રથમો વર્ગઃ ॥
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)ન્પ્.11. યો પુન ભિક્ષુઃ શુદ્ધકાલકાનામ્ એડકલોમાનાં નવં સન્થતં કારાપેય નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)ન્પ્.12. નવં સન્થતં ભિક્ષુણા કારાપયમાણેન શુદ્ધકાલકાનામ્ એડકલોમાનાં દ્વે ભાગા આદયિતવ્યાસ્ તૃતીયો ઓદાતિકાનાં ચતુર્થો ગોચરિકાણાં । તદુત્તરિમ્ આદિયેય નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)ન્પ્.13. યો પુન ભિક્ષુઃ કૌશેયમિશ્રાણામ્ એડકલોમાનાં નવં સન્થતં કારાપેય નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)ન્પ્.14. નવં સન્થતં ભિક્ષુણા કારાપયમાણેન અકામં ષડ્વર્ષાણિ ધારયિતવ્યં । તતો ચ ભિક્ષુઃ પ્રત્યોરેણ તં પુરાણં સન્થતં વિસર્જયિત્વા વા અવિસર્જયિત્વા વા અન્યં નવં સન્થતં કારાપેય કલ્યાણકામતામ્ ઉપાદાય, અન્યત્ર નમતસંમુતીયે નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)ન્પ્.15. નવં સન્થતનિષીદનં ભિક્ષુણા કારાપયમાણેન તતો પુરાણસન્થતાતો સમન્તાત્ સુગતવિતસ્તિના ભાગો આદયિતવ્યો નવસ્ય દુર્વણ્ણીકરણાર્થં । તતો ચ ભિક્ષુર્ અનાદાય નવસન્થતં નિષીદનં કારાપેય નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)ન્પ્.16. ભિક્ષુસ્ય ખો પુનર્ અધ્વાનમાર્ગે પ્રતિપન્નસ્ય ઉત્પદ્યેંસુ એ[ડ]કલોમાનિ । આકાંક્ષમાણેન ભિક્ષુણા પ્રતિગૃહ્ણિતવ્યં । પ્રતિગૃહ્ણિત્વા સામં ત્રિયોજનપરમં હર્તવ્યમ્ અસન્તે અન્યસ્મિ[ન્] હારકે તદુત્તરિં હારેય સન્તે વા અસન્તે વા અન્યસ્મિ[ન્] હારકે, નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં ।

પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)ન્પ્.17. યો પુન ભિક્ષુર્ અન્યાતિકાયે ભિક્ષુણીયે એડકલોમાદિ ધોવાપેય વા રંજાપે[ય] વા વિવટાપયે વા, નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)ન્પ્.18. યો પુન ભિક્ષુઃ સ્વહસ્તં જાતરૂપરજતમ્ ઉદ્ગૃહ્ણેય વા ઉદ્ગૃહ્ણાપેય વા અન્તમસતો ઇહ નિક્ષિપેહીતિ વા વદેય, ઉપનિક્ષિપ્તં વા સાદિયેય નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)ન્પ્.19. યો પુન ભિક્ષુર્ અનેકવિધં ક્રયવિક્રયવ્યવહારં સમાપદ્યેય સંય્યથીદં ઇમં ક્રિણ ઇતો ક્રિણ એત્તકમેત્તકે[ન ક્રી]ણાહીતિ વા વદેય, નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)ન્પ્.20. યો પુન ભિક્ષુર્ અનેકવિધં જાતરૂપરજતવિકૃતિવ્યવહારં સમાપદ્યેય નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકમ્ ॥
॥ ઉદ્દાનં ॥
(11) શુદ્ધકાલકાનાં (12) દ્વે ભાગા (13) કૌશેયમિશ્ર (14) ષડ્વર્ષાણિ (15) નિષીદનં (16) અધ્વાનમાર્ગો (17) વિવટા વા (18) સ્વહસ્તં (19) ક્રયવિક્રય (20) વિકૃતિવ્યવહારેણ ॥ દ્વિતીયો વર્ગઃ ॥
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)ન્પ્.21. દશાહપરમં ભિક્ષુણા અતિરેકપાત્રં ધારયિતવ્યં । તદુત્તરિં ધારેય નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)ન્પ્.22. યો પુન ભિક્ષુ ઊનપઞ્ચબન્ધનબદ્ધેન પાત્રેણ અન્યં નવં પાત્રં પર્યેષેય કામાતામ્ ઉપાદાય, તેન ભિક્ષુણા તં પાત્રં ભિક્ષુપર્ષાયે નિસ્સરિતવ્યં । યો તહિ ભિક્ષુપર્ષાયે પાત્રપર્યન્તો ભવતિ સો તસ્ય ભિક્ષુસ્ય અનુપ્રદાતવ્યો ō એવં તે આયુષ્મન્ પાત્રો ધારયિતવ્યો યાવદ્ ભેદનં, નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)ન્પ્.23. યાનિ ખો પુનર્ ઇમાનિ ગિલાનપ્રતિષેવણીયાનિ ભૈષજ્યાનિ ભવન્તિ સય્યથીદં સર્પિસ્તૈલમધુફાણિતં ō એવંરૂપાણિ ગિલાનેન ભિક્ષુણા સત્કૃત્યાભિગૃહીતાનિ, ક્ષમતે સપ્તાહં સન્નિધિકારં પરિભુઞ્જિતું, સન્તં શેષં નિસ્સરિતવ્યં તદ્ ઉત્તરિતવ્યં । તદુત્તરિં ખાદેય વા ભુંજેય વા સન્તં વા શેષભૂ[તં] નિસ્સરેય નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)ન્પ્.24. યો પુન ભિક્ષુ ભિક્ષુસ્ય ચીવરં દત્વા યથા દુષ્ટો દોષાત્ કુપિતો અનાત્તમાનો આચ્છિન્દેય વા આચ્છિન્દાપયેય વા ō આહર ભિક્ષુ ચીવરં, ન તે ઽહં દેમીતિ વા વદેય, નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)ન્પ્.25. માસો શેષો ગ્રીષ્માણામ્ ઇતિ ભિક્ષુણા વર્ષાસાટિકાચીવરં પર્યેષિતવ્યં । અર્ધમાસો અવશિષ્ટો તિ કૃત્વા સ્નપિતવ્યમ્ । તતો ચ ભિક્ષુઃ પ્ર[ત્યો]રેણ વર્ષાસાટિકાચીવરં પર્યેષેય, કૃત્વા વા સ્નાપેય, નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)ન્પ્.26. યો પુન ભિક્ષુઃ સ્વયંયાચિકાય સૂત્રં તન્તુવાયેન ચીવરં વુનાપેય નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)ન્પ્.27. ભિક્ષું ખો પુનર્ ઉદ્દિશ્ય અન્યતરો ગૃહપતિર્ વા ગૃહપતિપુત્રો વા તન્તુવાયેન ચીવરં વુનાપેય, તેન ચ ભિક્ષુઃ પૂર્વં અપ્રવારિતો ઉપસંક્રમિત્વા વિકલ્પમ્ આપદ્યેય ō સાધુ ખો પુનસ્ ત્વમ્ આયુષ્મન્ન્ ઇમં ચીવરમ્ આયતં ચ કરોહિ, વિસ્તૃતં ચ કરોહિ, સુવુતં ચ કરોહિ, સુતચ્છિતં ચ કરોહિ, સુવિલિખિતં ચ કરોહિ । અપ્ય્ એવ નામ વયં પિ તવ કિઞ્ચિદ્ એવ માત્રામ્ ઉપસંહરેમ, માષકં વા માષકાર્હં વા પિણ્ડપાતં વા પિણ્ડપાતાર્હં વા । તત્ર ચ સો ભિક્ષુર્ એવં વદિત્વા ન કિઞ્ચિદ્ એવ માત્રામ્ ઉપસંહરેય માષકં વા માષકાર્હં વા પિણ્ડપાતં વા પિણ્ડપાતાર્હં વા, અભિનિષ્પન્ને ચીવરે નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)ન્પ્.28. દશાહાનાગતં ખો પુન ત્રેમાસં કાર્ત્તિકી પૌર્ણમાસી ઉત્પદ્યેય ભિક્ષુસ્ય આત્યાયિકં ચીવરમ્ આત્યાયિકં મન્યમાનો ન ભિક્ષુણા પ્રતિગૃહ્ણિતવ્યં । પ્રતિગૃહ્ણિત્વા યાવચ્ ચીવરદાનકાલસમયં નિક્ષિપિતવ્યં । તદુત્તરિં નિક્ષિપેય નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકમ્ ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)ન્પ્.29. ઉપવર્ષં ખો પુનઃ ત્રેમાસં કાર્ત્તિકી પૌર્ણમાસી ભિક્ષુ ચારણ્યકે શયનાસને વિહરન્તિ સમયે સપ્રતિભયે સાશંકસંમતે । આકાંક્ષમાણેન ભિક્ષુણા ત્રયાણાં ચીવરાણામ્ અન્યતરાન્યતરં ચીવરમ્ અન્તરગૃહે નિક્ષિપિતવ્યં, સ્યાત્ તસ્ય ભિક્ષુસ્ય કોચિદ્ એવ પ્રત્યયો તસ્માચ્ ચીવરાદ્ વિપ્રવાસાય, ષડાહપરમં તેન ભિક્ષુણા તસ્માચ્ ચીવરાદ્ વિપ્રવસિતવ્યં । તદુત્તરિં વિપ્રવસેય અન્યત્ર ભિક્ષુ સંમુતીયે નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકમ્ ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)ન્પ્.30. યો પુન ભિક્ષુર્ જાનન્ સાંઘિકાં લાભં સંઘે પરિણતમ્ આત્મનો પરિણામેય નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકમ્ ॥
॥ ઉદ્દાનં ॥
(21) પાત્ર (22) બન્ધનં (23) ભૈષજ્યમ્ (24) આચ્છેદો (25) વર્ષાશાટિકા । (26-27) તન્તુવાયેન દ્વે (28) દશાહાનાગતમ્ (29) ઉપવર્ષં (30) પરિણામનેન ॥ તૃતીયો વર્ગઃ ॥
ઉદ્દિષ્ટાઃ ખો પુનર્ આયુષ્મન્તો ત્રિંશન્ નિસ્સર્ગ્ગિકપાચત્તિકા ધર્મ્માઃ । તત્રાયુષ્મન્તો પૃચ્છામિ કચ્ચિત્થ પરિશુદ્ધાઃ? દ્વિતીયં પિ આયુષ્મન્તો પૃચ્છામિ કચ્ચિત્થ પરિશુદ્ધાઃ? તૃતીયં પિ આયુષ્મન્તો પૃચ્છામિ કચ્ચિત્થ પરિશુદ્ધાઃ? પરિશુદ્ધા અત્રાયુષ્મન્તો યસ્માત્ તૂષ્ણીમ્ એવમ્ એતં ધારયામિ ।
[વ્. દ્વાનવતિ શુદ્ધપાચત્તિકા ધર્માઃ]
ઇમે ખો પુનર્ આયુષ્મન્તો દ્વાનવતિં શુદ્ધપાચત્તિકા ધર્મા અન્વર્ધમાસં સૂત્રે પ્રાતિમોક્ષે ઉદ્દેશમ્ આગચ્છન્તિ ō
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.1. સંપ્રજાનમૃષાવાદે પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.2. ઓમૃષ્યવાદે પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.3. ભિક્ષુપૈશુન્યે પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.4. યો પુન ભિક્ષુર્ જાનં સંઘસ્યાધિકરણાનિ ધર્મેણ વિનયેન વિહિતાનિ વ્યુપશાન્તાનિ પુનઃ કર્માય ઉત્ખોટેય ō ઇદં પુનઃ કર્મ કર્તવ્યં ભવિષ્યતીતિ ō એતદ્ એવ પ્રત્યયં કૃત્વા અનન્યમ્ ઇમં તસ્ય ભિક્ષુસ્ય ઉત્ખોટનં પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.5. યો પુન ભિક્ષુર્ અકલ્પિયકારો માતૃગ્રામસ્ય ધર્મં દેશેય ઉત્તરિ ચ્છહિ પઞ્ચહિ વાચાહિ અન્યત્ર વિજ્ઞપુરુષપુદ્ગલેન પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.6. યો પુન ભિક્ષુર્ અનુપસંપન્નં પુદ્ગલં પદશો ધર્મં વાચેય પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.7. યો પુન ભિક્ષુર્ અનુપસંપન્નસ્ય પુદ્ગલસ્ય સન્તિકે આત્મોપનાયિકમ્ ઉત્તરિમનુષ્યધર્મમ્ અલમાર્યજ્ઞાનદર્શનં વિશેષાધિગમં પ્રતિજાનેય ō ઇતિ જાનામિ ઇતિ પશ્યામીતિ ભૂતસ્મિં પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.8. યો પુન ભિક્ષુર્ જાનન્ ભિક્ષુસ્ય દુષ્ઠુલ્લામ્ આપત્તિમ્ અનુપસંપન્નસ્ય પુદ્ગલસ્ય સન્તિકે આરોચેય અન્યત્ર કૃતાયે પ્રકાશનાસંમુતીયે પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.9. યો પુન ભિક્ષુર્ જાનન્ સાંઘિકે લાભે ભાજીયમાને પૂર્વે સમનુજ્ઞો ભૂત્વા પશ્ચાત્ ક્ષિયાધર્મમ્ આપદ્યેય ō યથાસંસ્તુતમ્ એવાયુષ્મન્તો, જાનન્ સાંઘિકં લાભં સંઘે પરિણતં પુદ્ગલો પુદ્ગલસ્ય પરિણામયતીતિ પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.10. યો પુન ભિક્ષુર્ અન્વર્ધમાસં સૂત્રે પ્રાતિમોક્ષે ઉદ્દિશ્યમાને એવં વદેય ō કિં પુનર્ આયુષ્મન્તો ઇમેહિ ક્ષુદ્રાનુક્ષૂદ્રેહિ શિક્ષાપદેહિ ઉદ્દિષ્ટેહિ યાવદ્ એવ ભિક્ષૂણાં કૌકૃત્યાય વિઘાતાય વિલેખાય સંવર્તન્તીતિ, શિક્ષાવિગર્હણે પાચત્તિકં ।
॥ ઉદ્દાનમ્ ॥
(1) મૃષા (2) ઓમૃષ્ય (3) પૈશુન્ય (4) ઉત્ખોટન (5) ધર્મદેશના । (6) પદશો (7) વિશેષણમ્ (8) આરોચના (9) યથાસંસ્તુત (10) વિગર્હણેન ચ ॥ પ્રથમો વર્ગઃ ॥
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.11. બીજગ્રામભૂતગ્રામપાતાપનકે પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.12. અન્યવાદવિહિંસનકે પાચત્તિકં ।

પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.13. ઓધ્યાયનક્ષીયનકે પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.14. યો પુન ભિક્ષુઃ સાંઘિકે ભિક્ષુવિહારે અભ્યવકાશે મઞ્ચં વા પીઠં વા વિશિકં વા ચતુરશ્રકં વા કુર્ચં વા બિમ્બોહનં વા પ્રજ્ઞાપેત્વા વા પ્રજ્ઞાપયિત્વા વા તતો પ્રક્રમન્તો ન ઉદ્ધરેય વા, ન ઉદ્ધરાપેય વા, અનામન્ત્રયિત્વા વા પ્રક્રમેય પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.15. યો પુનર્ ભિક્ષુઃ સાંઘિકે ભિક્ષુવિહારે અન્તોશય્યાં પ્રજ્ઞાપેત્વા પ્રજ્ઞાપયિત્વા વા તતો પ્રક્રમન્તો ન ઉદ્ધરેય વા, ન ઉદ્ધરાપેય વા, અનામન્ત્રયિત્વા વા પ્રક્રમેય પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.16. યો પુનર્ ભિક્ષુ ભિક્ષુસ્ય દુષ્ટો દોષાત્ કુપિતો અનાત્તમનો સાંઘિકાદ્ ભિક્ષુવિહારાદ્ ભિક્ષું નિકડ્ઢેય વા નિકડ્ઢાપેય વા અન્તમસતો નેહ ભિક્ષૂ તિ વા વદેય પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.17. યો પુન ભિક્ષુ સાંઘિકે ભિક્ષુવિહારે જાનન્ ભિક્ષૂણાં પૂર્વપ્રજ્ઞપ્તાહિ શય્યાહિ પશ્ચાદ્ આગત્વા મધ્યેશય્યાં પ્રજ્ઞાપેય યસ્યોદ્વહિષ્યતિ સો પ્રક્રમિષ્યતીતિ । એતદ્ એવ પ્રત્યયં કૃત્વા, અનન્યમ્ ઇમં તસ્ય ભિક્ષુસ્ય ઉદ્વાહનપાચત્તિકં ।

પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.18. યો પુન ભિક્ષુઃ સાંઘિકે ભિક્ષુવિહારે ઉપરિ વૈહાયસકુટિકાયે આહત્ય પાદકે મઞ્ચે વા પીઠે વા અભિનિષીદેય વા અભિનિપદ્યેય વા પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.19. યો પુન ભિક્ષુર્ જાનન્ સપ્રાણકેનોદકેન તૃણં વા મૃત્તિકાં વા સિઞ્ચેય વા સિઞ્ચાપેય વા પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.20. મહલ્લકં ભિક્ષુણા વિહારં છાદાપયમાનેન યાવદ્ દ્વારકોષાર્ગલપ્રતિષ્ઠાનમ્ આલોકસન્ધિપરિકર્મમ્ ઉપાદાય દ્વે વા ત્રયો વા ચ્છાદનપર્યાયા અધિષ્ઠિહિતવ્યાઃ અલ્પહરિતે સ્થિતેન । તદુત્તરિં અધિષ્ઠિહેય અલ્પહરિતે સ્થિતો પિ પાચત્તિકં ।
॥ ઉદ્દાનં ॥
(11) બીજમ્ (12) અન્યવાદં (13) ઓધ્યાયનં (14) મઞ્ચ (15) શય્યા (16) નિકડ્ઢનં । (17) પૂર્વોપગતં (18) વૈહાયસં (19) ઉદક (20) ચ્છાદનેન ॥ દ્વિતીયો વર્ગઃ ॥
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.21. યો પુન ભિક્ષુ અસંમતો ભિક્ષુણીમ્ ઓવદેય પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.22. સંમતો વાપિ ભિક્ષુઃ ભિક્ષૂણીમ્ ઓવદેય વિકાલે, અસ્તંગતે સૂર્યે, અનૂહતે અરુણે પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.23. યો પુન ભિક્ષુ ઓવાદપ્રેક્ષો ભિક્ષુણીઉપાશ્રયમ્ ઉપસંક્રમેય સન્તં ભિક્ષુમ્ અનામન્ત્રયિત્વા, અન્યત્ર સમયે પાચત્તિકં । તત્રાયં સમયો ō ગિલાના ભિક્ષુણી ઓવદિતવ્યા અનુશાસિતવ્યા ભવતિ । અયમ્ અત્ર સમયો ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.24. યો પુન ભિક્ષુ ભિક્ષુમ્ એવં વદેય ō આમિષહેતોર્ આયુષ્મન્ ભિક્ષુ ભિક્ષુણીં તે ઓવદતીતિ પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.25. યો પુન ભિક્ષુ ભિક્ષુણીય સાર્ધમ્ એકો એકાય રહો નિષદ્યાં કલ્પેય પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.26. યો પુન ભિક્ષુ ભિક્ષુણીય સાર્ધં સંવિધાય અધ્વાનમાર્ગં પ્રતિપદ્યેય અન્તમસતો ગ્રામાન્તરં પિ, અન્યત્ર સમયે, પાચત્તિકં । તત્રાયં સમયો ō માર્ગો ભવતિ સભયો સપ્રતિભયો સાશંકસંમતો । અયમ્ અત્ર સમયો ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.27. યો પુન ભિક્ષુ ભિક્ષુણીય સાર્ધં સંવિધાય એકનાવાં અભિરુહેય ઊર્ધ્વગામિનીં વા અધોગામિનીં વા, અન્યત્ર તિર્યોત્તરણાય પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.28. યો પુન ભિક્ષુ અન્યાતિકાયે ભિક્ષુણીયે ચીવરં દદ્યાદ્ અન્યત્ર પલ્લટ્ઠકેન પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.29. યો પુન ભિક્ષુર્ અન્યાતિકાયે ભિક્ષુણીયે ચીવરં સીવેય વા સીવાપેય વા પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.30. યો પુન ભિક્ષુર્ જાનન્ ભિક્ષુણીપરિપાચિતં પિન્ડપાતં પરિભુઞ્જેય, અન્યત્ર પૂર્વે ગૃહીસમારમ્ભે પાચત્તિકં ।
॥ ઉદ્દાનં ॥
(21) અસંમતો (22) સંમતો ચાપિ (23) ઓવાદો (24) આમિષં (25) નિષદ્યા ચ । (26) અધ્વાનમાર્ગો (27) નાવા ચ (28) દેતિ (29) સીવેતિ (30) પરિપાચનેન ॥ તૃતીયો વર્ગઃ ॥
