લર્ગેર્ પ્રજ્ઞાપારમિતા · ભાગ 12

લર્ગેર્ પ્રજ્ઞાપારમિતા
( લ્પ્ગ્ 1ર્ ) સિદ્ધં નમઃ સર્વજ્ઞાય એવં મય્ આ શ્રુતમ્ એકસમયે ભગ વાન્ રાજગૃહે વિહરતિ સ્મ ગૃધ્રાકૂટપ ર્વતે મ હતા ભિક્ષુસંઘેન સાર્ધં પંચ માત્રૈર્ ભિક્ષુસહસ્રૈઃ સર્વૈ ર્ અ ર્હદ્ભિઃ ક્ષીણાસ્રવૈર્ નિષ્ક્લેશૈર્ વશીભૂતૈ ઃ સુવિમુક્તચ્ ઇ ત્ત્ ઐ ઃ સુવિમુક્તપ્રજ્ઞ્ ઐ ર્ આજાનેયૈર્ મહાનાગૈઃ કૃતકૃત્ય્ ઐ ઃ કૃત્ અકરણી યૈર્ અપહૃતભારૈર્ અનુપ્રાપ્તસ્વકાર્થૈઃ પરિક્ષીણભવસંયોજનૈઃ સમ્યગાજ્ઞાસુવિમુક્તચિત્તૈઃ સર્વચેતોવશિતાપરમપારમિપ્રાપ્તૈર્ એકપુદ્ગલં સ્થાપયિત્વા યદ્ ઉતાયુષ્મન્તમ્ આનન્દમ્* શૈક્ષં સ્રોતાપન્નં પંચમાત્રૈશ્ ચ ભિક્ષુણીશતૈર્ યશોધરામહાપ્રજાપતીપ્રમુખૈઃ સંબહુલૈશ્ ચોપા સ કૈર્ ઉપાસિકાભિશ્ ચ સર્વૈર્ દૃષ્ટધર્મભિઃ મહતા ચ બોધિસ ત્વ સંઘેન સાર્ ધ મ્ અપ્રમેયાસંખ્યેયૈર્ બોધિસત્વૈર્ મહાસત્વૈઃ સર્વૈર્ ધારણીપ્રત્ ઇ લબ્ધૈઃ સમાધિપ્રતિલબ્ધૈઃ શુન્યતાવિહારિભિર્ આનિમિત્તગોચરૈર્ અક લ્પિ તપ્રણિધાનૈઃ સર્વધર્મસમતાક્ષાન્તિપ્રતિલબ્ધૈઃ અસંગપ્રણિધાન સ મન્વાગતૈઃ અક્ષયનિર્દેશપ્રતિસંવિન્નયપ્રતિવિદ્ધૈઃ મહાભિજ્ઞાવિક્રીડિતૈર્ અત્યન્તાચ્યુતાભિજ્ઞૈર્ આદેયવચનૈર્ અકુસીદૈર્ આરબ્ધવીર્યૈઃ કાયજીવિતનિરપેક્ષૈર્ અકુહકૈર્ અલપકૈર્ અપગતજ્ઞાતિલાભચિત્તૈર્ નિરામિષધર્મદેશકૈઃ ગંભીરધર્મક્ષાન્તિપરમગતિંગતૈઃ મહાવૈશારદ્યપ્રાપ્તૈઃ અસંકુચિતમાનસૈઃ સર્વમારકર્મસમતિક્રાન્તૈઃ કર્માવરણપ્રતિપ્રસ્રબ્ધૈઃ નિહતકર્મક્લેશપ્રત્યર્થિકૈઃ સર્વપરપ્રવાદ્યનભિ ભૂતૈઃ ( લ્પ્ગ્ 1વ્ ) સર્વશ્રાવકપ્રત્યે કબુદ્ધદુ રવ ગાહૈર્ ધર્મપ્રવિચયવિભક્તિનિર્દેશકુશલૈઃ અસંખ્યેયકલ્પસુસમારબ્ધપ્રણિધાનૈઃ સ્મિતમુખૈઃ પૂર્વાલાપિભિઃ વ્યપગત ભ્રુકુટિકૈઃ શ્લક્ષ્ણમધુવચનૈઃ ગાથાભિગીતપરાલપનકુશલૈઃ અનાચ્છેદ્યપ્રતિભાનૈર્ અનન્તપર્ષદભિભવનૈર્ વૈશારદ્યસમન્વાગતૈર્ અનન્તકલ્પ ક્ ઓટીનિર્દેશજ્ઞાનનિઃસરણકુશલૈઃ માયામરીચિદગચન્દ્રસ્વપ્નપ્રતિશ્રુત્કપ્રતિભાસગગનગન્ધર્વનગરપ્રતિબિંબનિર્માણોપમધર્માધિમુ ક્તૈર્ અ પગતસંલીનચિત્તૈઃ સર્વસત્વચિત્તગતિસૂક્ષ્મજ્ઞાનચર્યાધિમુક્ત્યવતારકુશલૈઃ સર્વસત્વાપ્રતિહતચિત્તૈર્ અધિમાત્રક્ષાન્તિસમન્વાગતૈઃ સર્વ ધ ર્મતાપ્રતિવેધજ્ઞાનકુશલૈર્ ગંભીરધર્મતાદુરવગાહૈઃ સ્વચિત્તવશિતાપ્રતિલબ્ધૈઃ સર્વવશિતાપ્રાપ્તૈઃ સર્વકર્મક્લેશદૃષ્ટ્યાવરણવિમુક્તૈઃ પ્રતીત્યનિર્દેશકુશલૈર્ ગંભીરપ્રતીત્યસમુત્પાદાક્ષયનયાવતીર્ણૈઃ સર્વદૃષ્ટ્યનુશયપર્યુત્થાનવિગતૈઃ સર્વસંયોજનપ્રહીણૈ ઃ સત્યપ્રતિવેધજ્ઞાનકુશલૈઃ સતતસમિતપ્રતિશ્રુત્કાસમસર્વધર્માધિમુક્તૈઃ અપ્રમાણધર્મનયનિર્દેશવિશારદૈર્ યથાત્મ્યાવતારણકુશલૈર્ અનન્તબુદ્ધક્ષેત્રવ્યૂહપ્રણિધાનપ્રસ્થાનપરિગૃહીતૈર્ અસંખ્યેયલોકધાતુગતબુદ્ધાનુસ્મૃતિસમાધિસતતસમિતમ્ અભિમુખીભૂતૈઃ સર્વબુદ્ધોત્પાદોપસંક્રમણકુશલૈર્ અપરિમિતબુદ્ધાધ્યેષણકુશલૈર્ નાનાદૃષ્ટિપર્યુત્થાનસત્વક્લેશપ્રશમનકુશલૈ ઃ સમાધિશતસહસ્રાભિનિર્હારનિષ્ક્રીડનજ્ઞાનપ્રવેશકુશલૈર્ અપર્યન્તકલ્પક્ષીણગુણવર્ણસમન્વાગતૈ ઃ । તદ્યથા ભદ્રપાલેન ચ બોધિસત્વેન મહાસત્વેન । રત્નાકરેણ ચ । રત્નગર્ભેણ ચ । રત્નદત્તેન ચ । સુસાર્થવાહેન ચ । નલદત્તેન ચ । ગુહપુપ્તેન ચ । વરુણદેવેન ચેન્દ્રદેવેન ચ । ભ દ્ર પાલેન ચ । ઉત્તરમતિના ચ । વિશેષમતિના ચ । વર્ધમાનમતિના ચ । અન ન્ તમતિના ( લ્પ્ગ્ 2ર્ ) ચ । અમોઘદ ર્ શિના ચ । અનાવરણમતિના ચ । સુ સં પ્રસ્થિતેન ચ । સુવ્ ઇ ક્રાન્તવિક્રામિણ્ આ ચ । અનન્તવીર્યેણ । નિત્યોદ્યુક્તેન ચ । નિત્યપ્રયુક્તેન ચ । અનિક્ષિપ્તધુરેણ ચ । સૂર્યગર્ભેણ ચ । અનુપમમતિના ચ । બોધિસત્વેન મહાસત્વેન । અવલોકિતેશ્વરેણ ચ ।

