નિત્યકર્મવિધિઃ · અધ્યાય 1

----
મુક્તબોધ ઇન્દોલોગિચલ્ રેસેઅર્છ્ ઇન્સ્તિતુતે
ઉસે ઓf થિસ્ મતેરિઅલ્ (એ-તેxત્સ્) ઇસ્ ચોવેરેદ્ બ્ય્ ચ્રેઅતિવે ચોમ્મોન્સ્ લિચેન્સે બ્ય્-ન્ચ્ 4.0
ચતલોગ્ નુમ્બેર્: મ્00527
ઉનિfઓર્મ્ તિત્લે: નિત્યકર્મવિધિ
ઔથોર્ : લૌગાક્ષિ
એદિતોર્ : કેશવ બટ્ટ
દેસ્ચ્રિપ્તિઓન્:
ઓને ઓf થે fએw એxઅમ્પ્લેસ્ ઓf કસ્હ્મિરિ સ્માર્ત રિતુઅલ્ મનુઅલ્સ્.
નોતેસ્:
દત-એન્તેરેદ્ બ્ય્ થે સ્તff ઓf મુક્તબોધ ઉન્દેર્ થે સુપેર્વિસોન્ ઓf મર્ક્ સ્.ગ્. દ્ય્ચ્zકોwસ્કિ.
રેવિસિઓન્ 0: સેપ્ત્. 13, 2021.
પુબ્લિસ્હેર્ :
પુબ્લિચતિઓન્ યેઅર્ : 1917
પુબ્લિચતિઓન્ ચિત્ય્ : મુમ્બૈ
પુબ્લિચતિઓન્ ચોઉન્ત્ર્ય્ : ઇન્દિઅ
----
અથ સ્નાનવિધિઃ । પ્. ૧-૪
અથ સન્ધ્યોપાસના ॥શ્રીકૃષ્ણાર્પણમઽસ્તુ ॥
fઓર્ અલ્લ્ થ્રેએ તિમેસ્ ઓf દય પ્. ૪ તો પ્. ૧૨
નૈવેદ્યમંત્રાઃ । fઓઓદ્ ઓffએરિન્ગ્ તો ગોદ્સ્, યોગિનીસ્ અન્દ્ ઓથેર્ સુપેર્નતુરલ્ બેઇન્ગ્ પ્. ૧૨-
૧૪
વિષ્ણુપઞ્ચાયતનપૂજાવિધિ. પ્. ૧૪-૨૬
અથ પંચગવ્યવિધિઃ ॥ પ્. ૨૬-૨૭
ભોજનવિધિઃ । પ્. ૨૭-૨૯
અથ ગુરુસ્તુતિઃ પ્. ૨૯-૩૦
અથ મહાગાયત્રીસ્તુતિઃ । પ્. ૩૦-૩૨
પ્રાર્થનાસ્તુતિઃ ॥ પ્. ૩૩
અથ સરસ્વતીસ્તુતિઃ ॥ ઇતિ કાલિદાસકૃતા પ્. ૩૩-૩૪
અથ ગૌરીસ્તુતિઃ ॥ પ્. ૩૪-૩૫
અથ મુકુન્દમાલાસ્તુતિઃ ॥ ઇતિ શ્રીકુલશેખરરાજ્ઞાકૃતા પ્. ૩૫-૩૯
અથ શ્રીકૃષ્ણલીલા પ્. ૩૯-૪૦
અથ જયસ્તુતિર્વિષ્ણોઃ ॥ પ્. વિષ્ણુસ્તુતિઃ પ્. ૪૦
ગોવિન્દાષ્ટકં ॥ ઇતિ શ્રીશંકરાચાર્યકૃતં પ્. ૪૧-૪૨
અથ શિવસ્તુતિઃ ॥ ઇતિ અભિનવગુપ્તાઽચાર્યકૃતા શિવસ્તુતિઃ પ્. ૪૨
નિત્યકર્મવિધિઃ
અથ સ્નાનવિધિઃ ।
શ્રીગણેશાય નમઃ
આયુર્બલં યશો વર્ચઃ પ્રજાધૃતિવસૂનિ ચ ।
બ્રહ્મપ્રજ્ઞાં ચ મેધાં ચ ત્વં નો દેહિ વનસ્પતે ॥ ઇતિ
દન્તધાવનમંત્રઃ
નમોઽસ્ત્વઽનન્તાય સહસ્રમૂર્તયે સહસ્રપાદાઽક્ષિશિરોરુબાહવે ।
સહસ્રનામ્ને પુરુષાય શાશ્વતે સહસ્રકોટીયુગધારિણે નમઃ ॥ ઇતિ
વામપાદપ્રક્ષા૦
નમઃ કમલનાભાય નમસ્તે જલશાયિને ।
નમસ્તે કેશવાઽનન્ત વાસુદેવ નમોઽસ્તુ તે ॥ ઇતિ દક્ષિણપાદપ્રક્ષાલનમ્
ગંગાપ્રયાગગયનૈમિષપુષ્કરાદિતીર્થાનિ યાનિ ભુવિ સન્તિ હરિપ્રસાદાત્ ।
આયાન્તુ તાનિ કરપદ્મપુટે મદીયે પ્રક્ષાલયન્તુ વદનસ્ય નિશાકલઙ્કમ્ ॥
તીર્થે સ્નેયં તીર્થમેવ સમાનાનાં ભવતિ માનઃ ।
શંસ્યો અરરુષો ધૂર્તિઃ પ્રાણઙ્ મર્ત્યસ્ય રક્ષાણો બ્રહ્મણસ્પતે ॥ ઇતિ
મુખપ્રક્ષાલનમ્
ઓં ગાયત્ર્યૈ નમઃ । ઓં ભૂર્ભુવઃસ્વસ્તત્સવિતુર્વરેણ્યં ભર્ગો દેવસ્ય ધીમહિ
ધિયો યો નઃ પ્રચોદયાત્ ૩ ॥ ઇતિ યજ્ઞસૂત્રપ્ર૦ । ગાયત્ર્યૈવ શિકહમાબદ્ધ્ય
યજ્ઞોપવીતં પરમં પવિત્રં પ્રજાપતેર્યત્સહજં પુરસ્તાત્ ।
આયુષ્યમગ્ર્યં પ્રતિમુઞ્ચ શુભ્રં યજ્ઞોપવીતં બલમસ્તુ તેજઃ ॥
યજ્ઞોપવીતમઽસિ યજ્ઞસ્ય ત્વા ઉપવીતેન ઉપનહ્યામિ । ઇતિ યજ્ઞસૂત્રધારણમ્
કૃત્વાઽલં પાદશૌચં વિમલમઽથ જલં ત્રિઃ પિબેદુન્મૃજેદ્દ્વિ-
સ્તર્જન્યઽઙ્ગુષ્ઠકાભ્યાં સજલમઽભિમૃશેન્નાસિકારન્ધ્રયુગ્મમ્ ।
અઙ્ગુષ્ઠાઽનામિકાભ્યાં નયનયુગલકં કર્ણયુગ્મં કનિષ્ઠા-
ઽઙ્ગુષ્ઠાભ્યાં નાભિદેશં હૃદયમઽથ તલેનાઽઙ્ગુલીભિઃ શિરોંસૌ ॥
તતઃ પ્રાણાયામઃ । ઓં બ્રહ્મણોઽગ્ન્યાદયઃ । નમો અગ્નયે અપ્સુષદે નમ
ઇન્દ્રાય નમો વરુણાય નમો વારુણ્યૈ નમોઽપાંપતયે નમોઽદ્ભ્યઃ ॥ ઇતિ
નમસ્કારઃ
પ્. ૨)
અવભૃથે ત્રિષ્ટુપ્ વરુણઃ ॥
ઉરું હિ રાજા વરુણશ્ચકાર સૂર્યાય પન્થામઽન્વેત વા ઉ ।
અપદે પાદા પ્રતિધાતવેઽક રુતાઽપવક્તા હૃદયાવિધશ્ચિત્ ॥ ઇતિ ઉપસ્થાનમ્
યમસ્ય રાજ્ઞો જગતી વરુણઃ ॥
યે તે શતં વરુણ યે સહસ્રં યજ્ઞિયાઃ પાશા વિતતા મહાન્તઃ ।
તેભિર્નો દેવઃ સવિતા બૃહસ્પતિર્વિશ્વે દેવા મરુતો મુંચન્તુ સ્વર્કાઃ ॥ ઇતિ જલં
ત્રિરાવર્તયેત્
નિચાઙ્કુણસ્ય શુનઃ શેપસ્ય ચાઽપઃ સુમિત્રિયાન આપઃ ઓષધયો ભવન્તુ ।
દુર્મિત્રિયાસ્તસ્મૈ સન્તુ યોઽસ્માન્દ્વેષ્ટિ યંચ વયં દ્વિષ્મઃ ॥ ઇતિ વામભાગે
જલાઞ્જલિત્રયં ક્ષિપેત્ ॥
યત્કિઞ્ચેદં વરુણ દેવે જનેઽભિદ્રોહં મનુષ્યાશ્ચરામસિ ।
અચિત્તે યત્તવ ધર્માય યોઽપિ સમાનસ્તસ્માદેનસો દેવ રીરિષઃ ॥ ઇતિ નમસ્યેત્
તતો મૃદો ભાગત્રયં કૃત્કા પ્રથમભાગે જલસેચનમ્ । ઓં ભૂર્ભુવઃ સ્વઃ ૩
॥
દ્વિતીયભાગે જલસેચનમ્ ॥ ત્રિતસ્ય મહાપંક્તિરાડિત્યાઃ ।
આદિત્યા અવ હિ ખ્યાતા દિક્કૂલાદ્દિવસ્પૃશઃ સુતીર્થાઃ સર્વતો યથા ।
નુન્નોનેષયા સુગમઽનેહસો વ ઊતયઃ સુ ઊતયો વ ઊતયઃ ॥
તૃતીયભાગે જલસેચનમ્ । મેધાતિથેર્ગાયત્રં વિષ્ણુઃ ॥
અતો દેવા અવન્તુ નો યતો વિષ્ણુર્વિચક્રમે પૃથિવ્યાઃ સપ્ત ધામભિઃ ।
તતસ્તૃતીયાંશસ્ય ભાગચતુષ્કં વિધાય ચતુર્દિક્ષુ ક્ષિપેત્ ॥
ભર્ગસ્ય બૃહતી ઇન્દ્રઃ યત ઇન્દ્ર ભયામહે તતો નો અભયંકૃધિ ।
મઘવઞ્છગ્ધિ તવ તન્ન ઊતભિર્વિદ્વિષો વિમૃધો જહિ । ઇતિ પૂર્વે ॥
શાસસ્યાઽનુષ્ટુભૌ વિમૃધ ઇન્દ્રઃ । સ્વસ્તિદાવિશસ્પતિર્વૃત્રહા વિમૃધોવશી ।
વૃષેન્દ્રઃ પુર એતુ નઃ સોમપા અભયંકરઃ ॥ ઇતિ દક્ષિણે
વિરક્ષો વિમૃધો જહિ વિવૃત્રસ્ય હનૂરુજ ।
વિમન્યુમિન્દ્ર વૃત્રહન્નઽમિત્રસ્યા ભિદા સતઃ ॥ ઇતિ પશ્ચિમે
વસુક્રસ્ય ત્રિષ્ટુબિન્દ્રઃ । ઇદં સુ મે જરિતરઃ ચિકિદ્ધિ પ્રતીપં શાપં ।
નદ્યો વહન્તિ લોપાશાઃ સિંહં પ્રત્યંચ મત્સ્યાઃ ક્રોષ્ટા વરાહા
ન્નિરતત્થકક્ષ્યાત્ ॥ ઇતિ ઉત્તરે
પ્. ૩)
યજ્ઞસ્યાઽનુષ્ટુપ્ મૃત્તિકા ॥
અશ્વક્રાન્તે રથક્રાન્તે વિષ્ણુક્રાન્તે વસુન્ધરે ।
ઉદ્ધૃતાસિ વરાહેણ કૃષ્ણેન શતબાહુના ॥
મૃત્તિકે ત્વાં ચ ગૃહ્ણામિ પ્રજયા ચ ધનેન ચ ।
મૃત્તિકે બ્રહ્મદત્તાઽસિ કશ્યપેનાઽભિમન્ત્રિતા ॥
મૃત્તિકે હર મે પાપં યન્મયા દુષ્કૃતં કૃતમ્ ।
વાચા કૃતં કર્મકૃતં મનસા યત્તુ ચિન્તિતમ્ ॥
મૃત્તિકે દેહિ મે પુષ્ટિં ત્વયિ સર્વં પ્રતિષ્ઠિતમ્ ।
ત્વયા હૃતેન પાપેન બ્રહ્મલોકં વ્રજામ્યઽહમ્ ॥
ઇતિ અભિમંત્રિતયા દ્વિતીયમૃદા જલાલોડિતયા નાભેરૂર્ધ્વં વિશોધયેત્ ॥
તતઃ પ્રથમાંશસ્ય ભાગચતુષ્કં વિધાય કુત્સસ્ય રુદ્રો જગતી ॥
માનસ્તોકે તનયે માન આયૌ મા નો ગોષુ મા નો અશ્વેષુ રીરિષઃ ।
વીરાન્મા નો રુદ્ર ભામિતો વધીર્હવિષ્મન્તો નમસા વિધેમ તે ॥ ઇતિ
લલાટમાદ્યાંશ મૃદાઽનુલિપ્ય
ઓં ભૂઃ ઓં ભુવઃ ઓં સ્વઃ ઇતિ વામાંસે ઽઓ મહઃ ઓં જનઃ ઓં તપઃ ઇતિ
દક્ષિણાંસે ઓં સત્યમિતિ હૃદયે દ્વિતીયાંશેનાઽનુલિપ્ય । તતો નમસ્કારઃ ॥
તીર્થસ્યાઽવાહનં કુર્યાત્તત્પ્રવક્ષ્યામ્યઽનન્તરમ્ ।
કુરુક્ષેત્રં ગયા ગંગા પ્રભાસં પુષ્કરાણિ ચ ॥
તીર્થાન્યેતાનિ સર્વાણિ સ્નાનકાલે ભવન્તુ મે ।
પ્રપદ્યે વરુણં દેવમઽમ્ભસાં પતિમૂર્જિતમ્ ॥
યાચિતં દેહિ મે તીર્થં સર્વપાપાઽપનુત્તયે ।
રુદ્રાન્પ્રપદ્યે વરદાન્સર્વાનઽપ્સુષદસ્ત્વઽહમ્ ॥
સર્વાનઽપ્સુષદશ્ચૈવ પ્રપદ્યે પ્રણતઃ સ્થિતઃ ।
દેવમઽપ્સુષદં વહ્નિં પ્રપદ્યેઽઘનિષૂદનમ્ ॥
આપઃ પુણ્યાઃ પવિત્રાશ્ચ પ્રપદ્યે શરણં તથા ।
રુદ્રશ્ચાઽગ્નિશ્ચ સર્પાશ્ચ વરુણસ્ત્વાઽપ એવ ચ ॥
પ્. ૪)
શમયન્ત્વાઽશુ મે પાપં પુનન્ત્વેતે સદા મમ ।
ઇત્યેવમુક્ત્વા કર્તવ્યં તતઃ સંમાર્જનં જલે ॥
અથ જલાંજલિં તૃતીયાંશમૃત્સહિતં ગૃહીત્વા ॥
અપાંપતયે વિદ્મહે પાશપાણયે ધીમહિ તન્નો વરુણઃ પ્રચોદયાત્ ૩ । ઓં તત્સત્
બ્રહ્મ અદ્ય તાવત્તિથાવઽદ્ય અમુકમાસસ્ય અમુકપક્ષસ્ય તિથાવઽમુકાયાં
આગ્મનો વાઙ્મનઃકાયોપાર્જિતપાપનિવારણાર્થં
શ્રીનારાયણપ્રીત્યઽર્થં અમુકનદ્યાઃ પ્રવાહે સ્નાનમહં કરિષ્યે ઓં
કુરુષ્વ ॥ ઇતિ પ્રવાહાન્તઃ ક્ષિપ્ત્વા ॥ શિરસિ જલમઽઞ્જલિના પ્રક્ષિપેત્ ॥
ઓં તદ્વિષ્ણોઃ પરમં પદં સદા પશ્યન્તિ સૂરયઃ દિવીવ ચક્ષુરાઽતતમ્ ।
તદ્વિપ્રાસો વિપન્યવો જાગૃવાંસઃ સમિન્ધતે વિષ્ણોર્યત્પરમં પદમ્ ॥
ઓં ભૂઃ ઓં ભુવઃ ઓં સ્વઃ ઓં મહઃ ઓં જનઃ ઓં તપઃ ઓં સત્ય મિતિ માર્જયેચ્છિરઃ ॥

ઓં હંસઃ શુચિષદ્વસુરઽન્તરિક્ષસ દ્ધોતા વેદિષદઽતિથિર્દુરોણસત્ ।
નૃષદ્વરસ દૃતસદ્વ્યોમસદબ્જા ગોજા ઋતજા અદ્રિજા ઋતમ્ ॥ ઇતિ ઉપસ્થાનમ્
ઓં નમો દેવભ્યઃ કણ્ઠોપવીતી સ્વાહા ઋષિભ્યઃ । અપસવ્યેન સ્વધા પિતૃભ્યઃ
સવ્યેન આબ્રહ્મસ્તમ્બપર્યન્તં બ્રહ્માણ્ડં સચરાચરં જગત્તૃપ્યતુ તૃપ્યતુ
તૃપ્યતુ એવમઽસ્તુ ॥
યત્ત્વગઽસ્થિગતં પાપં જન્માન્તરકૃતં ચ યત્ ।
તન્મે હરસ્વ કલ્યાણિ મૂર્ધ્નિ સ્પર્શેન વૈષ્ણવિ ॥ ઇતિ પરિશિષ્ટમૃદા તિલકં
કાર્યમ્
અથ વસ્ત્રધારણમ્ ॥
યુવા સુવાસાઃ પરિવીત આગાત્સ ઉચ્છ્રેયાન્ભવતિ જાયમાનઃ ।
તન્ધીરાસઃ કવય ઉન્નયંતિ સાધ્યો મનસા દેવયન્તઃ ॥
અસ્મત્કુલે તુ યે જાતા અપુત્રા ગોત્રવર્જિતાઃ ।
તે પિબન્તુ મયા દત્તં વસ્ત્રનિષ્પીડનોદકમ્ ॥ ઇતિ સ્નાનપટ્ટપીડનમ્
ઇતિ સ્નાનવિધિઃ ॥
અથ સન્ધ્યોપાસના ॥
શ્રીમહાગાયત્ર્યૈ નમઃ । સાવિત્ર્યૈ નમઃ । સરસ્વત્યૈ નમઃ ॥
ઓં પ્રણવસ્ય ઋષિર્બ્રહ્મા ગાયત્રં છન્દ એવ ચ ।
દેવોઽગ્નિર્વ્યાહૃતિષુ ચ વિનિયોગઃ પ્રકીર્તિતઃ ॥
પ્રજાપતેર્વ્યાહ્ર્ટયઃ પૂર્વસ્ય પરમેષ્ઠિનઃ ।
વ્યસ્તાશ્ચૈવ સમસ્તાશ્ચ બ્રાહ્મમઽક્ષરમોમિતિ ॥
વ્યાહૃતીનાં સમસ્તાનાં દૈવતં તુ પ્રજાપતિઃ ।
વ્યસ્તાનામઽયમઽગ્નિશ્ચ વાયુઃ સૂર્યશ્ચ દેવતાઃ ॥
છન્દશ્ચ વ્યાહૃતીનામે કાઽક્ષરાણામુક્તાખ્ય.
દ્વ્યક્ષરાણામઽત્યુક્તાખ્યમ્ ।
વિશ્વામિત્ર ઋષિશ્છન્દો ગાયત્રં સવિતા તથા ॥
દૈવતોપનયે જપ્યે ગાયત્ર્યા યોગ ઉચ્યતે ।
આવાહયામિ ગાયત્રીં સર્વપાપપ્રણાશિનીમ્ ॥
ન ગાયત્ર્યા પરં જપ્યં ન વ્યાહૃતિસમં હૃતમ્ ।
આગચ્છ વરદે દેવિ જપ્યે મે સન્નિધૌ ભવ ॥
ગાયન્તં ત્રાયસે યસ્માદ્ગાયત્રી ત્વં તતઃ સ્મૃતા ।
એવમાઽર્ષં છન્દો દૈવતં વિનિયોગં ચાઽનુસ્મૃત્ય ॥
ગાયત્ર્યા શિકહમાઽબદ્ધ્ય ગાયત્ર્યૈવ સમન્તતઃ ।
આત્મનશ્ચાપઃ પરિક્ષિપ્ય પ્રાણાયામં કુર્યાત્ ॥ ઇતિ નમસ્કૃત્ય
અથાઽઞ્જલિં કૃત્વા ॥
ઓજોઽસીતિ ગાયત્રીમાઽવાહ્ય । દેવાનામાઽર્ષમ્ ॥
ઓજોઽસિ સહોઽસિ બલમઽસિ ભ્રાજોઽસિ દેવાનાંધામ નામાસિ ।
વિશ્વમઽસિ વિશ્વાયુઃ સર્વમઽસિ સર્વાયુરઽભિભૂઃ ॥ અથ
પ્રાણાયામમંત્રઃ
ઓં ભૂઃ ઓં ભુવઃ ઓં સ્વઃ ઓં મહઃ ઓં જનઃ ઓં તપઃ ઓં સત્યં -
ઓં તત્સવિતુર્વરેણ્યં ભર્ગો દેવસ્ય ધીમહિ ધિયો યોનઃ પ્રચોદયાત્ -
ઓં આપો જ્યોતીરસોઽમૃતં બ્રહ્મ ભૂર્ભુવઃ સ્વરોમ્ ॥ ઇતિ પઠન્
પૂરકકુમ્ભકરેચકેષુ નાભિહૃદયલલાટેષુ રક્તનીલશ્વતાન્
બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાન્ ધ્યાયન્ પ્રાણાયામં કુર્યાત્ ।
સવ્યાહૃતિં સપ્રણવાં ગાયત્રીં શિરસા સહ ।
ત્રિઃ પઠેદાઽયતપ્રાણઃ પ્રાણાયામઃ સ ઉચ્યતે ॥
એકાવર્તઃ પૂરકઃ સ્યાત્કમ્ભકો દ્વિગુણસ્તથા ।
રેચકસ્ત્રિગુણઃ પ્રોક્તઃ પ્રવેશસ્થિતિર્નિર્ગમૈરિતિ ॥
પ્. ૬)
ઓં અગ્નિશ્ચ મા મન્યુશ્ચ મન્યુપતયશ્ચ મન્યુક્ર્તેભ્યઃ પાપેભ્યો રક્ષન્તામ્ ।
યદઽહ્ના પાપમઽકાર્ષં મનસા વાચા હસ્તાભ્યાં પદ્ભ્યામુદરેણ
શિશ્ના ।
અહસ્તદઽવલુમ્પતુ યત્કિંચિદ્દુરિતં મયીદમઽહમાઽપોઽમૃતયોનૌ સત્યે
જ્યોતિષિ જુહોમિ સ્વાહા ॥ ઇતિ સાયમાઽચમનત્રયમ્
ઓં સૂર્યશ્ચ મા મન્યુશ્ચ મન્યુપતયશ્ચ મન્યુકૃતેભ્યઃ પાપેભ્યો
રક્ષન્તામ્ ।
યદ્રાત્ર્યા પાપમકાર્ષં મનસા વાચા હસ્તાભ્યાં પદ્ભ્યામુદરેણ
શિશ્ના ।
રાત્રિસ્તદઽવલુમ્પતુ યત્કિંચિદ્દુરિતં મયીદમઽહમાઽપોઽમૃતયોનૌ ।
સૂર્યે જ્યોતિષિ જુહોમિ સ્વાહા ॥ ઇતિપ્રાતરાઽચમનત્રયમ્
ઓં આપઃ પુનન્તુ પૃથિવીં પૃથિવી પૂતા પુનાતુ મામ્ ।
પુનાતુ બ્રહ્મણસ્પતિર્બ્રહ્મ પૂતં પુનાતુ મામ્ ॥
યદુચ્છિષ્ટમઽભોજ્યં વા યદ્વ અદુશ્ચરિતં મમ ।
સર્વં પુનન્તુ મામાઽપોઽસતાં ચ પ્રતિગ્રહં જુહોમિ સ્વાહા ॥ ઇતિ મધ્યાહ્ને
ત્રયમ્
ઓં આપો હિ ષ્ઠા મયો ભુવ -સ્તા ન ઊર્જે દધાત ન મહે રણાય ચક્ષસે