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.31. એકાહપરમં ભિક્ષુણા અગિલાનેન આવસથપિણ્ડપાતો પરિભુઞ્જિતવ્યો, તદુત્તરિં પરિભુંજેય પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.32. પરમ્પરાભોજને અન્યત્ર સમયે પાચત્તિકં । તત્રાયં સમયો ગિલાનસમયો ચીવરદાનકાલસમયો । અયમ્ અત્ર સમયો ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.33. યો પુન ભિક્ષુર્ ભુંજાવી પ્રવારિતો ઉત્થિતો આસનાતો, અનતિરિક્તં કૃતં ખાદનીયં વા ભોજનીયં વા ખાદેય વા ભુંજેય વા પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.34. યો પુન ભિક્ષુર્ જાનન્ ભિક્ષુ ભુક્તાવી પ્રવારિતમ્ ઉત્થિતમ્ આસનાતો આસાદનાપ્રેક્ષો અનતિરિક્તકૃતેન ખાદનીયેન વા ભોજનીયેન વા ઉપનિમન્ત્રેય, એહિ ભિક્ષુ ખાદાહિ ભુંજાહીતિ વા વદેય ભુક્તસ્મિં પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.35. યો પુન ભિક્ષુર્ અદિન્નમ્ અપ્રતિગ્રાહિતં મુખદ્વારિકમ્ આહારમ્ આહારેય અન્યત્રોદકદન્તપોણે પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.36. વિકાલાભોજને પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.37. સન્નિધિકારભોજને પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.38. ભિક્ષું ખો પુનઃ કુલેહિ ઉપસંક્રાન્તં પ્રવારેંસુ પૂપેહિ વા મન્થેહિ વા । તથાપ્રવારિતેન ભિક્ષુણા યાવત્ત્રિપાત્રપૂરપરમં તતો પ્રતિગૃહ્ણિતવ્યં । પ્રતિગૃહ્ણિત્વા બહિર્ધા નીહરિતવ્યં । બહિર્ધા નીહરિત્વા અગિલાનકેહિ ભિક્ષૂહિ સાર્ધં સંવિભજિત્વા ખાદિતવ્યં ભુંજિતવ્યં । તદુત્તરિં પ્રતિગૃહ્ણિત્વા બહિર્ધા નીહરિત્વા અગિલાનકેહિ ભિક્ષૂહિ સાર્ધં સંવિભજિત્વા વા અસંવિભજિત્વા વા ખાદેય વા ભુંજેય વા પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.39. યાનિ ખો પુનર્ ઇમાનિ પ્રણીતસંમતાનિ ભોજનાનિ ભવન્તિ સંય્યથીદં સર્પિસ્તૈલં મધુ ફાણિતં દુગ્ધં દધિ મત્સ્યં માંસં યો પુન ભિક્ષુર્ એવંરૂપાણિ પ્રણીતસંમતાનિ ભોજનાનિ આત્માર્થાય અગિલાનો કુલેહિ વિજ્ઞપેત્વા વા વિજ્ઞાપાયેત્વા વા ખાદેય વા ભુંજેય વા પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.40. ગણભોજને અન્યત્ર સમયે પાચત્તિકં । તત્રાયં સમયો ō ગિલાનસમયો ચીવરદાનકાલસમયો અધ્વાનગમનસમયો નાવાભિરોહણસમયો મહાસમયો શ્રવણભક્તં । અયમ્ અત્ર સમયો ।
॥ ઉદ્દાનં ॥
(31) આવસથો (32) પરમ્પર (33) પ્રવારણા (34) આસાદના (35) અદિન્નં । (36) વિકાલં (37) સન્નિધિં (38) મન્થા (39) વિજ્ઞપ્તિઃ (40) ગણભોજનેન ॥ ચતુર્થો વર્ગઃ ॥
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.41. યો પુન ભિક્ષુર્ આત્માર્થાય અગિલાનો જ્યોતિસ્મિં વિતાપનાપ્રેક્ષો તૃણં વા કાષ્ઠં વા ગોમયં વા સકલિકાં વા તુષં વા સંકારં વા આદહેય વા આદહાપેય વા અન્યત્ર સમયે પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.42. યો પુન ભિક્ષુર્ અનુપસંપન્નેન પુદ્ગલેન સાર્ધં ઉત્તરિ દ્વિરાત્રં ત્રિરાત્રં વા સહગારશય્યાં કલ્પેય પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.43. યો પુન ભિક્ષુ ભિક્ષૂણાં કર્મણા ચ્છન્દં દત્વા પશ્ચાદ્ દુષ્ટો દોષાત્ કુપિતો અનાત્તમનો એવં વદેય ō અદિન્નો મે છન્દો, દુર્દિન્નો મે છન્દો, અકૃતાન્ય્ એતાનિ કર્માણિ દુષ્કૃતાન્ય્ એતાનિ કર્માણિ, નાહમ્ એતેષાં કર્મણાં ચ્છન્દં દેમીતિ વદેય પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.44. યો પુન ભિક્ષુ ભિક્ષુમ્ એવં વદેય ō એહિ ત્વમ્ આયુષ્મન્ ગ્રામં પિન્ડાય પ્રવિશિષ્યામઃ । અહં ચ તે તત્ર કિંચિદ્ દાપયિષ્યં । સો તત્ર તસ્ય કિઞ્ચિદ્ દાપયિત્વા વા અદાપયિત્વા વા પશ્ચાદ્ ઉદ્યોજનપ્રેક્ષો એવં વદેય ō ગચ્છ ત્વમ્ આયુષ્મન્ ન મે ત્વયા સાર્ધં ફાસુ ભવતિ કથાય વા નિષદ્યાય વા, એકસ્યૈવ મમ ફાસુ ભવતિ કથાય વા નિષદ્યાય વા । એતદ્ એવ પ્રત્યયં કૃત્વા અનન્યમ્, ઇમં તસ્ય ભિક્ષુસ્ય ઉદ્યોજનપાચત્તિકં ।

પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.45. યો પુન ભિક્ષુ ભિક્ષૂન્ એવં વદેય । તથાહમ્ આયુષ્મન્તો ભગવતા ધર્મં દેશિતમ્ આજાનામિ યથા યે ઇમે અન્તરાયિકા ધર્મા ઉક્તા ભગવતા તાન્ પ્રતિસેવતો નાલમ્ અન્તરાયાય । સો ભિક્ષુ ભિક્ષૂહિ એવમ્ અસ્ય વચનીયો ō મા આયુષ્મન્ન્ એવં વદ, મા ભગવન્તમ્ અભ્યાચક્ષ અસતા દુર્ગૃહીતેન । અન્તરાયિકા એવાયુષ્મન્ ધર્માઃ સમાના અન્તરાયિકા ધર્મા ઉક્તા ભગવતા, અલં ચ પુનસ્ તાન્ પ્રતિષેવતો અન્તરાયાય । એવં ચ સો ભિક્ષુ ભિક્ષૂહિ વુચ્યમાનો તં વસ્તું પ્રતિનિસ્સરેય ઇત્ય્ એતં કુશલં । નો ચ પ્રતિનિસ્સરેય સો ભિક્ષુ ભિક્ષૂહિ યાવન્તૃતીયકં સમનુગ્રાહિતવ્યો સમનુભાષિતવ્યો તસ્ય વસ્તુસ્ય પ્રતિનિસ્સર્ગાય । યાવન્તૃતીયકં સમનુગ્રાહિયમાણો વા સમનુભાષિયમાણો વા તં વસ્તું પ્રતિનિસ્સરેય ઇત્ય્ એતં કુશલં । નો ચ પ્રતિનિસ્સરેય સો ભિક્ષુઃ સમગ્રેણ સંઘેન ઉત્ક્ષિપિતવ્યો । ઇમં તસ્ય ભિક્ષુસ્ય ઉત્ક્ષેપણપાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.46. યો પુન ભિક્ષુર્ જાનન્ ભિક્ષું તથા ઉત્ક્ષિપ્તં સમગ્રેણ સંઘેન ધર્મેણ વિનયેન યથાવાદિં તથાકારિં તાં પાપિકાં દૃષ્ટિં અપ્રતિનિસ્સરન્તં અકૃતાનુધર્મં સંભુઞ્જેય વા સંવસેય વા સહગારશય્યાં વા કલ્પેય પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.47. શ્રમણુદ્દેસો પિ ચેદ્ એવં વદેય તથાહમ્ આયુષ્મન્તો ભગવતા ધર્મં દેશિતમ્ આજાનામિ યથા યે ઇમે અન્તરાયિકા કામા ઉક્તા ભગવતા તાન્ પ્રતિસેવતો નાલમ્ અન્તરાયાય । સો શ્રમણુદ્દેશો ભિક્ષૂહિ એવમ્ અસ્ય વચનીયો ō મા આયુષ્મન્ ચ્છ્રમણુદ્દેશ એવં વદ, મા ભગવન્તમ્ અભ્યાચક્ષ અસત્તા દુર્ગૃહીતેન । અન્તરાયિકા એવાયુષ્મન્ ચ્છ્રમણુદ્દેશ કામાઃ સમાના અન્તરાયિકાઃ કામા ઉક્તા ભગવતા । અલં ચ પુનસ્ તાન્ પ્રતિસેવતો અન્તરાયાય । એવં ચ સો શ્રમણુદ્દેશો ભિક્ષૂહિ વુચ્યમાનો તં વસ્તું પ્રતિનિસ્સરેય ઇત્ય્ એતં કુશલં । નો ચ પ્રતિનિસ્સરેય સો શ્રમણુદ્દેશો ભિક્ષૂહિ યાવન્તૃતીયકં સમનુગ્રાહિતવ્યો સમનુભાષિતવ્યો તસ્ય વસ્તુસ્ય પ્રતિનિસ્સર્ગાય યાવન્તૃતીયકં સમનુગ્રાહિયમાણો વા સમનુભાષિયમાણો વા તં વસ્તું પ્રતિનિસ્સરેય ઇત્ય્ એતં કુશલં, નો ચ પ્રતિનિસ્સરેય સો શ્રમણુદ્દેશો ભિક્ષૂહિ નાશયિતવ્યો ō અદ્યદગ્રેણ તે આયુષ્મન્ શ્રમણુદ્દેશ ન ચૈવ સો ભગવાંસ્ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધો શાસ્તા વ્યપદિશિતવ્યો । યં પિ ચ દાનિ લભસિ ભિક્ષૂહિ સાર્ધં દ્વિરાત્રં વા ત્રિરાત્રં વા સહગારશય્યાં સાપિ તે અદ્યદગ્રેણ નાસ્તિ । ગચ્છ નશ્ય ચલ પ્રપલાહિ । યો પુન ભિક્ષુર્ જાનન્ તથાનાશિતં શ્રમણુદ્દેશં યથાવાદીં તથાકારિં તાં પાપિકાં દૃષ્ટિમ્ અપ્રતિનિસ્સરન્તં અકૃતાનુધર્મં ઉપસ્થાપેય વા ઉપલાપેય વા સંભુંજેય વા સંવસેય વા સહગારશય્યાં વા કલ્પેય પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.48. નવચીવરલાભિના ભિક્ષુણા ત્રયાણાં દુર્વર્ણીકરણાનામ્ અન્યતરાન્યતરં દુર્વણીકરણમ્ આદયિતવ્યં ō નીલં વા કર્દમં વા કાલશ્યામં વા । તતો ચ ભિક્ષુર્ અનાદાય નવં ચીવરં પરિભુંજેય પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.49. યો પુન ભિક્ષુર્ અન્યત્ર અધ્યારામે વા અધ્યાવસથે વા રતનં વા રતનસંમતં વા ઉદ્ગૃહ્ણેય વા ઉદ્ગૃહ્ણાપેય વા, પાચત્તિકં । આકાંક્ષમાણેન ભિક્ષુણા રતનં વા રતનસંમતં વા અધ્યારામે વા અધ્યાવસથે વા ઉદ્ગૃહ્ણિતવ્યં વા ઉદ્ગૃહ્ણાપયિતવ્યં વા ō યસ્ય ભવિષ્યતિ સો હરિષ્યતીતિ । એતદ્ એવ પ્રત્યયં કૃત્વા, અનન્યમ્ । ઇયમ્ અત્ર સામીચી ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.50. અન્વર્ધમાસં સ્નાનમ્ ઉક્તં ભગવતા । અન્યત્ર સમયે પાચત્તિકં । તત્રાયં સમયો ō દ્વ્યર્ધો માસો શેષો ગ્રીષ્માણાં, વર્ષાણાં ચ પુરિમો માસો ઇત્ય્ એતે અડ્ઢાતીયમાસાઃ, પરિદાહકાલસમયો, અધ્વાનગમનકાલસમયો, ગિલાનસમયો, કર્મસમયો, વાતસમયો, વૃષ્ટિસમયો । અયમ્ અત્ર સમયો ।
