પ્રાતિમોક્ષસૂત્ર · ભાગ 13

(પ્ર્મોસૂ_મૂ-લ્છ્)પાર્.2 યઃ પુનર્ ભિક્ષુર્ ગ્રામગતમ્ અરણ્યગતં વા પરેષાં અદત્તં સ્તેયસંખ્ યાતમ્ આદદ્ ઈ ત યદ્રૂપેણાદત્તાદાનેન રાજા વૈનં ગૃહીત્વા રાજમાત્રો વા હ ન્યાદ્ વા બધ્નીયાદ્ વા પ્રવાસયેદ્ વા એવં ચૈનં વદેત્ ત્વં ભોઃ પુરુષ બાલો ઽસિ મૂઢો ઽસિ સ્તેયો ઽસીત્ય્ એવંરૂપં ભિક્ષુર્ અદત્તં આદદાવઃ અયમ્ અપિ ભિક્ષુઃ પારાજયિકો ભવ ત્ય્ અસંવાસ્યઃ
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાર્.3 યઃ પુનર્ ભિક્ષુર્ મનુષ્યં વા મનુષ્ય વિગ્રહં વા સ્વહસ્તં સંચિન્ત્ય જીવિતાદ્ વ્યપરોપયેચ્ છસ્ત્રં વૈનમ્ આધારયેચ્ છસ્ત્રાધારકં વાસ્ય પર્યેષે ત મરણાય વૈનં સમાદાપયેન્ મરણવ ર્ણં વાસ્યાનુસંવર્ણયેદ્ એવં ચૈનં વદેદ્ ધં ભોઃ પુરુષો કિં તે અનેન પાપકેનાશુચિના દુર્જીવિ તેન મૃતં તે ભોઃ પુરુષ જીવિતાદ્ વરમ્ ઇતિ ચિન્તા નુમતૈશ્ ચિત્તસંકલ્પૈર્ અનેકપર્યાયેણ મરણાય વૈનં સમાદાપયેન્ મરણવર્ણં વાસ્યા નુસંવર્ણયેત્ સ ચ તેન કાલં કુર્યાદ્ અ યમ્ અપિ ભિક્ષુઃ પારાજિકો ભવત્ય્ અસંવાસ્ય ઃ ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાર્.4 યઃ પુનર્ ભિક્ષુર્ અનભિજાનન્ન્ અપરિજાનન્ન્ અસન્તમ્ અસંવિ દ્યમાનમ્. ... વિશેષાધિ ગમં જ્ઞાનં વા દર્શનં વા સ્પર્શવિહારતાં વા પ્રતિજાનીયાદ્ ઇદં જાનામીદં પશ્યામીતિ સ પરેણ સમયેન સમનુયુજ્યમાનો વા અસમનુયુજ્યમા નો વા આપન્નો વિશુદ્ધિપ્રેક્ષ્ય્ એવં વદેદ્ અજાનત્ય્ એવાહમ્ આયુષ્મન્તો ઽવોચં જાનામીત્ય્ અપશ્યન્ન્ એવા ... અયમ્ અ પિ ભિક્ષુઃ પારાજિકો ભવત્ય્ અસંવાસ્યઃ ॥
ઉદ્દિષ્ટા મે આયુષ્મન્તશ્ ચત્વારઃ પારાજિકા ધર્મા યેષાં ભિક્ષુર્ અ ન્યતમાન્યતમમ્ આપત્તિમ્ અધ્યાપત્ય ન લભતે ભિક્ષુભિઃ સાર્ધં સંવાસં ભોગં વા યથાપૂર્વં તથાપશ્ચાત્ પારાજિકો ભવત્ય્ અસંવાસ્યઃ ॥
તત્રાહમ્ આ યુષ્મન્તઃ પરિપૃચ્છામિ ... દ્વિર્ અ પિ ત્રિર્ અપિ પરિપૃચ્છામિ કચ્ચિત્ સ્થાત્ર પરિશુદ્ધાઃ પરિશુદ્ધા અત્રાયુષ્મન્તો યસ્માત્ તૂષ્ણીમ્ એવમ્ એ તદ્ ધારયામિ
ઉદ્દાન સ.4-13: ... ચર્યા સાંચરિત્રં કુટિકા મહલ્લકઃ અમૂલક લેશિક સંઘભેદસ્ તસ્યાનુવર્તિ કુલદૂષક દૌર્વ ચસ્ય ...
ઇમે ખલ્વ્ આયુષ્મન્તસ્ ત્રયોદશ સંઘા વશેષા ધર્મા અન્વર્ધમાસં પ્રાતિમોક્ષસૂત્રોદ્દેશમ્ આગચ્છન્તિ
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)સ.1 સંચિન્ત્ય શુક્રવિસૃષ્ટિ ર્ અન્ય ત્ર સ્વપ્ના ન્તરાત્ સંઘાવશેષઃ
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)સ.2 યઃ પુનર્ ભિક્ષુર્ અવલવિપરિણતેન ચિત્તેન માતૃગ્રામેણ સાર્ધં કાયસંસર્ગં સમાપદ્યેત હસ્તગ્રહણં વા બા હુ ...