યો વઃ શિવતમો રસ-સ્તસ્ય ભાજયતે હનઃ ઉશતીરિવ માતરઃ

તસ્મા અરંગમામ વઃ યસ્ય ક્ષયાય જિન્વથ આપો જનયથા ચ નઃ

ઓં હિરણ્યવર્ણાઃ શુચયઃ પાવકા યાસુ જાતઃ કશ્યપો યાસ્વિન્દ્રઃ ।
યા અગ્નિં ગર્ભં દધિરે વિરૂપા સ્તા ન આપઃ શંસ્યોના ભવન્તુ

ઓં યાસાં દેવા દિવિ કૃણ્વં ભક્ષ્યં યા અન્તરિક્ષે બહુધા ભવન્તિ । યા૦ ૫ ॥
ઓં યાસાં રાજા વરુણો યાતિ મધ્યે સત્યાઽનૃતે અવપશ્યઞ્જનાનામ્ । યા૦ ૬ ॥
ઓં શિવેન મા ચક્ષુષા પશ્યતાઽપઃ શિવયા તન્વોપસ્પૃશત ત્વચં મે ।
મધુશ્ચ્યુતઃ શુચયો યાઃ પાવકા સ્તા ન આપઃ શંસ્યોના ભવન્તુ

ઓં શન્નો દેવીરઽભીષ્ટય આપો ભવન્તુ પીતયે શંયયોરઽભિસ્રવન્તુ નઃ

ઓં શન્ન આપો ધન્વન્યઃ શન્નઃ સન્ત્વઽનૂપ્યાઃ ।
શન્નઃ સમુદ્રિયા ન આપઃ શમુનઃ સન્તુ કૂપ્યાઃ

ઓં આપો અસ્માન્માતરઃ શુન્ધયન્તુ ઘૃતેન મા ઘૃતપ્વઃ પુનન્તુ ।
વિશ્વં હિ રિપ્રં પ્રવહન્તિ દેવી રુદિદાઽભ્યઃ શુચિરાઽપૂત એમિ

ઓં ઇદમાઽપઃ પ્રવહત યત્કિંચિદ્દુરિતં મયિ ।
યદ્વાઽહમઽભિદદ્રોહ યદ્વા શેષ ઉતાઽનૃતમ્

પ્. ૭)
ઓં મુઞ્ચન્તુ મા શપથ્યાદઽથો વારુણ્યાદુત ।
અથો યમસ્ય પડ્વીશાત્સર્વસ્માદ્દેવ કિલ્બિષાત્

ઓંયજ્જાગ્રદ્યત્સુપ્તઃ પાપમઽભિજગામ ।
સર્વસ્માન્મા તસ્માદેઽનસઃ પ્રમુઞ્ચતુ

ઓં દધિ ક્રાબ્ણો અકારિષં જિષ્ણોરઽશ્વસ્ય વાજિનઃ ।
સુરભિ નો મુખા કરત્પ્રાઽ આયૂંષિ તારિષત્

ઇતિ માર્જનમંત્રાઃ
ઓં દ્રુપદાદિવોન્મુમુચાનઃ સ્વિન્નઃ સ્નાત્વી મલાદિવ ।
પૂતં પવિત્રેણેવાઽજ્ય માઽપઃ શુન્ધન્તુ મૈનસઃ ॥ ઇતિ વામે
જલાંજલિત્રયં ક્ષિપેત્
ઓં ઋતં ચ સત્યં ચાભીદ્ધા ત્તપસોઽધ્યઽજાયત ।
તતો રાત્રિરઽજાયત તતઃ સમુદ્રો અર્ણવઃ ॥
સમુદ્રાદઽર્ણવાદઽધિ સંવત્સરો અજાયત ।
અહોરાત્રાણિ વ્યદધદ્વિશ્વસ્ય મિષઓત્ વશી ॥
સૂર્યાચન્દ્રમસૌ ધાતા યથાપૂર્વમઽકલ્પયત્ ।
દિવં ચ પૃથિવીં ચાઽન્તરિક્ષમઽથો સ્વઃ ॥ ઇતિ જલમધ્યસ્થકરદ્વયો જપેત્
ઓં ભૂઃ ઓં ભુવઃ ઓં સ્વઃ ઓંમહઃ ઓંજનઃ ઓં તપઃ ઓં સત્યમિતિ શિરો માર્જયેત્ ॥
ઓં અન્તશ્ચરસિ ભૂતેષુ ગુહાયાં વિશ્વતો મુખઃ ।
ત્વં યજ્ઞસ્ત્વં વષટ્કાર આપો જ્યોતીરસોઽમૃતં બ્રહ્મ ભૂર્ભુવઃ સ્વરો
મિત્યાઽચમનત્રયમ્ ॥ તતઃ પ્રાણાયામઃ તતઃ સૂર્યાઽભિમુખો ઓં
ભૂર્ભુવઃ સ્વઃ

ઇતિ
ગાયત્ર્યાઽભિમંત્રિતાંસ્ત્રીઞ્જલલીનુત્ક્ષિપ્ય ક્ષિપેત્ ।
પ્રદક્ષિણમાઽવૃત્યોર્ધ્વબાહુરુદયન્તમિતિ સાયંપ્રાતરુપતિષ્ઠેત ॥
ઓં ઉદ્વયન્તમસસ્પરિ જ્યોતિષ્પશ્યન્ત ઉત્તરમ્ ।
દેવં દેવત્રાઃ સૂર્યમઽગન્મ જ્યોતિરુત્તમમ્

ઓં ઉદુત્યં જાતવેદસં દેવં વહન્તિ કેતવઃ । દૃશે વિશ્વાય સૂર્યમ્

ઓં ચિત્રન્દેવાનામુદગાદનીકં ચક્ષુર્મિત્રસ્ય વરુણસ્યાઽગ્નેઃ ।
આ પ્રા દ્યાવાપૃથિવી ચાન્તરિક્ષં સૂર્ય આત્મા જગતસ્તસ્થુષશ્ચ

ઓં તચ્ચક્ષુર્દેવહિતં પુરસ્તાચ્છુક્રમુચ્ચરત્ ।
પશ્યેમ શરદઃ શતં જીવેમ શરદઃ શતમ્

પ્. ૮)
ઓં હંસઃ શુચિષદ્વસુરઽન્તરિક્ષસદ્ધોતા વેદિષદતિથિર્દુરોણસત્ ।
નૃષદ્વરસદૃતસદ્વ્યોમસદઽબ્જા ગોજા ઋતજા અદ્રિજા ઋતમ્

ઓં વિભ્રાડ્બૃહત્પિબતુ સોમ્યં મધ્વાયુર્દધદ્યજ્ઞપતા અવિહ્રુતમ્ ।
વાત જૂતયો અભિરક્ષત્યાત્મના પ્રજા પિપર્તિ બહુધા વિરાજતિ

ઇતિ મધ્યાહ્નોપસ્થિતિઃ । અથ વિષ્ણું ધ્યાયન્પુરુષસૂક્તં પઠેત્ ॥
ઓં આનુષ્ટુભસ્ય સૂક્તસ્ય ત્રિષ્ટુબઽન્તસ્ય દેવતા ।
વિશ્વાત્મા પુરુષઃ સાક્ષાદૃષિર્નારાયણઃ સ્મૃતઃ

ઓં પુરુષમેધાઃ પુરુષસ્ય નારાયણસ્યાર્ષમ્ ।
ઓં સહસ્રશીર્ષાઃ પુરુષ સહસ્રાક્ષઃ સહસ્રપાત્ ।
સ ભૂમિં વિશ્વતો વૃત્વાઽત્યઽતિષ્ઠદ્દશાંગુલમ્

પુરુષ એવેદં સર્વં યદ્ભૂતં યચ્ચ ભવ્યમ્ ।
ઉતાઽમૃતત્વસ્યેશાનો યદઽન્નેનાઽતિરોહતિ

એતાવાનઽસ્ય મહિમાઽતો જ્યાયાંશ્ચ પૂરુષઃ ।
પાદોઽસ્ય વિશ્વા ભૂતાનિ ત્રિપાદઽસ્યાઽમૃતં દિવિ

ત્રિપાદૂર્ધ્વ ઉદૈત્પુરુષઃ પાદોઽસ્યેહાઽભવત્પુનઃ ।
તતો વિશ્વં વ્યક્રામત્સાશનાઽનશને અભિ

તસ્માદ્વિરાડઽજાયત વિરાજો અધિપૂરુષઃ ।
સ જાતો અત્યરિચ્યત પશ્ચાદ્ભૂમિમઽથો પુરઃ

યત્પુરુષેણ હવિષા દેવા યજ્ઞમઽતન્વત ।
વસન્તો અસ્યાઽસીદાઽજ્યં ગ્રીષ્મ ઇધ્મઃ શરદ્ધવિઃ

તં યજ્ઞં બર્હિષિ પ્રૌક્ષન્પુરુષં જાતમઽગ્રતઃ ।
તેન દેવા અયજન્ત સાધ્યા ઋષયશ્ચ યે

તસ્માદ્યજ્ઞાત્સર્વહુતઃ સંભૃતં પૃષદાઽજ્યમ્ ।
પશૂંસ્તાંશ્ચકે વાયવ્યાનાઽરણ્યાન્ગ્રામ્યાંશ્ચ યે

તસ્માદ્યજ્ઞાત્સર્વહુતઃ ઋચઃ સામાનિ જજ્ઞિરે ।
છન્દાંસિ જજ્ઞિરે તસ્માદ્યજુસ્તસ્માદઽજાયત

તસ્માદઽશ્વા અજાયન્ત યે કે ચોભયાદતઃ ।
ગાવો હ જજ્ઞિરે તસ્માત્તસ્માજ્જાતા અજાવયઃ

પ્. ૯)
યત્પુરુષં વ્યદધુઃ કતિધા વ્યકલ્પયન્ ।
મુખં કિમઽસ્ય કૌ બાહૂ કા ઊરૂ પાદા ઉચ્યેતે

બ્રાહ્મણોઽસ્ય મુખમાઽસીદ્બાહૂ રાજન્યઃ કૃતઃ ।
ઊરૂ તદઽસ્ય યદ્વૈશ્યઃ પદ્ભ્યાં શૂદ્રો અજાયત

ચન્દ્રમા મનસો જાતશ્ચક્ષોઃ સૂર્યો અજાયત ।
મુખાદિન્દ્રશ્ચાગ્નિશ્ચ પ્રાણાદ્વાયુરઽજાયત

નાભ્યા આસીદઽન્તરિક્ષં શીર્ષ્ણો દ્યૌઃ સમવર્તત ।
પદ્ભ્યાં ભૂમિર્દિશઃ શ્રોત્રાત્તથા લોકાઅઽકલ્પયન્

સપ્તાઽસ્યાઽસન્પરિધયસ્ત્રિઃ સપ્ત સમિધઃ કૃતાઃ ।
દેવા યદ્યજ્ઞં તન્વાના અબધ્નન્પુરુષં પશુમ્

યજ્ઞેન યજ્ઞમઽયજન્ત દેવા સ્તાનિ ધર્માણિ પ્રથમાન્યાઽસન્ ।
તે હ નાકં મહિમાનઃ સચન્ત યત્ર પૂર્વે સાધ્યાઃ સન્તિ દેવાઃ

અથ સંહારમુદ્રાં કૃત્વા શિવં ધ્યાયન્ શિવસૂક્તં પઠેત્ ॥
ઓં યજ્જાગ્રતો દૂરમુદેતિ દૈવં તદુ સુપ્તસ્ય તથૈવૈતિ ।
દૂરંગમં જ્યોતિષાં જ્યોતિરેકં તન્મે મનઃ શિવસંકલ્પમઽસ્તુ

યેન કર્માણ્યઽપસો મનીષિણો યજ્ઞે કૃણ્વન્તિ વિદથેષુ ધીરાઃ ।
યદઽપૂર્વં યક્ષમઽન્તઃ પ્રજાનાં તન્મે મનઃ શિવસંકલ્પમઽસ્તુ

યત્પ્રજ્ઞાનમુત ચેતો ધૃતિશ્ચ યજ્જ્યોતિરઽન્તરઽમૃતં પ્રજાસુ ।
યસ્માન્ન ઋતે કિઞન કર્મ ક્રિયતે તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ

યેનેદં ભૂતં ભવનં ભવિષ્યત્પરિગૃહીતમઽમૃતેન સર્વમ્ ।
યેન યજ્ઞસ્તાયતે સપ્તહોતા તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમઽસ્તુ

યસ્મિન્નૃચઃ સામ યજૂંષિ યસ્મિન્પ્રતિષ્ઠિતા રથનાભાવિવાઽરાઃ ।
યસ્મિંશ્ચિત્તં સર્વમોતં પ્રજાનાં તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમઽસ્તુ

સુષારથિરઽશ્વાનિવ યન્મનુષ્યાન્નેનીયતેઽભીંશુભિર્વાજિન ઇવ ।
હૃત્પ્રતિષ્ઠં યદઽજરં યવિષ્ટં તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમઽસ્તુ

અથ ય એષ એતસ્મિન્મણ્ડલે પુરુષો યશ્ચૈષ હિરણ્મયઃ પુરુષઃ ।
અથ ય એષ એતસ્મિન્મણ્ડલે પુરુષોઽયમેવ સોયં દક્ષિણેઽક્ષન્પુરુષઃ

પ્. ૧૦)
અથ ઉપસ્થિતિઃ
શુક્રિયં રુદ્રસ્ય ॥
ય ઉદગાત્પુરસ્તાન્મહતો અર્ણવા-દ્વિભ્રાજમાનઃ સરિરસ્ય મધ્યે ।
સ મામૃષભો રોહિતાક્ષઃ સૂર્યો વિપશ્ચિન્મનસા પુનાતુ ।
યદ્બ્રહ્માઽવાદિષ્મ તન્મા મા હિંસીત્સૂર્યાય બિભ્રાજાય વૈ નમો નમઃ ॥
અ નાભૌ । ઉ હૃદિ । મ શિરસિ ॥ ભૂઃ પાદયોઃ । ભુવઃ હૃદિ । સ્વઃ શિરસિ ॥ ઓં
ભૂઃ અઙ્ગુષ્ઠાભ્યાં નમઃ । ભુવઃ તર્જનીભ્યાં નમઃ । સ્વઃ
મધ્યમાભ્યાં નમઃ । મહઃ અનામિકાભ્યાં નમઃ । જનઃ
કનિષ્ઠિકાભ્યાં નમઃ । તપઃ સત્યં કરતલકરપૃષ્ઠાભ્યાં નમઃ ॥
ભૂઃ પાદયોઃ । ભુવઃ જાન્વોઃ । સ્વઃ ગુહ્યે । મહઃ નાભૌ । જનઃ હૃદિ । તપઃ
કણ્ઠે । સત્યં શિરસિ ॥ ઓં ભૂઃ હૃદયાય નમઃ । ભુવઃ શિરસે સ્વાહા । સ્વઃ
શિખાયૈ કણ્ઠે । સત્યં શિરસિ ॥ ઓં ભૂઃ હૃદયાય નમઃ । ભુવઃ શિરસે
સ્વાહા । સ્વઃ શિખાયૈ વષટ્ । મહઃ કવચાય હું । જનઃ નેત્રાભ્યાં
વૌષટ્ । તપઃ સત્યમઽસ્ત્રાય ફટ્ । તત્સવિતુરઙ્ગુષ્ઠાભ્યાં નમઃ ।
વરેણ્યં તર્જનીભ્યાં નમઃ । ભર્ગો દેવસ્ય મધ્યમાભ્યાં નમઃ ।
ધીમહિ અનામિકાભ્યાં નમઃ । ધિયો યોનઃ કનિષ્ઠિકાભ્યાં નમઃ ॥
પ્રચોદયાત્ કરતલકરપૃષ્ઠાભ્યાં નમઃ ॥ તત્પાદયોઃ । સવિતુર્જાન્વોઃ ।
વરેણ્યં કટ્યાં ભર્ગો નાભૌ । દેવસ્ય હૃદયે । ધીમહિ કણ્ઠે । ધિયો
નાસિકાયાં । યશ્ચક્ષુષે । નઃ લલાટે । પ્રચોદયાત્ શિરસિ ॥ તત્સવિતુર્હૃદયાય
નમઃ । વરેણ્યં શિરસે સ્વાહા । ભર્ગો દેવસ્ય શિખાયૈ વષટ્ । ધીમહિ
કવચાય હું । ધિયો યોઃનઃ નેત્રાભ્યાં વૌષટ્ । પ્રચોદયાદઽસ્ત્રાય ફટ્ । ઓં
આપસ્તનયોઃ । જ્યોતિર્નેત્રયોઃ । રસોમુખે । અમૃતં લલાટે । બ્રહ્મભૂર્ભુવઃ
સ્વરોં શિરસિ ॥
અથ મુદ્રાઃ ॥
તત્સમાય નમઃ । સ સંપુટાય નમઃ । વિ વિતતાય નમઃ । તુર્વિસ્તીર્ણાય૦ । વ
દ્વિમુખાય૦ । રે ત્રિમુખાય૦ । ણ્ય ચતુર્મુખાય નમઃ । અં પંચમુખાય૦ ।
ભ ષણ્મુખાય । ર્ગો અધોમુખાય । દે વ્યાપકાઞ્જલયે । વ શકટાય ન૦ । સ્ય
યમપાશય । ધી ગ્રન્થિકાયૈ । મ સંમુખોન્મુખાય । હિ વિલમ્બાય । ધી
મુષ્ટિકાયૈ નમઃ । યો મીનાય । યો કૂર્માય । નઃ વરાહાય નમઃ । પ્ર
સિંહાક્રાન્તાય । ચો મહાક્રાન્તાય । દ મુદ્ગરાય । યા ત્પલ્લવાય નમઃ ॥
પ્. ૧૧)
તતઃ પ્રાણાયામ્ઃ ॥
તત્સવિતુરિતિ મંત્રસ્ય । વિશ્વામિત્ર ઋષિઃ । ગાયત્રં છંદઃ । સવિતા દેવતા ।
આત્મનો વાઙ્મનઃકાયોપાર્જિતપાપનિવારણાર્થં ચતુર્વર્ગસિદ્ધ્યર્થે જપે
વિનિયોગઃ ॥
અથ ધ્યાનમ્ ॥
મુક્તાવિદ્રુમહેમનીલધવલ ચ્છાયૈર્મુખૈસ્ત્રીક્ષણૈ-
ર્યુક્તામિન્દુનિબદ્ધરત્નમુકુટાં તત્ત્વાઽત્મવર્ણાત્મિકામ્ ।
ગાયત્રીં વરદાઽભયાઽઙ્કુશકરાં શૂલં કપાલં ગુણં
શઙ્ખં ચક્રમઽથાઽરવિન્દયુગલં હસ્તૈર્વહન્તીં ભજે

ઇતિ
આગચ્છ વરદે દેવિ ત્ર્યક્ષરે બ્રહ્મવાદિનિ ।
ગાયત્રિ છન્દસાં માતર્બ્રહ્મયોને નમોઽસ્તુ તે