॥ ઉદ્દાનમ્ ॥

(41) જ્યોતિઃ (42) સહગાર (43) ચ્છન્દમ્ (44) ઉદ્યોજના (45-47) ત્રયો ઽન્તરાયિકા (48) અકૃતકલ્પં (49) રતનં (50) સ્નાનેન ॥ પઞ્ચમો વર્ગઃ ॥
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.51. યો પુન ભિક્ષુર્ જાનન્ સપ્રાણકમ્ ઉદકં પરિભુઞ્જેય પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.52. યો પુન ભિક્ષુ અચેલકસ્ય વા અચેલિકાય વા પરિવ્રાજકસ્ય વા પરિવ્રાજકાયે વા સ્વહસ્તં ખાદનીયં વા ભોજનીયં વા દદ્યાત્ પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.53. યો પુન ભિક્ષુર્ જાનન્ સંભોજનીયે કુલે અનુપખજ્જાસને નિષદ્યાં કલ્પેય પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.54. યો પુન ભિક્ષુર્ જાનન્ સંભોજનીયે કુલે પ્રતિચ્છન્નાસને નિષદ્યાં કલ્પેય પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.55. યો પુન ભિક્ષુર્ ઉદ્યુક્તાં સેનાં દર્શનાય ગચ્છેય પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.56. સ્યાત્ તસ્ય ભિક્ષુસ્ય કોચિદ્ એવ પ્રત્યયો સેનાયાં ગમનાય, દ્વિરાત્રં વા ત્રિરાત્રં વા તેન ભિક્ષુણા સેનાયાં વસિતવ્યં । તદુત્તરિં વસેય પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.57. તત્રાપિ ચ ભિક્ષુ દ્વિરાત્રં વા ત્રિરાત્રં વા સેનાયાં વસમાનો આયૂહિકં વા નિયૂદ્ધિકં વા અનેકવ્યૂહં વા સંગ્રામશીર્ષં વા દર્શનાય ગચ્છેય પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.58. યો પુન ભિક્ષુ ભિક્ષું પ્રહરેય પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.59. યો પુન ભિક્ષુ ભિક્ષુસ્ય તલશક્તિકામ્ આવર્જેય પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.60. યો પુન ભિક્ષુર્ જાનન્ ભિક્ષુસ્ય દુષ્ઠુલ્લામ્ આપત્તિં કૃતામ્ અધ્યાચીર્ણાં ચ્છાદેય, સો ન પરેષામ્ આરોચેય કિં તિ સે મા પરે જાનન્તૂ તિ । અવદ્ય પ્રતિચ્છાદને પાચત્તિકં ।
॥ ઉદ્દાનં ॥
(51) સપ્રાણકમ્ (52) અચેલકો (53) અનુપખજ્જં (54) પ્રતિચ્છન્નાસનં (55-57) ત્રયં સેનાયાં (58) પ્રહરતિ (59) તલશક્તિકા (60) પ્રતિચ્છાદનેન ॥ ષષ્ઠો વર્ગઃ ॥
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.61. યો પુન ભિક્ષુઃ સંચિન્ત્ય તિર્યગ્યોનિગતં પ્રાણિનં જીવિતાદ્ વ્યપરોપેય પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.62. યો પુન ભિક્ષુ ભિક્ષુસ્ય સંચિન્ત્ય કૌકૃત્યમ્ ઉપસંહરેય કિં તિ સે મુહૂર્તં પિ અફાસુ ભવતૂ તિ પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.63. યો પુન ભિક્ષુ ભિક્ષુસ્ય વા ભિક્ષુણીયે વા શ્રામણેરસ્ય વા શ્રામણેરીયે વા શિક્ષમાણાયે વા ચીવરં દત્વા અપ્રત્યુદ્ધરેય પરિભુંજેય, અપ્રત્યુદ્ધારપરિભોગે પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.64. યો પુન ભિક્ષુ ભિક્ષુસ્ય પાત્રં વા ચીવરં વા નિષીદનં વા સૂચીવિગ્રહં વા અપનિહેય વા અપનિહાપેય વા અન્તમશતો હાસ્યાર્થં પિ પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.65. યો પુન ભિક્ષુર્ ભિક્ષું ભીષેય પાચત્તિકમ્ ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.66. ઉદકહસ્તસંમર્દનાત્ પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.67. અઙ્ગુલિપ્રતોદનકે પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.68. યો પુન ભિક્ષુ માતૃગ્રામેણ સાર્ધં સંવિધાય અધ્વાનમાર્ગં પ્રતિપદ્યેય અન્તમશતો ગ્રામાન્તરં પિ પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.69. યો પુન ભિક્ષુ માતૃગ્રામેણ સાર્ધં સહગારશય્યાં કલ્પેય પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.70. યો પુન ભિક્ષુ માતૃગ્રામેણ સાર્ધં એકો એકાય રહો નિષદ્યાં કલ્પેય પાચત્તિકં ।
॥ ઉદ્દાનમ્ ॥
(61) સંચિન્ત્ય (62) કૌકૃત્યમ્ (63) અપ્રત્યુદ્ધરિત્વા (64) અપનિહેય । (65) ભીષેય (66) ઉદક (67) અઙ્ગુલિ (68) સંવિધાય (69) સહગાર (70) નિષદ્યાય ॥ સપ્તમો વર્ગઃ ॥
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.71. યો પુન ભિક્ષુર્ જાનન્ ઊનવિંશતિવર્ષપુદ્ગલં ભિક્ષુભાવાય ઉપસંપાદેય, સો ચ પુદ્ગલો અનુપસંપન્નો, તે ચ ભિક્ષૂ ગાર્હ્યાં, ઇમં તેષાં ભિક્ષૂણાં ગર્હણપાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.72. યો પુન ભિક્ષુર્ જાનન્ સ્તૈન્યસાર્થેન સાર્ધં સંવિધાય અધ્વાનમાર્ગં પ્રતિપદ્યેય અન્તમશતો ગ્રામાન્તરં પિ પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.73. યો પુન ભિક્ષુઃ સ્વહસ્તં પૃથિવીં ખનેય વા ખનાપેય વા અન્તમશતો ઇહ ખનેહીતિ વા વદેય પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.74. ચાતુર્માસિકા ભિક્ષુણા પ્રત્યેકપ્રવારણા સાદયિતવ્યા । તદુત્તરિં સાદિયેય, અન્યત્ર પુનઃ પ્રવારણે, અન્યત્ર યાવજ્જીવિકાયે પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.75. યો પુન ભિક્ષુ ભિક્ષૂહિ એવં વુચ્યમાનો ō ઇમેહિ તે આયુષ્મન્ પઞ્ચહિ આપત્તિકાયેહિ અનધ્યાવાચાય શિક્ષા કરણીયેતિ, સો ભિક્ષુ તાન્ ભિક્ષૂન્ એવં વદેય ō ન યાવદ્ અહમ્ આયુષ્મન્તાનાં વચનેન શિક્ષિષ્યં યાવદ્ અહં ન દ્રક્ષ્યામિ સ્થવિરાન્ ભિક્ષૂન્ સૂત્રધરાન્ વિનયધરાન્ માતૃકાધરાન્ મધ્યમાન્ ભિક્ષૂન્ સૂત્રધરાન્ વિનયધરાન્ માતૃકાધરાન્, નવકાન્ ભિક્ષૂન્ સૂત્રધરાન્ વિનયધરાન્ માતૃકાધરાન્ । તાંસ્ તાવદ્ અહમ્ ઉપસંક્રમ્ય પરિપૃચ્છિષ્યં પરિપ્રશ્નીકરિષ્યં તિ, પાચત્તિકં । શિક્ષાકામેન ભિક્ષુણા આજ્ઞાતવ્યમ્ ઉપલક્ષયિતવ્યં ઉપધારયિતવ્યં ॥
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.76. સુરામૈરેયમદ્ય[પાનં] પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.77. ભિક્ષુનાદર્યે પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.78. યો પુન ભિક્ષુ ભિક્ષૂહિ કલહજાતેહિ ભણ્ડનજાતેહિ વિગ્રહવિવાદાપન્નેહિ વિહરન્તેહિ ઉપશ્રોત્રસ્થાને તિષ્ઠેય ō યં એતે વદિષ્યન્તિ તં પશ્ચાદ્ ઉપસંહરિષ્યામીતિ । એતદ્ એવ પ્રત્યયં કૃત્વા, અનન્યમ્, ઇમં તસ્ય ભિક્ષુસ્ય ઉપશ્રોત્રસ્થાને પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.79. યો પુન ભિક્ષુઃ સંઘે વિનિશ્ચયકથાહિ વર્તમાનાહિ ઉત્થાયાસનાત્ પ્રક્રમેય સન્તં ભિક્ષુમ્ અનામન્ત્રયિત્વા, અન્યત્ર તથારૂપે અત્યાયિકે કરણીયે પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.80. યો પુન ભિક્ષુ આરણ્યકે શય્યાસને વિહરન્તો વિકાલે ગ્રામં પ્રવિશેય સન્તં ભિક્ષુમ્ અનામન્ત્રયિત્વા, અન્યત્ર તથારૂપે અત્યાયિકે કરણીયે પાચત્તિકં ।