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.33 પાયન્તિકા ॥ દ્વૌ ત્રીન્ વા પાત્રપૂરાન્ પ્રતિગૃહ્ય બહિર્ આરામં ગત્વા સન્તો ભિક્ષવઃ સંવિભક્તવ્યા આત્મના ચ પરિભોક્તવ્યં અયં તત્ર સમયઃ ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.34 યઃ પુન ર્ ભિક્ષુ ર્ ભુક્તવાન્ પ્રવારિતઃ અકૃતનિરિક્તં ખાદનીયભોજનીયં ખાદેદ્ ભુંજીત વા પાયન્તિકા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.35 યઃ પુનર્ ભિક્ષુર્ જાનન્ ભિક્ષું ભુક્તવન્તં પ્રવારિ ત મ્ અકૃત અતિરિ ક્તેન ખાદનીયભોજનીયેનાત્યર્થં પ્રવારયેદ્ ઇદમ્ આયુષ્મં ખાદ ઇદં ભુંક્ષ્વ ઇત્ય્ આસાદનપ્રેક્ષી કશ્ચિદ્ એષ ભિક્ષુર્ આસાદિતો ભવિષ્યત્ય્ એતદ્ એવ પ્રત્યયં કૃત્વા પાયન્તિકા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.36 ગણભોજનાદ્ અન્યત્ર સમયાત્ પાયન્તિકા ॥ તત્રાયં સમયઃ : ગ્લાનસમયઃ કર્મસમયો ઽધ્વસમયો નાવાધિરોહણં મહાસમાજઃ શ્રમણભક્તમ્ અયં તત્ર સમયઃ ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.37 યઃ પુનર્ ભિક્ષુર્ અકાલે ખાદનીયભોજનીયં ખાદેદ્ ભુંજીત વા પાયન્તિકા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.38 યઃ પુનર્ ભિક્ષુઃ સંનિહિતં ખાદનીયભોજનીયં ખાદેદ્ ભુંજીત વા પાયન્તિકા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.39 યઃ પુનર્ ભિક્ષુર્ અ દત્તં મુખાભ્યવહાર્યમ્ આહારમ્ આહરેદ્ અન્યત્રોદકદન્તકાષ્ઠાત્ પાયન્તિકા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.40 યાનિ તાનિ ભગવતા ભિક્ષૂણાં પ્રણીતભોજ નાન્ય્ અખ્યાતાનિ તદ્યથા ક્ષીરં દધિ નવનીતં મત્સ્યો માંસવલ્લૂરા ॥ યઃ પુનર્ ભિક્ષુર્ ઇમાન્ય્ એવંરૂપાણિ પ્રણીતભોજનાન્ય્ આત્માર્થમ્ અગ્લાનઃ પરકુલેભ્યો વિજ્ઞા પ્ય ખાદેદ્ ભુંજીતા વા પાયન્તિકા ॥ ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.41-50 ઉદ્દાનં ॥ સપ્રાણભોજને સ્થાનં નિષદ્યાચેલ સેનયા દ્વિરાત્રૌદ્યૂષિકાં ગચ્છેત્ પ્રહારોદ્ગૂર દુષ્ઠુલાઃ ॥ ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.41 યઃ પુનર્ ભિક્ષુર્ જાન ન્ સ પ્રાણકમ્ ઉદકં પરિભુંજીત પાય ન્તિ કા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.42 યઃ પુનર્ ભિક્ષુર્ જાનન્ સભોજને કુલે અનુપ્રસ્કદ્યાસને નિષદ્યાં કલ્પયેત્ પાયન્તિકા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.43 યઃ પુનર્ ભિક્ષુર્ જાનન્ સભોજને કુલે રહ સિ પ્રતિચ્છન્ને ઽતિતિષ્ઠેત્ પાયન્તિકા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.44 યઃ પુનર્ ભિક્ષુર્ અચેલકાય વા અચેલિકાયૈ વા પરિવ્રાજકાય વા પરિ વ્રાજિ કાયૈ વાસ્તમાસ્તં ? ખાદનીયભોજનીયં દદ્યાત્ પાયન્તિકા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.45 યઃ પુનર્ ભિક્ષુર્ ઉદ્યુક્તાં સેનાં દ ર્શ નાયોપસંક્રામેત્ પાયન્તિકા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.46 સ્યાત્ ખલુ ભિક્ષોઃ તદ્રૂપઃ પ્રત્યય ઉદ્યુક્તાં સેનાં દર્શનાયોપસંક્રમિતું દ્વિ રાત્રપરમં તેન ભિક્ષુણા તસ્યાં સેનાયાં વિપ્રવસ્તવ્યં તત ઉત્તરિ વિપ્રવસેત્ પાયન્તિકા ॥ = ॥ = ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.47 દ્વિરાત્રમ્ અપિ ચેદ્ ભિક્ષુસ્ તસ્યાં સેનાયાં વિપ્રવસન્ન્ ઉદ્યૂષિકાં વા ગચ્છે દ્ ધ્વજાગ્રં વા બલાગ્રં વા સેનાવ્યૂહમ્ અનીકસંદર્શનં વા પ્રત્યનુભવેત્ પાયન્તિકા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.48 યઃ પુનર્ ભિક્ષુર્ અભિષક્તઃ કુપિતશ્ ચણ્ડીભૂતો ઽનાત્તમના ભિક્ષોઃ પ્રહારં દદ્યાત્ પાયન્તિકા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.49 યઃ પુનર્ ભિક્ષુર્ અભિષક્તઃ કુપિતશ્ ચણ્ડીભૂતો ઽનાત્તમના ભિક્ષોઃ પ્રહારમ્ ઉદ્ગૂરયેદ્ અન્તતસ્ તલશક્તિકા પાયન્તિકા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.50 યઃ પુનર્ ભિક્ષુર્ જાનન્ ભિક્ષોર્ દુષ્ઠૂલામ્ આપત્તિં પ્રતિચ્છાદયેત્ પાયન્તિકા ॥ ॥
ઉદ્દાનં સ્પર્શો જ્યોતિશ્ છન્દો ઽનુપસંપાદનેન ધર્મવાદી ચ શ્રમણોદ્દેશો દૌર્વર્ણ્યં રત્નપરિદાહસમયશ્ ચ ॥ ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.51 યઃ પુનર્ ભિક્ષુર્ ભિક્ષુમ્ એવં વદેદ્ એહ્ય્ આયુષ્મન્ કુલાન્ય્ ઉપસંક્રમિષ્યાવઃ તત્ર તે દાપયિષ્યામિ પ્રણીતં ખાદનીયભોજનીયં યાવદ્ આપ્ત સ તસ્યાદાપયિત્વા તતઃ પશ્ચાદ્ એવ વદેદ્ ગચ્છ ત્વમ્ આયુષ્મન્ ન ચે ત્ ત્વયા સાર્ધં સ્પર્શો ભવતિ કથાયાં વા નિષદ્યાયાં વા અપિ ત્વ્ એકાકિન એવ મે સ્પર્શો ભવતિ કથાયાં વા નિષદ્યાયાં વા ઇત્ય્ ઉદ્યોજનપ્રેક્ષી કશ્ચિદ્ એષ ભિક્ષુર્ ઉદ્યોજિતો ભવિષ્યતીત્ય્ એતદ્ એવ પ્રત્યયં કૃત્વા પાયન્તિકા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.52 યઃ પુ નર્ ભિક્ષુર્ આત્માર્થમ્ અગ્લાનો વિતપન પ્રેક્ષી જ્યોતિઃ સમવદધ્યાત્ સમવધાપયેદ્ વા પાયન્તિકા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.53 યઃ પુનર્ ભિક્ષુર્ ધાર્મિકે સંઘકરણીયે ભિક્ષોશ્ છન્દં દત્વા પશ્ચાદ્ અભિષક્તઃ કુપિતશ્ ચણ્ડીભૂતો નાત્તમનાઃ ક્ષેપધર્મમ્ આપદ્યેત આહર ભિક્ષો ચ્છન્દં ન તે દદામીતિ પાયન્તિકા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.54 યઃ પુનર્ ભિક્ષુર્ અનુપસંપન્નેન પુદ્ગલેન સાર્ધં દ્વિરાત્રાદ્ ઊર્ધ્વં સહાગારશય્યાં પ્રકલ્પયેત્ પાયન્તિકા ॥