ઇતિ ગાયત્રી.
ઓં ભૂર્ભુવઃ સ્વસ્ તત્સવિતુર્વરેણ્યં ભર્ગો દેવસ્ય ધીમહિ ધિયો યો નઃ
પ્રચોદયાદોં
તતઃ પ્રાણાયામઃ ॥
દશભિર્જન્મચરિતં શતેન ચ પુરા કૃતમ્ ।
ત્રિયુગોત્થં સહસ્રેણ ગાયત્રી હન્તિ કિલ્બિષમ્ ।
દેવા ગાતુ શ્રોત્રિયાઃ । દેવા ગાતુવિદો ગાતું વિત્વા ગાતુમિત । મનસસ્પત ઇમં
દેવયજ્ઞં સ્વાહા વાચે સ્વાહા વાતે ધાઃ । ઇતિ જપનિવેદનમ્ અથ દિઙ્નુતિઃ ॥
ઓં નમઃ પ્રાચ્યૈ દિશે યાશ્ચ દેવતા એતસ્યાં પ્રતિવસન્તિ એતાભ્યશ્ચ વો નમઃ

નમોઽવાન્તરાયૈ દેશે૦

નમો દક્ષિણાયૈ દિશે૦

નમોઽવાન્તરાયૈ૦

નમઃ પ્રતીચ્યૈ દેશ્૦

નમોઽવાન્તરાયૈ૦

નમ ઉદીચ્યૈ દિશે૦

નમોઽવાન્તરાયૈ૦

નમ ઊર્ધ્વાયૈ૦

નમોઽધરાયૈ દિશે યાશ્ચ૦

નમો બ્રહ્મણે નમો અસ્ત્વઽગ્નયે નમઃ પૃથિવ્યૈ નમ ઓષધીભ્યઃ ।
નમો વાચે નમો વાચસ્પતયે નમો વિષ્ણવે બૃહતે કૃણોમિ

ઇત્યેતાસામેવ દેવતાનાં સામીપ્યં સાર્ષ્ટિતાં સાયુજ્યં સલોકતામાપ્નોતિ
ય એવં વિદ્વાન્ સ્વાધ્યાયમઽધીતે ॥ ઇતિ તર્પણમ્
બ્રહ્માદયઃ સર્વે દેવાસ્તૃપ્યન્તુ કણ્ઠોપવીતિ સનકાદયઃ સર્વે ઋષયસ્તૃ૦

અપસવ્યેન ॥ અગ્નિષ્વાત્તાદયઃ સર્વે પિતરસ્તૃપ્યન્તુ

દેવતાભ્યઃ પિતૃભ્યશ્ચ મહાયોગિભ્ય એવચ ।
નમઃ સ્વાહાયૈ સ્વધાયૈ નિત્યમેવ નમો નમઃ ॥
ઓં તત્સદ્બ્રહ્માઽદ્ય તાવત્તિથાવિત્યાદિ૦ આત્મનો વાઙ્૦ નિત્યકર્મનિમિત્તં પિતા
અમુકોઽમુકગોત્રઃ સ્વધાનમસ્તૃપ્યતાં તૃપ્યતાં તૃપ્યતામ્ । પિતામહઃ । ૨ ।
પ્રપિતા-
પ્. ૧૨)
મહઃ । ૩ । માતા૦ । ૪ । પિતામહી૦ । ૫ । પ્રપિતામહી૦ । ૬ । માતામહઃ૦ । ૭ ।
પ્રમાતામહઃ૦ । ૮ । વૃદ્ધપ્રમાતામહઃ૦ । ૯ । માતામહી૦ । ૧૦ ।
પ્રમાતામહી૦ । ૧૧ । વૃદ્ધપ્રમાતામહી૦ । ૧૨ । ઇત્થં સર્વાન્ સમ્બન્ધિનશ્ચ
તર્પયેત્ ।
માતૃપક્ષ્યાસ્તુ યે કેચિદ્યે ચાઽન્યે પિતૃપક્ષજાઃ ।
ગુરુશ્વશુરબન્ધૂનાં યે કુલેષુ સમુદ્ભવાઃ
યે પ્રેતભાવમાઽપન્ના યે ચાઽન્યે શ્રાદ્ધવર્જિતાઃ ।
જલદાનેન તે સર્વે લભન્તાં તૃપ્તિમુત્તમામ્ ।
સમસ્તમાતાપિતૃભ્યો દ્વાદશ દેવતેભ્યઃ પિતૃભ્યો હિમપાનં સ્વધા ।
ક્ષીરપાનં સ્વધા । મધુપાનં સ્વધા । તિલોદકં સ્વધા । ઉદકતર્પણં
સ્વધા । હિમં હિમં । રજતં રજતમ્ । સવ્યેન ઓં નમો દેવેભ્યઃ ।
કણ્ઠોપવીતિ । સ્વાહા ઋષિભ્યઃ । અપસવ્યેન । સ્વધા પિતૃભ્યઃ । સવ્યેન
આબ્રહ્મસ્તમ્બપર્યન્તં.
બ્રહ્માણ્ડં સચરાઽચરં જગત્તૃપ્યતુ તૃપ્યતુ તૃપ્યતુ એવમસ્તુ ॥
નમો ધર્મનિધાનાય નમઃ સ્વકૃતસાક્ષિણે ।
નમઃ પ્રત્યક્ષદેવાય ભાસ્કરાય નમો નમઃ ઇતિ સૂર્યે પ્રણતિઃ
શાન્તિઃ પુષ્ટિસ્તથા તુષ્ટિઃ સન્તુ મે ત્વત્પ્રસાદતઃ ।
સર્વપાપપ્રશાંતિશ્ચ તીર્થરાજ નમોઽસ્તુતે ॥ ઇતિ તીર્થપ્રણતિઃ
ઇતિ સન્ધ્યોપાસનાવિધિઃ ॥
શ્રીકૃષ્ણાર્પણમઽસ્તુ ॥
નૈવેદ્યમંત્રાઃ ।
ઓં અથ નૈવેદ્યમંત્રાઃ ॥
અમૃતેશયમુદ્રયા અમૃતીકૃત્ય । અમૃતમઽસ્તુ અમૃતાયિત્વા નૈવેદ્યં ।
સાવિત્રાણિ સાવિત્રસ્ય દેવસ્ય ત્વા સવિતુઃ પ્રસવેઽશ્વિનોર્બાહુભ્યાં
પૂષ્ણોહસ્તાભ્યામાઽદધે ॥ મહાગણપતયે કુમારાય શ્રિયૈ સરસ્વત્યૈ
લક્ષ્મ્યૈ વિશ્વકર્મણે દ્વાર્દેવતાભ્યઃ પ્રજાપતયે બ્રહ્મણે
કલશદેવતાભ્યઃ બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશ્વરદેવતાભ્યઃ ચાતુર્વેદેશ્વરાય
સાનુચરાય ઋતુપતયે નારાયણાય દુર્ગાયૈ ત્ર્યમ્બકાય વરુણાય
યજ્ઞપુરુષાય
પ્. ૧૩)
અગ્નિષ્વાત્તાદિભ્યઃ પિતૃગણયાગદેવતાભ્યઃ । ભગવતે વાસુદેવાય
સઙ્કર્ષણાય પ્રદ્યુમ્નાય અનિરુદ્ધાય સત્યાય પુરુષાય અચ્યુતાય
માધવાય ગોવિન્દાય સહસ્રનામ્ને વિષ્ણવે લક્ષ્મીસહિતાય નારાયણાય ।
ભગવતે ભવાય દેવાય શર્વાય દેવાય રુદ્રાય દેવાય પશુપતયે દેવાય
ઉગ્રાય દેવાય ભીમાય દેવાય મહાદેવાય ઈશાનાયદેવાય ઈશ્વરાય
દેવાય ઉમાસહિતાય શિવાય પાર્વતીસહિતાય પરમેશ્વરાય । ભગવતે
વિનાયકાય એકદન્તાય કૃષ્ણપિંગલાય ગજાનનાય લમ્બોદરાય
ભાલચન્દ્રાય હેરમ્બાય આખુરથાય વિઘ્નેશાય વિઘ્નભક્ષ્યાય
વલ્લભાસહિતાય શ્રીમહાગણેશાય । ક્લીંકાંકુમારાય ષણ્મુખાય
મયૂરવાહનાય સેનાધિપતયે કુમારાય । ભગવતે હ્રાંહ્રીંસઃસૂર્યાય
સપ્તાશ્વાય અનશ્વાય એકાશ્વાય નીલાશ્વાય પ્રત્યક્ષદેવાય
પરમાર્થસારાય તેજોરૂપાય પ્રભાસહિતાય આદિત્યાય । ભગવત્યૈ અમાયૈ
કામાયૈ ચાર્વંગ્યૈ ટઙ્કધારિણ્યૈ તારાયૈ પાર્વત્યૈ યક્ષિણ્યૈ
શ્રીશારિકાભગવત્યૈ શ્રીશારદા ભગવત્યૈ શ્રીમહારાજ્ઞીભગ૦
શ્રીજ્વાલાભગવત્યૈ વ્રીડાભગવત્યૈ વૈખરીભગવત્યૈ વિતસ્તાભ૦
ગઙ્ગાભ૦ યમુનાભ૦ કાલિકાભ૦ સિદ્ધલક્ષ્મ્યૈ મહાલક્ષ્મ્યૈ
મહાત્રિપુરસુન્દર્યૈ સહસ્રનામ્ન્યૈ દેવ્યૈ ભવાન્યૈ । અભયંકરીદેવ્યૈ
ક્ષેમંકરીભગવત્યૈસર્વશત્રુઘાતિન્યૈ ઇહ રાષ્ટ્રાધિપતયે ભૈરવાય ।
ઇન્દ્રાય વજ્રહસ્તાય અગ્નયે શક્તિહસ્તાય યમાય દણ્ડહસ્તાય નૈર્-ઋતયે
ખડ્ગહસ્તાય વરુણાય પાશહસ્તાય વાયવે ધ્વજહસ્તાય કુબેરાય
ગદાહસ્તાય ઈશાનાય ત્રિશૂલહસ્તાય બ્રહ્મણે પદ્મહસ્તાય વિષ્ણવે
ચક્રહસ્તાય અનન્તાદિભ્યઃ અષ્ટાભ્યઃ કુલનાગદેવતાભ્યઃ
અગ્ન્યાદિત્યાભ્યાં વરુણચન્દ્રમોભ્યાં કુમારભૌમાભ્યાં
વિષ્ણુબુધાભ્યાં ઇન્દ્રાબૃહસ્પતિભ્યાં સરસ્વતિશુક્રાભ્યાં
પ્રજાપતિશનૈશ્ચરાભ્યાં ગણપતિરાહુભ્યાં રુદ્રકેતુભ્યાં
બ્રહ્મધ્રુવાભ્યાં અનન્તાઽગસ્ત્યાભ્યાં બ્રહ્મણે કૂર્માય ધ્રુવાય
અનન્તાય હરયે લક્ષ્મ્યૈ કમલાયૈ શિખ્યાદિભ્યઃ
પંચચત્વારિંશદ્વાસ્તોષ્પતિયાગદેવતાભ્યઃ બ્રાહ્મ્યાદિભ્યો માતૃભ્યઃ
ગૌર્યાદિભ્યો માતૃભ્યઃ લલિતાદિભ્યોમાતૃભ્યઃ
દુર્ગાક્ષેત્રગણેશ્વરદેવતાભ્યઃ રાકાદેવતાભ્યઃ ત્રિકાદેવતાભ્યઃ
સિનીવાલીદેવતાભ્યઃ યામીદેવતાભ્યઃ રૌદ્રીદેવતાભ્યઃ વારુણીદે૦
બાર્હસ્પતિદેવતાભ્યઃ ઓં ભૂર્દેવતાભ્યઃ ઓંભુવઃદેવતાભ્યઃ ઓં
સ્વર્દેવતાભ્યઃ ઓંભૂર્ભુવઃસ્વર્દેવતાભ્યઃ
અખણ્ડબ્રહ્માણ્ડયાગદેવતાભ્યઃ ધૂર્ભ્યઃ ઉપધૂર્ભ્યઃ
મહાગાયત્ર્યૈ સાવિત્ર્યૈ સરસ્વત્યૈ હેરકાદિભ્યો વટુકાદિભ્યઃ ॥
પ્. ૧૪)
ઉત્પન્નમઽમૃતં દિવ્યં પ્રાક્ક્ષીરોદધિમન્થનાત્ ।
અન્નમઽમૃતરૂપેણ નૈવેદ્યં પ્રતિગૃહ્યતામ્ ॥
ઇષ્ટદેવતાધ્યાનં ચ પઠિત્વા તત્સદ્બ્રહ્મ ઇત્યાદિ અમુકકર્મનિમિત્તં ઓં નમો
નૈવેદ્યં નિવેદયામિ નમઃ ॥
યાઃ કાશ્ચિદ્યોગિની રૌદ્રાઃ સૌમ્યા ઘોરતરાઃ પરાઃ ।
ખેચરી ભૂચરી રામા સ્તુષ્ટા ભવંતુ મે સદા ॥
આકાશમાતૃભ્યોઽન્નં નમઃ આકાશમાતૃભ્યઃ સમાલભનં
ગન્ધોનમઃ અર્ઘોનમઃ પુષ્પં નમઃ । ઇષ્ટદેવં ધ્યાત્વાઽમુકદેવાયં
પાયસં મોદકાન્ પક્વાન્નં અપૂપાન્ વા અન્નાદિ સમર્પયામિ નમઃ ॥
યોઽસ્મિન્નિવસતિ ક્ષેત્રે ક્ષેત્રપાલઃ સકિંકરઃ ।
તસ્મૈ નિવેદયામ્યઽદ્ય બલિં પાનીયસંયુતમ્ ॥
ક્ષાં ક્ષેત્રાધિપતયેઽન્નં નમઃ રાં રાષ્ટ્રાધિપતયે અન્નં નમઃ
સર્વાભયવરપ્રદ મયિ પુષ્ટિં પુષ્ટિપતિર્દધાતુ । આપન્નોઽસ્મિ શરણ્યોઽસિ
સર્વાવસ્થાસુ સર્વદા ઇત્યાદિ ક્ષમા પુષ્પાણિ દત્વા ઉભાભ્યાં જાનુભ્યાં
પાણિભ્યાં શિરસા ચ ઉરસા મનસા ચ નમસ્કારં કરોમિ નમઃ ।
નમોબ્રહ્મણે ઇતિ તર્પણમ્ ।
ઇતિ નૈવેદ્યમંત્રવિધિઃ ॥
ઓં અથ વિષ્ણુપઞ્ચાયતનપૂજાવિધિઃ
ઓં અસ્ય શ્રી આસનશોધનમંતસ્ય મેરુપૃષ્ટ ઋષિઃ સુતલં છન્દઃ કૂર્મો
દેવતા । આસનશોધને વિનિયોગઃ ॥ મેરુપૃષ્ઠ-ઋષયે નમઃ શિરસિ સુતલં
છન્દસે નમઃ મુખે કૂર્મો દેવતાયૈ નમઃ હૃદિ આસનશોધને વિનિયોગાય
નમઃ સર્વાંગેષુ ॥
પૃથ્વિ ત્વયા ધૃતા લોકા દેવિ ત્વં વિષ્ણુના ધૃતા ।
ત્વં ચ ધારય માં દેવિ પવિત્રં કુરુ ચાઽસનમ્ ॥
ધ્રુવા દ્યૌર્ધ્રુવા પૃથિવી ધ્રુવાસઃ પર્વતા ઇમે ।
ધ્રુવં વિશ્વમિદં જગદ્ધ્રુવો રાજા વિશામઽસિ ॥
ઇત્યાઽસનમ્ ।
પ્રીં પૃથિવ્યૈ આધારશક્ત્યૈ સમાલભનં ગન્ધો નમઃ અર્ઘો નમઃ
પુષ્પં નમઃ ॥ તતો નમસ્કારઃ
શુક્લામ્બરધરં દેવં શશિવર્ણં ચતુર્ભુજમ્ ।
પ્રસન્નવદનં ધ્યાયેત્સર્વવિઘ્નોપશાન્તયે

પ્. ૧૫)
અભિપ્રેતાર્થસિદ્ધ્યર્થં પૂજિતો યઃ સુરૈરપિ ।
સર્વવિઘ્નચ્છિદે તસ્મૈ ગણાધિપતયે નમઃ

લાભસ્તેષાં જયસ્તેષાં કુતસ્તેષાં પરાજયઃ ।
યેષામિન્દીવરશ્યામો હૃદયસ્થો જનાર્દનઃ

ગુરુર્બ્રહ્મા ગુરુર્વિષ્ણુર્ગુરુઃ સાક્ષાન્મહેશ્વરઃ ।
ગુરુરેવ જગત્સર્વં તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ

મહાબલે મહોત્સાહે મહાભયવિનાશિનિ ।
ત્રાહિ માં દેવિ દુષ્પ્રેક્ષ્યે શત્રૂણાં ભયવર્ધિનિ

ઓં ગુરવે નમઃ પરમગુરવે નમઃ પરમેષ્ઠિને ગુરવે નમઃ પરમાચાર્યાય
ન૦ આદ્યસિદ્ધેભ્યો ન૦ ॥ ઓં અનાભાવિત્યાદિ । બ્રહ્મભૂર્ભુવઃ સ્વરોં
શિરસીત્યન્તં પૃ૦ ૧૦ કૃત્વા ઓં તદ્વિષ્ણોઃ પરમં પદં હૃ૦ । સદા પશ્યન્તિ
સૂરયઃ શિરસે૦ । દિવીવ ચક્ષુરાઽતતં શિખા૦ । તદ્વિપ્રાસો વિપન્યવો કવ૦ ।
જાગૃવાંસઃ સમિન્ધતે નેત્ર૦ । વિષ્ણોર્યત્પરમં પદં અસ્ત્રા૦ ॥ યો રુદ્રો અગ્નૌ
હૃ૦ । યો અપ્સુ ય ઓષધીષુ શિર૦ । યો વનસ્પતિષુ શિખા૦ । યો રુદ્રો વિશ્વાભુવના
વિવેશ કવ૦ । તસ્મૈ રુદ્રાય નેત્ર૦ । નમો અસ્તુ દેવા અસ્ત્રાય ફટ્ ॥ ગણાનાન્ત્વા
ગણપતિં હવામહે હૃ૦ । કવિં કવીનાં શિ૦ । ઉપમશ્રવસ્તમં શિખા૦ ।
જ્યેષ્ઠરાજં બ્રહ્મણાં બ્રહ્મણસ્પત કચ૦ । આનઃ શૃણ્વન્ નેત્રા૦ । ઊતિભિઃ
સીદ સાદનં અસ્ત્રા૦ ॥ ચિત્રં પાદયોઃ । દેવાનાં જઙ્ઘયોઃ । ઉદ્ગા જ્જાન્વોઃ ।
અનીક મૂર્વોઃ । ચક્ષુઃ શિશ્ને । મિત્રસ્ય ગુહ્યે । વરુણસ્ય નાભૌ । અગ્ને ર્હૃદિ ।
આપ્રાદ્યાવાપૃથિવી કણ્ઠે । અન્તરિક્ષં બાહ્વોઃ । સૂર્ય મુખે । આત્મા
નાસિકાયાં જગતઃ નેત્રયોઃ । તસ્થુષઃ લલાટે । ચ શિરસિ ॥ જાત શિખાયાં ।
વેદસે લલાટે । સુનવામ કર્ણયોઃ । સોમં નાસિકાયાં । અરાતિ ચક્ષુષોઃ । યત
ઓષ્ઠયોઃ । નિ દન્તેષુ । દહાતિ તાલુનિ । વેદ જિહ્વાયાં । સ ગ્રીવાયાં । નઃ
બાહ્વોઃ । પર્ષત્ હૃદિ । અતિ સ્તનયોઃ । દુર્ કુક્ષૌ । ગાણિ નાભૌ । વિશ્વા પૃષ્ઠે ।
નાવ પાણ્યોઃ । ઇવ વૃષ્ણયોઃ । સિન્ધું શિશ્ને । દુર્ કટ્યાં । ઇત ઊર્વોઃ । અતિ
જઙ્ઘયોઃ । અગ્નિઃ પાદયોઃ ॥ સર્વાસુ દિક્ષુ તિલાન્વિક્ષિપન્
અપસર્પન્તુ તે ભૂતા યે ભૂતા ભુવિ સંસ્થિતાઃ । યે ભૂતા વિઘ્નકર્તારસ્તે
નશ્યન્તુ શિવાજ્ઞયા ॥ પાશાન્ડકારિણો યે વૈ ભૂતા ભૂમ્યન્તરિક્ષગાઃ ।
દિવિ લોકે ગતા
પ્. ૧૬)
દુષ્ટાસ્તે નશ્યન્તુ શિવાજ્ઞયા