॥ ઉદ્દાનં ॥
(71) ઊનવિંશતિ (72) સ્તૈન્યસાર્થો (73) પૃથિવી (74) પ્રવારણા (75) ન શિક્ષિષ્યં (76) મદ્યપાનમ્ (77) અનાદર્યમ્ (78) ઉપશ્રોત્ર (79) વિનિશ્ચય (80) આરણ્યકેન ॥ અષ્ટમો વર્ગઃ ॥
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.81. યો પુન ભિક્ષુ સભક્તો સમાનો પુરેભક્તં પશ્ચાદ્ભક્તં વા કુલેષુ ચારિત્રમ્ આપદ્યેય સન્તં ભિક્ષુમ્ અનામન્ત્રયિત્વા, અન્યત્ર સમયે પાચત્તિકં । તત્રાયમ્ સમયો ō ચીવરદાનકાલસમયો । અયમ્ અત્ર સમયઃ ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.82. યો પુન ભિક્ષુ રાજ્ઞઃ ક્ષત્રિયસ્ય મૂર્ધાભિષિક્તસ્ય જનપદસ્થામવીર્યપ્રાપ્તસ્ય અન્તઃપુરં પ્રવિશેયાનિષ્ક્રાન્તે રાજાને, અનિષ્ક્રાન્તે અન્તઃપુરે, અનિર્ગતેહિ રતનેહિ અન્તમશતો ઇન્દ્રકીલં પિ અતિક્રમેય પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.83. યો પુન ભિક્ષુ દન્તમયં વા અસ્થિમયં વા શૃઙ્ગમયં વા સુવર્ણમયં વા રૂપ્યમયં વા રતનમયં વા સૂચીવિગ્રહં કારાપેય ભેદનપાચત્તિકં ।

પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.84. મઞ્ચં વા પીઠં વા ભિક્ષુણા કારાપયમાણેન સુગતાષ્ટાઙ્ગુલપ્રમાણાઃ પાદકાઃ કારાપયિતવ્યાઃ અન્યત્રાટ્ટનીયે, તદુત્તરિં કારાપેય ચ્છેદનપાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.85. યો પુન ભિક્ષુઃ તૂલસંસ્તૃતે મઞ્ચે વા પીઠે વા અભિનિષીદેય વા અભિ[નિ]પદ્યેય વા ઉદ્દાલનપાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.86. નિષીદનં ભિક્ષુણા કારાપયમાણેન પ્રામાણિકં કારાપયિતવ્યં । તત્રેદં પ્રમાણં ō દીર્ઘશો દ્વે વિતસ્તીયો સુગતવિતસ્તિના તિર્યગ્ દ્વ્યર્ધમ્ અન્યત્ર દશવિતસ્તિકં । તદુત્તરિં કારાપેય ચ્છેદનપાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.87. કણ્ડૂપ્રતિચ્છાદનં ભિક્ષુણા કારાપયમાણેન પ્રામાણિકં કારાપયિતવ્યં । તત્રેદં પ્રમાણં ō દીર્ઘશો ચત્વારિ વિતસ્તીયો સુગતવિતસ્તિના, તિર્યગ્ દ્વે । તદુત્તરિં કારાપેય ચ્છેદનપાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.88. વર્ષાશાટિકા ભિક્ષુણા કારાપયમાણેન પ્રામાણિકા કારાપયિતવ્યા । તત્રેદં પ્રમાણં ō દીર્ઘશો ષડ્વિતસ્તીયો સુગતવિતસ્તિના, તિર્યગ્ અડ્ઢતીયં । તદુત્તરિં કારાપેય ચ્છેદનપાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.89. યો પુન ભિક્ષુઃ સુગતચીવરપ્રમાણં ચીવરં કારાપેય ō કિઞ્ચ તસ્ય ભગવતો તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય સુગતસ્ય સુગતચીવરપ્રમાણં? દિર્ઘશો નવ વિતસ્તીયો સુગતવિતસ્તિના, તિર્યક્ ષટ્ । ઇદં તસ્ય ભગવતો તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય સુગતસ્ય સુગતચીવરપ્રમાણં । તતો વા પુનર્ ઉત્તરિં કારાપેય ચ્છેદનપાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.90. યો પુન ભિક્ષુ ભિક્ષુસ્ય દુષ્ટો દોષાત્ કુપિતો અનાત્તમનો અમૂલકેન સંઘાતિશેષેણ ધર્મેણાનુધ્વંસેય પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.91. યો પુન ભિક્ષુર્ જાનન્ સાંઘિકં લાભં સંઘે પરિણતં પુદ્ગલો પુદ્ગલસ્ય પરિણામેય પાચત્તિકં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પાચ્.92. યો પુન ભિક્ષુર્ અન્વર્ધમાસં સૂત્રે પ્રાતિમોક્ષે ઉદ્દિશ્યમાને એવં વદેય ō અદ્ય પુનર્ અહં જાનામિ, ઇદાનીં પુનર્ અહં જાનામિ ō અયં પિ ધર્મો સૂત્રાગતો સૂત્રપર્યાપન્નો અન્વર્ધમાસં સૂત્રે પ્રાતિમોક્ષે ઉદ્દેશમ્ આગચ્છતિ । યાવદ્ અહં ન જાનામિ તાવન્ નાસ્તીત્થં મહ્યમ્ આપત્તિર્ જાનેંસુ ચ તે ભિક્ષુ તં ભિક્ષું સકૃદ્ દ્વિક્ખુતો ત્રિક્ખુતો આગતપૂર્વં પિ સન્નિષણ્ણપૂર્વં પિ, કઃ પુનર્ વાદો બહુશો । નાસ્તિ ખો પુનસ્ તસ્ય ભિક્ષુસ્ય અજ્ઞાનેન મુક્તિઃ । અથ ખુ યાં પિ ચ સો ભિક્ષુર્ આપત્તિમ્ આપન્નો તાં ક્ષિપ્રમ્ એવ યથાધર્મ્મં યથાવિનયં કારાપયિતવ્યો, ઉત્તરિં ચ સંમોહમ્ આપાદયિતવ્યો । તસ્ય તે આયુષ્મન્ લાભા દુર્લબ્ધા યસ્ ત્વં અન્વર્ધમાસં સૂત્રે પ્રાતિમોક્ષે ઉદ્દિશ્યમાને નાસ્થીકૃત્વા ન મનસિકૃત્વા ન સર્વચેતસા સમન્વાહૃત્ય અવહિતશ્રોતો સત્કૃત્ય ધર્મં શૃણોષીતિ । ઇમં તસ્ય ભિક્ષુસ્ય સંમોહપાચત્તિકં ।
॥ ઉદ્દાનમ્ ॥
(81) સભક્તો (82) રાજ્ઞો (83) સૂચી ગૃહં (84) મઞ્ચ (85) તૂલ (86) નિષીદનં । (87) કણ્ડૂ (88) વર્ષાશાટિકા (89) સુગતચીવરમ્ (90) અભ્યાખ્યાનં (91) પરિણામનમ્ (92) અજ્ઞાનકેન ॥ નવમો વર્ગઃ ॥
॥ વર્ગાણામ્ ઉદ્દાનં ॥
(1) મૃષા (2) બીજં (3) અસંમતો (4) એકાહપરમો । (5) જ્યોતિ (6) સપ્રાણકં (7) સઞ્ચિન્ત્ય (8) ઊનવિંશતિ (9) સભક્તકેન નવમઃ ।
ઉદ્દિષ્ટાઃ ખો પુનર્ આયુષ્મન્તો દ્વાનવતિ શુદ્ધપાચત્તિકા ધર્માઃ । તત્રાયુષ્મન્તો પૃચ્છામિ કચ્ચિત્થ પરિશુદ્ધાઃ? દ્વિતીયં પિ આયુષ્મન્તો પૃચ્છામિ કચ્ચિત્થ પરિશુદ્ધાઃ? તૃતીયં પિ આયુષ્મન્તો પૃચ્છામિ કચ્ચિત્થ પરિશુદ્ધાઃ? પરિશુદ્ધા અત્રાયુષ્મન્તો યસ્માત્ તૂષ્ણીમ્ એવમ્ એતં ધારયામિ ।
[વિ. ચત્વારઃ પ્રાતિદેશનિકા ધર્માઃ]
ઇમે ખો પુનર્ આયુષ્મન્તો ચત્વારઃ પ્રાતિદેશનિકા ધર્મા અન્વર્ધમાસં સૂત્રે પ્રાતિમોક્ષે ઉદ્દેશમ્ આગચ્છન્તિ ō
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પ્રતિદ્.1. યો પુન ભિક્ષુ આરણ્યકે શયનાસને વિહરન્તો પૂર્વે અપ્રતિસંવેદિતં બહિર્ધા અપ્રતિગૃહીતં, અન્તોવાસવસ્તુસ્મિન્ન્ અગિલાનો સ્વહસ્તં ખાદનીયં વા ભોજનીયં વા પ્રતિગૃહ્ણિત્વા ખાદેય વા ભુઞ્જેય વા ભુક્તાવિના તેન ભિક્ષુણા પ્રતિદેશયિતવ્યં ō અસંપ્રેયં મે આયુષ્મન્ ગાર્હ્યં પ્રાતિદેશનિકં ધર્મમ્ આપન્નો । તં ધર્મં પ્રતિદેશયામિ । અયં ધર્મો પ્રાતિદેશનિકો ॥
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પ્રતિદ્.2. યો પુન ભિક્ષુર્ અન્યાતિકાયે ભિક્ષુણીયે અન્તરગૃહં પ્રવિષ્ટાયે અગિલાનો સ્વહસ્તં ખાદનીયં વા ભોજનીયં વા પ્રતિગૃહ્ણિત્વા ખાદેય વા ભુંજેય વા ભુક્તાવિના તેન ભિક્ષુણા પ્રતિદેશયિતવ્યં ō અસંપ્રેયં મે આયુષ્મન્ ગાર્હ્યં પ્રાતિદેશનિકં ધર્મમ્ આપન્નો । તં ધર્મ્મં પ્રતિદેશયામિ । અયં પિ ધર્મો પ્રાતિદેશનિકો ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પ્રતિદ્.3. ભિક્ષુ ખો પુનર્ અન્તરગૃહે નિમન્ત્રિતકા ભુઞ્જન્તિ । તત્ર ચ ભિક્ષુણી વિશ્વાસમાનરૂપા સ્થિતા ભવતિ । સા એવમ્ આહ ō ઇહ ઓદનં દેહિ, ઇહ સૂપં દેહિ, ઇહ વ્યઞ્જનં દેહીતિ વા વદેય । સર્વેહિ તેહિ ભિક્ષુહિ સા ભિક્ષુણી એવમ્ અસ્ય વચનીયા ō આગમય તાવ ત્વં ભગિનિ યાવદ્ ભિક્ષૂ ભુઞ્જન્તીતિ । એકભિક્ષૂ પિ ચ તાં ભિક્ષુણીં નેવ વદેય ō આગમય તાવ ત્વં ભગિનિ યાવદ્ ભિક્ષૂ ભુઞ્જન્તીતિ, ભુક્તાવીહિ તેહિ ભિક્ષૂહિ પ્રતિદેશયિતવ્યં ō અસંપ્રેયં મે આયુષ્મન્ ગાર્હ્યં પ્રાતિદેશનિકં ધર્મમ્ આપન્નો । તં ધર્મં પ્રતિદેશયામિ । અયં પિ ધર્મો પ્રાતિદેશનિકો ॥