(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.55 યઃ પુનર્ ભિક્ષુર્ એવં વદેત્ તથાહં ભગવતો ધર્મં દેશિતમ્ આજાનામિ યથા યે આન્તરાયિકા ધર્મા ઉક્તા ભગવતા તેનાપ્રતિસેવ્યમાના નાલમ્ અન્તરાયાયેતિ સ ભિક્ષુર્ ભિક્ષુભિર્ ઇદં સ્યાદ્ વચનીયો મા ત્વમ્ આયુષ્મન્ન્ એવં વોચસ્ તથાહં ભગવતો ધર્મં દેશિતમ્ આજાનામિ યથા યે આન્તરાયિકા ધર્મા ઉક્તા ભગવતા તે ચ પ્રતિસેવ્યમાના નાલમ્ અન્તરાયાયેતિ મા ભગવન્તમ્ અભ્યાચક્ષુ ન સાધુ ભવતિ ભગવતો ઽભ્યાખ્યાનં ન ચ પુનર્ ભગવાન્ એવમ્ આહ અનેકપર્યાયેણાયુષ્મન્ન્ આન્તરાયિકા ધર્માઃ સન્ત આન્તરાયિકા એવોક્તા ભગવતા તે ચ પ્રતિ સેવ્ય માના અલમ્ અન્તરાયાયેતિ ॥ નિઃસૃજ ત્વમ્ આયુષ્મન્ન્ ઇદમ્ એવંરૂપં પાપકં દૃષ્ટિગતમ્ એવં ચેત્ સ ભિક્ષુર્ ભિક્ષુભિર્ ઉચ્યમાનસ્ તદ્ વસ્તુ પ્રતિનિઃસૃજેદ્ ઇત્ય્ એવં કુશલં નો ચેત્ પ્રતિનિઃસૃજે દ્ દ્વિર્ અપિ ત્રિર્ અપિ સમનુયોક્તવ્યઃ સમનુશાસિતવ્યસ્ તસ્ય વસ્તુનઃ પ્રતિનિઃસર્ગાય દ્વિર્ અપિ ત્રિર્ અપિ સમનુયુજ્યમાનઃ સમનુશિષ્યમાણસ્ તદ્ વસ્તુ પ્રતિનિઃસૃજેદ્ ઇત્ય્ એવં કુશલં નો ચેત્ પ્રતિનિઃસૃજેત્ પાયન્તિકા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.56 યઃ પુનર્ ભિક્ષુર્ જાનંસ્ તથાવાદિનં પુદ્ગલમ્ અકૃતાનુધર્માણમ્ અપ્રતિનિઃસૃષ્ટે તસ્મિન્ પાપકે દૃષ્ટિગતે આલપેત્ સંલપેત્ સંવસેત્ સંભુંજીત તેન વા સાર્ધં સહાગારશય્યાં કલ્પયેત્ પાયન્તિકા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.57 શ્રમણોદ્દેશશ્ ચાપ્ય્ એવં વદેત્ તથાહં ભગવતો ધર્મં દેશિતમ્ આજાનામિ યથા યે આન્તરાયિકાઃ કામા ઉક્તા ભગવતા તેન પ્રતિસેવ્યમાના નાલમ્ અન્તરાયાયેતિ સ શ્રમણોદ્દેશો ભિક્ષુભિર્ ઇદં સ્યાદ્ વચનીયો મા ત્વમ્ આયુષ્મં ચ્છ્રમણોદ્દેશ એવં વોચસ્ તથાહં ભગવતો ધર્મં દેશિતમ્ આજાનામિ યથા યે આન્તરાયિકાઃ કામા ઉક્તા ભગવતા પ્રતિસેવ્યમાના નાલમ્ અન્તરાયાયેતિ મા ભગવન્તમ્ અભ્યાચક્ષુ ન સાધુ ભવતિ ભગવતો ઽભ્યાખ્યાનં ન ચ પુનર્ ભગવાન્ એવમ્ આહ અનેકપર્યાયેણ ય ... આન્તરા યિકાઃ કામાઃ સન્ત આન્તરાયિકા એવોક્તા ભગવતા તે ચ પ્રતિસેવ્યમાના અલમ્ અન્તરાયાયેતિ નિઃસૃજ ત્વમ્ આયુષ્મં ચ્છ્રમ ણોદ્દેશ ઇદમ્ એવંરૂપં પાપકં દૃષ્ટિગતમ્ એવં ચેત્ સ શ્રમણોદ્દેશો ભિક્ષુભિર્ ઉચ્યમાનસ્ તદ્ વસ્તુ પ્રતિનિઃસૃજેદ્ ઇત્ય્ એવં કુશલં નો ચેત્ પ્રતિનિઃસૃજે દ્ દ્વિર્ અપિ ત્રિર્ અપિ સમનુયોક્તવ્યઃ સમનુશાસિતવ્યસ્ તસ્ય વસ્તુનઃ પ્રતિનિઃસર્ગાય દ્વિર્ અપિ ત્રિર્ અપિ સમનુયુજ્યમાનઃ સમનુશિષ્યમાણસ્ તદ્ વસ્તુ પ્રતિનિઃસૃજેદ્ ઇત્ય્ એવં કુશલં નો ચેત્ પ્રતિનિઃસૃજેત્ સ શ્રમણોદ્દેશો ભિક્ષુભિર્ ઇદં સ્યાદ્ વચનીયઃ અદ્યાગ્રેણ તે આયુષ્મં ચ્છ્રમણોદ્દેશ નાસૌ ભગવાંસ્ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધઃ શાસ્તા વ્યપદેષ્ટવ્યો નાપ્ય્ અન્યતમાન્યતમો વિજ્ઞો ગુરુસ્થાનીયઃ સબ્રહ્મચારી પૃષ્ઠતઃ પૃષ્ઠતઃ સમનુબદ્ધવ્યો યદ્ અપ્ય્ અન્યે શ્રમણોદ્દેશા લભન્તે કશ્ચિદ્ અસ્ય ભિક્ષોર્ મુહૂર્તમ્ અપ્ય્ અસ્પર્શો ભવિષ્યતીત્ય્ એતદ્ એવ પ્રત્યયં કૃત્વા પાયન્તિકા ॥