પ્રાણાયામં કુર્યાત્ તીર્થેસ્નેયં૦ ।
વસોઃ પવિત્રમઽસિ શતધારં વસૂનાં પવિત્રમઽસિ સહસ્રધાર
મઽયક્ષ્મા વઃ પ્રજયા સંસૃજામિ રાયસ્પોષેણ બહુલા ભવન્તીઃ । ઇતિ
પવિત્રધારણમ્
પરમાત્મને પુરુષોત્તમાય પઞ્ચભૂતાત્મકાય વિશ્વાઽત્મને
મંત્રનાથાય આત્મને નારાયણાયાઅધારશક્ત્યૈ સમાલભનં ગન્ધો
નમઃ અર્ઘો નમઃ પુષ્પં નમઃ ॥ ઇતિ સ્વાત્મને ગન્ધાદિ ।
સ્વપ્રકાશો મહાદીપઃ સર્વતસ્તિમિરાપહઃ ।
પ્રસીદ મમ ગોવિન્દ દીપોયં પરિકલ્પિતઃ ॥
વનસ્પતિરસો દિવ્યો ગન્ધાઢ્યો ગન્ધવત્તમઃ ।
આહ્વાનં સર્વદેવાનાં ધૂપોઽયં પરિકલ્પિતઃ ।
નમો ધર્મનિધાનાય નમઃ સ્વકૃતસાક્ષિણે ।
નમઃ પ્રત્યક્ષદેવાય ભાસ્કરાય નમો નમઃ ॥
યત્રાઽસ્તિ માતા ન પિતા ન બન્ધુર્ભ્રાતાઽપિ નો યત્ર સુહૃજ્જ્નશ્ચ ।
ન જ્ઞાયતે યત્ર દિનં ન રાત્રિસ્તત્રાઽત્મદીપં શરણં પ્રપદ્યે ॥
આત્મને નારાયણાય આધારશક્ત્યૈ ધૂપદીપસંકલ્પાત્સિદ્ધિરઽસ્તુ
ધૂપોનમઃ દીપો નમઃ । ઓંતત્સદ્બ્રહ્મા૦ ઋતુપતયે નારાયણાય
માર્ગશીર્ષે રુક્મિણીસહિતાયકૃષ્ણાય શ્રીસહિતાય કેશવાય । પૌષે
પ્રિયાસહિ૦ અનન્તાય વાગીશ્વૈરિસ૦ નારાયણાય । માઘે પ્રીતિસ૦ અચ્યુતાય
કાન્તાસ૦ માધવાય । ફાલ્ગુને શક્તિસ૦ ચક્રિણે ક્રિયાસ૦ ગોવિન્દાય । ચૈત્રે
સિદ્ધિસ૦ વૈકુણ્ઠાય મતિસ૦ વિષ્ણવે । વૈશાખે શોભાસ૦ જનાર્દનાય
વિભૂતિસ૦ મધુસૂદનાય । જ્યેષ્ઠે મહિમાસ૦ ઉપેન્દ્રાય ઇચ્છાસ૦
ત્રિવિક્રમાય । આષાઢે લક્ષ્મીસ૦ યજ્ઞપુરુષાય ધૃતિસ૦ વામનાય ।
શ્રાવણે કાન્તિસ૦ વાસુદેવાય રતિસ૦ શ્રીધરાય । ભાદ્રપદે પ્રાપ્તિસ૦ હરયે
માયાસ૦ હૃષીકેશાય । આશ્વયુજે પ્રાકામ્યાસ૦ યોગીશ્વરાય ધીસ૦
પદ્મનાભાય । કાર્તિકે લઘિમાસ૦ પુણ્ડરીકાક્ષાય ગરિમાસ૦ દામોદરાય ।
મલિમ્લુચે સત્યભામાસ૦ નરકારયે નિષ્કલાસ૦ મહામાર્તાણ્ડાય દુર્ગાયૈ
ઇત્યાદિ । સહસ્રજામ્ન્યૈ દેવ્યૈ ભવાન્યૈ પૃ૦ ૧૩ વિષ્ણુપઞ્ચાયતનદેવતાભ્યો
ધૂપો નમઃ દીપો નમઃ । અપસવ્યેન નમઃ પિતૃભ્યઃ૦ નિત્યકર્મનિમિત્તં પિત્રે
પિતામહાય પ્રપિતામહાય । માત્રે પિતામહ્યૈ પ્રપિતામહ્યૈ ।
પ્. ૧૭)
માતામહાય પ્રમાતામહાય વૃદ્ધપ્રમાતામહાય । માતામહ્યૈ
પ્રમાતામહ્યૈ વૃદ્ધપ્રમાતામહ્યૈ સમસ્તમાતાપિતૃભ્યો
દ્વાદશદૈવતેભ્યઃ પિતૃભ્યઃ ધૂપઃ સ્વધા દીપઃ સ્વધા ॥ સવ્યેન
સંવ્વઃ સૃજામિ હૃદયં સંસૃષ્ટં મનો અસુવઃ

સંસૃષ્ટસ્તન્વઃ સન્તુ વઃ સંસૃષ્ટં પ્રાણો અસ્તુ વઃ

સવ્યા વઃ પ્રિયાસ્તન્વઃ સંપ્રિયા હૃદયાનિ વઃ । આત્મા વો અસ્તુ સંપ્રિયાઃ
સંપ્રિયાસ્તન્વો મમ

ઇતિ પુષ્પત્રયંજલપાત્રે ક્ષિપ્ત્વા અશ્વિનોરિતિ દેવસ્ય જીવાધાનં દેયમ્ ।
અશ્વિનોઃ પ્રાણસ્તૌ તે પ્રાણાન્દત્તાન્તેન જીવઃ । મિત્રાવરુણયોઃ પ્રાણસ્તૌ તે
પ્રાણન્દત્તા૦ । બૃહસ્પતેઃ પ્રાણઃસતે પ્રાણાન્દત્તાન્તેન જીવ ॥
ઓં અ નાભાવિત્યાદિ દેવસ્ય દેહવન્ ન્યાસં કુર્યાત્ ॥ ઓં ભૂઃ
પુરુષમિત્યાઽવાહનં ઓં ભૂઃ પુરુષમાઽવાહયામિ નમઃ ઓં ભુવઃ
પુરુષમાઽ૦ ઓં સ્વઃ પુરુષમાઽ૦ ઓં ભૂર્ભુવઃ સ્વઃ પુરુષમાઽવા૦

ઓં ભૂર્ભુવઃ સ્વસ્તત્સ૦

નમોઽસ્ત્વનન્તાય

વાસુદેવાય વિદ્મહે
લક્ષ્મીનારાયણાય ધીમહિ તન્નો વિષ્ણુઃ પ્રોચદયાત્

જિતન્તે
પુણ્ડરીકાક્ષ નમસ્તે વિશ્વભાવન । નમસ્તેઽસ્તુ હૃષીકેશ મહાપુરુષ
પૂર્વજ

ઓં નમઃ કારણવામનાય ગોબ્રાહ્મણહિતાય ચ । જગદ્ધિતાય
કૃષ્ણાય ગોવિન્દાય નમો નમઃ

વિશ્વરૂપાય વિદ્મહે વિષ્વક્સેનાય
ધીમહિ । તન્નો વિષ્ણુઃ પ્રચોદયાત્

નરસિંહાય વિ૦ નરકોત્તારણાય ધી૦
તન્નો વિષ્ણુઃ૦

તત્પુરુષાય વિ૦ મહાદેવાય ધી૦ તન્નઃ શિવઃ પ્ર૦

તત્પુરુષાય વિ૦ વક્રતુણ્ડાયધી૦ તન્નોદન્તી પ્ર૦

ભાસ્કરાય વિ૦
સહસ્રરશ્મયે ધી૦ તન્નઃ સૂર્યઃ પ્ર૦

સુભગાયૈ વિ૦ કામમાલિન્યૈ ધી૦
તન્નો દુર્ગા પ્ર૦

ઓં તત્સદ્બ્રહ્મ૦ ઇત્યાદે ઋતુપતેઃ નારાયણસ્ય ભગવતઃ
વાસુદેવસ્ય સંકર્ષણસ્ય પ્રદ્યુમનસ્ય અનિરુદ્ધસ્ય સત્યસ્ય પુરુષસ્ય
અચ્યુતસ્ય માધવસ્ય ગોવિન્દસ્ય સહસ્રનામ્નઃ વિષ્ણોઃ લક્ષ્મીસહિતસ્ય
નારાયણસ્ય । ભગવતઃ ભવસ્ય દેવસ્ય શર્વસ્ય દેવસ્ય રુદ્રસ્ય દેવસ્ય
પશુપતેર્દેવસ્ય ઉગ્રસ્ય દેવસ્ય ભીમસ્ય દેવસ્ય મહાદેવસ્ય ઈશાનસ્ય
દેવસ્ય ઈશ્વરસ્ય દેવસ્ય ઉમાસહિતસ્ય શિવસ્ય પાર્વતીસહિતસ્ય પરમેશ્વરસ્ય ।
ભગવતઃ વિનાયકસ્ય એકદન્તસ્ય કૃષ્ણપિંગલસ્ય ગજાનનસ્ય લમ્બોદરસ્ય
ભાલચન્દ્રસ્ય હેરમ્બસ્ય આખુરથસ્ય વિઘ્નેશસ્ય વિઘ્નભક્ષ્યસ્ય
વલ્લભાસહિતસ્ય શ્રીમહાગણેશસ્ય । ભગવતઃ હ્રાંહ્રીંસઃ સૂર્યસ્ય
સપ્તાશ્વસ્ય અનશ્વસ્ય એકાશ્વસ્ય નીલાશ્વસ્ય
પ્. ૧૮)
પ્રત્યક્ષદેવસ્ય પરમાર્થસારસ્ય તેજોરૂપસ્ય પ્રભાસહિતસ્ય આદિત્યસ્ય ।
ભગવત્યાઃ અમાયાઃ કામાયાઃ ચાર્વંગ્યાઃ ટકધારિણ્યાઃ તારાયાઃ
પાર્વત્યાઃ યક્ષિણ્યાઃ શ્રીશારિકાભગવત્યાઃ શ્રીશારદા ભ૦
શ્રીમહારાજ્ઞીભઃ શ્રીજ્વાલાભ૦ વ્રીડાભ૦ વૈખરીભ૦ વિતસ્તાભ૦
ગઙ્ગાભ૦ યમુનાભ૦ કાલિકાભ૦ સિદ્ધલક્ષ્મ્યાઃ મહાલક્ષ્મ્યાઃ
મહાત્રિપુરસુન્દર્યાઃ સહસ્રનામ્ન્યઃ દેવ્યાઃ ભવાન્યાઃ
વિષ્ણુપઞ્ચાયતનદેવતાનામાઽત્મનો વાઙ્૦ શ્રીવિષ્ણુપ્રીત્યર્થં
વિષ્ણુપઞ્ચાયતનપૂજનમર્ચામઽહં કરિષ્યે ઓં કુરુષ્વ ॥
તિલસર્ષપયવાન્વિકીર્ય ॥ પુરુષ એવેદં ધ્રુવા દ્યૌ૦ ઇત્યાઽસનમ્
। ઋતુપતેર્નારાયણસ્ય ભગવતઃ વાસુદેવસ્ય ઇત્યાદેઃ ઇદમાસનં
નમઃ ઋતુપતયે નારાયણાય ભગવતે વાસુદેવાય ઇત્યાદિભ્યઃ યુષ્માન્ વઃ
પૂજયામિ ઓં પૂજય ॥ સહસ્રશીર્ષાપુ૦ । યુઞ્જતે મન ઉત યુંજતે ધિયો વિપ્રા
વિપ્રસ્ય બૃહતો વિપશ્ચિતઃ । વિહોત્રા દધે વયુના વિદેક ઇન્મયિદેવસ્ય સવિતુઃ
પરિષ્ટુતિઃ । તદ્વિષ્ણોઃ૦ । ઋતુપતિં નારાયણં ભગવન્તં વાસુદેવં
સંકર્ષણં પ્રદ્યુમ્નં અનિરુદ્ધં સત્યં પુરુષં અચ્યુતં માધવં
ગોવિન્દં સહસ્રનામાનં વિષ્ણું લક્ષ્મીસહિતં નારાયણં । ભગવન્તં
ભવંદેવં શર્વંદેવં રુદ્રંદેવં પશુપતિંદેવં ઉગ્રંદેવં
ભીમંદેવં મહાદેવં ઈશાનંદેવં ઈશ્વરંદેવં ઉમાસહિતં
શિવં પાર્વતીસહિતં પરમેશ્વરં । ભગવન્તં વિનાયકં એકદન્તં
કૃષ્ણપિઙ્ગલં ગજાનનં લમ્બોદરં ભાલચન્દ્રં હેરમ્બં આખુરથં
વિઘ્નેશં વિઘ્નભક્ષ્યં વલ્લભાસહિતં શ્રીમહાગણેશં । ભગવન્તં
હ્રાંહ્રીંસઃ સૂર્યં સપ્તાશ્વં અનશ્વં એકાશ્વં નીલાશ્વં
પ્રત્યક્ષદેવં પરમાર્થસારં તેજોરૂપં પ્રભાસહિતં આદિત્યં ।
ભગવતીં અમાં કામાં ચાર્વંગીં ટઙ્કધારિણીં તારાં પાર્વતીં
યક્ષિણીં શ્રીશારિકાભગવતીં શ્રીશારદાંભ૦ શ્રીમહારાજ્ઞીભ૦
શ્રીજ્વાલાભ૦ વ્રીડાભ૦ વૈખરીભ૦ વિતસ્તાભ૦ ગઙ્ગાભ૦ યમુનાભ૦
કાલિકાભ૦ સિદ્ધલક્ષ્મીં મહાલક્ષ્મીભ૦ મહાત્રિપુરસુન્દરીં
સહસ્રનામ્નીં દેવીં ભવાનીં । વિષ્ણુપંચાયતનદેવતા
આવાહયિષ્યામિ ઓં આવાહય ॥
અવાહયામ્યઽમરવૃન્દનુતાઙ્ઘ્રિયુગ્મં લક્ષ્મીપતિં
ભુવનકારણમઽપ્રમેયમ્ ।
આદ્યં સનાતનતનું પ્રણવાસનસ્થં
પૂર્ણેન્દુભાસ્કરહુતાશસહસ્રરૂપમ્

ધ્યેયં પરં સકલતત્વવિદાં વરેણ્યં
વારાહકાપિલનૃકેસરિસૌમ્યમૂર્તિમ્ ।
શ્રીવત્સકૌસ્તુભમહામણિભૂષિતાઙ્ગં
કૌમોદિકીકમલકમ્બુરથાઙ્ગહસ્તમ્

પ્. ૧૯)
ત્વં સર્વગોઽસિ ભગવન્કિલ યદ્યપિ ત્વામાઽવાહયામિ હિ યથા વ્યજનેન
વાયુમ્ ।
ગૂઢો યથૈવ દહનો મથનાદુપૈતિ હ્યાવાહિતોઽસિ ત્વમુપૈષિ તથૈવ
ચાઽર્ચામ્

માલાધરાઽચ્યુત વિભો પરમાત્મમૂર્તે સર્વજ્ઞ નાથ પરમેશ્વર
સર્વશક્તે ।
આગચ્છ મે કુરુ દયાં પ્રતિમાં ભજસ્વ પૂજાં ગૃહાણ
મદઽનુગ્રહકામયાઽદ્ય

આવાહયામિ મણિસન્નિભમાત્મબિમ્બે માયાપુરે હૃદયપંકજસન્નિવિષ્ટમ્ ।
શ્રદ્ધાનદીવિમલદત્તજલાભિષેકં ભાવાષ્ટપુષ્પવિધિના હરિમર્ચયામિ

ગોક્ષીરાભં પુણ્ડરીકાયતાક્ષં છત્રાશ્વાદ્યૈર્ભૂષણૈર્ભૂષિતાઙ્ગમ્
।
શ્રીભૂમિભ્યામઽર્ચિતં યોગપીઠે સ્વસ્થં વન્દે પૂજિતં પદ્મજેન

જ્યોતિષ્મન્તં સર્વભૂતાન્તરસ્થં ઓંકારાખ્યં યોગિભિર્ધ્યાનગમ્યમ્ ।
સ્વઙ્ગૈઃ શક્તૈઃ સ્વાયુધૈર્નિત્યસેવ્યં સર્વાકારં વિષ્ણુમાઽવાહયામિ

શિવસ્ય ।
લિઙ્ગેઽત્ર ભક્તદયયા ક્ષણમાત્રમેકં સ્થાણું વિધાય ભવ
મદ્વિહિતાં પુરારે ।
સર્વેશ ! વિશ્વમય ! હૃત્કમલાધિરૂઢઃ પૂજાં ગૃહાણ ભગવન્ભવ
મેઽદ્ય તુષ્ટઃ

ગણેશસ્ય ।
શૈલેશ્વરસ્ય તનયાર્ભક ભક્તવિઘ્નનાશાય
હસ્તધૃતદણ્ડકુઠારપાશ ! ।
દ્વારેશ સર્વગણનાયક પદ્મહસ્ત પૂજાં ગૃહાણ ભગવન્ભવ મેઽદ્ય
તુષ્ટઃ

સૂર્યસ્ય ।
બ્રહ્માણ્ડગેહપરિદીપક શમ્ભુમૂર્તે ! તેજોનિધાન ! ખચરેશ્વર પૂર્વદેવ
।
સર્વોપચારવિધિના વિહિતાં મયાઽદ્ય પૂજાં ગૃહાણ ભગવન્ભવ મેઽદ્ય
તુષ્ટઃ

દુર્ગાયાઃ ।
શ્રીશારદે ! સુરવરે ! ત્રિપુરે ! સુરેશિ ! દુર્ગે ! ભવાનિ ! ખલુ વૈખરિ
વિશ્વમાતઃ ।
શર્વાર્ધદેહનિલયે ! પરિવારયુક્તા પૂજાં ગૃહાણ સુભગા ભવ મેઽદ્ય
તુષ્ટા

ભગવન્પુણ્ડરીકાક્ષ ભક્તાનુગ્રહકારક ।
અસ્મદ્દયાનુરોધેન સન્નિધાનં કુરુ પ્રભો

ઇત્યાહૂય તુ ગાયત્રીં ત્રિઃસમુચ્ચાર્ય તત્વવિત્ ।
મનસા ચિન્તિતૈર્દ્રવ્યૈર્દેવમાત્મનિ પૂજયેત્ ।
તેજોરૂપં તતઃ ક્ષિપ્ત્વા પ્રતિમાયાં પુનર્યજેત્ ॥
યવાન્વિકીર્ય પ્રાણાયામં કુર્યાત્ પાદ્યાર્થમુદકં નમઃ ॥
શન્નોદેવી૦ । લાજાશ્ચ કુંકુમંચૈવ સર્વૌષધિસમન્વિતમ્ ।
દર્ભાઙ્કુરં જલં ચૈવ પઞ્ચાઙ્ગં પાદ્યલક્ષણમ્ ।
ભગવન્તઃ પાદ્યં પાદ્યમ્ ॥ ૨ ।
એતાવાનઽસ્ય૦ પૃ૦ ૮ હિરણ્યવર્ણાઃ૦ ઋચઃ ૪ । ઋતુપતયે ઇત્યાદિભ્યઃ પાદ્યં
નમઃ । શેષં નિવાર્ય પુનઃ શન્નો દેવી૦ । આપઃ ક્ષીરં કુશાગ્રાણિ ઘૃતં
ચ દધિ તણ્ડુલાઃ । યવાઃ સિદ્ધર્થકાશ્ચેતિ હ્યર્ઘ્યમઽષ્તાઙ્ગમુચ્યતે ।
ભગવન્તઃ અર્ઘ્યં

ત્રિપાદુર્ધ્વ૦ । પૃ૦ ૮ ઓં આપો હિ ષ્ઠા૦ ઋ૦ ૩ ઋતુપતે નારાયણ ભગવન્
વાસુદેવ સંકર્ષણ
પ્. ૨૦)
પ્રદ્યુમ્ન અનિરુદ્ધ સત્ય પુરુષ । અચ્યુત માધવ ગોવિન્દ સહસ્રનામન્ વિષ્ણો
લક્સ્મીસહિત નારાયણ । ભગવન્ ભવદેવ શર્વદેવ રુદ્રદેવ પશુપતે દેવ
ઉગ્રદેવ ભીમદેવ મહાદેવ ઈશાનદેવ ઈશ્વરદેવ ઉમાસહિત શિવ
પાર્વતીસહિત પરમેશ્વર । ભગવન્ વિનાયક એકદન્ત કૃષ્ણપિંગલ ગજાનન
લમ્બોદર ભાલચન્દ્ર હેરમ્બ આખુરથ વિઘ્નેશ વિઘ્નભક્ષ વલ્લભાસહિત
શ્રીમહાગણેશ । ભગવન્ હ્રાંહ્રીંસઃ સૂર્ય સપ્તાશ્વ અનશ્વ એકાશ્વ
નીલાશ્વ પ્રત્યક્ષદેવ પરમાર્થસાર તેજોરૂપ પ્રભાસહિત આદિત્ય ભગવતિ
અમે કામે ચાર્વંગિ ટઙ્કધારિણિ તારે પાર્વતિ યક્ષિણિ શ્રીશારિકાભગવતિ
શ્રીશારદાભ૦ શ્રીમહારાજ્ઞીભ૦ શ્રીજ્વાલાભ૦ વ્રીડાભ૦ વૈખરીભ૦
વિતસ્તાભ૦ ગઙ્ગાભ૦ યમુનાભ૦ કાલિકાભ૦ સિદ્ધલક્ષ્મિ મહાલક્ષ્મિ
મહાત્રિપુરસુન્દરિ સહાસ્રનામ્નિ દેવિ ભવાનિ વિષ્ણુપઞ્ચાયતનદેવતા ઇદં
વઃ અર્ઘ્યં નમઃ ॥ તસ્માદ્વિરાડ૦ પૃ૦ ૮ શન્ન આપો૦ પૃ૦ ૬ ઋતુપતયે
ઇત્યાદિભ્ય આચમનીયં નમઃ । યત્પુરુષેણ૦ પૃ૦ ૮ ઇમમાઽપઃ પૃ૦ ૬ ઋતુપતયે
ઇત્યાદિભ્યઃ મન્ત્રસ્નાનીયં નમઃ ॥
અથ એકવિંશતિસ્નાનાનિ ॥ પયોદધિઘૃતક્ષૌદ્રલાજાસિદ્ધાર્થકાસ્તિલાઃ ।
યવવ્રીહિકુશાદૂર્વામૃદ્ભસ્મફલશર્કરા । પઞ્ચામૃતં પઞ્ચગવ્યં
કર્પૂરૌષધયસ્તથા । એકવિંશતિસ્નાનાનિ ગન્ધાઢ્યૈઃ કુસુમૈરઽપિ ॥
ઉદુત્તમં વરુણ પાશમસ્મદઽવાધમં વિમધ્યમં શ્રથાય । અથા
વયમાઽદિત્યવ્રતે તવાનાગસો અદિતયે સ્યામ ॥ પયઃ પૃથિવ્યાં પય ઓષધીષુ
પયો દિવ્યઽન્તરિક્ષે પયોધાઃ । પયસ્વતીઃ પ્રદિશઃ સન્તુ મહ્યમ્