મહાસ્થામપ્રાપ્તેન ચ । મંજુશ્રિયા ચ કુમારભૂતેન । મારબલપ્રમર્દિના ચ । વજ્રમતિના ચ । રત્નમુદ્રાહસ્તેન ચ । નિત્યોત્ક્ષિપ્તહસ્તેન ચ । મહાકરુણાચિન્તિના ચ । મહાવ્યૂહેન ચ । વ્યૂહરાજેન ચ । મેરુકૂટેન ચ । મૈત્રેયેણ ચ બોધિસત્વેન મહાસત્વેન એતૈશ્ ચાન્યૈશ્ ચાનેકૈર્ બોધિસત્વકોટીનિયુતશતસહસ્રૈઃ અથ ખલુ ભગવાંસ્ તસ્યાં વેલાયાં સ્વયમ્ એવ સિંહાસનં પ્રજ્ઞપ્ય ન્યષીદ ત્ પર્યંકમ્ આભુજ્ય ઋજું કાયં પ્રણિધાય પ્રતિમુખં સ્મૃતિમ્ ઉપસ્થાપ્ય તત્ર નિષદ્ય સમાધિરાજો નામ સમાધિં સમાપન્નો ઽભૂત્* યત્ર સમાધૌ સર્વસમાધયો ઽન્તર્ગતા અ નુપ્રવિષ્ટાઃ સંગ્રહં સમ વ સરણં ગચ્છન્તિ । અથ ભગવાં સ્મૃતઃ સંપ્રજાનંસ્ તતઃ સમાધે ર્ વ્યુત્થાય દિવ્યેન ચક્ષુષેદં બુદ્ધક્ષેત્રં વ્યવલોકયતિ સ્મ । વ્યવલોક્ય સર્વકાયાત્ પ્રભા ં પ્રામુઞ્ચત્* તસ્યાધસ્તાત્ પદતલયોઃ સહસ્રારાભ્યાં ચક્રાભ્યાં ષષ્ટિષષ્ટિરશ્મિકોટીનિયુતશતસહસ્રાણિ નિશ્ચર ન્ તિ સ્મ : દશભ્યશ્ ચ પાદાંગુ લિ ભ્યઃ ષષ્ટિષષ્ટી રશ્મિકોટીનિયુતશતસહસ્રાણિ નિશ્ચરન્તિ સ્મ । એવં દ્વાભ્યાં ગુલ્ફાભ્યાં દ્વાભ્યાં જંઘાભ્યાં દ્વાભ્યાં જાનુભ્યાં દ્વાભ્યામ્ ઊરુભ્યામ્* કટેર્ નાભિમણ્ડલાત્* દ્વાભ્યાં પાર્શ્વાભ્યામ્* હૃદયે શ્રીવત્સાત્ મહાપુરુષલક્ષણાત્* સષ્ટિષષ્ટી રશ્મિકોટીનિયુતશતસહસ્રાણિ નિશ્ચરન્તિ સ્મ । દશભ્યો હસ્તાઙ્ગુલિભ્યઃ ષષ્ટિષષ્ટી રશ્મિકોટીનિયુતશતસહસ્રાણિ નિશ્ચરંતિ સ્મ । એવન્ દ્વાભ્યાં બાહુભ્યામ્* દ્વાભ્યામ્ આંસાભ્યામ્* ગ્રીવાયાશ્ ચતસૃભ્યો ( લ્પ્ગ્ 2વ્ ) દંષ્ટ્રાભ્યશ્ ચત્વારિંશતો દન્તેભ્યઃ દ્વાભ્યાં ચક્ષુભ્યાં દ્વાભ્યાં શ્રોત્રાભ્યામ્* દ્વાભ્યાં ઘ્રાણપુટેભ્યામ્* મધ્યે ભ્રુવોર્ણાયા ઉપરિષ્ટાદ્ ઉષ્ણીષાત્* મુખદ્વારાચ્ ચ ષષ્ટિષષ્ટી રશ્મિકોટીનિયુતશતસહસ્રાણિ નિશ્ચરંતિ સ્મ । સર્વાણિ ચ તાનિ રશ્મિકોટીનિયુતશતસહસ્રાણિ સર્વાવન્તમ્ ઇમં ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રં લોકધાતું મહતાવભાસેન સ્ફરિત્વા પૂર્વસ્યાં દિશિ ગંગાનદીવાલુકોપમાન્ લોકધાતૂન્ મહતાવભાસેન સ્ફરન્તિ સ્મ । એવન્ દક્ષિણસ્યાન્ દિશિ પશ્ચિ મા યામ્ ઉત્તરસ્યામ્ અધસ્તાદ્ ઉપરિષ્ટાદ્ યાવત્ સમંતાદ્ દશસુ દિક્ષ્વ્ એકૈકસ્યા ન્ દિશિ ગંગાનદીવાલુકોપમાન્ લોકધાતૂન્ મહતાવભાસેન સ્ફરન્તિ સ્મ । ય્ ઐ શ્ ચ સત્વૈઃ સો ઽવભાસો દૃષ્ટો યે ચ તેન રશ્મ્યવભાસેન સ્પૃષ્ટાસ્ તે સર્વે નિયતા અભવન્ન્ અનુત્તરસ્યાં સમ્યક્સંબોધૌ । અથ ભગવાન્ પુનર્ એવ સર્વરોમકૂપેભ્ય ઃ પ્રભાં પ્રામુંચત્* યયા પ્રભયાયં ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રો લોકધાતુર્ મહતાવભાસેન સ્ફુટો ઽભૂત્* પૂર્વસ્યાં ચ દિશિ ગંગાનદીવાલુકોપમાલ્ લોકધાતવો મહતાવભાસેન સ્ફુટા અભૂવન્* એવં દક્ષિણસ્યાન્ દિશિ પશ્ચિમાયામ્ ઉત્તરસ્યામ્ અધસ્તાદ્ ઉપરિષ્ટાત્* યાવત્ સમન્તાદ્ દશસુ દિક્ષ્વ્ એકૈકસ્યાન્ દિશિ ગંગાનદીવાલુકોપમાલ્ લોકધાતવો મહતાવભાસેન સ્ફુટા અભૂવન્* યૈશ્ ચ સત્વૈ ઃ સો ઽવભાસો દૃષ્ટો યે ચ તેનાવભાસેન સ્પૃષ્ટાસ્ તે સર્વે નિયતા અભવન્ન્ અનુત્તરસ્યા ં સમ્યક્સંબોધૌ । અથ ભગવાન્ પુનર્ અપિ યા સા તથાગતસ્ય પ્રકૃતિપ્રભા તયા પ્ર ભ્ અ યેમં ( લ્પ્ગ્ 3ર્ ) ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રં લો કધાતુ ં મહતાવભાસેન સ્ફરતિ સ્મ । પૂર્વસ્યાન્ દિશિ ગંગાનદીવાલુકોપમાલ્ લોકધાતૂન્ મહતાવભાસેન સ્ફરતિ સ્મ । એવં દક્ષિણસ્યાન્ દિશિ પશ્ચિમાયામ્ ઉત્તરસ્યામ્ અધસ્તાદ્ ઉપરિષ્ટાત્* યાવત્ સમન્તાદ્ દશસુ દિક્ષ્વ્ એકૈકસ્યાન્ દિશિ ગંગાનદીવાલુકોપમાલ્ લોકધાતુંસ્ તેન મહતાવભાસેન સ્ફરતિ સ્મ । યૈશ્ ચ સત્વૈઃ સો ઽવભાસો દૃષ્ટો યે ચ તેનાવભાસેન સ્પૃષ્ટાસ્ તે સર્વે નિયતા અભવન્ન્ અનુત્તરસ્યાં સમ્યક્સંબોધૌ । અથ ભગવાન્ મુખદ્વારાજ્ જિહ્વેન્દ્રિયં નિર્ણમય્ય સર્વાવન્તમ્ ઇમં તૃસાહસ્રમહાસાહસ્રં લોકધાતું જિહ્વેન્દ્રિયેણ સ્ફરિત્વા સ્મિતં પ્રાદુરકાર્ષીત્* તતશ્ ચ જિહ્વેન્દ્રિયાદ્ અનેકાનિ નાનાવર્ણાનિ રશ્મિકોટીનયુતશતસહસ્રાણિ નિશ્ચરન્તિ સ્મ । સર્વત્ર ચ રશ્મ્યાં નાનારત્નમયાનિ સુવર્ણનિર્ભાસાનિ સહસ્રપત્રાણિ પદ્માનિ સન્તિષ્ઠન્તે સ્મ । ચિત્રાણિ દર્શનીયાનિ મનોરમાણિ । સુવર્ણાનિ સુગન્ધીનિ । મૃદૂનિ કાચલિન્દિકસુખસંસ્પર્શાનિ । તત્ર ચ પદ્મેષુ તથાગતવિગ્રહા નિષણ્ણા ધર્મન્ દેશય ં તિ સ્મ । યદ્ ઉતેમામ્ એવ ષટ્પારમિતાપ્રતિસંયુક્તાન્ ધર્મદેશના ં તે પૂર્વસ્યાન્ દિ શિ ગંગાનદીવાલુકોપમાલ્ લોકધાતૂન્ ગચ્છન્તિ સ્મ । તત્ર ગત્વા ધર્મન્ દેશયંતિ સ્મ । યદ્ ઉતેમામ્ એવ ષટ્પારમિતાપ્રતિસંયુક્તાન્ ધર્મદેશનામ્* એવં દક્ષિણસ્ યાન્ દિશિ પશ્ચિમાયામ્ ઉત્તરસ્યામ્ અધસ્તાદ્ ઉપરિષ્ટાદ્ યાવત્ સમન્તાદ્ દશસુ દિક્ષ્વ્ એકૈકસ્યાન્ દિશિ ગંગાનદીવાલુકોપમાલ્ લોકધાતૂન્ ગચ્છન્તિ સ્મ । તત્ર ગત્વા ધર્મન્ દેશય ન્ ત્ ઇ સ્ મ । યદ્ ઉતેમામ્ એવ ષટ્પારમિતાપ્રતિસંયુક્તાન્ ધર્મદેશનામ્* યૈશ્ ચ સત્વૈઃ સ ધર્મઃ શ્રુતસ્ તે સર્વે નિયતા અભવન્ન્ અનુત્તરસ્યાં સમ્યક્સંબોધૌ । અથ ભગવાંસ્ તસ્મિન્ન્ એવ સિંહાસને નિષણ્ણઃ સિંહવિક્રીડિતં નામ બુદ્ધસમાધિં સમાપદ્ય તથારૂપમ્ ઋદ્ધ્યભિસંસ્કારમ્ અભિસંસ્કરોતિ સ્મ । યથારૂપેણર્ધ્યભિસંસ્કારેણાભિસંસ્કૃતેનાયં ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રો લોકધાતુઃ ( લ્પ્ગ્ 3વ્ ) ષડ્વિકારમ્ અકંપત પ્રાકંપત સંપ્રાકંપત । અવેધત્* પ્રાવેધત્* સંપ્રાવેધત્* અચલત્ પ્રાચલત્ સંપ્રાચલત્* અક્ષુભ્યત્ પ્રાક્ષુભ્ય ત્ સંપ્રાક્ષુભ્યત્* અગર્જત્ પ્રાગર્જત્ સંપ્રાગર્જત્* અરણત્ પ્રારણત્ સંપ્રારણત્* અન્તેષૂન્નમતિ સ્મ । મધ્યે ઽવનમતિ સ્મ । મધ્ય ઔન્નમતિ સ્માન્તેષ્વ્ અવનમતિ સ્મ । મૃદુક ઃ

સ્નિગ્ધઃ સૂક્ષ્મઃ સર્વસુખસંજનનો ઽભૂત્* અથ તેન ક્ષણલવમુહૂર્તેન યાવન્તો ઽસ્મિંસ્ ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રે લોકધાતૌ નરકતિર્યગ્યોનિયમલોકાક્ષણાપાયદુર્ગતિવિનિપાતાસ્ તે સર્વે સમુચ્છિન્ના અભૂવન્* સર્વે ચ તે સત્વા મનુષ્યાણાં સભાગતાયૈ ઉપપન્ના અભૂવન્* ચાતુર્મહારાજકાયિકાનાં ચ દેવાનાં ત્રાયસ્ત્રિંશાનાં યામાનાં તુષિતાનાં નિર્માણરતીનાં પરનિર્મિતવશવર્તિનાં દેવાનાં સહભાગતાયૈ ઉપપન્ના અભૂવન્* અથ તે મનુષ્યાસ્ તે ચ દેવાસ્ તેનૈવ પ્રીતિપ્રસાદપ્રામોદ્યેન પૌર્વિકીં જાતિં સમનુસ્મરંતિ સ્મ । સમનુસ્મૃત્ય પ્રીતિપ્રસાદપ્રામોદ્યપ્રતિલબ્ધા યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રાન્તા ઉપસંક્રમ્ય પ્રાંજલીભૂતા ભગવન્તં નમસ્યન્તિ સ્મ । એવં પૂર્વસ્યાન્ દિશિ ગંગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ દક્ષિણસ્યાં પશ્ચિમાયામ્ ઉત્તરસ્યામ્ અધસ્તાદ્ ઉપરિષ્ટાદ્ યાવત્ સમન્તાદ્ દશસુ દિક્ષ્વ્ એકૈકસ્યાન્ દિશિ ગંગાનદીવાલુકાસમેષુ લોકધાતુષુ સર્વનરકાઃ સર્વતિર્યગ્યોનયઃ સર્વયમલોકા