નારાયણવર્મ · અધ્યાય 1

શ્રી ગણેશાય નમઃ ।
રાજોવાચ ।
યયા ગુપ્તઃ સહસ્રાક્ષઃ સવાહાન્ રિપુસૈનિકાન્ ।
ક્રીડન્નિવ વિનિર્જિત્ય ત્રિલોક્યા બુભુજે શ્રિયમ્

ભગવંસ્તન્મમાખ્યાહિ વર્મ નારાયણાત્મકમ્ ।
યથાતતાયિનઃ શત્રૂન યેન ગુપ્તોઽજયન્મૃધે

શ્રીશુક ઉવાચ ।
વૃતઃ પુરોહિતસ્ત્વાષ્ટ્રો મહેન્દ્રાયાનુપૃચ્છતે ।
નારાયણાખ્યં વર્માહ તદિહૈકમનાઃ શૃણુ

શ્રીવિશ્વરૂપ ઉવાચ ।
ધૌતાંઘ્રિપાણિરાચમ્ય સપવિત્ર ઉદઙ્મુખઃ ।
કૃતસ્વાઙ્ગકરન્યાસો મન્ત્રાભ્યાં વાગ્યતઃ શુચિઃ

નારાયણમયં વર્મ સન્નહ્યેદ્ભય આગતે ।
દૈવભૂતાત્મકર્મભ્યો નારાયણમયઃ પુમાન

પાદયોર્જાનુનોરૂર્વોરુદરે હૃદ્યથોરસિ ।
મુખે શિરસ્યાનુપૂર્વ્યાદોઙ્કારાદીનિ વિન્યસેત્

ૐ નમો નારાયણાયેતિ વિપર્યયમથાપિ વા ।
કરન્યાસં તતઃ કુર્યાદ્દ્વાદશાક્ષરવિદ્યયા

પ્રણવાદિયકારાન્તમઙ્ગુલ્યઙ્ગુષ્ઠપર્વસુ ।
ન્યસેદ્ધૃદય ૐકારં વિકારમનુમૂર્ધનિ

ષકારં તુ ભ્રુવોર્મધ્યે ણકારં શિખયા ન્યસેત્ ।
વેકારં નેત્રયોર્યુંજ્યાન્નકારં સર્વસન્ધિષુ

મકારમસ્ત્રુમુદ્દિશ્ય મન્ત્રમૂર્તિર્ભવેદ્બુધઃ ।
સર્વિસર્ગં ફડન્તં તત્સર્વદિક્ષુ વિનિર્દિશેત્

ૐ વિષ્ણવે નમઃ ।
ઇત્યાત્માનં પરં ધ્યાયેદ્ધ્યેયં ષટ્શક્તિભિર્યુતમ્ ।
વિદ્યાતેજસ્તપોર્મૂતિમિમં મન્ત્રમુદાહરેત્

ૐ હરિર્વિદધ્યાન્મમ સર્વરક્ષાં ન્યસ્તાંઘ્રિપદ્મઃ પતગેન્દ્રપૃષ્ઠે ।
દરારિચર્માસિગદેષુચાપપાશાન્દધાનોઽષ્ટગુણોઽષ્ટબાહુઃ

જલેષુ માં રક્ષતુ મત્સ્યમૂર્તિર્યાદોગણેભ્યો વરુણસ્ય પાશાત્ ।
સ્થલેષુ માયાબટુવામનોઽવ્યાત્ ત્રિવિક્રમઃ ખેઽવતુ વિશ્વરૂપઃ

દુર્ગેષ્વટવ્યાજિમુખાદિષુ પ્રભુઃ પાયાન્નૃસિંહોઽસુરયૂથપારિઃ ।
વિમુઞ્ચતો યસ્ય મહાટ્ટહાસં દિશો વિનેદુર્ન્યપતંશ્ચ ગર્ભાઃ