દધિક્રાવ્ણો૦ । ઘૃતવતી ભુવનાનામઽમિઽઽરિયોર્વી પૃથિવી મધુદુઘે
સુપેશસા । દ્યાવાપૃથિવી વરુણસ્ય ધર્મણા વિષ્કંભિતે અજરે ભૂરિરેતસા

મધુવાતા ઋતાયતે મધુ ક્ષરન્તિ સિન્ધવઃ માધ્વીર્નઃ સન્ત્વોષધીઃ । મધુ
નક્તમુતોષસો મધુમત્પાર્થિવં રજઃ મધુ દ્યૌરઽસ્તુ નઃ પિતા ।
મધુમાન્નો વનસ્પતિર્મધુમાનઽસ્તુ સૂર્યઃ માધ્વીર્ગાવો ભવન્તુ નઃ

તદસ્ય રૂપમમૃતં શચીભિ સ્તિસ્રો દધુર્દેવતાઃ સંરરાણાઃ । લોમાનિ
શષ્પૈર્બહુધાન તોક્મભિઃ ત્વગઽસ્ય માંસમભવન્ન લાજાઃ

રક્ષોહણં વાજિનમાજિઘર્મિ મિત્રં પ્રથિષ્ઠમુપયામિ શર્મ । શિશાનો
અગ્નિઃ ક્રતુભિઃ સમિદ્ધઃ સનો દિવઃ સરિષઃ પાતુ નક્તમ્

તિલોઽસિ
સોમદૈવત્યો ગોસવો દેવનિર્મિતઃ । પ્રયત્નવદ્ભિઃ પિતૃંલ્લોકાન્પ્રાણ આયાહિ
નઃસ્વધા

યવોઽસિ યવયાસ્મદ્વિષં યાવયા રાતિમ્ । પિતૃષદનન્ત્વા
લોકમાઽસ્તૃણામિ

ધાન્યમઽસિ ધિનુહિ
પ્. ૨૧)
દેવાન્ધિનુહિ યજ્ઞન્ધિનુહિ યજ્ઞપતિન્ધિનુહિમાં યજ્ઞમ્

દેવસ્ય ત્વા
સવિતુઃ પ્રસવેઽશ્વિનોર્બાહુભ્યાં પૂષ્ણો હસ્તાભ્યામાઽદધે

કાણ્ડાત્કાણ્ડાત્પ્રરોહન્તી પરુષઃ પરુષસ્પરિ । એવા નો દૂર્વે પ્રતનુ સહસ્રેણ
શતેન ચ

આક્રમ્ય વાજિન્પૃથિવી મગ્નિમિચ્છા રુચા ત્વમ્ ।
ભૂમ્યાયત્વાયનોબ્રૂહિ યતઃ ખનેમ તે વયમ્

પ્રસદ્ય ભસ્મના
યોનિમાઽપશ્ચ પૃથિવીમગ્નેઃ । સંસૃજ્ય માતૃભિષ્ટ્વં
જ્યોતિષ્માન્પુનરાઽસદઃ

યાઃ ફલિનીર્યા અફલા અકોશાઃ કોશિનીશ્ચ યાઃ
। બૃહસ્પતિપ્રસૂતાસ્તાનો મુઞ્ચન્ત્વંહસઃ

શર્કરાભિરઽવકામવકાભિઃ શર્કરામુત્સાદેન । જિહ્વામવક્રન્દેન તાલું
સરસ્વતી જિહ્વાગ્રેણ

પઞ્ચવ્યુષ્ટીઽનુપઞ્ચદુહાગાં પઞ્ચનામ્ની
મૃતવોઽનુ પઞ્ચ । પઞ્ચ દિશઃ પઞ્ચદશેન કૢપ્તાઃ
સમાનમૂર્ધ્નીરઽભિલોકમેકમ્

ગોમૂત્રં ગોમયં ક્ષીરં દધિ
સર્પિઃ કુશોદકમ્ । મિશ્રીકૃત્ય સમુદ્રાદૂર્મિર્મધુમાં
ઉદારદુપાંશુનાસમઽમૃતત્વમાનટ્ । ઘૃતસ્ય નામ ગુહ્યં યદસ્તિ જિહ્વા
દેવાનામઽમૃતસ્ય નાભિમ્

ત્ર્યમ્બકં યજામહે સુગન્ધિં
રયિપોષણમ્ । ઉર્વારુકમિવબન્ધનાન્મૃત્યોર્મોક્ષીય મા મૃતાત્

યા
ઓષધયઃ પ્રથમજા દેવેભ્યસ્ત્રિયુગં પુરા । મનૈનુ બભ્રૂણામઃઅં
શતં ધામાનિ સપ્ત ચ

ગન્ધદ્વારાં દુરાધર્ષાં નિત્યપુષ્ટાં
કરીષિણીમ્ । ઈશ્વરીં સર્વભૂતાનાં તામિહોપહ્વયે શ્રિયમ્

પુષ્પવતીઃ
પ્રસુમતીઃ ફલિનીરઽફલા ઉત । અશ્વા ઇવ સજિત્વરીર્વીરુધઃ પારયિષ્ણવઃ

ઋતુપતયે ઇત્યાદિભ્યો એકવિંશતિસ્નાનાનિ નમઃ ઓં અમ્બુના પયસા દઘ્ના
ઘૃતેન મધુના યવૈઃ । શર્કરાસર્ષપતિલૈસ્તથા ચામિકરેણ વૈ ।
કર્પૂરકુંકુમાભ્યાં ચ લાજાઽક્ષોટૈઃ સપુષ્પકૈઃ ।
સર્વોષધ્યસ્તથાપશ્ચાદ્વિષ્ણોઃ સ્નાનાનિ ષોડશ । દદ્યાત્ષોડશ
સ્નાનાનિ ષોડશર્ચેન વિષ્ણવે । આદૌ શુદ્ધજલેન વસોઃ
પવિત્રમઽસિ૦ ઋતુપતયે૦ ઇત્યાદિભ્યાઃ શતધારોદકં નમઃ
સહસ્રધારોદકં નમઃ ॥ તતઃ આનુષ્ટુભસ્યેતિ પુરુષસૂક્તેન ૧૬ । રથે
અક્ષેષુ વૃષભસ્ય વાજે વાતે પર્જન્યે વરુણસ્ય શુષ્મે । ઇન્દ્રં યા દેવી
સુભગા જજાન સેયમાગાદ્વર્ચસા સંવિદાના

યા હસ્તિનિ દ્વીપિનિ યા
હિરણ્યે ગોષ્વઽશ્વેષુ પુરુષેષ્વઽન્તઃ । ઇન્દ્રંયા૦

સિંહે વ્યાઘ્રે ઉત યા
પૃદાકૌ ત્વિષિરગ્નૌ બ્રહ્મણે સૂર્યે યા । ઇન્દ્રં યા દેવી૦

યા રાજન્યે
દુન્દુભાવાયતાયા મઽશ્વસ્ય સ્કન્દે પુરુષસ્ય માયૌ । ઇન્દ્રં૦ ૪ ઇતિ
લક્ષ્મીસૂક્તેન ચ તદ્વિષ્ણોઃ૦ ઋતુપતયે ઇત્યાદિ ષોડશસ્નાનાનિ નમઃ ॥
પાનીયાન્તરિતૈઃ પયોદધિઘૃતૈઃ ક્ષૌદ્રેક્ષુભિઃ સૌષધૈઃ । બ્રીહ્યદ્ભિઃ
કુસુમોદકૈઃ ફલજલૈઃ
પ્. ૨૨)
સિદ્ધાર્થલાજોદકૈઃ ॥ ગન્ધાદ્ભિઃ શુભહેમરત્નસલિલૈરિત્થં સદા ચોત્તમૈઃ
। દદ્યાત્પઞ્ચદશામ્બુના સહ મહાસ્નાનાનિ શમ્ભોઃ ક્રમાત્ ॥ ઉદુત્તમં ૧
પયઃ પૃથિવ્યાઃ ૨ દધિ ક્રાવ્ણો ૩ ઘૃતવતી ૪ મધુવાતા ૫ સ્વાદુઃ પવ
સ્વદિવ્યાય જન્મને સ્વાદુરિન્દ્રાય સુહવીતનામ્ને સ્વાદુર્મિત્રાય વરુણાય
વાયવે બૃહસ્પતયે મધુમાં અદાભ્યઃ

યા ઓષધયઃ ૭ ધાન્યમસિ ૮
પુષ્પવતીઃ ૯ યાઃ ફલિનીઃ ૧૦ રક્ષોહણં ૧૧ તદસ્ય રૂપં ૧૨ ગન્ધ
દ્વારાં ૧૩ હિરણ્યવર્ણાઃ ૧૪ ઋતં ચસત્યં ૧૫ પૃ૦ ૭ ॥ અસંખ્યાતાઃ
સહસ્રાણિ યે રુદ્રા અધિભૂમ્યામ્ । તેષાં સહસ્રયોજનેવ ધન્વાનિ તન્મસિ ૧
યઽસ્મિન્મહત્યઽર્ણવેઽન્તરિક્ષે ભવા અધિ । તેષાં

યે નીલગ્રીવાઃ
શિતિકણ્ઠા દિવં રુદ્રા ઉપાશ્રિતાઃ ॥ તેષાં૦ ૩ । યે નીલગ્રીવાઃ શિતકણ્ઠાઃ
શર્વા અધઃ ક્ષમાચરાઃ ॥ તે૦ ૪ ॥ યે વનેષુ શિલ્પિઞ્ચરા નીલગ્રીવા વિલોહિતાઃ ॥
તે૦ ૫ ॥ યેઽન્નેષુ વિવિધ્યન્તિ પાત્રેષુ પિબતો જનાન્ । તે૦

યે
ભૂતાનામધિપતયો વિશિખાસઃ કપર્દિનઃ । તે૦

યે પથીનાં પથિ
રક્ષય ઐડમૃદાય વ્યુધઃ । તે૦

યે તીર્થાનિ ર્પચરન્તિ સૃકાવન્તો
નિષઙ્ગિણઃ । તે૦

ય એતાવન્તો વા ભૂયાંસો વા દિશો રુદ્રા વિતિષ્ઠિરે । તે૦

ઓં નમો અસ્તુ રુદ્રેભ્યો યે દિવિ યેષાં વર્ષમિષવસ્તેભ્યો દશ પ્રાચિર્દશ
દક્ષિણા દશ પ્રતિચીર્દશોદીચીર્દશોર્ધ્વા સ્તેભ્યો નમો અસ્તુ તે નો મૃદયન્તુ તે
યં દ્વિષ્મો યશ્ચ નો દ્વેષ્ટિ તમેષાં જમ્ભે દધામિ

ઓં નમો અસ્તુ
રુદ્રેભ્યો યે અન્તરિક્ષે યેષાં વાત ઇષવસ્તેભ્યો દશપ્રાચી૦

ઓં નમો અસ્તુ
રુદ્રેભ્યો યે પૃથિવ્યાં યેષામઽન્નમિષવસ્તેભ્યો૦

યો રુદ્રો અગ્નૌ યો અપ્સુ
ય ઓષધીષુ યો વનસ્પતિષુ । યો રુદ્રો વિશ્વા ભુવના વિવેશ તસ્મૈ રુદ્રાય નમો
અસ્તુ દેવાઃ । ભગવતે ભવાય દેવાય । ઇત્યાદિ પઞ્ચદશસ્નાનાનિ નમઃ । ઓં
ગણાનાન્ત્વા ગણપતિં હવામહે કવિઙ્કવીનામુપમશ્રવસ્તમમ્ ।
જ્યેષ્ઠરાજં બ્રહ્મણાં બ્રહ્મણસ્પત આનઃ શૃણ્વન્નૂતિભિઃ સીદ સાદનમ્
। ભગવતે વિનાયકાય ઇત્યાદિ ચતુર્દશસ્નાનાનિ નમઃ । પયઃ ક્ષીરં દધિ
સર્પિરિક્ષુસ્તિલા યવા મધુ । લાજામૃતં પઞ્ચગવ્યં
ગન્ધપુષ્પૌષધીસ્તથા । ત્રયોદશસ્નાનેઽમૂનિ સૂર્યસ્યોક્તાનિ સૂરિભિઃ ।
ઉદ્વયન્તમસસ્પરિ૦ ષટ્ ઋગ્ભિઃ પૃ૦ ૭ પં૦ ૨૧ હ્રાંહ્રીંસઃ સૂર્યાય ઇત્યાદિ
ત્રયોદશસ્નાનાનિ નમઃ । લાજાગન્ધવાચઃ કુષ્ઠં વાલુકં
શઙ્ખપુષ્પકમ્ । કુઙ્કુમાગુરુકર્પૂરં સ્નાને દેવ્યાઃ પ્રકલ્પયેત્ ॥ અહં
રુદ્રેભિર્વસુભિશ્ચરામિઽ-અહમાદિત્યૈરુત વિશ્વદેવૈઃ ।
અહમ્મિત્રાવરુણોભાબિભર્મ્યઽહમિન્દ્રાગ્ની અહમશ્વિનોભા । દધિ ક્રાષ્ણો૦ ।
આપો
પ્. ૨૩)
હિષ્ઠા૦ । ઓં ભૂર્ભુવઃ સ્વસ્ત૦ । જાતવેદસે સુનવામ સોમ મઽરાતી યતો
નિદહાતિ વેદઃ । સ નઃપર્ષદઽતિગુર્ગાણિ વિશ્વા નાવેવ સિન્ધું દુરિતાત્યગ્નિઃ ।
ભગવત્યૈ અમાયૈ ઇત્યાદિ અષ્ટૌ સ્નાનાનિ નમઃ । અગ્નિર્-ઋષિઃ પવમાનઃ
પાઞ્ચજન્યઃ પુરોહિતઃ તમીમહે મહાગયમ્ । પાઞ્ચજન્યાય શઙ્ખાય
સ્નાનં નમઃ । કયાનશ્ચિત્ર આભૂવ દૂતી સદા વૃધઃ સખા કયા
શચિષ્ઠયા વૃતા । દેવદૂત્યૈ ઘણ્ટાભગવત્યૈ સ્નાનં નમઃ ॥ તઓ
બ્રહ્માદયઃ સર્વે દેવાસ્તૃપ્યન્તુ૦ ઇત્યાદિ દેવર્ષિપિતૃતર્પણં ।
સવ્યેન- વિષ્ણુપીઠે ભદ્રપીઠે ય ઇદં તર્પણં પઠેત્ । ધનં
કીર્તિર્યશશ્ચૈવ નિત્યં ચ સુખમશ્નુતે । બહ્વાયુશ્ચ બહૂન્પુત્રાન્યજમાનો
લભેત્સદા । વપુઃ પૂતં પવિત્રં ચ નિત્યં ગોદાનકં ફલમ્ । મા વિઘ્નં
મા ચ મે પાપં સન્તુ પરિપન્થિનઃ । સૌમ્યા ભવન્તુ તૃપ્તાશ્ચ ભૂતાઃ
પ્રેતાઃ સુખાવહાઃ । ઓં નમો દેવેભ્યઃ ઇત્યાદિ । શુદ્ધજલેન તદ્વિષ્ણોઃ૦
ભગવતે વા૦ ઇત્યાદિભ્યો મન્ત્રગુડકં નમઃ । ઓં પ્રત્યગ્ને હરસાહરઃ
શૃણીહિ વિશ્વતઃ પ્રતિ । યાતુધાનસ્ય રક્ષઓ બલં વિરુજ વીર્યમ્ ॥ ઇત્યાઽરાત્રિકા
। તા વાં વાસ્તૂન્યુશ્મસિ ગમધ્યૈ યત્ર ગાવો ભૂરિશૃઙ્ગા અયાસઃ । અત્રાહ
તદુરુગાયસ્ય વૃષ્ણઃ પરમં પદમઽવભાતિ ભૂરિ । ઇતિ નેત્રસ્પર્શનમ્ ।
ઉદકં ચન્દનં ચક્રં શઙ્ખશ્ચ તુલસીદલમ્ । ઘંટા શિલા
તામ્રપત્રમઽષ્ટાઙ્ગં ચરણામૃતમ્ । ઓં તદ્વિષ્ણોઃ૦ । ભગવતે વાસુ૦ ઇત્યાદિ
ચરણામૃતં ગૃહ્ણામિ નમઃ ॥ આપો હિ ષ્ઠા ઇતિ શિરસિ માર્જયેત્ આસનાય
નમઃ પદ્માસનાય નમઃ ગરુડાસનાય નમઃ શતદલપદ્માસ૦ ।
સહસ્રદલપ૦ વૃષભાસ૦ મૂષકા૦ સપ્તાશ્વાસના૦ સિંહાસનાય નમઃ ॥
ઉત્તિષ્ઠ ભગવન્વિષ્ણો ઉત્તિષ્ઠ કમલાપતે ! । ઉત્તિષ્ઠ ત્રિજગન્નાથ ! ત્રૈલોક્યે
મંગલં કુરુ ॥ મુકુન્દમાલાં પઠિત્વા । રથે અક્ષેષુ ઋ ૪ ઓં ભગવતે
વાસુદેવાય ઇત્યાદિભ્યોઽનુલેપનં ગૃહ્ણામિ નમઃ । તં યજ્ઞં૦ યુવા
સુવાસાઃ૦ ઋતુપતયે૦ ઇત્યાદિભ્યો વસ્ત્રં નમઃ । તસ્માદ્યજ્ઞાત્સર્વહુતઃ
સંભૃતં૦ યજ્ઞોપવીતં૦ ઋતુ૦ યજ્ઞોપવીતં વાસોનમઃ ।
તસ્માદ્યજ્ઞાત્સર્વહુતઃ ઋચઃ૦ ગન્ધદ્વારાં૦ ઋતુપ૦ સમાલભનં ગન્ધો
નમઃ ॥ તસ્માદઽશ્વા૦ પુષ્પવતીઃ૦ ઋતુ૦ અર્ઘો નમઃ । પુષ્પં નમઃ તતઃ
પુરુષસૂક્તેન લક્ષ્મીસૂક્તેન ચ પૂર્વે નારાયણાય નમઃ દક્ષિણે
પુણ્ડરીકાક્ષાય૦ પશ્ચિમે ગોવિન્દાય ઉત્તરે મધુસૂદનાય ઐશાન્યાં
વિષ્ણ્વવે આગ્ન્યેયયાં જનાર્દનાય નૈર્-ઋત્યાં પદ્મનાભાય વાયવ્યાં
વામનાય ઊર્ધ્વે વાસુદેવાય અધરે લોકનાથાય મધ્યે કેશવાય
શઙ્ખાય ચક્રાય ગદાયૈ હલાય મુસુલાય
પ્. ૨૪)
કૌસ્તુભાય જયાય વિજયાય ધાત્ર્યૈ શેષાય અયનદ્વયાય દ્વારે ચણ્ડાય
ઉપચણ્ડાય ઋગ્વેદાય યજુર્વે૦ સામવે૦ અથર્વવે૦ કૃતયુગાય ત્રેતાયુ૦
દ્વાપરયુ૦ કલિયુ૦ ઓં ભૂર્લોકાય ઓં ભુવોલો૦ ઓં સ્વ્ર્લો૦ ઓં ભૂર્ભુવઃસ્વર્લો૦ ।
તદ્વિષ્ણોઃ૦

વાસુદેવાય ઇત્યાદિ યો રુદ્રો૦ ભવાય દેવાય ઇત્યાદિ ।
ગણાનાન્ત્વા૦ । વિનાયકાય ઇત્યાદિ । ચિત્રન્દેવાનાં । હ્રાંહ્રીંસઃ સૂર્યાય
ઇત્યાદિ । જાતવેદસે૦ અમાયૈ ઇત્યાદિ અર્ઘો નમઃ પુષ્પં નમઃ । યત્પુરુષં પૃ૦
૮ ધૂરસિ ધૂર્વ ધૂર્વન્તં યોઽસ્માન્ધૂર્વતિ તં ધૂર્વય
વયન્ધૂર્વામસ્તંચ્ અ ધૂર્વ । દેવાનામસિ વહ્નિતમં સસ્નિતમં
પપ્રિતમં ઇષ્ટતમં દેવતમં વિષ્ણોઃ ક્રમોસ્યાહુતમસિ હવિર્દાનં
દૃંહસ્વ સ્વાહ્વાન્મિત્રસ્ય ત્વા ચક્ષુષા પ્રેક્ષ ઉરુત્વાવાતાય । વસવસ્ત્વાં
ધૂપયન્તુ ગાયત્રેણ ચ્છન્દસાઙ્ગિરસ્વત્ । રુદ્રાસ્ત્વા ધૂ૦ ત્રૈષ્ટુભેન ચ્છ૦ ।
આદિત્યાસ્ત્વા ધૂ૦ જાગતેન ચ્છ૦ વિશ્વેત્વા દેવા વૈશ્વાનરા ધૂ૦
આનુષ્ટુભેન ચ્છ૦ । ઇન્દ્રસ્ત્વા ધૂપયતુ । વરુણસ્ત્વા ધૂ૦ । વિષ્ણુસ્ત્વા ધૂ૦
। ઋતુપ૦ ઇત્યાદિભ્યો ધૂપં પરિકલ્પયામિ નમઃ ॥ બ્રાહ્મણોઽસ્ય૦ । તેજોસિ
શુક્રમસિ જ્યોતિરસિ ધામાસિ । પ્રિયન્દેવાનામઽનાધૃષ્ટન્દેવયજનં
દેવતાભ્યસ્ત્વા દેવતાભ્યો ગૃહ્ણામિ દેવેભ્યસ્ત્વા યજ્ઞેભ્યો ગૃહ્ણામિ ॥ ઋતુ૦
ઇત્યાદિભ્યો રત્નદીપં પરિકલ્પયામિ નમઃ દેવસ્ય ત્વા૦ જય નારાયણ૦
શિવયોર્લીલાસ્તુતિં પઠિત્વા ઋતુપ૦ ચામરં પરિકલ્પ૦ નમઃ ।
કાણ્ડાત્કાણ્ડા૦ છત્રં પરિ૦ । તચ્ચક્ષુ૦ આદર્શં પરિ૦ । એતાભ્યો દેવતાભ્યો
ધૂપો નમઃ દીપો નમઃ । એતા૦ વાસો નમઃ । એતાસાં
દેવતાનામર્ઘ્યદાનાદ્યઽર્ચનવિધિઃસર્વઃ પરિપૂર્ણોઽસ્તુ ॥
ચન્દ્રમામનસો૦ હિરણ્યગર્ભઃ સમવર્તતાગ્રે ભૂતસ્ય જાતઃ પતિરેક આસીત્ ।
સ દાધાર પૃથિવીં દ્યામુતેમાં કસ્મૈદેવાય હવિષા વિધેમ । ઋતુપ૦
વિષ્ણુપંચાયતન દે૦ માત્રામધુપર્કં ચરું નિવેદયામિ નમઃ નાભ્યા
આસીત્૦ કુસુમાંજલિં પરિક૦ । સપ્તાસ્યાઽસન્૦ ઓં નમો નારાયણાય
ભગવન્પ્રસીદ ઇતિ ચ ચત્વારિ પ્રદક્ષિણાનિ ॥ ધ્યેયં સદા
પરિભવઘ્નમઽભીષ્ટદોહં તીર્થાસ્પદં શિવવિરઞ્ચિનુતં શરણ્યમ્ ।
ભૃત્યાર્તિહં પ્રણતપાલ ! ભવાબ્ધિપોતં વન્દે મહાપુરુષ તે
ચરણારવિન્દમ્ । ત્યક્ત્વા સુદુસ્ત્યજસુરેપ્સિતરાજ્યલક્ષ્મીં ધર્મિષ્ઠ !
આર્યવચસા યદગાદઽરણ્યમ્ । માયામૃગં દયિતયેપ્સિતમેઽનુધાવત્ વન્દે૦