{ઓન્ પ્. 7 = fએ 10.3-7, 9.1-3 અગૈન્ પર્ત્સ્ ઓf પાય્. 57, દિffએર્સ્ fરોમ્ લભન્તે ઓન્wઅર્દ્સ્:} લભન્તે ભિક્ષુભિઃ સાર્ધં દ્વિરાત્રપરમં સહાગારશય્યાં સાપિ તે ઽદ્યાગ્રેણ નાસ્તિ ચર પરેણ મોહપુરુષ નશ્ય ત્વં ॥ યઃ પુનર્ ભિક્ષુર્ જાનંસ્ તથાનાશિતં શ્રમણોદ્દેશમ્ ઉપસ્થાપયેદ્ ઉપલાડયેત્ તેન વા સાર્ધં સહાગારશય્યાં કલ્પયેત્ પાયન્તિકા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.58 ન ચ ચીવરપ્રતિલમ્ભાદ્ ભિક્ષુણા ત્રયાણાં દુર્વર્ણીકરણાનામ્ અન્યતમાન્યતમદ્ દુર્વર્ણીકરણં નીલં વા કર્દમં વા કષાયં વા અનાદાય ચેદ્ ભિક્ષુસ્ ત્રયાણાં દુર્વર્ણીકરણાના મ્ અન્ય તમાન્યતમઃ દુર્વર્ણીકરણં નીલં વા કર્દમં વા કષાયં વા નવં ચીવરં પરિભુંજીત પાયન્તિકા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.59 યઃ પુનર્ ભિક્ષુ રત્નં વા રત્ન સંમતં વા સ્વહસ્તમ્ ઉદ્ગૃહ્ણીયાદ્ ઉદ્ગ્રાહયેદ્ વા અન્યત્રાધ્યારામગતાદ્ વા અધ્યાવાસગતાદ્ વા પાયન્તિકા ॥ અધ્યારામગતેન ભિક્ષુ ... અધ્યાવાસ ॥।
{તેxત્ મિસ્સિન્ગ્}

(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.63 અઙ્ગુલિપ્રતોદનાત્ પાયન્તિકા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.64. ઉદકહર્ષણાત્ પાયન્તિકા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.65 યઃ પુનર્ ભિક્ષુર્ માતૃગ્રામેણ સાર્ધં સહાગારશય્યાં કલ્પયેત્ પાયન્તિકા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.66 યઃ પુનર્ ભિક્ષુ ર્ ભિક્ષું ભીષયેદ્ ભીષાપયેદ્ વા અનન્તતો હાસ્યપ્રેક્ષ્ય્ અપિ પાયન્તિકા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.67 યઃ પુનર્ ભિક્ષુર્ ભિક્ષોર્ વા ભિક્ષુણ્યા વા શિક્ષમાણાયા વા શ્રામણેરકસ્ય વા શ્રામણેરિકા યા વા પાત્રં વા ચીવરં વા શિક્યં વા સરિતં વા કાયબન્ધનં વા અન્યતમાન્યતમં વા શ્રામણકં જીવિતપરિષ્કારમ્ ઉપનિદધ્યાદ્ ઉપનિધાપયેદ્ વાન્યત્ર તદ્રૂપાત્ પ્રત્યયાત્ પાયન્તિકા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.68 યઃ પુનર્ ભિક્ષુર્ ભિક્ષોશ્ ચીવરમ્ વા દત્વા તતઃ પશ્ચાદ્ અપ્રત્યુદ્ધાર્ય પરિભુંજીત પાયન્તિકા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.69 યઃ પુનર્ ભિક્ષુર્ દ્વિષ્ટો દ્વેષાદ્ અપ્રતીતઃ શુદ્ધં ભિક્ષુમ્ અનાપન્નમ્ અમૂલકેન સંઘાવશેષેણ ધર્મેણાનુધ્વંસયેત્ પાયન્તિકા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.70 યઃ પુનર્ ભિક્ષુર્ અપુરુષયા સ્ત્રિયા સાર્ધમ્ અધ્વાનમાર્ગં પ્રતિપદ્યેતાન્તતો ગ્રામાન્તરમ્ અપિ પાયન્તિકા ॥ ॥