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)પ્રતિદ્.4. યાનિ ખો પુનર્ ઇમાનિ શૈક્ષસંમતાનિ કુલાનિ ભવન્તિ તત્ર ચ ભિક્ષુઃ પૂર્વે અપ્રવારિતો ઉપસંક્રમિત્વા સ્વહસ્તં ખાદનીયં વા ભોજનીયં વા પ્રતિગૃહ્ણિત્વા ખાદેય વા ભુઞ્જેય વા ભુક્તાવિના તેન ભિક્ષુણા પ્રતિદેશયિતવ્યં ō અસંપ્રેયં મે આયુષ્મન્ ગાર્હ્યં પ્રાતિદેશનિકં ધર્મમ્ આપન્નો । તં ધર્મં પ્રતિદેશયામિ । અયં પિ ધર્મો પ્રાતિદેશનિકો ॥
॥ ઉદ્દાનમ્ ॥
(1) આરણ્યકમ્ (2) અન્તરગૃહે (3) ભિક્ષૂ ચ નિમન્ત્રિતકાઃ (4) શૈક્ષસંમતેન ચતુર્થઃ ॥
ઉદ્દિષ્ટાઃ ખો પુનર્ આયુષ્મન્તો ચત્વારઃ પ્રાતિદેશનિકા ધર્માઃ । તત્રાયુષ્મન્તો પૃચ્છામિ કચ્ચિત્થ પરિશુદ્ધાઃ? દ્વિતીયં પિ આયુષ્મન્તો પૃચ્છામિ કચ્ચિત્થ પરિશુદ્ધાઃ? તૃતીયં પિ આયુષ્મન્તો પૃચ્છામિ કચ્ચિત્થ પરિશુદ્ધાઃ? પરિશુદ્ધા અત્રાયુષ્મન્તો યસ્માત્ તૂષ્ણીમ્ એવમ્ એતં ધારયામિ ।
[વિઇ. સાતિરેકપઞ્ચાશચ્ છૈક્ષા ધર્માઃ]
ઇમે ખો પુનર્ આયુષ્મન્તો સાતિરેકપઞ્ચાશચ્ છૈક્ષા ધર્મા અન્વર્ધમાસં સૂત્રે પ્રાતિમોક્ષે ઉદ્દેશમ્ આગચ્છન્તિ ō
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.1. પરિમણ્ડલં નિવસનં નિવાસયિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.2. પરિમણ્ડલં ચીવરં પ્રાવરિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.3. સુસંવૃતો અન્તરગૃહમ્ ઉપસંક્રમિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.4. ન ઉત્ક્ષિપ્તચક્ષુર્ અન્તરગૃહમ્ ઉપસંક્રમિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.5. અલ્પશબ્દો અન્તરગૃહમ્ ઉપસંક્રમિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.6. ન ઉચ્ચગ્ઘિકાય અન્તરગૃહમ્ ઉપસંક્રમિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.7. ન ઓગુણ્ઠિકાય અન્તરગૃહમ્ ઉપસંક્રમિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.8. ન ઉત્ક્ષિપ્તિકાય અન્તરગૃહમ્ ઉપસંક્રમિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।

પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.9. ન ઉત્કુટુકાય અન્તરગૃહમ્ ઉપસંક્રમિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.10. ન ખમ્ભકૃતો અન્તરગૃહમ્ ઉપસંક્રમિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.11. ન કાયપ્રચાલકમ્ અન્તરગૃહમ્ ઉપસંક્રમિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.12. ન શીર્ષપ્રચાલકમ્ અન્તરગૃહમ્ ઉપસંક્રમિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.13. ન બાહુવિક્ષેપકમ્ અન્તરગૃહમ્ ઉપસંક્રમિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
॥ ઉદ્દાનમ્ ॥
(1) નિવસનં (2) પ્રાવરણં (3) સુસંવૃતો (4) ચક્ષુઃ (5) શબ્દ (6) નોચ્ચગ્ઘિકા (7) ન ઓગુણ્ઠિકા (8) નોત્ક્ષિપ્તિકા (9) ન ઉત્કુટુકા (10) ન ખમ્ભ (11) ન કાય (12) ન શીર્ષ (13) ન બાહુકેન ॥ પ્રથમો વર્ગઃ ॥

પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.14. સુસંવૃતો અન્તરગૃહે નિષીદિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.15. ન ઉત્ક્ષિપ્તચક્ષુ અન્તરગૃહે નિષીદિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.16. અલ્પશબ્દો અન્તરગૃહે નિષીદિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.17. ન ઉચ્ચગ્ઘિકાય અન્તરગૃહે નિષીદિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.18. ન ઓગુણ્ઠિકાય અન્તરગૃહે નિષીદિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.19. ન ઉત્ક્ષિપ્તિકાય અન્તરગૃહે નિષીદિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.20. ન ઓસક્તિકાય અન્તરગૃહે નિષીદિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.21. ન પલ્લત્થિકાય અન્તરગૃહે નિષીદિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.22. ન ખમ્ભકૃતો અન્તરગૃહે નિષીદિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.23. ન અન્તરગૃહે નિષણ્ણો હસ્તકૌકૃત્યં પાદકૌકૃત્યં વા કરિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
॥ ઉદ્દાનં ॥
(14) સુસંવૃતો (15) ચક્ષુઃ (16) શબ્દ (17) નોચ્ચગ્ઘિકા (18) ન ઓગુણ્ઠિકા (19) નોત્ક્ષિપ્તિકા (20) નોસક્તિકા (21) ન પલ્લત્થિકા (22) ન ખમ્ભ (23) ન હસ્તપાદકૌકૃત્યેન ॥ દ્વિતીયો વર્ગઃ ॥
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.24. સત્કૃત્ય પિણ્ડપાતં પ્રતિગૃહ્ણિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.25. સમસૂપં પિણ્ડપાતં પરિભુંજિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.26. ન સ્તૂપકારકં પિણ્ડપાતં પરિભુંજિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.27. નાવકીર્ણકારકં પિણ્ડપાતં પરિભુંજિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.28. નાવગણ્ડકારકં પિણ્ડપાતં પરિભુંજિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.29. ન જિહ્વાનિચારકં પિણ્ડપાતં પરિભુંજિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.30. નાતિમહન્તેહિ કવડેહિ પિણ્ડપાતં પરિભુંજિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.31. નાનાગતે કવડે મુખદ્વારં વિવરિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.32. ન કવડોત્ક્ષેપકં પિણ્ડપાતં પરિભુંજિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.33. ન કવડચ્છેદકં પિણ્ડપાતં પરિભુંજિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.34. ન સકવડેન મુખેન વાચં ભાષિષ્યમીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
॥ ઉદ્દાનં ॥
(24) સત્કૃત્ય (25) સમસૂપ (26) ન સ્તૂપ (27) નાવકીર્ણ (28) નાવગણ્ડ (29) ન જિહ્વા (30) નાતિમહન્તં (31) નાનાગતં (32) ન કવડોત્ક્ષેપક (33) ન કવડચ્છેદક (34) ન સકવડેન મુખેન વાચં ॥ તૃતીયો વર્ગઃ ॥
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.35. ન પાત્રનિર્લેહકં પિણ્ડપાતં પરિભુંજિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.36. ન હસ્તનિર્લેહકં પિણ્ડપાતં પરિભુંજિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.37. નાઙ્ગુલિનિર્લેહકં પિણ્ડપાતં પરિભુંજિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.38. ન ચુચ્ચુકારં પિણ્ડપાતં પરિભુંજિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.39. ન સુરુસુરુકારં પિણ્ડપાતં પરિભુંજિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.40. ન ગુલુગુલુકારકં પિણ્ડપાતં પરિભુંજિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.41. ન હસ્તનિર્ધૂનકં પિણ્ડપાતં પરિભુંજિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
{એદ્. હસ્તનિર્ધૂતકં}