શ્રીમત્સરોરુહયવાંકુશચક્રચાપ મત્સ્યાઙ્કિતં
નવવિલોહિતપલ્લવાભમ્ । લક્ષ્મ્યાલયં પરમમઙ્ગલમાત્મરૂપં વન્દે૦

વૃન્દાવનાન્તરમઽગાદઽનુ ગોકુલાનાં સઞ્ચાર્ય સર્વપશુભિઃ
પ્. ૨૫)
સ્વવિવૃદ્ધિકામી । સઞ્ચિન્તયેદઽગગુરોર્મૃગપક્ષિણાં યદ્વન્દે૦

યદ્ગોપિકા વિરહજાગ્નિપરીતદેહાસ્તપ્તસ્તનેષુ વિજહુઃ પરિરભ્ય તાપમ્ । રાસે
તદીયકુચકુંકુમપંકલિપ્તં વન્દે૦

કાલીયમસ્તકવિઘટ્ટનદક્ષમઽસ્ય મોક્ષેપ્સુભિર્વિરહદીનમુખાભિરારાત્ ।
તત્પત્નિભિઃ સ્તુતમઽશેષનિકામરૂપં વન્દે૦

જ્ઞાનાલયં
શ્રુતિવિમૃગ્યમઽનાદિમઽર્ચ્યં બ્રહ્માદિભિર્હૃદિ વિચિન્ત્યમગાધબોધૈઃ ।
સંસારકૂપપતિતોત્તરણાવલમ્બં વન્દે૦

યેનાઙ્કપાલવપુષઃ
સ્તનપાનબુદ્ધેસ્ત્વદંઘ્રિણા હૃતમઽનો વિપરીતચક્રમ્ ।
વિધ્વસ્તભાણ્ડમઽપતદ્ભુવિ ગોપમૂર્તેર્વન્દે૦ ૮ ઇત્યષ્ટકં પઠતિ યઃ
પરમસ્ય પુંસો નારાયણસ્ય નિરયાર્ણવતારણસ્ય । સર્વાપ્તિમાશુ હૃદયે
કુરુતે મનુષ્યૈઃ સંપ્રાપ્ય દેહવિલયં લભતે ચ મોક્ષમ્

ઉભાભ્યાં
જાનુભ્યાં પાણિભ્યાં શિરસા ઉરસા મનસા વચસા ચ નમસ્કારં કરોમિ
નમઃ । અન્નં નમઃ ૨ આજ્યં ૨ અદ્યદિને અદ્ય યથા સંકલ્પાત્સિદ્ધિરસ્તુ
અન્નહીનં ક્રિયાહીનં વિધિહીનં દ્રવ્યહીનં મન્ત્રહીનં ચ યદ્ગતં
તત્સર્વમઽચ્છિદ્રં સમ્પૂર્ણમસ્તુ એવમસ્તુ ॥ શન્નો દેવી૦ ઋતુપતયે
ઇત્યાદિભ્યઃ અપોશાનં નમઃ આચમનીયં નમઃ ॥ પુનઃ શન્નો દેવી૦ । ઋ૦
દક્ષિણાયૈ તિલહિરણ્યરજતનિષ્કર્ષં દદાનિ । એતા દેવતાઃ સદક્ષિણાઽન્નેન
પ્રીયંતાં પ્રીતાઃ સન્તુ ॥ અમૃતેશમુદ્રયા અમૃતીકૃત્ય૦ ઇત્યાદિ સર્વો
નૈવેદ્યવિધિઃ । તદ્વિષ્ણોઃ૦ ઇતિ પુષ્પદ્વયં ક્ષિપેત્ ॥ તતો જપાદિ કૃત્વા । ઓં ભૂઃ
પુરુષં વિસર્જયામિ નમઃ ઓં ભુવઃ પુરુષં વિસ૦ ઓં સ્વઃ પુરુષં વિ૦ ઓં
ભૂર્ભુવઃ સ્વઃ પુરુષં વિસ૦ । ઓં ભૂર્ભુવઃ સ્વસ્તત્સ૦ ૩ । ઇત્યાદિ સર્વા
ગાયત્રીઃ પઠિત્વા આત્મનો૦ શ્રીવિષ્ણુપ્રીત્યર્થં
વિષ્ણુપઞ્ચાયતનપૂજનમચ્છિદ્રં સમ્પૂર્ણમઽસ્તુ એવમસ્તુ । એતાભ્યો
દેવતાભ્યો યવોદકં નમઃ ઉદકતર્પણં નમઃ । આજ્ઞા મે દીયતાં નાથ
નૈવેદ્યસ્યાઽસ્ય ભક્ષણે । શરીરયાત્રાસિદ્ધ્યર્થં ભગવન્ ક્ષન્તુમઽર્હસિ ।
આપન્નોસ્મિ શરણ્યોસિ સર્વાવસ્થાસુ સર્વદા । ભગવંસ્ત્વાં પ્રપન્નોઽસ્મિ
રક્ષ માં શરણાગતમ્ । એવં પઞ્ચાનાં દેવાનાં સ્તોત્રપાઠાદિ
પઠિત્વા ॥ આહ્વાનં નૈવ જાનામિ નૈવ જાનામિ પૂજનમ્ । પૂજાભાગં ન
જાનામિ ક્ષમ્યતાં પરમેશ્વર । ઉમાભ્યાં જાનુભ્યાં ઇત્યાદિ
નમસ્કારં કરોમિ નમઃ । નમો બ્રહ્મણે ૩ ઇતિ તર્પણમ્ યજેન યજ્ઞં ઇતિ
વિસર્જનમ્ ॥ બલિર્વિભીષણો ભીષ્મઃ પ્રહ્લાદો નારદઃ શુકઃ । ષડેતે
વૈષ્ણવશ્રેષ્ઠા ગૃહ્ણન્તુ ચરણોદકમ્ । ઓં નમો દેવેભ્યઃ૦ ઇત્યાદિ ॥ પૂજિતોસિ
મયા ભક્ત્યા ભગવન્કમલાપતે । સલક્ષ્મીકો મમ સ્વાન્તં
પ્. ૨૬)
વિશ વિશ્રાન્તિહેતવે । ઇતિ વિજ્ઞપ્ય ચરણાઽમૃતં પિબેત્ ચરણં પવિત્રં વિતતં
પુરાણં યેન પુતસ્તરતિ દુષ્કૃતાનિ । તેન પવિત્રેણ શુદ્ધેન પૂતઃ
અતિપાપ્માનમઽરાતિંતરામ । લોકસ્ય દ્વારમર્ચિષ્મ્જ્જ્યોતિષ્મત્ લોકસ્ય ધારાં
બહુધા દોહમાનં ચરણં નૃલોકે સતતં દદાતુ ।
દેવદેવ મહાદેવ શંખચક્રગદાધર ।
દેહિ વિષ્ણો મમાનુજ્ઞાં પાદોદકનિષેવણે

અકાલમૃત્યુહરણં સર્વવ્યાધિનિવારણમ્ ।
શ્રીવિષ્ણુપાદોદકં પીત્વા પુનર્જન્મ ન વિદ્યતે ॥
ઇતિ વિષ્ણુપંચાયતનપૂજાવિધિઃ ॥
અથ પંચગવ્યવિધિઃ ॥
ગોમૂત્રં ગોમાં ક્ષીરં દધિ સર્પિઃ કુશોદકમ્ ।
નિર્દિષ્ટં પઞ્ચગવ્યં ચ પવિત્રં કાયશોધનમ્

ગાયત્ર્યાઽદાય ગોમૂત્રં ગન્ધદ્વારેતિ ગોમયમ્ ।
આપ્યાયસ્વેતિ ચ ક્ષીરં દધિ ક્રાવ્ણેતિ વૈ દધિ

તેજોસીતિ ઘૃતં પ્રોક્તં દેવસ્યત્વા કુશોદકમ્ ।
ગોમૂત્રં ગોમયે ક્ષેપ્યં તે સંક્ષિપ્યે ઘૃતે તથા

તાનિ દધ્નિ પ્રક્ષિપ્યાનિ તત્સર્વં પયસોન્તરે ।
એકીકૃત્ય તુ તત્સર્વં કુશોદકવિમધ્યગમ્

આપો હિષ્ઠેતિ ચાઽલોડ્ય પ્રણવેન તુ તત્પિબેત્ ।
ઔદુમ્બરે પદ્મપત્રે રૌપ્યપાત્રે હિરણ્મયે

મંત્રપૂતં પિબેત્તત્તુ ત્રીન્વારાન્પઞ્ચગવ્યકમ્ ।
શુદ્ધવતીતિ મન્ત્રેણ પ્રક્ષિપેદ્દિક્ષુ સર્વતઃ

પલમાત્રં દુગ્ધભાગં ગોમૂત્રં તાવદિષ્યતે ।
ઘૃતં ચ પલમાત્રં સ્યાદ્ગોમયં તોલકદ્વયમ્

દધિ પ્રસૃતમાત્રં સ્યાત્પઞ્ચગવ્યં ત્વિદં સ્મૃતમ્ ।
અથવા પઞ્ચગવ્યાનાં સમાનો ભાગ ઇષ્યતે

મૂલમંત્રેણ સંમંત્ર્ય કુશાગ્રેણૈવ શોધયેત્ ।
તેન સર્વવિશુદ્ધિઃ સ્યાત્સર્વપાપનિકૃતનમ્

પ્. ૨૭)
ગોમૂત્રં તામ્રવર્ણાયાઃ શુદ્ધવત્યાસ્તુ ગોમયમ્ ।
પયઃ કાઞ્ચનવર્ણાયા નીલાયાશ્ચ તથા દધિ

ઘૃતં ચ કૃષ્ણવર્ણાયાઃ સર્વં કાપિલમેવ વા ।
ગોમૂત્રં માષકાસ્ત્વષ્ટૌ ગોમયસ્ય તુ ષોડશ

પયસો દ્વાદશ પ્રોક્તા દધ્નઃ પઞ્ચદશ સ્મૃતાઃ ।
ઘૃતસ્યાઽષ્તાદશ પ્રોક્તાઃ પ્રમાણં પંચગવ્યકે

એકોનવિંશમાષાસ્તુ કુશોદકસ્ય ચ સ્મૃતાઃ ।
ગોમૂત્રમુત્તરે સ્થાપ્યં ગોમયં વારુણે ન્યસેત્

સર્પિર્યામ્યાં દધિ પ્રાચ્યાં ક્ષીરં મધ્યે તુ નિક્ષિપેત્ ।
કુશોદકં તથૈશાન્યાં પંચગવ્યસ્થિતેર્વિધિઃ

વરુણો દેવતા મૂત્રે ગોમયે હવ્યવાહનઃ ।
વિષ્ણુઃ ક્ષીરે દધ્નિ સોમો ઘૃતસ્ય પિતૃમાંસ્તથા

કુશોદકે ભવેદ્બ્રહ્મા પઞ્ચગવ્યસ્ય દેવતાઃ ।
માતૃઘ્નં ભ્રૂણહન્તારં ગુરુતલ્પગમેવ વા

પઞ્ચગવ્યં સકૃત્પીતં પાપેભ્યો વિનિવર્તયેત્ ઇતિ ॥
અથ દિક્ક્ષેપણમંત્રાઃ ॥
એતોન્વિદ્રં સ્તવામહેઽહં શુદ્ધઃ શુદ્ધેન સામ્ના ।
શુદ્ધૈરુક્તૈર્વાવૃષ્ટ્યા સંશુદ્ધ આશીર્વાન્મમ ॥
તુતાન્ધુવામ યઙ્ગિર ઇન્દ્ર મુક્તા ન વાવૃધઃ ।
પુરૂણ્યઽસ્ય પાંસ્યામિષાસન્તો હવામહે ॥
ઇન્દ્ર શુદ્ધો હતો નહિ શુદ્ધઃ શુદ્ધાભિરૂતિભિઃ ।
શુદ્ધો રયિં નિધારય શુદ્ધઃ સમદ્ધિ સૌમ્યઃ ॥
ઇન્દ્રઃ શુદ્ધો હિ નોરયિં શુદ્ધો રત્નાનિ દાશુષે ।
શુદ્ધો વૃત્રાણિ જિઘ્નસે શુદ્ધો વાજો સિષામહિ ॥
પઞ્ચવ્યુષ્ટીરનુ૦ પૃ૦ ૨૧ પ૦ ૮ ઇતિ પઞ્ચગવ્યવિધિઃ ॥
ભોજનવિધિઃ ।
અથ ભોજનવિધિઃ ॥ તત્રાદૌ લેપનં વિધાય
ચતુષ્કોણં તુ વિપ્રસ્ય ક્ષત્રિયસ્ય ત્રિકોણકમ્ ।
મણ્ડલાઽકૃતિ વૈશ્યસ્ય શૂદ્રસ્યાઽભ્યુક્ષણં સ્મૃતમ્

અકૃત્વા મણ્ડલં યે તુ ભુઞ્જતેઽન્નમઽધોમુખાઃ ।
તેષાં તુ યક્ષરક્ષાંસિ ભુઞ્જતેઽન્નસ્ય તદ્બલમ્

પઞ્ચાઽર્દ્રો ભોજનં કુર્યાદ્વાગ્યુતઃ પ્રાઙ્મુખઃ શુચિઃ ।
હસ્તૌ પાદૌ તથા વક્ત્રમેષા પઞ્ચાઽર્દ્રતા મતા

તતોઽન્નપાત્રમાઽનીય ।
અન્નં દૃષ્ટ્વા પ્રણમ્યાઽદૌ પ્રાઞ્જલિઃ કથયેદિદમ્ ।
અસ્માકં નિત્યમઽસ્ત્વેતદિતિ સ્મૃત્વા ચ વન્દયેત્

અમૃતમુદ્રયાઽન્નપાત્રં ગૃહીત્વા ।
અન્નપતે અન્નસ્ય નો દેહ્યઽનમીવસ્ય શુષ્મિણઃ ।
પ્ર પ્રદાતારં તારિષં ઊર્જં નો દેહિ દ્વિપદે શં ચતુષ્પદે

ગાયત્ર્યા ચાઽભિમંત્ર્ય

તતો જલેનાઽભ્યુક્ષ્ય । ઓં ઉચ્છિષ્ટોચ્છિષ્ટોપહતં
યચ્ચ પાપેન હતં મૃતસૂતકાદ્વા । વસોઃ પવિત્રમઽગ્નિઃ સવિતુશ્ચ રશ્મયઃ
પુનન્ત્વઽન્નં મમ દુષ્કૃતં યચ્ચાઽન્યત્

ઓં તદ્વિષ્ણોઃ પરમં૦

ઇતિ
ચ । તતો દક્ષિણભાગે ભૂમૌ । ઓં ભૂપતયેનમઃ ઓં ભુવનપતયે નમઃ ઓં
ભૂતાનાં પતયે નમઃ । ઇતિ બલિત્રયં નિવેદ્ય । યે કેચિદ્યત્ર તત્રસ્થાઃ
પ્રેતભાગવશાઽનુગાઃ । ઇહૈવ ભૂમૌ તે સર્વે મદ્દત્તલેપમઽદ્યતામ્

ઇતિ
લેપં ભૂમૌ પ્રક્ષાલ્ય અન્તશ્ચરસિ ભૂતેષુ ઇતિ બ્રહ્માર્પણં
બ્રહ્મહવિર્બ્રહ્માઽગ્નૌ બ્રહ્મણા હુતમ્ । બ્રહ્મૈવ તેન ગન્તવ્યં
બ્રહ્મકર્મસમાધિના

ઓં અમૃતોપસ્તરણમઽસિસ્વાહા ઇત્યાઽચમ્ય ।
પ્રાણાયસ્વાહા ઇતિ તર્જનીમધ્યમાભ્યાં । અપાનાય સ્વાહા ઇતિ
મધ્યમાઽનામિકાઙ્ગુષ્ઠૈઃ । સમાનાય સ્વાહા ઇતિ
કનિષ્ઠાઽનામિકાઽઙ્ગુષ્ઠૈઃ ઉદાનાય સ્વાહા ઇતિ તર્જનીંવિનાઽઙ્ગુલિભિઃ ॥
વ્યાનાય સ્વાહા ઇતિ સવાઙ્ગ્લિભિર્દત્તામાઽહુતિં જિહ્વયૈવાઽત્વા ।
શેષમિષ્ટદેવતામંત્રમંત્રિતં પ્રત્યેકં ગ્રાસં ગ્રસિત્વા ।
ગણ્ડૂષૈર્મુખં વિશોધ્ય । ઓં અમૃતાપિધાનમસિ સ્વાહા ઇત્યાઽચમ્ય ॥
યે કાંક્ષણમાના જીવા વૈ યે ચ કર્મવશાઽનુગાઃ ।
ભુઞ્જતાં તે મમોચ્છિષ્ટં પાત્રશેષં સમર્પિતં

ઇત્યભિમંત્ર્ય
શેષાન્નં ભૂમૌ નિર્વપેત્ ॥
પ્. ૨૯)
દક્ષિણકરાઙ્ગુષ્ઠેન દક્ષિણપાદાઙ્ગુષ્ઠં ।
અઙ્ગુષ્ઠમાત્રઃ પુરુષઃ સોઽઙ્ગુષ્ઠાગ્રમુપાશ્રિતઃ ।
ઈશઃ સર્વસ્ય જગતઃ પ્રભુઃ પ્રીણાતુ વિશ્વભુક્

ઇતિ નિપ્લાવયિત્વા ।
શર્યાતિશ્ચ સુકન્યા ચ શક્રશ્ચ ચ્યવનોઽશ્વિનૌ ।
ષડેતે ગારુડીં દૃષ્ટિં મહ્યં દદતુ સર્વદા

ઇતિ
નેત્રયોરઽઙ્ગુષ્ઠેનોદકં સંસ્પૃશ્ય । ઇષ્ટદેવતાં સ્મરન્ । પ્રાનોઽગ્નિઃ
પરમાત્મા વૈ પઞ્ચવાયુસમાશ્રિતઃ ।
સ પ્રીતઃ પ્રીણાતુ વિશ્વં વિશ્વભુક્

વિશ્વોઽસિ વૈશ્વાનરોઽસિ વિશ્વમાઽભાસસે જાયમાનઃ ।
વિશન્તિ ત્વામાઽહુતયશ્ચ સર્વાઃ પ્રજાસ્તત્ર યત્ર વિશ્વાઽમૃતોસિ

અહં વૈશ્વાનરો ભૂત્વા પ્રાણિનાં દેહમાઽશ્રિતઃ ।
પ્રાણાઽપાનસમાયુક્તઃ પચામ્યઽન્નં ચતુર્વિધમ્

અહમઽન્નમહમન્નદઃ અહમન્નાદઃ ॥
અગસ્ત્યઃ કુમ્ભકર્ણશ્ચ ભીમશ્ચ વડવાનલઃ ।
ભોજનાન્તે સ્મરેન્નિત્યં કુક્ષૌ રોગો ન જાયતે

રાજ્ઞાં શિવં ચાઽસ્તુ તથા દ્વિજાનાં ગવાં શિવં ચાઽસ્તુ તથા
પ્રજાનામ્ ।
આતઙ્કહીનં જગદઽસ્તુ સર્વં દોષા વિનાશં સકલાઃ પ્રયાન્તુ

ઇતિ
પઠેત્ ॥
ઇતિ ભોજનવિધિઃ ॥
અથ ગુરુસ્તુતિઃ
ઓં બ્રહ્માઽનન્દં પરમસુખદં કેવલં જ્ઞાનમૂર્તિં
દ્વન્દ્વાતીતં ગગનસદૃશં તત્ત્વમઽસ્યાઽદિલક્ષ્યમ્ ।
એકં નિત્યં વિમલમઽચલં સર્વધીસાક્ષિભૂતં
ભાવાઽતીતં ત્રિગુણરહિતં સદ્ગુરું તં નમામિ

સ્મારં સ્મારં જનિમૃતિભયં જાતનિર્વેદવૃત્તિ-
ર્ધ્યાયં ધ્યાયં પશુપતિમુમાકાન્તમઽન્તર્નિષણ્ણમ્ ।
પાયં પાયં સપદિ પરમાનન્દપીયૂષધારા
ભૂયો ભૂયો નિજગુરુપદાઽમ્ભોજયુગ્મં નમામિ

પ્. ૩૦)
યસ્ય દેવે પરા ભક્તિર્યથા દેવે તથા ગુરૌ ।
તસ્યૈતે કથિતા હ્યર્થાઃ પ્રકાશ્યન્તે મહાત્મનઃ