ઉદ્દાનમ્* ॥ સ્તેયોનવિંશતિ ખનેત્ પ્રવારણા શિક્ષિતવ્યં કલહાનાં તૂષ્ણીં વિપ્રક્રામેદ્ અનાદરાત્ સુરાપાનમ્ અકાલે ચ ॥ ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.71 યઃ પુનર્ ભિક્ષુ ઃ સ્તેયસાર્થેન સાર્ધમ્ અધ્વમાર્ગં પ્રતિપદ્યેતાન્તતો ગ્રામાન્તરમ્ અપિ પાયન્તિકા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.72 યઃ પુનર્ ભિક્ષુર્ ઊનવિંશતિવર્ષં પુદ્ગલં ભિક્ષુભાવાયોપસંપાદયેત્ પાયન્તિકા ॥ સ ચ પુદ્ગલો ઽનુપસંપન્નસ્ તે ચ ભિક્ષવો ગર્હ્યા અયં તત્ર સમયઃ ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.73 યઃ પુનર્ ભિક્ષુઃ સ્વહસ્તં પૃથિવીં ખનેત્ ખાનયેદ્ વા પાયન્તિકા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.74 ચાતુર્માસિકી ભિક્ષુણા પ્રવારણા સ્વીકર્તવ્યા અન્યત્ર સમયાત્ પાયન્તિકા ॥ તત્રાયં સમયઃ પ્રત્યેકપ્રત્યેકપ્રવારણા પુનઃ પુનઃ પ્રવારણા અત્યર્થપ્રવારણા નિત્યપ્રવારણા અયં તત્ર સમયઃ ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.75 યઃ પુનર્ ભિક્ષુર્ ભિક્ષુભિર્ ઉચ્યમાનો સ્યાત્ તે આયુષ્મં ચ્છિક્ષાયાં શિક્ષિતવ્યં સ એવં વદેન્ નાહં યુષ્માકં બાલાનાં મૂઢાનામ્ અવ્યક્તાનામ્ અકુશલાનાં વચનેનાસ્યાં શિક્ષાયાં શિક્ષિષ્યે યાવન્ નાહ મ્ અન્યાન્ ભિક્ષૂન્ પ્રક્ષ્યામિ સૂત્રધરાન્ વિનયધરાન્ માતૃકાધરાન્ ઇતિ પાયન્તિકા ॥ આજ્ઞાતુકામેન ભિક્ષુણા તસ્યાં ચ શિક્ષાયાં શિક્ષિતવ્યં ભિ ક્ષવઃ પ્રષ્ટવ્યાઃ સૂત્રધરા વિનયધરા માતૃકાધરા અયં તત્ર સમયઃ ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્ 76 યઃ પુનર્ ભિક્ષુર્ ભિક્ષૂણાં કલહજાતાનાં વિહરતાં ભણ્ડનજાતાનાં વિગૃહીતાનાં વિ વાદમ્ આપન્નાનાં તૂષ્ણીમ્ ઔપશ્રુતિકયા તિષ્ઠેદ્ યદ્ એતે ભિક્ષવો વક્ષ્યન્તિ તદ્ અહં શ્રુત્વા તથા તથાનુવ્યહરિષ્યામીત્ય્ એતદ્ એવ પ્રત્યયં કૃત્વા પાયન્તિકા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.77 યઃ પુ નર્ ભિક્ષુઃ સંઘ સ્ય ધર્મ્યાયાં વિનિશ્ચયકથાયાં કથ્યમાનાયાં તૂષ્ણીં વિપ્રક્રામેત્ સન્તં ભિક્ષુમ્ અનવલોક્યાન્યત્ર તદ્રૂપાત્ પ્રત્યયાત્ પાયન્તિકા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.78 અનાદરાત્ પાયન્તિકા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.79 સુરામૈરેયમદ્યપાનાત્ પાયન્તિકા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.80 યઃ પુનર્ ભિક્ષુર્ અકાલે ગ્રામં પ્રવિશેત્ સન્તં ભિક્ષુમ્ અનવલોક્યાન્યત્ર તદ્રૂપાત્ પ્રત્યયાત્ પાયન્તિકા ॥ ઋ ॥
ઉદ્દાનમ્* સભોજને ઽરુણે દાનીં સૂચીગૃહકપાદકાઃ નહ્યાન્ નિષદનં કણ્ડૂ શાટી સુગતચીવરં ॥ ઋ ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.81 યઃ પુનર્ ભિક્ષુઃ સભોજને કુલે ઉપનિમન્ત્રિતઃ પૂર્વભક્ત ં પશ્ચાદ્ભક્તં કુલેષુ ચારિત્રમ્ આપદ્યેત સન્તં ગૃહિણમ્ અનવલોક્યાન્યત્ર તદ્રૂપાત્ પ્રત્યયાત્ પાયન્તિકા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પાય્.82 યઃ પુનર્ ભિક્ષુર્ અનિર્ગતાયાં રજન્યામ્ અનુદ્ગતે ઽરુણે અનિર્હૃતેષુ રત્નેષુ વા રત્નસંમતેષુ વા રાજ્ઞઃ ક્ષત્રિયસ્ય મૂર્ધાભિષિક્તસ્યૈન્દ્રકીલં વા ઇન્દ્રકીલસામન્તકં વા સમભિઃ