રક્ષત્વસૌ માઽધ્વનિ યજ્ઞકલ્પઃ સ્વદંષ્ટ્રયોન્નીતધરો વરાહઃ ।
રામોઽદ્રિકૂટેષ્વથ વિપ્રવાસે સલક્ષ્મણોઽવ્યાદ્ભરતાગ્રજો મામ્

મામુગ્રધર્માદખિલાત્પ્રમાદાન્નારાયણઃ પાતુ નરશ્ચ હાસાત્ ।
દત્તસ્ત્વયોગાદથ યોગનાથઃ પાયાદ્ગુણેશઃ કપિલઃ કર્મબન્ધાત્

સનત્કુમારોઽવતુ કામદેવાદ્ધયગ્રીવો માં પથિ દેવહેલનાત્ ।
દેવર્ષિવર્યઃ પુરુષાર્ચનાન્તરાત્કૂર્મો હરિર્માં નિરયાદશેષાત્

ધન્વન્તરિર્ભગવાન્પાત્વપથ્યાદ્વન્દ્વાદ્ભયાદૃષભો નિર્જિતાત્મા ।
યજ્ઞશ્ચ લોકાદવતાજ્જનાન્તાદ્બલો ગણાત્ક્રોધવશાદહીન્દ્રઃ

દ્વૈપાયનો ભગવાનપ્રબોધાદ્બુદ્ધસ્તુ પાષણ્ડગણાત્પ્રમાદાત્ ।
કાલ્કિઃ કલેઃ કાલમલાત્પ્રપાતુ ધર્માવનાયોરુકૃતાવતારઃ

માં કેશવો ગદયા પ્રાતરવ્યાદ્ગોવિન્દ આસઙ્ગવ આત્તવેણુઃ ।
નારાયણઃ પ્રાહ્ણ ઉદાત્તશક્તિર્મધ્યન્દિને વિષ્ણુરરીન્દ્રપાણિઃ

દેવોઽપરાહ્ણે મધુહોગ્રધન્વા સાયન્ત્રિધામાઽવતુ માધવો મામ્ ।
દોષે હૃષીકેશ ઉતાર્ધરાત્રે નિશીથ એકોઽવતુ પદ્મનાભઃ

શ્રીવત્સધામાઽપરરાત્ર ઈશઃ પ્રત્યુષ ઈશોઽસિધરો જનાર્દનઃ ।
દામોદરોઽવ્યાદનુસન્ધ્યં પ્રભાતે વિશ્વેશ્વરો ભગવાન્કાલમૂર્તિઃ

ચક્રં યુગાન્તાનલતિગ્મનેમિ ભ્રમત્સમન્તાદ્ભગવત્પ્રયુક્તમ્ ।
દન્દગ્ધિ દન્દગ્ધ્યરિસૈન્યમાશુ કક્ષં યથા વાતસખો હુતાશઃ

ગદેઽશનિસ્પર્શનવિસ્ફુલિણ્ગે નિષ્પિણ્ઢિ નિષ્પિણ્ઢ્યજિતપ્રિયાસિ ।
કૂષ્માણ્ડવૈનાયકયક્ષરક્ષોભૂતગ્રહાંશ્ચૂર્ણય ચૂર્ણયારીન્

ત્વં યાતુધાનપ્રમથપ્રેતમાતૃપિશાચવિપ્રગ્રહઘોરદૃષ્ટીન્ ।
નરેન્દ્ર વિદ્રાવય કૃષ્ણપૂરિતો ભીમસ્વનોઽરેર્હૃદયાનિ કમ્પયન્

ત્વં તિગ્મધારાસિવરારિસૈન્યમીશપ્રયુક્તો મમ છિન્ધિ છિન્ધિ ।
ચક્ષૂંષિ ચર્મન્ શતચન્દ્ર છાદય દ્વિષામઘાનાં હર પાપચક્ષુષામ્

યન્નો ભયં ગ્રહેભ્યોઽભૂત્કેતુભ્યો નૃભ્ય એવ ચ ।
સરીસૃપેભ્યો દંષ્ટ્રિભ્ય ભૂતેભ્યોઽઘેભ્ય એવ ચ