નમામિ સદ્ગુરું શાન્તં પ્રત્યક્ષં શિવરૂપિણમ્ ।
શિરસા યોગપીઠસ્થં ધર્મકામાર્થસિદ્ધયે

શ્રીગુરું પરમાનન્દં વન્દે આનન્દવિગ્રહમ્ ।
યસ્ય સાન્નિધ્યમાત્રેણ ચિદાઽનન્દાયતે પરમ્

અખણ્ડમણ્ડલાકારં વ્યાપ્તં યેન ચરાચરમ્ ।
તત્પદં દર્શિતં યેન તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ

અજ્ઞાનતિમિરાન્ધસ્ય જ્ઞાનાઽઞ્જનશલાકયા ।
ચક્ષુરુન્મૂલિતં યેન તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ

હરૌ રુષ્ટે ગુરુસ્ત્રાતા ગુરૌ રુષ્ટે ન કશ્ચન ।
સર્વદેવસ્વરૂપાય તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ

ગુરુર્બ્રહ્મા ગુરુર્વિષ્ણુર્ગુરુઃ સાક્ષાન્મહેશ્વરઃ ।
ગુરુરેવ જગત્સર્વં તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ

ધ્યાનમૂલં ગુરોર્મૂર્તિઃ પૂજામૂલં ગુરોઃ પદમ્ ।
જ્ઞાનમૂલં ગુરોર્વાક્યં મોક્ષમૂલં ગુરોઃ કૃપા

નમસ્તે નાથ ભગવન્ શિવાય ગુરુરૂપિણે ।
વિદ્યાવતારસંસિદ્ધ્યૈ સ્વીકૃતાઽનેકવિગ્રહ

નવાય નવરૂપાય પરમાર્થૈકરૂપિણે ।
સર્વાઽજ્ઞાનતમોભેદભાનવે ચિદ્ઘનાય તે

સ્વતન્ત્રાય દયાકૢપ્તવિગ્રહાય પરાત્મને ।
પરતન્ત્રાય ભક્તાનાં ભવ્યાનાં ભવ્યહેતવે

જ્ઞાનિનાં જ્ઞાનરૂપાય પ્રકાશાય પ્રકાશિનામ્ ।
વિવેકિનાં વિવેકાય વિમર્શાય વિમર્શિનામ્

પુરસ્તાત્પાર્શ્વયોઃ પૃષ્ઠે નમસ્કુર્યામુપર્યઽધઃ ।
સદા મચ્ચિત્તરૂપેણ વિધેહિ ભવદાઽસનમ્

ઇતિ શ્રીગુરુસ્તુતિઃ ।
અથ મહાગાયત્રીસ્તુતિઃ ।
સદા ગવેષયન્ જગત્ત્રયેષુ વેદમાતરં
ચિદાઽત્મના કૃતસ્થિતિં સમત્ર ચાઽદ્ય લબ્ધવાન્ ।
ઉદઽસ્રુ ગદ્ગદં મહોદયાત્પ્રણૌમિ ભક્તિનૌ-
કયા સુદુસ્તરં દ્રુતં તિતીર્ષુરાઽપદઽર્ણવમ્

સુદીનલોકપાતિની સતાં કૃપાઽતિશોભતે
હ્યઽતઃ સુધાંશુચક્ષુષેક્ષયાઽમ્બ ! માદૃશં જનમ્ ।
નવાઽપિ હીયતે તવેષદીશિ ! પાલનેન નો
ભવાત્ યતઃ કુપુત્રતા ન ભાસતે પ્રસૂહૃદિ

નમામિ મુક્તવિદ્રુમપ્રતપ્તહાટકાઽસિતાઽ-
વદાતવર્ણસુન્દરૈઃ ષડઽર્ધલોલલોચનૈઃ ।
સરોજષણ્ડબાન્ધવપ્રતપ્તહાટકપ્રભૈઃ
કિરીટરત્નરંજિતૈઃ સુધાંશુખણ્ડમંડિતૈઃ

મુખૈર્દશાર્ધસંમિતૈર્વિરાજમાનવિગ્રહાં
સુરેશચાપસપ્રભાં સમસ્તદેવવન્દિતામ્ ।
વરાઽભયાઽઙ્કુશાઽન્વિતૈઃ કપાલશૂલશઙ્ખચ-
ક્રસારસદ્વયીગુણાઽઙ્કિતૈઃ કરૈર્વિરાજિતામ્

ભવદ્રુમસ્ય મૂલતાં ગતાં મુનીન્દ્રવન્દિતા-
મઽખણ્ડભાવમણ્ડલપ્રકાશકારિણીં શિવામ્ ।
સમસ્તદેવતામયીં સમસ્તસિદ્ધિદાયિની-
મઽપૂર્વરૂપવિગ્રહાં સરસ્વતીં ભવાર્તિહામ્

શુચીન્દુસૂર્યલોચનાં શુચીન્દુસૂર્યવિગ્રહાં
શુચીન્દુસૂર્યસઙ્ગમસ્વભાવશાલિનીં શુભામ્ ।
પદદ્વયાઽનુકમ્પિતસ્વશક્તિચક્રસેવિતાં
પરેશશક્તિમુત્તમાં ભજે ત્રિલોકસુન્દરીમ્

મહામહેશ્વરીજગદ્વિસર્ગસુસ્થિતિક્ષય-
સ્વતન્ત્રતા શરીરિણી બભૂવ યા મહેશિતુઃ ।
પ્. ૩૨)
દ્વિપત્રિતાઽદિભેદતો લતાયમાનવિગ્રહા
ત્રયીશ્વરી સદા તુ સા જગજ્જયાય જાયતામ્

નમામિ તન્મુખાઽરવિન્દપઞ્ચકં મલાઽપહં
ગલૈકનાલકં સદાવિકાસિ ભક્તિસમ્ભવમ્ ।
સ્વભક્તહંસસેવિતં શુચીન્દુપદ્મબન્ધવઃ
પ્રતીકભૂતવિગ્રહા ગતા હિ યત્ર પઞ્ચતામ્

ભવાઽર્ણવેઽતિદુઃસહસ્મરાઽધિદિગ્ધમાનસં
ષડ્-ઊર્મિનિત્યપીડિતં જનં દિધીર્ષુમાનસા ।
શ્રુતિધ્વનિસ્ફુરન્મુખાઽરવિન્દભૂસુરૈઃ સદા
ત્રિસન્ધ્યમીશ્વરી નુતાઽસ્તુ સા સુખપ્રદા હિ નઃ

ત્રયિપ્રસૂઃ સ્વદૃષ્ટિપાતધૂતભક્તિકલ્મષા
સમૈર્જનૈર્નુતા મુદા સ્વવર્ણધર્મભેદતઃ ।
નિલિમ્પનિમ્નગામિષેણ પાદધૌતજં જલં
યદીયમાઽગતં ક્ષિતિં તનોનુ નઃ શિવં તુ સા

સ્વદમ્ભવઞ્ચિતાઽખિલં કુભોગસક્તમાનસં
સદાશુચિં કુમાર્ગગં શઠં ચ શંકસે યદિ ।
કથં સ્વપાદચિન્તનોત્થવૈભવં નહીશ્વરિ !
યતોઽઙ્ઘ્રિચિન્તકં દયાદૃશેક્ષસે ન માદૃશમ્

અનેકદોષદૂષિતેષ્વઽનિર્વિવેચના સતી
સ્વતન્ત્રશક્તિરીશ્વરી ભવાઘનાશકારિણી ।
કૃપામયીં દૃશં વિધાય સા સ્વભક્તિપાત્રિતં
સ્વપત્કજે મધુવ્રતં કરોતુ મામઽહર્નિશમ્

ત્રિસન્ધ્યમિષ્ટદૈવતં સુકેશવાસ્યજં સ્તવં
સ્મરન્ હૃદીદ્ધભાવનો વિધાય વેદમાતરમ્ ।
વિધૂય પાપસઞ્ચયં વિતીર્ય કીર્તિમુત્તમા-
મિહત્વઽમુત્ર કૈવલં પદં સ યાતિ નિર્ભયમ્

ઇતિ શ્રીમહાગાયત્રીલીલાસ્તુતિઃ ।
પ્. ૩૩)
પ્રાર્થનાસ્તુતિઃ ॥
ઓં દુર્નિવારભવધ્વાન્ત ધ્વંસનૈકકૃતેક્ષણામ્
નૌમિ મોહવિનાશાય ભીતો બ્રહ્માદિદૈવતામ્

દુર્ગતિં હર મે દેવિ બહુજન્મશતાર્જિતામ્ ।
પ્રાપ્ય કલ્પતરુચ્છાયાં કથં સન્તપ્યતે જનૈઃ

પશ્ય મામાઽશુ ગાયત્રિ બિભ્યતં સ્નિગ્ધચક્ષુષા ।
ન બાલમઽબલં પુત્રં મુઞ્ચત્યઽગ્રગમમ્બિકા

એહિ માં પાણિપદ્મેન દેહિ તૂર્ણં વરં શુભમ્ ।
મહામોહાઽકુલં દીનમેહિ માં સ્પૃશ નિત્યશઃ

માતઃ પ્રતીક્ષતે નાઽર્તો યત્તદાઽશુ પ્રસીદ મે ।
હિત્વાઽક્ષસૂત્ત્રં સાવિત્રિ નિર્વિઘ્નં પશ્ય મામિહ

શૃણ્વતો નાઽન્યકૃત્યં સ્યાત્તત્ત્વં પરહિતં કુરુ ।
બ્રહ્મવિષ્ણુહરાદ્યાસ્ત્વામાઽશ્રયન્તિ સુરેશ્વરિ

ઇતિ પ્રાર્થનાસ્તુતિઃ
અથ સરસ્વતીસ્તુતિઃ ॥
ઓં સિતવર્ણાઽલઙ્કારે ! સરસ્વતિ ! સમસ્તવાઙ્મયાઽધારે !
કમલજમાનસવરલે ! મૃગાઙ્કધવલે ! નમસ્તુભ્યમ્

ધન્યઃ સ એવ લોકે સ એવ પૂજ્યઃ સ એવ સર્વગુરુઃ ।
યસ્ય મુખકમલકોશે વાઙ્મયિ કુલદેવતે ! વસસિ

કસ્ત્વાં વિના વિવેકી વિવેકવિકલસ્ય નિષ્ફલં જન્મ ।
તસ્માદ્ભારતિ ભવિનાં ત્વમેવ હેતુર્વિવેકેઽપિ

લક્ષ્મીવાનઽપિ પુરુષઃ શૂરઃ સુભગોઽપિ કામસમરૂપઃ ।
વૃષ ઇવ વિબુધસભાયાં પ્રતિભાત્યઽમલે ! ત્વયા રહિતઃ

મુનિમનુજમાનનીયો માત ! ર્મૂર્ખોઽપિ માનવો દક્ષઃ ।
નિશ્શેષશાસ્ત્રવક્તા ત્વન્મંત્રધ્યાનતો ભવતિ

કુવલયદૃશઃ ક્વ તાવદ્વેશ્મનિ વિલસન્તિ કુચભરાઽનમ્રાઃ ।
યાવદઽસિતાઽબ્જનયને ! ન ત્વં તુષ્ટાસિ દેવિ ભુવિ ભવિનામ્

પ્. ૩૪)
જિત્વા નરોઽરિરાજકમઽગગુરુગજવાજિપુરુષબલસહિતઃ ।
યદુપૈતિ તત્સમગ્રં ત્વચ્ચરણનુતેઃ ફલં તસ્ય

આવર્જિતાઽપિ કષ્ટૈરિહ જન્મનિ મુઞ્ચતિ નરં શ્રીઃ ।
ન ત્વં સત્પ્રભવેષ્વિતિ મત્વા કો નૌતિ નો ભવતીમ્

કવિવરવદનસરોરુહ વિહરણવિસ્રમ્ભવિભ્રમદ્ભ્રમરિ !
ભગવતિ ! પઞ્ચમુખીશ્વરિ ! વાગીશ્વરિ ! નમસ્તેઽસ્તુ

શમ્ભુપ્રણતાં વાણીં ભક્ત્યા યઃસ્તૌતિ સોઽચિરેણૈવ ।
અવહિતબુદ્ધિપ્રસરો કવિરાજો જાયતે મનુજઃ

ઇતિ કાલિદાસકૃતા સરસ્વતીસ્તુતિઃ ।
અથ ગૌરીસ્તુતિઃ ॥
ઓં લીલાઽરબ્ધસ્થાપિતલુપ્તાઽખિલલોકાં લોકાઽતીતૈર્યોગિભિરન્તર્હૃદિમૃગ્યામ્ ।
બાલાઽદિત્યશ્રેણિસમાનદ્યુતિપુંજાં
ગૌરીમઽમ્બામઽમ્બુરુહાક્ષીમઽહમીડે

આશાપાશક્લેશવિનાશં વિદધાનાં પાદાઽમ્ભોજધ્યાનપરાણાં
પુરુષાણામ્ ।
ઈશીમીશાઙ્ગાઽર્ધહરાં તાં તનુમધ્યાં
ગૌરીમઽમ્બામઽમ્બુરુહાક્ષી૦

પ્રત્યાહારધ્યાનસમાધિસ્થિતિભાજાં નિત્યં ચિત્તે નિર્વૃતિકાષ્ઠાં
કલયન્તીમ્ ।
સત્યજ્ઞાનાઽનન્દમયીં તાં તડિદાઽભાં
ગૌરીમઽમ્બામઽમ્બુરુહાક્ષી૦

ચન્દ્રાઽપીડાઽનન્દિતમન્દસ્મિતવક્ત્રાં
ચન્દ્રાઽપીડાઽલઙ્કૃતલોલાઽલકભારામ્ ।
ઇન્દ્રોપેન્દ્રાદ્યઽર્ચિતપાદાઽમ્બુજયુગ્માં ગૌરીમઽમ્બામઽમ્બુરુહાક્ષી૦

નાનાકારૈઃ શક્તિકદમ્બૈર્ભુવનાનિ વ્યાપ્ય સ્વૈરં ક્રીડતિ યાઽસૌ
સ્વયમેકા ।
કલ્યાણીં તાં કલ્પલતામાઽનતિભાજાં ગૌરીમઽમ્બામઽમ્બુરુહાક્ષી૦

મૂલાધારાદુત્થિતવન્તીં વિધિરન્ધ્રં સૌરં ચાન્દ્રં ધામ વિહાય
જ્વલિતાઙ્ગીમ્ ।
સ્થૂલાં સૂક્ષ્માં સૂક્ષ્મતરાં તામઽભિવન્દ્યાં
ગૌરીમઽમ્બામમ્બુરુહાક્ષી૦

આદિક્ષાન્તામઽક્ષરમૂર્ત્યા વિલસન્તીં ભૂતે ભૂતે ભૂતકદમ્બં
પ્રસવિત્રીમ્ ।
શબ્દબ્રહ્માઽનન્દમયીં તામઽભિરામાં ગૌરીમઽમ્બામમ્બુરુહાક્ષી૦

યસ્યાઃ કક્ષૌ લીનમઽખણ્ડં જગદઽણ્ડં ભૂયો ભૂયઃ
પ્રાદુરભૂદઽક્ષતમેવ ।
ભર્ત્રા સાર્ધં તાં સ્ફટિકાદ્રૌ વિહરન્તીં ગૌરિમઽમ્બામમ્બુરુહાક્ષી૦

પ્. ૩૫)
યસ્યામેતત્પ્રોતમઽશેષં મણિમાલા સૂત્રે યદ્વત્ક્વાઽપિ ચરં
ચાઽપ્યઽચરં ચ ।
તામઽધ્યાત્મજ્ઞાનપદવ્યા ગમનીયાં ગૌરીમઽમ્બામઽમ્બુરુહાક્ષી૦

નિત્યઃ સત્યો નિષ્કલ એકો જગદીશઃ સાક્ષી યસ્યાઃ સર્ગવિધૌ સંહરણે ચ ।
વિશ્વત્રાણક્રીડનશીલાં શિવપત્નીં ગૌરીમઽમ્બામઽમ્બુરુહાક્ષી૦

પ્રાતઃકાલે ભાવવિશુદ્ધિં વિદધાનો ભક્ત્યા નિત્યં જલ્પતિ ગૌરીદશકં
યઃ ।
વાચાં સિદ્ધિં સમ્પદમુચ્ચૈઃ શિવભક્તિં તસ્યાઽવશ્યં પર્વતપુત્રી
વિદધાતિ

ઇતિ શ્રીગૌરીસ્તુતિઃ સમ્પૂર્ણા ॥
અથ મુકુન્દમાલાસ્તુતિઃ ॥
ઓં વન્દે મુકુન્દમઽરવિન્દદલાઽયતાઽક્ષં કુન્દેન્દુશઙ્ખદશનં
શિશુગોપવેશમ્ ।
ઇન્દ્રાદિદેવગણવન્દિતપાદપીઠં વૃન્દાવનાઽલયમઽહં વસુદેવસૂનુમ્

શ્રીવલ્લભેતિ વરદેતિ દયાપરેતિ ભક્તપ્રિયેતિ ભવલુણ્ઠનકોવિદેતિ ।
નાથેતિ નાગશયનેતિ જગન્નિવાસે ત્યાઽલાપિનં પ્રતિદિનં કુરુ માં મુકુન્દ

જયતુ જયતુ દેવો દેવકીનન્દનોઽયં જયતુ જયતુ કૃષ્ણો વૃષ્ણિવંઽસપ્રદીપઃ ।
જયતુ જયતુ મેઘશ્યામલઃ કોમલાઙ્ગો જયતુ જયતુ પૃથ્વીભારનાશો
મુકુન્દઃ

મુકુન્દ મૂર્ધ્ના પ્રણિપત્ય યાચે ભવન્તમેકાન્તમિયન્તમઽર્થમ્ ।
અવિસ્મૃતિસ્ત્વચ્ચરણાઽરવિન્દે ભવે ભવે મેઽસ્તુ ભવત્પ્રસાદાત્

શ્રીમુકુન્દપદામ્ભોજમધુનઃ પરમાઽદ્ભુતમ્ ।
યત્પાયિનો ન મુહ્યન્તિ મુહ્યન્તિ યદઽપાયિનઃ

નાઽહં વન્દે તવ ચરણયોર્દ્વન્દ્વમઽદ્વન્દ્વહેતોઃ
કુમ્ભીપાકં ગુરુમઽપિ હરે ! નારકં નાઽપનેતુમ્ ।
રમ્યારામામૃદુતનુલતા નંદને નાઽપિ રન્તું
ભાવે ભાવે હૃદયભવને ભાવયેયં ભવન્તમ્

નાઽસ્થા ધર્મે ન વસુનિચયે નૈવ કામોપભોગે
યદ્યદ્ભવ્યં ભવતુ ભગવન્ ! પૂર્વકર્માઽનુરૂપમ્ ।
એતત્પ્રાર્થ્યં મમ બહુમતં જન્મજન્માન્તરેઽપિ
ત્વત્પાદાઽમ્ભોરુહયુગગતા નિશ્ચલા ભક્તિરઽસ્તુ

પ્. ૩૬)
દિવિ વા ભુવિ વા મમાઽસ્તુ વાસો નરકે વા નરકાન્તક પ્રકામમ્ ।
આધીરિતશારદાઽરવિન્દૌ ચરણૌ તે મરણેઽપિ ચિન્તયામિ

સરસિજનયને સશઙ્ખચક્રે મુરભિદિ મા વિરમેહ ચિત્ત રન્તુમ્ ।
સુખતરમઽપરં ન જાતુ જાને હરિચરણસ્મરણાઽમૃતેન તુલ્યમ્

મા ભૈર્મન્દમનો ! વિચિન્ત્ય બહુધા યામીશ્ચિરં યાતના
નાઽમી નઃ પ્રભવન્તિ પાપરિપવઃ સ્વામી નનુ શ્રીધરઃ ।
આલસ્યં વ્યપનીય ભક્તિસુલભં ધ્યાયસ્વ નારાયણં
લોકસ્ય વ્યસનાઽપનોદનકરો દાસસ્ય કિં ન ક્ષમઃ

ભવજલધિમઽગાધં દુસ્તરં નિસ્તરેયં કથમઽહમિતિ ચેતો મા સ્મ ગાઃ
કાતરત્વમ્ ।
સરસિજદૃશિ દેવે તાવકી ભક્તિરેકા નરકભિદિ નિષણ્ણા તારયિષ્યત્યઽવશ્યમ્

તૃષ્ણાતોયે મદનપવનોદ્ધૂતમોહોર્મિમાલે
દારાઽવર્તે તનયસહજગ્રાહસઙ્ઘાઽકુલે ચ ।
સંસારાઽખ્યે મહતિ જલધૌ મજ્જતાં નસ્ત્રિધામન્ !
પાદાઽમ્ભોજે વરદ ! ભવતો ભક્તિનાવે પ્રસીદ

પૃથ્વી રેણુરઽણુઃ પયાંસિ કણિકા ફલ્ગુઃ સ્ફુલિઙ્ગો લઘુ-
સ્તેજો નિઃશ્વસનં મરુત્તનુતરં રન્ધ્રં સુસૂક્ષ્મં નભઃ ।
ક્ષુદ્રા રુદ્રપિતામહપ્રભૃતયઃ કીટાઃ સમસ્તાઃ સુરા
દૃષ્ટે યત્ર સ તાવકો વિજયતે ભૂમાઽવધૂતાઽવધિ

આમ્નાયાઽભ્યસિતાન્યઽરણ્યરુદિતં કૃચ્છ્રવ્રતાન્યઽન્વહં
ભેદચ્છેદફલાનિ પૂર્તવિધયઃ સર્વં હુતં ભસ્મનિ ।
તીર્થાનામઽવગાહનાનિ ચ ગજસ્નાનં વિના યત્પદ-
દ્વન્દ્વાઽમ્ભોરુહસંસ્તુતિં વિજયતે દેવઃ સ નારાયણઃ