॥।
પય્.સ્છ્લ્. પ રિશુદ્ધા અત્રાયુષ્મન્તો યસ્માત્ તુષ્ણીમ્ એવમ્ એતદ્ ધારયામિ ॥ ॥
ઉદ્દાનમ્ ॥ ગ્રામમ્ અન્તર્ગૃહં ચૈવ શૈક્ષાણ્ય્ આરણ્યકેન ચ પ્રાતિદેશ્યાનિ ચોક્તાનિ બુદ્ધેન હિતવાદિના ॥ ॥
ઇમે પુનર્ આયુષ્મન્તશ્ ચત્વારઃ પ્રતિદેશનીયા ધર્મા અન્વર્ધમાસં પ્રાતિમોક્ષસૂત્રોદ્દેશમ્ આગચ્છન્તિ
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પ્રતિદ્.1 યઃ પુનર્ ભિક્ષુર્ અજ્ઞાતિકાયા ભિક્ષુણ્યા રથ્યાગતાયા ગ્રામં પિણ્ડાય ચરન્ત્યા અન્તિકાત્ સ્વહસ્તં ખાદનીયભોજનીયં પ્રતિગૃહ્ય ખાદેદ્ ભુઞ્જીત વા તેન ભિક્ષુણા બહિર્ આરામં ગત્વા ભિક્ષૂણામ્ અન્તિકે પ્રતિદેશયિતવ્યમ્ ગર્હ્યમ્ અસ્મ્ય્ આયુષ્મન્તઃ સ્થાનમ્ આપન્નો ઽસાત્મ્યં પ્રતિદેશનીયં તં ધર્મં પ્રતિદેશયામ્ય્ અયં ધર્મઃ પ્રતિદેશનીયઃ ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પ્રતિદ્.2 ભિક્ષવઃ ખલુ સંબહુલાઃ કુલેષૂપનિમન્ત્રિતા ભુંજ તત્ર ચેદ્ ભિક્ષુણી વ્યપદિશતિ સ્થિતા સ્યાદ્ ઇહ ખાદ્યકં દેહિ ઇહ ઓદનં દેહિ ઇહ સૂપિકં દેહિ ઇહ ભૂયો દેહીતિ સા ભિક્ષુણી તૈર્ ભિક્ષુભિર્ ઇદં સ્યાદ્ વચનીયા આગમય તાવ ત્ ત્વં ભગિનિ મુહૂર્તં તૂષ્ણી યાવદ્ ઇમે ભિક્ષવો ભુંજતે એકભિક્ષોર્ અપિ ચે ન્ ન પ્રતિભાયન્તાં ભિક્ષુણીમ્ એવં વક્તું સર્વૈસ્ તૈર્ ભિક્ષુભિર્ ઇદં સ્યાદ્ વચનીય બહિર્ આરામં ગત્વા ભિક્ષૂણામ્ અન્તિકે પ્રતિદેશયિતવ્યં ગર્હ્યં વયમ્ આયુષ્મન્તઃ સ્થાનમ્ આપન્ના આસાત્મ્યં પ્રતિદેશનીયં ધર્મં પ્રતિદેશયામો ઽયમ્ અપિ ધર્મઃ પ્રતિદેશનીયઃ
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પ્રતિદ્.3 યાનિ તાનિ સંઘસ્ય શૈક્ષાણિ કુલાનિ ભવન્તિ શિક્ષાસંવૃતિસંમતાનિ ॥ યઃ પુનર્ ભિક્ષુસ્ તદ્રૂપેષુ સંઘસ્ય શૈક્ષેષુ કુલેષુ શિક્ષાસંવૃતિસંમતેષુ પૂર્વમ્ અપ્રવારિતઃ સન્ ઉપસંક્રમ્ય સ્વહસ્તં ખાદનીયભોજનીયં પ્રતિગૃહ્ય ખાદેદ્ ભુંજીત વા તેન ભિક્ષુણા બહિર્ આરામં ગત્વા ભિક્ષૂણામ્ અન્તિકે પ્રતિદેશયિતવ્યં ગર્હ્યમ્ અસ્મ્ય્ આયુષ્મન્તઃ સ્થાનમ્ આપન્નો ઽસાત્મ્યં પ્રતિદેશનીયં તં ધર્મં પ્રતિદેશયામ્ય્ અયમ્ અપિ ધર્મઃ પ્રતિદેશનીયઃ
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)પ્રતિદ્.4 યાનિ તાનિ સંઘસ્યારણ્યકાનિ શયનાસનાનિ ભવન્તિ સાશંકસંમતાનિ સભયસંમતાનિ સપ્રતિભયભૈરવસંમતાનિ ॥ યઃ પુનર્ ભિક્ષુસ્ તદ્રૂપેષુ સંઘસ્યારણ્યકેષુ શયનાસનેષુ સાશંકસંમતેષુ સભયસંમતેષુ સપ્રતિભયભૈરવસંમતેષુ સર્વમ્ અપ્રતિસંવિદિતે વને બહિર્ આરામસ્ય ખાદનીયભોજનીયં પ્રતિગૃહ્યાન્તે આરામસ્ય ખાદેદ્ ભુંજીત વા તેન ભિક્ષુણા ભિક્ષૂણામ્ અન્તિકે પ્રતિદેશયિતવ્યં ગર્હ્યમ્ અસ્મ્ય્ આયુષ્મન્તઃ સ્થાનમ્ આપન્નો ઽસાત્મ્યં પ્રતિદેશનીયં તં ધર્મં પ્રતિદેશયામ્ય્ અયમ્ અપિ ધર્મઃ પ્રતિદેશનીયઃ ॥