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.42. ન સિત્થાપકારકં પિણ્ડપાતં પરિભુંજિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.43. નાતિવેલં પરસ્ય પાત્રં નિધ્યાયિષ્યામિ ઓધ્યાયનકર્મતામ્ ઉપાદાયેતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.44. ન પાત્રસંજ્ઞી પિણ્ડપાતં પરિ[ભુંજિ]ષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.45. ન અગિલાનો ઓદનં વા સૂપં વા વ્યઞ્જનં વા આત્માર્થાય કુલેહિ વિજ્ઞાપેત્વા વા વિજ્ઞાપાયેત્વા વા પિણ્ડપાતં પરિભુંજિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.46. ન દિન્નદિન્નાનિ વ્યંજનાનિ ઓદનેન પ્રચ્છાદયિષ્યામિ ભૂયો આગમનકર્મતામ્ ઉપાદાયેતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.47. ન સસિત્થં પાત્રોદકં પૃથિવ્યાં નિષિઞ્ચિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.48. ન સસિત્થેન પાણિના પાનીયસ્થાલકં પ્રતિગૃહ્ણિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।

॥ ઉદ્દાનમ્ ॥
(35-7) ત્રયો નિર્લેહાઃ (38) ચુચ્ચુ (39) સુરુસુરુ (40) ન ગુલુગુલુ (41) ન હસ્ત (42) ન સિત્થ (43) ન ઓધ્યાયન (44) ન પાત્રસંજ્ઞી (45) વિજ્ઞપ્તિઃ (46) ચ્છાદયતિ (47) પાત્રોદક (48) સસિત્થેન ॥ ચતુર્થો વર્ગઃ ॥
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.49. ન સ્થિતો નિષણ્ણસ્ય અગિલાનસ્ય ધર્મં દેશયિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.50. ન નિષણ્ણો નિષણ્ણસ્ય અગિલાનસ્ય ધર્મં દેશયિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.51. ન નીચાસને નિષણ્ણો ઉચ્ચાસને નિષણ્ણસ્ય અગિલાનસ્ય ધર્મં દેશયિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.52. ન ઉપાનહારૂઢસ્ય અગિલાનસ્ય ધર્મં દેશયિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.53. ન પાદુકારૂઢસ્ય અગિલાનસ્ય ધર્મં દેશયિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.54. ન ઓગુણ્ઠિકાકૃતસ્ય અગિલાનસ્ય ધર્મં દેશયિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.55. ન સંમુખાવેષ્ટિતસ્ય અગિલાનસ્ય ધર્મં દેશયિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.56. ન ઓસક્તિકાય નિષણ્ણસ્ય અગિલાનસ્ય ધર્મં દેશયિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.57. ન પલ્લત્થિકાય નિષણ્ણસ્ય અગિલાનસ્ય ધર્મં દેશયિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
॥ ઉદ્દાનમ્ ॥
(49) ન સ્થિતો (50) ન નિષણ્ણો (51) ઉચ્ચાસન (52) ઉપાનહ (53) પાદુકા (54) ઓગુણ્ઠિકા (55) ન સંમુખ (56) ન ઓસક્તિકા (57) ન પલ્લત્થિકાય ॥ પઞ્ચમો વર્ગઃ ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.58. ન શસ્ત્રપાણિસ્ય અગિલાનસ્ય ધર્મં દેશયિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.59. નાયુધપાણિસ્ય અગિલાનસ્ય ધર્મં દેશયિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.60. ન દણ્ડપાણિસ્ય અગિલાનસ્ય ધર્મં દેશયિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.61. ન ચ્છત્રપાણિસ્ય અગિલાનસ્ય ધર્મં દેશયિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.62. ન ઉત્પથેન ગચ્છન્તો પથેન ગચ્છન્તસ્ય અગિલાનસ્ય ધર્મં દેશયિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.63. ન પૃષ્ઠતો ગચ્છન્તો પુરતો ગચ્છન્તસ્ય અગિલાનસ્ય ધર્મં દેશયિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.64. ન પાદેન ગચ્છન્તો યાનેન ગચ્છન્તસ્ય અગિલાનસ્ય ધર્મં દેશયિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.65. ન હરિતે તૃણે ઉચ્ચારં વા પ્રસ્રાવં વા ખેટં વા સિંહાણં વા અગિલાનો કરિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.66. ન ઉદકે ઉચ્ચારં વા પ્રસ્રાવં વા ખેટં વા સિંહાણકં વા અગિલાનો કરિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)શૈ.67. ન સ્થિતો ઉચ્ચારં વા પ્રસ્રાવં વા અગિલાનો કરિષ્યામીતિ શિક્ષા કરણીયા ।
॥ ઉદ્દાનમ્ ॥
(58-59) ન શસ્ત્રાયુધ (60) દણ્ડ (61) ચ્છત્ર (62) ઉત્પથ (63) પૃષ્ઠતો (64) યાનં (65) હરિતં (66) ઉદક (67) સ્થિતેન । ષષ્ઠો વર્ગઃ ॥
ઉદ્દિષ્ટાઃ ખો પુનર્ આયુષ્મન્તો સાતિરેકપઞ્ચાશચ્ છૈક્ષા ધર્માઃ । તત્રાયુષ્મન્તો પૃચ્છામિ કચ્ચિત્થ પરિશુદ્ધાઃ? દ્વિતીયં પિ આયુષ્મન્તો પૃચ્છામિ કચ્ચિત્થ પરિશુદ્ધાઃ? તૃતીયં પિ આયુષ્મન્તો પૃચ્છામિ કચ્ચિત્થ પરિશુદ્ધાઃ? પરિશુદ્ધા અત્રાયુષ્મન્તો યસ્માત્ તૂષ્ણીમ્ એવમ્ એતં ધારયામિ ।
[વિઇઇ. સપ્ત અધિકરણશમથા ધર્માઃ]
ઇમે ખો પુનર્ આયુષ્મન્તો સપ્ત અધિકરણસમથા ધર્મા અન્વર્ધમાસં સૂત્રે પ્રાતિમોક્ષે ઉદ્દેશમ્ આગચ્છન્તિ યે ઉત્પન્નોત્પન્નાનામ્ અધિકરણાનાં શમથાય વ્યપશમથાય સંવર્તન્તે । સય્યથીદં ō
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)અશ્.1. સંમુખવિનયો શમથો ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)અશ્.2. સ્મૃતિવિનયો શમથો ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)અશ્.3. અમૂઢવિનયો શમથો ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)અશ્.4. પ્રતિજ્ઞાકારકો શમથો ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)અશ્.5. તસ્ય પાપેયસિકો શમથો ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)અશ્.6. યો ભૂયસિકો શમથો ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)અશ્.7. તૃણપ્રસ્તારકો ચ શમથો સપ્તમો ।
ઉદ્દિષ્ટાઃ ખો પુનર્ આયુષ્મન્તો સપ્ત અધિકરણશમથા ધર્માઃ । તત્રાયુઃમન્તો પૃચ્છામિ ō કચ્ચિત્થ પરિશુદ્ધાઃ? દ્વિતીયં પિ આયુઃમન્તો પૃચ્છામિ કચ્ચિત્થ પરિશુદ્ધાઃ? તૃતીયં પિ આયુઃમન્તો પૃચ્છામિ કચ્ચિત્થ પરિશુદ્ધાઃ? પરિશુદ્ધા અત્રાયુઃમન્તો યસ્માત્ તૂઃણીમ્ એવમ્ એતં ધારયામિ ।
[ઇx. દુવે ધર્માઃ]
ઇમે ખો પુનર્ આયુષ્મન્તો દુવે ધર્માઃ ō ધર્મો અનુધર્મશ્ ચ અન્વર્ધમાસં સૂત્રે પ્રાતિમોક્ષે ઉદ્દેશમ્ આગચ્છન્તિ । તત્ર ધર્મો નામ યમ્ ઉભયતો વિનયો । અનુધર્મો નામ યા અત્ર પ્રતિપત્તિઃ ।
ઉદ્દિષ્ટાઃ ખો પુનર્ આયુષ્મન્તો દુવે ધર્માઃ ધર્મો અનુધર્મશ્ ચ । તત્રાયુષ્મન્તો પૃચ્છામિ ō કચ્ચિત્થ પરિશુદ્ધાઃ? દ્વિતીયં પિ આયુષ્મન્તો પૃચ્છામિ કચ્ચિત્થ પરિશુદ્ધાઃ? તૃતીયં પિ આયુષ્મન્તો પૃચ્છામિ કચ્ચિત્થ પરિશુદ્ધાઃ? પરિશુદ્ધા અત્રાયુષ્મન્તો યસ્માત્ તૂષ્ણીમ્ એવમ્ એતં ધારયામિ ।
ઉદ્દિષ્ટં ખો પુનર્ આયુષ્મન્તો પ્રાતિમોક્ષસ્ય વસ્તુ । ઉદ્દિષ્ટં નિદાનં । ઉદ્દિષ્ટાશ્ ચત્વારઃ પારાજિકા ધર્માઃ । ઉદ્દિષ્ટાઃ ત્રયોદશ સંઘાતિશેષા ધર્માઃ । ઉદ્દિષ્ટાઃ દુવે અનિયતા ધર્માઃ । ઉદ્દિષ્ટાઃ ત્રિંશન્ નિસ્સર્ગિકપાચત્તિકા ધર્માઃ । ઉદ્દિષ્ટા દ્વાનવતિ શુદ્ધપાચત્તિ[કા] ધર્માઃ । ઉદ્દિષ્ટાશ્ ચત્વારઃ પ્રાતિદેશનિકા ધર્માઃ । ઉદ્દિષ્ટાઃ સાતિરેકપઞ્ચાશચ્ છૈક્ષા ધર્માઃ । ઉદ્દિષ્ટાઃ સપ્તાધિકરણશમથા ધર્માઃ । ઉદ્દિષ્ટા દુવે ધર્માઃ, ધર્મો અનુધર્મશ્ ચ । એતકો ઽયં પુનસ્ તસ્ય ભગવતો તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય ધર્મવિનયો પ્રાતિમોક્ષસૂત્રાગતો સૂત્રપર્યાપન્નો । યો વા અન્યો ઽપિ કશ્ચિદ્ ધર્મસ્ય અનુધર્મો તત્ર સમગ્રેહિ સર્વેહિ સહિતેહિ સંમોદમાનેહિ અવિવદમાનેહિ એકુદ્દેશેહિ ક્ષીરોદકીભૂતેહિ શાસ્તુઃ શાસનં દીપયમાનેહિ સુખં ચ ફાસું ચ વિહરન્તેહિ અનધ્યાચારાય શિક્ષા કરણીયા ।

પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)સ્છ્લુßવ્.1.