ભવજલધિગતાનાં દ્વન્દ્વવાતાહતાનાં
સુતદુહિતૃકલત્રત્રાણભારાવૃતાનામ્ ।
વિષમવિષયતોયે મજ્જતામઽપ્લવાનાં ભવતિ શરણમેકો વિષ્ણુપોતો
નરાણામ્

રજસિ નિપતિતાનાં મોહજાલાવૃતાનાં જનનમરણધૂલિદુર્ગતિં
સંગતાનામ્ ।
શરણમઽશરણાનામેક એવાઽતુરાણાં કુશલપથિ નિયોક્તા
ચક્રપાણિર્નરાણામ્

અપરાધસહસ્રસંકુલં પતિતં ભીમભવાર્ણવોદરે ।
અગતિં શરણાગતં હરે ! કૃપયા કેવલમાઽત્મસાત્કુરુ

પ્. ૩૭)
યચ્ચિન્તિતં ચ મનસા વચસા યદુક્તં ચક્ષુઃકરશ્રવણપાદવિચેષ્ટિતં ચ ।
યદ્યન્નિશાસુ દિવસેષુ કૃતં મયૈવ તત્તજ્જનાર્દન ! તવાઽર્ચનમેવ ભૂયાત્

મા મે સ્ત્રીત્વં મા ચ મે દાસભાવો મા મૂર્ખત્વં મા કુદેશેષુ જન્મ ।
મિથ્યા દૃષ્ટિર્મા ચ મે સ્યાત્કદાચિજ્જાતૌ જાતૌ વિષ્ણુભક્તો ભવામિ

આનન્દ ! ગોવિન્દ ! મુકુન્દ ! રામ ! નારાયણાઽનન્ત ! નિરામયેતિ ।
વક્તું સમર્થોઽપિ ન વક્તિ કશ્ચિદઽહો જનાનાં વયસનાનિ મોક્ષે

ક્ષીરસાગરતરઙ્ગશીકરાઽસારતારકિતચારુમૂર્તયે ।
ભોગિભોગશયનીયશાયિને માધવાય મધુવિદ્વિષે નમઃ

ક્ષીરસારમઽપનીયશઙ્કયા સ્વીકૃતં યદિ પલાયનં ત્વયા ।
માનસે મમ નિતાન્તતામસે નન્દનન્દન કુતો ન લીયસે

વાત્સલ્યાદઽભયપ્રદાનસમયાદાઽર્તાર્તિનિર્વાપણાત્
ઔદાર્યાદઽઘશોષણાદઽગણિતશ્રેયઃપદપ્રાપણાત્ ।
સેવ્યઃ શ્રીપતિરેવ સર્વજગતામેકાન્તતઃ સાક્ષિણઃ
પ્રહ્લાદશ્ચ વિભીષણશ્ચ કરિરાટ્ પાઞ્ચાલ્યઽહલ્યા ધ્રુવઃ

નાથે શ્રીપુરુષોત્તમે ત્રિજગતામેકાધિપે ચેતસા
સેવ્યે સ્વસ્ય પદસ્ય દાતરિ પરે નારાયણે તિષ્ઠતિ ।
યં કંચિત્પુરુષાધમં કતિપયગ્રામેશમલ્પાઽર્થદં
સેવાયૈ મૃગયામહે નરમઽહો મૂઢા વરાકા વયમ્

હે લોકાઃ ! શૃણુત પ્રસૂતિમરણવ્યાધેશ્ચિકિત્સામિમાં
યોગજ્ઞાઃ સમુદાહરન્તિ મુનયો યાં યાજ્ઞવલ્ક્યાદયઃ ।
અન્તર્જ્યોતિરઽમેયમેકમઽમૃતં કૃષ્ણાખ્યમાઽપીયતાં
તત્પીતં પરમૌષધં વિતનુતે નિર્વાણમાઽત્યન્તિકમ્

બદ્ધેનાઽઞ્જલિના નતેન શિરસા ગાત્રૈઃ સરોમોદ્ગમૈઃ
કણ્ઠેન સ્વરગદ્ગદેન નયનોદ્ગીર્ણેન બાષ્પાઽમ્બુના ।
નિત્યં ત્વચ્ચરણાઽરવિન્દયુગલધ્યાનામૃતાઽસ્વાદિના-
મઽસ્માકં સરસીરુહાક્ષ ! સતતં સમ્પદ્યતાં જીવિતમ્

તત્વં બ્રુવાણાનિ પરં પરસ્માદઽહો ક્ષરન્તીવ સુધાં પદાનિ ।
આવર્તય પ્રાઞ્જલિરઽસ્મિ જિહ્વે નામાનિ નારાયણગોચરાણિ

પ્. ૩૮)
ઇદં શરીરં પરિણામપેશલં પતત્યઽવશ્યં શ્લર્થસન્ધિજર્જરમ્ ।
કિમૌષધૈઃ ક્લિશ્યસિ મૂઢ દુર્મતે ! નિરામયં કૃષ્ણરસયનં પિબ

શ્રીમન્નામ પ્રોચ્ય નારાયણાઽખ્યં કે ન પ્રાપ્તા વાઞ્છિતં પાપિનોઽપિ ।
હા નઃ પૂર્વં વાક્પ્રવૃત્તા ન તસ્મિંસ્તેન પ્રાપ્તં ગર્ભવાસાદિદુઃખમ્

માદ્રાક્ષં ક્ષીણપુણ્યાન્ ક્ષણમઽપિ ભવતો ભક્તિહીનાન્ પદાબ્જે
માશ્રૌષં શ્રાવ્યબદ્ધં તવ ચરિતમઽપાસ્યાઽન્યદાઽખ્યાનજાતમ્ ।
માસ્પ્રાક્ષં માધવ ! ત્વામપિ ભુવનપતિં ચેતસાઽપહ્નવાનં
માભૂવં ત્વત્સપર્યા વ્યતિકરરહિતો જન્મજન્માન્તરેઽપિ

મદન ! પરિહર સ્થિતિં મદીયે મનસિ મુકુન્દપદારવિન્દધામ્નિ ।
હરનયનકૃશાનુના કૃશોઽસિ સ્મરસિ ન ચક્રપરાક્રમં મુરારેઃ

દારા વારાકરવરસુતા તેઽઙ્ગજોયં વિરિઞ્ચિઃ
સ્તોતા વેદાસ્તવ સુરગણો ભૃત્યવર્ગઃ પ્રસાદઃ ।
મુક્તિર્મધ્યે જગદઽવિકલં તાવકી દેવકીયં
માતા મિત્રં બલરિપુસુતસ્તત્વતોઽન્યન્ન જાને

જિહ્વે ! કીર્તય કેશવં મુરરિપું ચેતો ! ભજ શ્રીધરં
પાણિદ્વંદ્વ ! સમર્ચયાઽચ્યુતકથાઃ શ્રોત્રદ્વય ! ત્વં શૃણુ ।
કૃષ્ણં લોકય લોચનદ્વય ! હરેર્ગચ્છાઙ્ઘ્રિયુગ્માઽલયં
જિઘ્ર ઘ્રાણ ! મુકુન્દપાદતુલસીં મૂર્ધન્ ! નમાઽધોક્ષજમ્

યત્ક્ર્ષ્ણપ્રણિપાતધૂલિધવલં તદ્વૈ શિરઃ સ્યાચ્છુભં
તે નેત્રે તમસોજ્ઝિતે સુરુચિરે યાભ્યાં હરિર્દૃશ્યતે ।
સા બુદ્ધિર્નિયમૈર્યમૈશ્ચ વિમલા યા માધવધ્યાયિની
સા જિહ્વાઽમૃતવર્ષિણી પ્રતિપદં યા સ્તૌતિ નારાયણમ્

ભક્તદ્વેષભુજઙ્ગગારુડમણિસ્ત્રૈલોક્યરક્ષામણિ-
ર્ગોપીલોચનચાતકાઽમ્બુદમણિઃ સૌન્દર્યમુદ્રામણિઃ ।
શ્રીકાન્તામણિરુક્મિણીઘનકુચ દ્વન્દ્વૈકભૂષામણિઃ
શ્રેયો ધ્યેયશિખામણિર્દિશતુ નો ગોપાલચૂડામણિઃ

શત્રુચ્છેદૈકમન્ત્રં સકલમુપનિષદ્વાક્યસંપૂજ્યમન્ત્રં
સંસારોત્તારમંત્રં સમુદિતતમસાં સંગનિર્યાણમંત્રમ્
પ્. ૩૯)
સર્વૈશ્વર્યૈકમંત્રં વ્યસનભુજગસન્દષ્ટસન્ત્રાણમન્ત્રં
જિહ્વે! શ્રીકૃષ્ણમન્ત્રં જપ જપ સતતં જન્મસાફલ્યમન્ત્રમ્

વ્યામોહોદ્દલનૌષધં મુનિમનો વૃત્તિપ્રવૃત્યૌષધઃ
દૈત્યાઽનર્થકરૌષધં ત્રિભુવને સંજીવનૈકૌષધમ્ ।
ભક્તાઽર્તિપ્રશમૌષધં ભવભયપ્રધ્વંસિ દિવ્યૌષધં
શ્રેયઃપ્રાપ્તિકરૌષધં પિબ મનઃ ! શ્રીકૃષ્ણનામૌષધમ્

આશ્ચર્યમેતદ્ધિ મનુષ્યલોકે સુધાં પરિત્યજ્ય વિષં પિબન્તિ ।
નામાનિ નારાયણગોચરાણિ ત્યક્ત્વાઽન્યવાચઃ કુહકાઃ પઠન્તિ

લાટી નેત્રપુટી પયોધરઘટી ક્રીડાકુટી દોસ્તટી
પાટીરદ્રુમવર્ણનેન કવિભિર્મૂઢૈર્દિનં નીયતે ।
ગોવિન્દેતિ જનાર્દનેતિ જગતાં નાથેતિ કૃષ્ણેતિ ચ
વ્યાહારૈઃ સમયસ્તદેકમનસાં પુંસાં પરિક્રામતિ

અયાચ્યમઽક્રેયમઽયાતયામમઽપાચ્યમઽક્ષયયમઽદુર્ભરં મે ।
અસ્ત્યેવ પાથેયમઽતિપ્રયાણે શ્રીકૃષ્ણનામાઽમૃતભાગધેયમ્

યસ્ય પ્રિયૌ શ્રુતિધરૌ રવિલોકગીતૌ મિત્રે દ્વિજન્મપરિવારશિવાવભૂતામ્ ।
તેનાઽમ્બુજાક્ષચરણામ્બુજષટ્પદેન રાજ્ઞાં કૃતા સ્તુતિરિયં કુલશેખરેણ

ઇતિ શ્રીકુલશેખરરાજ્ઞાકૃતા મુકુન્દમાલાસ્તુતિઃ
અથ શ્રીકૃષ્ણલીલા ॥
ઓં નિગમતરોઃ પ્રતિશાખં મૃગિતં ચ મયા પરબ્રહ્મ ।
મિલિતમિદાનીમઽઙ્કે ગોકુલપઙ્કેરુહાક્ષીણામ્

તપ્તં તપોભિરઽન્યૈઃ ફલિતં ચ તદ્ગોપબાલાનામ્ ।
આસાં યત્કુચકુમ્ભે નીલનિચોલાયતે પરં બ્રહ્મ

શ્રુતિમઽપરે સ્મૃતિમઽપરે ભારતમઽન્યે ભજન્તુ ભવભીતાઃ ।
અહમઽપિ નન્દં વન્દે યસ્યાઽલિન્દે પરં બ્રહ્મ

કિં કથયામઃ કસ્મૈ કસ્ય મનઃ પ્રત્યયમાઽદત્તે ।
રમયતિ ગોપવધૂટીકુઞ્જકુટીરે પરં બ્રહ્મ

નીતં નવનવનીતં કેન ચ પીતં પયઃ ક્વ મે મુરલી ।
ઇતિ સમુદીર્ય લુઠન્તં ભુમૌ બાલં નમામિ ગોપાલમ્

પ્. ૪૦)
પશ્યત બલમઽબલાનામઽનાવિલે હૃદ્બિલે બબન્ધુર્યાઃ ।
તનુ દૃષ્ટિપાતરશ્મ્યાઽકૃષ્ટમઽમૂર્તં પરં બ્રહ્મ

એતત્ત્વામઽહમઽર્થયામિ સતતં રે ચિત્ત ! ચિન્તાતુર !
મા ચિન્તાં કુરુ ચઞ્ચલેષુ વિષયેષ્વાઽગારદારાઽદિષુ ।
ગાયન્તં યમુનાતટદ્રુમતલે નીલામ્બુદશ્યામલં
ગોપાલં વનમાલિનં કમલિનં નન્દાત્મજં ચિન્તય

ધ્યાનાઽભ્યાસવશીકૃતેન મનસા તન્નિર્ગુણં નિષ્ક્રિયં
જ્યોતિઃ કિંચન યોગિનો યદિ પરં પશ્યન્તિ પશ્યન્તુ તે ।
અસ્માકં તુ તદેવ લોચનચમત્કારાય ભૂયાચ્ચિરં
કાલિન્દીપુલિનેષુ તત્કિમપિ યન્નીલં તમો ધાવતિ

ઇતિ કૃષ્ણલીલા૦
અથ જયસ્તુતિર્વિષ્ણોઃ ॥
ઓં જય નારાયણ ! જય પુરુષોત્તમ ! જય વામન ! કંસારે !
ઉદ્ધર મામઽસુરેશવિનાશિન્ ! પતિતોઽહં સંસારે ।
ઘોરં હર મમ નરકરિપો ! કેશવ ! કલ્મષભારં
મામઽનુકમ્પય દીનમઽનાથં કુરુ ભવસાગરપારમ્

જય જય દેવ ! જયાઽસુરસૂદન ! જય કેશવ ! જય વિષ્ણો !
જય લક્ષ્મીમુખકમલમધુવ્રત ! જય દશકન્દરજિષ્ણો ! ॥ ઘોરં૦

ત્વં જનની જનકઃ પ્રભુરઽચ્યુત ! ત્વં પુત્રસુહૃદ્ધનમિત્રમ્ ।
ત્વં શરણં શરણાઽગતવત્સલ ! ત્વં ભવજલધિવહિત્રમ્ ॥ ઘોરં

પુનરઽપિ જનનં પુનરપિ મરણં પુનરઽપિ ગર્ભનિવાસં ।
સોઢુમઽલં પુનરઽસ્મિન્માધવ ! મામુદ્ધર નિજદાસમ્ ॥ ઘોરં૦

જનકસુતાપતિચરણપરાયણશંકરમુનિવરગીતં
ધારય મનસિ કૃષ્ણ ! પુરુષોત્તમ ! વારય સંસૃતિભીતિમ્ ॥ ઘોરં૦

યદ્યપિ સકલમઽહં કલયામિ હરે ! નહિ કિમઽપિ સસત્વં ।
તદઽપિ ન મુઞ્ચતિ મામિદમઽચ્યુત ! પુત્રકલત્રમમત્ત્વમ્

ઇતિ વિષ્ણુસ્તુતિઃ
પ્. ૪૧)
ગોવિન્દાષ્ટકં ॥
ઓં સત્યંજ્ઞાનમઽનન્તં નિત્યમઽનાકાશં પરમાઽકાશં
ગોષ્ઠપ્રાઙ્ગણરિઙ્ખણલોલઃમઽનાયાસં પરમાયાસમ્ ।
માયાકલ્પિતનાનાકારમઽનાકારં ભુવનાકારં
ક્ષ્મામાનાથમઽનાથં પ્રણમત ગોવિન્દં પરમાનન્દમ્

મૃત્સ્નામઽત્સીહેતિ યશોદા તાડનશૈશવસન્ત્રાસં
વ્યાદિતવક્ત્રાઽલોકિત લોકાઽલોકચતુર્દશલોકાઽલિમ્ ।
લોકત્રયપુરમૂલસ્તંભં લોકાલોકમઽનાલોકં લોકેશં પરમેશં પ્ર૦

ત્રૈવિષ્ટપરિપુવીરઘ્નં ક્સ્.ઇતિભારઘ્નં ભવરોગઘ્નં
કૈવલ્યં નવનીતાઽહારમઽનાહારં ભુવનાહારમ્ ।
વૈમલ્યસ્ફુટચેતોવૃત્તિવિશેષાઽભાસમઽનાભાસં શૈવં કેવલશાન્તં
પ્ર૦

ગોપાલં પ્રભુલીલાવિગ્રહ ગોપાલં કુલગોપાલં
ગોપીખેલનગોવર્ધનધૃતિલીલાલાલિતગોપાલમ્ ।
ગોભિર્નિગદિતગોવિન્દ સ્ફુટનામાનં બહુનામાનં ગોધીગોચરદૂરં પ્ર૦

ગોપીમણ્ડલગોષ્ઠીભેદં ભેદાઽવસ્થમભેદાઽભં
શશદ્ગોખુરનિર્ધૂતોદ્ધત ધૂલિધૂસરસૌભાગ્યમ્ ।
શ્રદ્ધાભક્તિગૃહીતાઽનન્દમઽચિન્ત્યં ચિન્તિતસદ્ભાવં
ચિન્તામણિમઽનિમાનં

સ્નાનવ્યાકુલયોષિદ્વસ્ત્રાણ્યાઽદાયાઽગમુપારૂઢં
વ્યાદિત્સન્તીરઽથ દિગ્વસ્ત્રા વસ્ત્રં દાતુમુપાકર્ષતં તાઃ ।
નિર્ધૂતદ્વયશોકવિમોહં બુદ્ધં બુદ્ધેરન્તઃસ્થં સત્તામાત્રશરીરં
પ્ર૦

કાન્તં કારણકારણમાઽદિમઽનાદિં કાલઘનાઽભાસં
કાલિન્દીગતકાલિય શિરસિ નૃત્યન્તં મુહુર્નૃત્યન્તમ્ ।
કાલં કાલકલાઽતીતં કલિતાઽશેષં કલિદોષજ્ઞં કાલત્રયગતિહેતું પ્ર૦

વૃન્દાવનભુવિ વૃન્દારકગણઃ વૃન્દાઽરાધિતવન્દ્યેહં
કુન્દાઽભાઽમલમન્દસ્મેર સ્વધાનન્દં સુહૃદાઽનન્દમ્ ।
વન્દ્યાઽશેષમહામુનિ માનસવન્દ્યાઽનન્દપદદ્વન્દ્વં
વન્દ્યાઽશેષગુણાબ્ધિં પ્ર૦

ગોવિન્દાઽષ્ટકમેતદઽધીતે ગોવિન્દાર્પિતચેતા યો
ગોવિન્દાઽચ્યુત ! માધવ ! વિષ્ણો ! ગોકુલનાયક ! કૃષ્ણેતિ ।
પ્. ૪૨)
ગોવિન્દાંઘ્રિસરોજધ્યાનજલધૌતસમસ્તાઽઘો
ગોવિન્દં પરમાનન્દાઽમૃતમઽન્તસ્થં સમભ્યેતિ

ઇતિ શ્રીશંકરાચાર્યકૃતં ગોવિન્દાષ્ટકં સમ્પૂર્ણમ્
અથ શિવસ્તુતિઃ ॥
ઓં વ્યાપ્તચરાઽચરભાવવિશેષં ચિન્મયમેકમઽનન્તમનાદિમ્ ।
ભૈરવનાથમઽનાથશરણ્યં ત્વન્મયચિત્તતયા હૃદિ વન્દે

ત્વન્મયમેતદઽશેસ્ઽમિદાનીં ભાતિ મમ ત્વદઽનુગ્રહશક્ત્યા ।
ત્વં ચ મહેશ ! સદૈવ મમાઽત્મા સ્વાઽત્મમયં મમ તેન સમસ્તમ્

સ્વાત્મઽનિ વિશ્વગતે ત્વયિ નાથે તેન ન સંસૃતિભીતેઃ કથાઽસ્તિ ।
સત્સ્વપિ દુર્ધરદુઃખવિમોહ ત્રાસવિધાયિષુ કર્મગણેષુ

અન્તક ! માં પ્રતિ મા દૃશમેનાં ક્રોધકરાલતમાં વિદધીહિ ।
શઙ્કરસેવનચિન્તનધીરો ભીષણભૈરવશક્તિમયોઽસ્મિ

ઇત્થમુપોઢભવન્મયસંવિદ્દિધિતિદારિતભૂરિતમિસ્રઃ ।
મૃત્યુયમાન્તકકર્મપિશાચૈર્નાથ ! નમોઽસ્તુ ન જાતુ બિભેમિ

પ્રોદિતસત્યવિબોધમરીચિ પ્રોક્ષિતવિશ્વપદાર્થસતત્ત્વઃ ।
ભાવપરામૃતનિર્ભરપૂર્ણે ત્વયયઽહમાઽત્મનિ નિર્વૃતિમેમિ

માનસગોચરમેતિ યદૈવ ક્લેશદશાઽતનુતાપવિધાત્રી ।
નાથ ! તદૈવ મમત્વદઽભેદસ્તોત્રપરાઽમૃતવૃષ્ટિરુદેતિ

શંકર ! સત્યમિદં વ્રતદાન સ્નાનતપો ભવતાપવિનાશિ ।
તાવકશાસ્ત્રપરાઽમૃતચિન્તા સિન્ધતિ ચેતસિ નિર્વૃતિધારાઃ

નૃત્યતિ ગાયતિ હૃષ્યતિ ગાઢં સંવિદિયં મમ ભૈરવનાથ ।
ત્વાં પ્રિયમાઽપ્ય સુદર્શનમેકં દુર્લભમઽન્યજનૈઃ સમયજ્ઞમ્

વસુરસપૌષે કૃષ્ણદશમ્યામઽભિનવગુપ્તઃ સ્તવૈદમકરોત્ ।
યેન વિભુર્ભવમરુસન્તાપં શમયતિ ઝટિતિ જનસ્ય દયાલુઃ

ઇતિ અભિનવગુપ્તાઽચાર્યકૃતા શિવસ્તુતિઃ
સમાપ્તમ્ ॥
સ્રોતઃ