સર્વાણ્યેતાનિ ભગવન્નામરૂપાસ્રકીર્તનાત્ ।
પ્રયાંતુ સંક્ષયં સદ્યો યેઽન્યે શ્રેયઃપ્રતીપકાઃ

ગરુડો ભગવાંસ્તોત્રસ્તોમશ્છન્દોમયઃ પ્રભુઃ ।
રક્ષત્વશેષકૃચ્છ્રેભ્યો વિષ્વક્સેનઃ સ્વનામભિઃ

સર્વાપદ્ભ્યો હરેર્નામરૂપયાનાયુધાનિ નઃ ।
બુદ્ધીન્દ્રિયમનઃપ્રાણાન્ પાન્તુ પાર્ષદભૂષણાઃ

યથા હિ ભગવાનેવ વસ્તુતઃ સદસચ્ચ યત્ ।
સત્યેનાનેન નઃ સર્વે યાન્તુ નાશમુપદ્રવાઃ

યથૈકાત્મ્યાનુભાવાનાં વિકલ્પરહિતઃ સ્વયમ્ ।
ભૂષણાયુધલિઙ્ગાખ્યા ધત્તે શક્તીઃ સ્વમાયયા

તેનૈવ સત્યમાનેન સર્વજ્ઞો ભગવાન્ હરિઃ ।
પાતુ સર્વૈઃ સ્વરૂપૈર્નઃ સદા સર્વત્ર સર્વગઃ

વિદિક્ષુ દિક્ષૂર્ઘ્વમધઃ સમન્તાદન્તર્બહિર્ભગવાન્નારસિંહઃ ।
પ્રહાપયંલ્લોકભયં સ્વનેન સ્વતેજસા ગ્રસ્તસમસ્તતેજાઃ

મઘવન્નિદમાખ્યાતં વર્મ નારાયણાત્મકમ્ ।
વિજેષ્યસ્યઞ્જસા યેન દંશિતોઽસુરયૂથપાન્

એતદ્ધારયમાણસ્તુ યં યં પશ્યતિ ચક્ષુષા ।
પદા વા સંસ્પૃશેત્સદ્યઃ સાધ્વસાત્સ વિમુચ્યતે

ન કુતશ્ચિદ્ભયં તસ્ય વિદ્યાં ધારયતો ભવેત્ ।
રાજદસ્યુગ્રહાદિભ્યો વ્યાધ્યાદિભ્યશ્ચ કર્હિચિત્

ઇમાં વિદ્યાં પુરા કશ્ચિત્કૌશિકો ધારયન્ દ્વિજઃ ।
યોગધારણયા સ્વાઙ્ગં જહૌ સ મરુધન્વનિ

તસ્યોપરિ વિમાનેન ગન્ધર્વપતિરેકદા ।
યયૌ ચિત્રરથઃ સ્ત્રીભિર્વૃતો યત્ર દ્વિજક્ષયઃ

ગગનાન્ન્યપતત્સદ્યઃ સવિમાનો હ્યવાક્ષિરાઃ ।
સ વાલખિલ્યવચનાદસ્થીન્યાદાય વિસ્મિતઃ

પ્રાસ્ય પ્રાચીસરસ્વત્યાં સ્નાત્વા ધામ સ્વમન્વગાત્ ।
ય ઇદં શૃણુયાત્કાલે યો ધારયતિ ચાદૃતઃ ॥
તં નમસ્યન્તિ ભૂતાનિ મુચ્યતે સર્વતોભયાત્

શ્રીશુક ઉવાચ ।
એતાં વિદ્યામધિગતો વિશ્વરૂપાચ્છક્રતુઃ ।
ત્રૈલોક્યલક્ષ્મીં બુભુજે વિનિર્જિત્ય મૃઘેઽસુરાન્

। ઇતિ શ્રીમદ્ભાગવતે મહાપુરાણે ષષ્ઠસ્કન્ધેઽષ્ટમેઽધ્યાયે
નારાયણવર્મસ્તોત્રં સમ્પૂર્ણમ્ ।