ક્ષાન્તિઃ પરમં તપો તિતિક્ષા નિર્વાણં પરમં વદન્તિ બુદ્ધાઃ ।
ન હિ પ્રવ્રજિતઃ પરોપતાપી શ્રવણો ભોતિ પરાન્ વિહેઠયાનઃ ॥
ઇદં તસ્ય ભગવતો વિપશ્યિસ્ય તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય અચિરાભિસંબુદ્ધસ્ય નિરર્બુદે ભિક્ષુસંઘે સંક્ષિપ્તેન પ્રાતિમોક્ષં સુભાષિતં ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)સ્છ્લુßવ્.2.
અનોપવાદી અપરોપઘાતી પ્રાતિમોક્ષે ચ સંવરો ।
માત્રજ્ઞતા ચ ભક્તસ્મિં પ્રાન્તં ચ શયનાસનં ।
અધિચિત્તે ચાયોગો એતં બુદ્ધાનુશાસનં ॥
ઇદં તસ્ય ભગવતો શિક્ષિસ્ય તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય અચિરાભિસંબુદ્ધસ્ય નિરર્બુદે ભિક્ષુસંઘે સંક્ષિપ્તેન પ્રાતિમોક્ષં સુભાષિતં ॥
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)સ્છ્લુßવ્.3.
અધિચેતસિ મા પ્રમાદ્યતો મુનિનો મૌનપદેષુ શિક્ષતઃ ।
શોકા ન ભવન્તિ તાયિનો ઉપશાન્તસ્ય સદા સ્મૃતીમતઃ ॥
ઇદં તસ્ય ભગવતો વિશ્વભુવસ્ય તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય અચિરાભિસંબુદ્ધસ્ય નિરર્બુદે ભિક્ષુસંઘે સંક્ષિપ્તેન પ્રાતિમોક્ષં સુભાષિતં ॥
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)સ્છ્લુßવ્.4.
સર્વપાપસ્યાકરણં કુશલસ્યોપસંપદા ।
સ્વચિત્તપર્યોદપનં એતં બુદ્ધાનુશાસનમ્ ॥
ઇદં તસ્ય ભગવતો ક્રકુચ્છન્દસ્ય તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય અચિરાભિસંબુદ્ધસ્ય નિરર્બુદે ભિક્ષુસંઘે સંક્ષિપ્તેન પ્રાતિમોક્ષં સુભાષિતં ॥
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)સ્છ્લુßવ્.5.
યથા હિ ભ્રમરો પુણ્યં વર્ણગન્ધમ્ અહેઠયં ।
પરૈતિ રસમ્ આદાય એવં ગ્રામે મુનિશ્ ચરેત્ ॥
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)સ્છ્લુßવ્.6.
ન પરેષાં વિલોમાનિ ન પરેષાં કૃતાકૃતં ।
આત્મનો તુ સમીક્ષેત કૃતાન્ય્ અકૃતાનિ ચ ॥
ઇદં તસ્ય ભગવતો કોનાકમુનિસ્ય તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય અચિરાભિસંબુદ્ધસ્ય નિરર્બુદે ભિક્ષુસંઘે સંક્ષિપ્તેન પ્રાતિમોક્ષં સુભાષિતમ્ ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)સ્છ્લુßવ્.7.
નાસ્તિ ધ્યાનમ્ અપ્રજ્ઞસ્ય પ્રજ્ઞા નાસ્તિ અધ્યાયતો ।
યસ્ય ધ્યાનં ચ પ્રજ્ઞા ચ સ વૈ નિર્વાણસ્ય અન્તિકે ॥
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)સ્છ્લુßવ્.8.
તત્રાયમ્ આદિ ભવતિ ઇહપ્રજ્ઞસ્ય ભિક્ષુણો ।
ઇન્દ્રિયૈ ગુપ્તિઃ સંતુષ્ટિઃ પ્રાતિમોક્ષે ચ સંવરો ॥
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)સ્છ્લુßવ્.9.
મિત્રં ભજેત કલ્યાણં શુદ્ધાજીવીમ્ અતન્દ્રિતં ।
પ્રતિસંસ્તરવર્તી ચ આચારકુશલો સિયા ।
તતઃ પ્રામોદ્ય બહુલો ભિક્ષુ નિર્વાણસ્યૈવ અન્તિકે ॥
ઇદં તસ્ય ભગવતઃ કાશ્યપસ્ય તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય અચિરાભિસંબુદ્ધસ્ય નિરર્બુદે ભિક્ષુસંઘે સંક્ષિપ્તેન પ્રાતિમોક્ષં સુભાષિતમ્ ॥
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)સ્છ્લુßવ્.10.
ચક્ષુષા સંવરઃ સાધુઃ સાધુઃ શ્રોત્રેણ સંવરઃ ।
ઘ્રાણેન સંવરઃ સાધુઃ સાધુઃ જિહ્વાય સંવરઃ ॥
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)સ્છ્લુßવ્.11.
કાયેન સંવરઃ સાધુઃ મનસા સાધુ સંવરઃ ।

સર્વત્ર સંવૃતો ભિક્ષુઃ સર્વદુઃખાત્ પ્રમુચ્યતે ॥
ઇદં તસ્ય ભગવતઃ શાક્યમુનેઃ શાક્યાધિરાજસ્ય તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ય અચિરાભિસંબુદ્ધસ્ય નિરર્બુદે ભિક્ષુસંઘે સંક્ષિપ્તેન પ્રાતિમોક્ષં સુભાષિતમ્ ।
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)સ્છ્લુßવ્.12.
એતાનિ પ્રાતિમોક્ષાણિ સંબુદ્ધાનાં શિરીમતાં ।
કીર્તિતાન્ય્ અપ્રમેયાણિ ........... તિષ્ટમ્ અ ......... ણાશ્ ચ ॥
પ્ર્મોસૂ(મા-લ્)સ્છ્લુßવ્.13.
ક્ષાન્તિવાદી ચ ભગવાન્ વિપશ્યી
અનોપવદ્યં ચ શિખી પ્રકાશયતિ ।
અધિચિત્તં ચ વિશ્વભૂઃ
અકરણં ચ પાપાનાં ક્રકુચ્છન્દઃ ।
ચર્યાં ચ કોનાકમુનિઃ
ધ્યાનાનિ ચ કાશ્યપો પ્રકાશયતિ ।
સંવરં શાક્યમુનિઃ ॥
એતે સપ્ત દશબલા મહાપ્રજ્ઞા અમિતબુદ્ધી સપ્તાનાં સમ્યક્સંબુદ્ધાનામ્ અભિન્નાન્ .... લોકાખ્યાધિપતીનાં ધર્માખ્યાનાનિ ઉક્તાનિ ।
ઉદ્દિસ્તં પ્રાતિમોક્ષસૂત્રં । કૃતં સંઘેન પોષધં । આર્યાઃ શિક્ષાં ચિરં પાલયન્તુ । શાસનં .... સન્તુ સંસ્થાતુ ।
સમાપ્તં પ્રાતિમોક્ષસૂત્રં આર્યમહાસાંઘિકાનાં લોકોત્તરવાદિનાં મધ્યોદ્દેશિકાનાં પાઠ ઇતિ ॥
યે ધર્મા હેતુપ્રભવા હેતું પિ તેષાં તથાગતો હ્ય્ અવદત્* ।
તેષાં ચ યો નિરોધ એવંવાદી મહાશ્રવણઃ ।
યો ધર્મો ઽયં પ્રવરમહાયાનયયિસ્ય શાક્યભિક્ષુલોક શ્રી[ધરસ્ય] ।
શાક્યભિક્ષુશ્રીવિજયભદ્રલિખિતમ્ ઇદમ્ ॥