ઉદ્દિષ્ટા મે આયુષ્મન્તશ્ ચત્વારઃ પ્રતિદે શનીયા ધર્મા સ્ તત્રાહમ્ આયુષ્મન્તઃ પરિપૃચ્છામિ કચ્ચિત્ સ્થાત્ર પરિશુદ્ધાઃ દ્વિર્ અપિ ત્રિર્ અપિ પરિપૃચ્છામિ કચ્ચિત્ સ્થાત્ર પરિશુદ્ધાઃ પરિશુદ્ધા અત્રાયુષ્મન્તો યસ્માત્ તૂષ્ણી મ્ એવમ્ એતદ્ ધારયામિ ॥ ॥
ઉદ્દાનં ॥ નિવાસનેન સપ્ત સ્યુસ્ ત્રયશ્ ચોપરિ ચીવરે સંવૃતોદ્ગુણ્ઠિકોલ્લંઘિકયા કાયેન + + + ॥ ॥
ઇમે ખલ્વ્ આયુષ્મન્તઃ સંબહુલાઃ શૈક્ષા ધર્મા અન્વર્ધમાસં પ્રાતિમોક્ષસૂત્રોદ્દેશમ્ આગચ્છન્તિ ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)શૈ.1 પરિમણ્ડલં નિવાસનં નિવાસયિષ્યામ ઇતિ શિક્ષા કરણીયા ॥

(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)શૈ.2-7 નાત્યુત્કૃષ્ટં નાત્યપકૃષ્ટં ન હસ્તિશુણ્ડકં ન તાલવૃન્દકં ન કુલ્માષપિણ્ડકં ન નાગશીર્ષકં નિવાસનં નિવાસયિષ્યામ ઇતિ શિક્ષા કરણીયા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)શૈ.8 પરિમણ્ડલં ચીવરં પ્રાવરિષ્યામ ઇતિ શિક્ષા કરણીયા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)શૈ.9-10 નાત્યુત્કૃષ્ટં નાત્યપકૃષ્ટં ચીવરં પ્રાવરિષ્યામ ઇતિ શિક્ષા કરણીયા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)શૈ.11-15 સુસંવૃતા સુપ્રતિચ્છન્ના અલ્પશબ્દા અનુત્ક્ષિપ્તચક્ષુષો યુગમાત્રદર્શિનો ઽન્તર્ગૃહં ગમિષ્યામ ઇતિ શિક્ષા કરણીયા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)શૈ.16-20 નોદ્ગુણ્ઠિકા નોત્કૃષ્ટિકયા નોત્સક્તિકયા ન વ્યસ્તિકયા ન પર્યસ્તિકયા અન્તર્ગૃહં ગમિષ્યામ ઇતિ શિક્ષા કરણીયા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)શૈ.21-25 નોલ્લંઘિકયા નોજ્જંઘિકયા નોત્કુટુકિકયા ન નિકુટોત્કુટુકિકયા ન ખંભાકૃતા અન્તર્ગૃહં ગમિષ્યામ ઇતિ શિક્ષા કરણીયા ॥

(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)શૈ.26-30 ન કાયપ્રચાલકં ન બાહુપ્રચાલકં ન શીર્ષપ્રચાલકં નાંસોત્ઢૌકિકયા ન હસ્તસંલગ્નિકયા અન્તર્ગૃહં ગમિષ્યામ ઇતિ શિક્ષા કરણીયા ॥ ॥
ઉદ્દાનં કુર્યાન્ ન વિનિષત્સ્યામીત્ય્ અષ્ટૌ ચાપિ પ્રતિગ્રહે પંચ ચતુસ્ સપ્ત પંચ સત્કૃત્યાદિ તુ ભોજને ॥ ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)શૈ.31 નાનનુજ્ઞાતા અન્તર્ગૃહે આસને નિષત્સ્યામ ઇતિ શિક્ષા કરણીયા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)શૈ.32-39 નાપ્રત્યવેક્ષ્યાસનં સર્વકાયં સમવધાય ન પાદે પાદમ્ આધાય ન ગુલ્ફે ગુલ્ફમ્ આધાય ન સક્થનિ સક્થિ આ ધાય ન સંક્ષિપ્ય પાદૌ ન વિક્ષિપ્ય પાદૌ ન વિડંગિકયા અન્તર્ગૃહ આસને નિષત્સ્યામ ઇતિ શિક્ષા કરણીયા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)શૈ.40 સત્કૃત્ય પિણ્ડપાતં પ્રતિ ગ્રહીષ્યામ ઇતિ શિક્ષા કરણીયા ॥
(પ્ર્મોસૂ-લ્છ્)શૈ.41-43 ન સમતિત્તિકં સમસૂપિકં સાવદાનં પાત્રસંજ્ઞિનં પિણ્ડપાતં પ્રતિગ્રહીષ્યામ ઇતિ શિક્ષા કરણીયા ॥