સમુચ્છિન્ના ઃ સર્વાક્ષણાશ્ ચાસ્તમિતા અભૂવન્* સર્વે ચ તે સત્વા મનુષ્યાણાં સહભાગતાયૈ ઉપપદ્યન્તે સ્મ । અથ તે મનુષ્યાસ્ તે ચ દેવા સ્ તેનૈવ પ્રીતિપ્રસાદપ્રામોદ્યેન પૌર્વિકીં જાતિં સમનુસ્મરંતિ સ્મ । સમનુસ્મૃત્ય પ્રીતિપ્રસાદપ્રામોદ્યપ્રતિલબ્ધા ઃ સ્વકસ્વકેષુ બુદ્ધક્ષેત્રેષુ યે તત્ર તથાગતા અર્હન્ત ઃ સ મ્ય ક્ સ ંબ્ ઉ દ્ધાસ્ તિષ્ઠન્તિ તાન્ ઉપસંક્ ર્ અમન્તિ સ્મોપસંક્રમ્ય પ્રાંજલીભૂતાસ્ તાંસ્ તથાગતાન્ અર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાન્ નમસ્યન્તિ સ્મ । અથ તેન ક્ષણેન યે ઽસ્મિંસ્ ( લ્પ્ગ્ 4ર્ ) ત્ર્ ઇ સાહસ્રમહાસાહસ્રે લોકધાતૌ જાત્યન્ધાઃ સત્વાસ્ તે ઽપિ સર્વે ચક્ષુષા રૂપાણિ પશ્યન્તિ સ્મ । વધિ રા શ્રોત્રેણ શબ્દાંચ્ છ્ ઋણ્વન્તિ સ્મ । ઉન્મત્તા સ્મૃતિં પ્રતિલભંતિ સ્મ । વિક્ષિપ્તચિત્તા અવિક્ષિપ્તચિત્તતાં પ્રતિલભન્તે સ્મ । નગ્નાશ્ ચીવરાણિ પ્રતિલભન્તે સ્મ । દરિદ્રા ધનાનિ પ્રતિલભન્તે સ્મ । જિઘત્સિતા ભોજનાનિ પ્રતિલભન્તે સ્મ । પિપાસિતાઃ પાનીયં પ્રતિલભન્તે સ્મ । રોગસ્પૃષ્ટા વિગતરોગા અભૂવન્* વિકલેન્દ્રિયાઃ પરિપૂર્ણેન્દ્રિયા અભૂવન્* ક્લાન્તકાયા અક્લાન્તકાયા અભૂવન્* અવિરહિતાકુશલકાયવાઙ્મનસ્કર્મન્તાજીવા વિગતાકુશલકાયવાઙ્મનસ્કર્મન્તાજીવા ભવન્તિ સ્મ । સર્વસત્વાશ્ ચ સર્વસત્વેષુ સમચિત્તા અભૂવન્* યદ્ ઉત માતાપિતૃભ્રાતૃભગિનીસમચિત્તાઃ મિત્રજ્ઞાતિસહાયસમચિત્તાઃ સર્વસત્વા દશકુશલકર્મપ થ સમન્વાગતા અભૂવન્* બ્રહ્મચારિણઃ શુચયો નિરામગન્ધાઃ સર્વાકુશલવિતર્કવિગતાઃ સર્વસત્વાસ્ તસ્મિન્ સમયે સર્વસુખસમર્પિતા અભૂવન્* એવંરૂપેણ સુખેન સમન્વાગતાસ્ તદ્યથા તૃતીયધ્યાનસમાપન્નસ્ય ભિક્ષોઃ સુખં સર્વસત્વાશ્ ચ તસ્મિન્ સમયે એવંરૂપયા પ્રજ્ઞયા સમન્વાગતા અભૂવન્* યદ્ એવં જાનંતિ સ્મ । સાધુ દાનં સાધુ દમઃ સાધુ સંયમઃ સાધુ સત્યમ્ । સાધ્વ્ અપ્રમાદઃ સાધુ મૈત્રી સાધુ કરુણા સાધ્વ્ અવિહિંસા પ્રાણિભૂતેષુ । અથ ભગવાંસ્ તસ્મિન્ન્ એવ સિંહાસને નિષણ્ણ ઇમં ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રં લ્ ઓ કધાતું સસુમેરું સચક્રવાડં સદેવભવનં સેન્દ્રકં સબ્રહ્મકં સવશવર્તિનં સશુદ્ધાવાસં સદેવદાનવકાયમ્ અ ભિ ભૂય સ્થિતઃ શોભતે ભાસતે તપતિ વિરાજતે આભયા વર્ણેન તેજસા શૃયા : તદ્યથાપિ નામ બલવાન્ દિવાકરઃ પરિશુદ્ધે ગગનતલે પૌ ર્ણમાસ્યાં વા ચન્દ્રમણ્ડલમ્* એવમ્ એવ ભગવાન્ પૂર્વસ્યાન્ દિશિ ગંગાનદીવાલુકોપમાલ્ લોકધાતૂન્ અભિભૂય દક્ષિણસ્યાં પશ્ચિમાયામ્ ઉત્તરસ્યા મ્ ( લ્પ્ગ્ 4વ્ ) અધસ્તાદ્ ઉપરિષ્ટાદ્ યાવત્ સમન્તાદ્ દશસુ દિક્ષુ ગંગાનદીવાલુકોપમાલ્ લોકધાતૂન્ અભિભૂય સ્થિતઃ શોભતે ભાસતે તપતિ વિરોચતે આભયા વર્ણેન તેજસા શ્રિયા તદ્યથાપિ નામ સુમેરુઃ પર્વ ત રાજઃ સર્વાંસ્ તદન્યાન્ પર્વતાન્ અભિભૂય સ્થિતઃ શોભતે ભાસતે તપતિ વિરાજતે । તદ્યથાપિ નામ ચન્દ્રમણ્ડલમ્* સર્વા ણિ તારારૂપાણ્ય્ અભિભૂય સ્થિતં શોભતે ભાસતિ તપતિ વિરોચતે । તદ્યથાપિ નામ સૂર્યમણ્ડલં સર્વા ં સ્ તદન્યાન્ અવભાસાન્ અભિભૂય સ્થિતં શોભતે ભાસતે તપતિ વિરોચતે । એવમ્ એવ ભગવાન્ દશસુ દિક્ષુ સદેવકં સેન્દ્રકં સ મા રકં સબ્રહ્મકં સશુદ્ધાવાસમ્ અભિભૂય સ્થિતઃ શોભતે ભાસતે તપતિ વિરોચતે આભયા વર્ણેન તેજસા શૃયા : પુનર્ યાદ્ ઋ શં ભગવતઃ પ્રકૃત્યાત્મભાવોપદર્શનં તાદૃશમ્ ઇહ ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રે લોકધાતાવ્ ઉપદર્શયતિ સ્મ । અથ યાવન્તો ઽસ્મિં ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રે લો કધાતૌ શુદ્ધાવાસકાયિકા દેવનિકાયાઃ યાવદ્ બ્રહ્મકાયિકા પરનિર્મિતવશવર્તિનઃ નિર્માણરતયઃ તુષિતા યામાસ્ ત્રાયસ્ત્રિંશાશ્ ચાતુર્મહારાજકાયિકા દેવનિકાયાસ્ તે સર્વે સિંહાસનનિષણ્ણં તથાગતં પશ્યન્તિ સ્મ । તે તુષ્ટા ઉદગ્રા આત્તમનસઃ પ્રમુદિતા ઃ પ્રીતિસૌમનસ્યજાતા દિવ્યાનિ પુષ્પાણ્ય્ આદાય દિવ્યાનિ માલ્યાનિ દિવ્યાન્ ગન્ધાન્ દિવ્યાનિ વિલેપનાનિ દિવ્યાનિ ચૂર્ણાનિ દિવ્યાન્ વાસાન્ દિવ્યાન્ય્ ઉત્પલપદ્મકુમુદપુણ્ડરીકનડિનસૌગન્ધિકાનિ । દિવ્યાનિ કેસરતમાલપત્રાણિ દિવ્યાનિ ચીવરાણિ । દિવ્યાન્ય્ આભરણાનિ । દિવ્યાનિ ચ્છત્રાણિ દિવ્યાં ધ્વજાન્* દિવ્યાઃ પતાકા ગૃહીત્વા યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રામન્તિ સ્મ । ઉપસંક્રમ્ય તૈઃ પુષ્પાદિભિર્ યાવચ્ છત્રધ્વજપતાકાભિર્ ભગવન્તમ્ અવકિર ન્ તિ સ્માભ્યવકિરન્તિ

સ્માભિપ્રકિરન્તિ સ્મ । યે ચેહ ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રે લોકધાતૌ મનુષ્યા વિનેયા ભાજનીભૂતાસ્ તે જલજસ્થલજાનિ પુષ્પાણિ ગૃહીત્વા યેન ભગવાંસ્ તેનોપ સ ંક્રમ્ય તથાગતમ્ અભિપૂજયંતિ સ્મ । ( લ્પ્ગ્ 5ર્ ) સર્વાણિ ચ તાનિ પુષ્પાદીનિ યાવચ્ છત્રધ્વજપતાકા ભગવત્ય્ અવકીર્ણાનિ । સમનન્તરમ્ એવ ભગવ તો ઽધિષ્ઠાનેન ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રલોકધાતુપ્રમાણો ભગવત ઉપરિ વૈહાયસે મૂર્ધસન્ધૌ મહાપુષ્પાદિકૂટાગારઃ સંસ્થિતો ઽભૂત્* તતશ્ ચ કૂટાગારાદ્ દિવ્યાનિ પુષ્પપટ્ટદામાનિ પ્રલંબન્તે સ્મ પ્રલંબન્તે સ્માભિપ્રલંબન્તે સ્મ । તૈશ્ ચ પુષ્પપટ્ટદામાભિર્ અયં ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રો લોકધાતુસ્ તેન ચ સુવર્ણવર્ણેન ભગવતઃ પ્રભાવભાસેનાત્યર્થ ં શોભતે ભાસતે તપતિ વિરોચતે । યથા ચાયં ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રો લોકધાતુર્ એવં પૂર્વસ્યાન્ દિશિ ગંગાનદીવાલુકોપમાલ્ લોકધાતવો ઽવભાસિતા ઃ સ્ફુટાશ્ ચાભૂવન્* એવં દક્ષિણસ્યાં પશ્ચિમાયામ્ ઉત્તરસ્યામ્ અધસ્તાદ્ ઉ પરિ ષ્ટાદ્ યાવત્ સમન્તાદ્ દશસુ દિક્ષુ લોકધાતવો ઽવભાસિતા ઃ સ્પુટાશ્ ચાભૂવન્* તત્ર જાંબૂદ્વીપકાનાં મનુષ્યાણાં તથાગતસ્યાસેચનકદર્શનમ્ અ ત્મ ભાવન્ દૃષ્ટ્વૈવ્ અમ્ અભ વત્* અસ્માકં પુરતઃ તથાગતો નિષણ્ણો ધર્મન્ દેશયતીતિ । યથા જાંબૂદ્વીપકાનાં મનુષ્યાણામ્ એવં ગોદાનીયાનાં પૂર્વવિદેહકાનામ્ ઉત્તરક્ ઔ રવાણાં ચાતુ ર્મહાર જકાયિકાનાં દેવાનાં યાવદ્ અઘનિષ્ઠાનાન્ દેવાનાં એવં સાહસ્રે લોકધાતૌ દ્વિસાહસ્રે ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રે લોકધાતૌ સર્વસત્વાનામ્ એતદ્ અભૂત્* અ સ્ મ્ આકં પુરતસ્ તથાગતો નિષણ્ણો ધર્મન્ દેશયતીતિ । અથ ભગવાંસ્ તસ્મિન્ન્ એવ સિંહાસને નિષણ્ણઃ પુનર્ એવ પ્રભાં પ્રામુંચત્* યયા પ્રભયા પુનર્ એવાયં ત્રિસાહસ્રમહા સા હસ્રો લોકધાતુર્ અવભાસિતો ઽભૂત્* યેનાવભાસેન ય ઇહ ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રે લોકધાતૌ સત્વાસ્ તે સર્વે પૂર્વસ્યાન્ દિશિ ગંગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ તથા ગતા ન્ અર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાન્ સશ્રાવકસંઘાન્ પશ્યન્તિ સ્મ । તત્ર ચ પૂર્વસ્યાન્ દિશિ યે ગંગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ સત્વાસ્ તે ઽપીમં ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રં લોકધાતું ભગવન્તં ચ શાક્યમુનિં તથાગતં સભિક્ષુસંઘપરિવારમ્ અદ્રાક્ષુ ર્ યથા ચ પૂર્વસ્યાન્ દિશ્ય્ એવં દક્ષિણસ્યાં ( લ્પ્ગ્ 5વ્ ) પશ્ચિમાયામ્ ઉત્તરસ્યામ્ અધસ્તાદ્ ઉપરિષ્ટાદ્ યાવત્ સમન્તાદ્ દશસુ દિક્ષુ યે ગંગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ સત્વાસ્ તે ઽપીમં ત્રિસાહ સ્રમહાસાહસ્રં લોકધાતું ભગવન્તં ચ શાક્યમુનિં તથાગતં સભિક્ષુસંઘપરિવારમ્ અદ્રાક્ષુઃ ॥ અથ પૂર્વસ્યાન્ દિશિ ગંગાનદીવાલુકોપમાલ્ લોકધ્ આતૂન્ અતિ ક્ ર મ્ય યા સર્વપશ્ચિમા લોકધાતૂ રત્નાવતી નામ તત્ર રત્નાકરો નામ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ તિષ્ઠતિ ધૃયતે યાપયતિ સ ઇમામ્ એવ પ્રજ્ઞાપારમિતાં બોધિસત્વાનાં મહાસત્વાનાં સંપ્રકાશયતિ । અથ તત્ર લોકધાતૌ સમન્તરશ્મિર્ નામ બોધિસત્વો મહાસત્વસ્ તં મહાન્તમ્ અવભાસં તં ચ મહાન્તં પૃથિવીચાલં તં ચ તથાગતાત્મભાવન્ દૃષ્ટ્વા યેન સ ભગવાન્ રત્નાકરસ્ તથાગતસ્ તેનોપસંક્રાન્ત-ર્-ઉપસંક્રમ્ય તં ભગવન્તં રત્નાકરં તથાગતમ્ એતદ્ અવોચત્* કો ભગવન્ હેતુઃ કઃ પ્રત્યયો ઽસ્ય મહતો ઽવભાસસ્ય લોકે પ્રાદુર્ભાવાયાસ્ય ચ મહતઃ પૃથિવીચાલસ્ય અયં ચેદૃશસ્ તથાગતકાય ઃ સન્દૃશ્યતે । એવમ્ ઉક્તે ભગવાન્ રત્નાકરસ્ તથાગતસ્ તં સમન્તરશ્મિં બોધિસત્વં મહાસત્વમ્ એતદ્ અવોચત્* એષ કુલપુત્ર પશ્ચિમાયાન્ દિશિ સહા નામ લોકધાતુસ્ તત્ર શાક્યમુનિર્ નામ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ તિષ્ઠતિ ધૃયતે યાપયતિ । સ બોધિસત્વાનાં મહાસત્વાનાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સંપ્રકાશયતિ । તસ્યૈષ ઈદૃશો ઽનુભાવ અથ સમન્તરશ્મિર્ બોધિસત્વો મહાસત્વસ્ તં ભગવન્તં રત્નાકરં તથાગતમ્ એતદ્ અવોચત્* ગચ્છેયમ્ અહં ભગવંસ્ તાં સહાલ્ લોકધાતુમ્ તસ્ય ભગવતઃ શાક્યમુનેસ્ તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય દર્શનાય વન્દનાય પર્યુપાસનાય । તેષાં ચ બોધિસત્વાનાં મહાસત્વાનાં તેષાં ચ સ ર્વેષાં કુમારભૂતાનાં ધારણીપ્રતિસંવિત્પ્રતિલબ્ધાનાં સમાધિસમાપત્તિવશિતાપ્રતિલબ્ધાનાં સ ભગવાન્ રત્નાકરસ્ તથાગત । આહ । ગચ્છ ત્વં ( લ્પ્ગ્ 6ર્ ) કુલપુત્ર ઽસ્ય શાક્યમુને સ્ તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્ સં બુદ્ધસ્ય દર્શનાય યસ્યેદાનીં કાલં મન્યસે । અથ રત્નાકરસ્ તથાગતઃ સુવર્ણનિર્ભાસાનાં સહસ્રપત્રાણાં પદ્માનાં સહસ્રં સમન્તરશ્મયે બોધિસત્વાય મ હ સત્વાય પ્રાદાત્* ઇમૈઃ કુલપુત્ર પદ્મૈસ્ તં ભગવન્તં શાક્યમુનિં તથાગતમ્ અર્હન્તં સમ્યક્સંબુદ્ધમ્ અભ્યવકિર સંપ્રજાનચ્ચારી ચ કુલપુત્ર તત્ર બુદ્ધક્ષેત્રે ભવેસ્ તત્ કસ્ય હેતોઃ દુરાસદા હિ કુલપુત્ર તે બોધિસત્વા મહાસત્વા યે તત્ર લોકધાતાવ્ ઉપપન્ના મા તત્ર ક્ષણ્યેથા । અથ સમન્તરશ્મિ ર્ બોધિસત્વો મહાસત્વસ્ તસ્ય ભગવતો રત્નાકરસ્ય તથાગતસ્યાર્હત ઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્યાન્તિકાત્ તાનિ સુવર્ણનિર્ભાસાનિ સહસ્રપત્રાણિ પદ્માનિ ગૃહીત્વાનેકૈર્ બોધિસત્વકોટીનિયુતશતસહસ્રૈઃ સાર્ધં ગૃહસ્થૈઃ પ્રવ્રજિતૈશ્ ચ દારકદારિકારૂપૈશ્ ચ તતો બુદ્ધક્ષેત્રાદ્ અન્તર્હિતઃ યાવન્ત ઃ પૂર્વસ્યાન્ દિશિ બુદ્ધા ભગવન્તસ્ તિષ્ઠન્તિ દૃયન્તે યાપયંતિ । તાન્ સર્વાન્ સત્કુર્વન્ ગુરુકુર્વન્ માનયન્ પૂજયન્* પુષ્પૈર્ માલ્યૈર્ ગન્ધૈર્ વિલેપનૈર્ યાવચ્ છત્રધ્વજપતાકાભિર્ મહત્યા બોધિસત્વર્ધ્યા મહતા બોધિસત્વાનુભાવેન યેન સ ભગવાંચ્ છાક્યમુનિસ્ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ તેનોપસંક્રાન્ત-ર્-ઉપસંક્રમ્ય ભગવતઃ શાક્યમુનેસ્ તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય પાદૌ શિરસા વન્દિત્વૈકાન્તે ઽસ્થાદ્ એકાન્તસ્થિતઃ સમન્તરશ્મિર્ બોધિસત્વો મહાસત્વો ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્* રત્નાકરો ભગવંસ્ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધો ભગવતો ઽલ્પાવાધતાં પરિપૃચ્છત્ય્ અલ્પાતઙ્કતાં લઘૂત્થાનતાં બલં ચ સુખસ્પર્શવિહારતાં ચ । ઇમાનિ ચ તેન ભગવતા સુવર્ણનિર્ભાસાનિ સહસ્રપત્રાણિ પદ્માનિ પ્રહિતાનિ । ભગવતઃ પૂજાકર્મણે । અથ ભગવાંસ્ તાનિ પદ્માનિ ગૃહીત્વા યેન તે પૂર્વસ્યાન્ દિશિ ગંગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાસ્ તેનાક્ષૈપ્સીત્* અથ તૈઃ પદ્મૈસ્ તે સર્વે લોકધાતવ ઃ સ્ફુટા ઽભૂવન્* તત્ર ચ પદ્મેષુ તથાગતવિગ્રહા નિષણ્ણા ધર્મન્ દેશયન્તિ સ્મ । ( લ્પ્ગ્ 6વ્ ) યદ્ ઉતેમા એવ ષટ્પારમિતા આરભ્ય : યૈશ્ ચ સત્વૈઃ સા ધર્મ દેશના શ્રુતા તે નિયતા અભવન્ન્ અનુત્તરસ્યાં સમ્યક્સંબોધૌ । તે ઽપિ ગૃહસ્થા ઃ પ્રવ્રજિતાશ્ ચ દારકદારિકાશ્ ચ સ્વકસ્વકૈ ઃ કુશલમૂલૈસ્ તથાગતં સત્કુર્વન્તિ સ્મ ગુરુકુર્વન્તિ સ્મ માનયંતિ

સ્મ પૂજય ન્ તિ સ્મ । ॥ એવ ં દક્ષિણસ્યાન્ દિશિ ગંગાનદીવાલુકોપમાલ્ લોકધાતૂન્ અતિક્રમ્ય યા સર્વપશ્ચિમા લોકધાતુ ઃ સર્વશોકાપગતા નામ તત્રાશોકશ્રીર્ નામ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ તિષ્ઠતિ ધૃયતે યાપયતિ તત્ર વિગતશોકો નામ બોધિસત્વો મહાસત્વ યાવદ્ વિસ્તરેણ કર્તવ્યમ્* ॥ એવં પશ્ચિમાયાન્ દિશ્ય્ ઉપશાન્તા નામ લોકધાતુઃ તત્ર રત્નાર્ચિર્ નામ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ તિષ્ઠતિ ધૃયતે યાપયતિ । તત્ર ચારિત્રમતિર્ નામ બોધિસત્વો મહાસત્વ યાવદ્ વિસ્તરેણ કર્તવ્યમ્* ॥ ઉત્તરસ્યાન્ દિશિ જયા નામ લોકધાતુસ્ તત્ર જયેન્દ્રો નામ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ તિષ્ઠતિ ધૃયતે યાપયતિ તત્ર જયદત્તો નામ બોધિસત્વો મહાસત્વ યાવદ્ વિસ્તરેણ કર્તવ્યમ્* ॥ એવમ્ ઉત્તરપૂર્વસ્યાન્ દિશિ સમાધ્યલંકૃતા નામ લોકધાતુસ્ તત્ર સમાધિહસ્ત્યુત્તરશ્રીર્ નામ તહાગતસ્ તિષ્ઠતિ ધૃયતે યાપયતિ તત્ર વિજયવિક્રામી નામ બોધિસત્વો મહાસત્વ યાવદ્ વિસ્તરેણ કર્તવ્યમ્* ॥ પૂર્વદક્ષિણસ્યાન્ દિશિ બોધિમણ્ડાલંકારસુરુચિરા નામ લોકધાતુસ્ તત્ર પદ્મોત્તરશ્રીર્ નામ તથાગતસ્ તિષ્ઠતિ ધૃયતે યાપયતિ તત્ર પદ્મહસ્તો નામ બોધિસત્વો મહાસત્વ યાવદ્ વિસ્તરેણ કર્તવ્યમ્* ॥ દક્ષિણપશ્ચિમાયાન્ દિશિ વિગતરજઃસંચયા નામ લોકધાતુસ્ તત્ર સૂર્યમણ્ડલપ્રભાસોત્તમશ્રીર્ નામ તથાગતસ્ તિષ્ઠતિ ધ્રિયતે યાપયતિ । તત્ર સૂર્યપ્રતિભાસો નામ બોધિસત્વો મહાસત્વઃ યાવદ્ વિસ્તરેણ કર્તવ્યમ્* ॥ પશ્ચિમોત્તરસ્યાન્ દિશિ વશીભૂતા નામ લોકધાતુસ્ તત્રૈકચ્છત્રો નામ તથાગતસ્ તિષ્ઠતિ ધૃયતે યાપયતિ તત્ર રત્નોત્તમો નામ બોધિસત્વો મહાસત્વો યાવદ્ વિસ્તરેણ કર્તવ્યમ્* ॥ ( લ્પ્ગ્ 7ર્ ) અધસ્તાદ્દિશિ પદ્મા નામ લ્ ઓ કધાતુસ્ તત્ર પદ્મશ્રીર્ નામ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ તિષ્ઠતિ ધ્રિયતે યાપયતિ । તત્ર પદ્મોત્તરો નામ બોધિસત્વો મહાસત્વ યાવદ્ વિસ્તરેણ કર્તવ્યમ્* ઉપરિષ્ટાદ્દિશિ ગંગાનદીવાલુકોપમાલ્ લોકધાતૂન્ અતિક્રમ્ય યા સર્વપશ્ચિમા લોકધાતુર્ નન્દા નામ તત્ર નન્દશ્રીર્ નામ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ તિષ્ઠતિ ધૃયતે યાપયતિ । સ ઇમામ્ એવ પ્રજ્ઞાપારમિતાં બોધિસત્વાનાં મહાસત્વાનાં સંપ્રકાશયતિ । અથ તત્ર લોકધાતૌ નન્દદત્તો નામ બોધિસત્વો મહાસત્વસ્ તં મહાન્તમ્ અવભાસં તઞ્ ચ મહાન્તં પૃથિવીચાલં તં ચ તથાગતાત્મભાવન્ દૃષ્ટ્વા યેન સ ભગવાં નન્દશ્રીસ્ તથાગતસ્ તેનોપસંક્રાન્ત ઉપસંક્રમ્ય તં ભગવન્તં નન્દશ્રિયં તથાગતમ્ એતદ્ અવોચત્* કો ભગવન્ હેતુઃ કઃ પ્રત્યયો ઽસ્ય મહતો ઽવભાસસ્ય લોકે પ્રાદુર્ભાવાયાસ્ય ચ મહતઃ પૃથિવીચાલસ્ય અયં ચેદૃશસ્ તથાગતકાયઃ સન્દૃશ્યતે । એવમ્ ઉક્તે સ ભગવાન્ નન્દશ્રીસ્ તથાગતસ્ તં નન્દદત્તં બોધિસત્વં મહાસત્વમ્ એતદ્ અવોચત્* એષ કુલપુત્રાધસ્તાદ્દિશિ સહા નામ લોકધાતુસ્ તત્ર શાક્યમુનિર્ નામ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ તિષ્ઠતિ ધૃયતે યાપયતિ । સ બોધિસત્વાનાં મહાસત્વાનાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સંપ્રકાશયતિ । તસ્યૈષ ઈદૃશો ઽનુભાવઃ અથ નન્દદત્તો બોધિસત્વો મહાસત્વસ્ તં ભગવન્તં નન્દશ્રિયં તથાગતમ્ એતદ્ અવોચત્* ગચ્છેયમ્ અહં ભગવંસ્ તાં સહાં લોકધાતું તસ્ય ભગવતઃ શાક્યમુનેસ્ તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય દર્શનાય વન્દનાય પર્યુપાસનાય । તેષાં ચ બોધિસત્વાનાં મહાસત્વાનાં તેષાં ચ સર્વેષાં કુમારભૂતાનાં ધારણીપ્રતિસંવિત્પ્રતિલબ્ધાનાં સર્વસમાધિસમાપત્તિવશિતાપ્રતિલબ્ધાનાં સ ભગવાન્ નન્દશ્રીસ્ તથાગત આહ । ગચ્છ ત્વં કુલપુત્ર તસ્ય શાક્યમુનેસ્ તથાગતસ્યાર્હતઃ ( લ્પ્ગ્ 7વ્ ) સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય દર્શનાય યસ્યેદાનીં કાલં મન્યસે । અથ નન્દશ્રીસ્ તથાગતઃ સુવર્ણનિર્ભાસાનાં સહસ્રપત્રાણાં પદ્માનાં સહસ્રં નન્દદત્તાય બોધિસત્વાય મહાસત્વાય પ્રાદાત્* ઇમૈઃ કુલપુત્ર પદ્મૈસ્ ત ં ભગવન્તં શાક્યમુનિં તથાગતમ્ અર્હન્તં સમ્યક્સંબુદ્ધમ્ અભ્યવકિર સંપ્રજાનચારી ચ કુલપુત્ર તત્ર બુદ્ધક્ષેત્રે ભવેત્ તત્ કસ્ય હેતોઃ દુરાસદા હિ કુલપુત્ર તે બોધિસત્વા મહાસત્વા યે તત્ર લોકધાતાવ્ ઉપપન્ના મા તત્ર ક્ષણ્યેથા અથ નન્દદત્તો બોધિસત્વો મહાસત્વ સ્ ત સ્ય ભગવતો નન્દશ્રિયસ્ તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્યાન્તિકાત્ તાનિ સુવર્ણનિર્ભાસાનિ સહસ્રપત્રાણિ પદ્માનિ ગૃહીત્વાનેકૈર્ બોધિસત્વકોટીનિયુતશતસહસ્રૈઃ સાર્ધં ગૃહસ્થૈઃ પ્રવ્રજિતૈશ્ ચ દારકદારિકરૂપૈશ્ ચ તતો બુદ્ધક્ષેત્રાદ્ અન્તર્હિતઃ યાવન્ત ઉપરિષ્ટાદ્દિશિ બુદ્ધા ભગવન્તસ્ તિષ્ઠન્તિ દૃયન્તે યાપયન્તિ તાન્ સર્વાન્ સત્કુર્વં ગુરુકુર્વન્ માનયન્ પૂજયન્* પુષ્પૈર્ માલ્યૈર્ ગન્ધૈર્ વિલેપનૈર્ યાવચ્ છત્રધ્વજપતાકાભિઃ મહત્યા બોધિસત્વર્ધ્યા મહતા બોધિસત્વાનુભાવેન । યેન ભગવાંચ્ છાક્યમુનિસ્ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ તેનોપસંક્રાન્ત ઉપસંક્રમ્ય ભગવતઃ શાક્યમુનેસ્ તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય પાદૌ શિરસા વન્દિત્વૈકાન્તે ઽસ્થાદ્ એકાન્તસ્થિતઃ નન્દદત્તો બોધિસત્વો મહાસત્વો ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્* નન્દશ્રીર્ ભગવંસ્ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધો ભગવતો ઽલ્પાબાધતાં પરિપૃચ્છત્ય્ અલ્પાતઙ્કતાં લઘૂત્થાનતાં બલં ચ સુખસ્પર્શવિહારતાં ચ ઇમાનિ ચ તેન ભગવતા સુવર્ણનિર્ભાસાનિ સહસ્રપત્રાણિ પદ્માનિ પ્રહિતાનિ ભગવતઃ પૂજાકર્મણે । અથ ભગવાંસ્ તાનિ પદ્માનિ ગૃહીત્વા યેન તે ઉપરિષ્ટાદ્દિશિ ગંગાનદીવાલુકોપમેષુ ( લ્પ્ગ્ 8ર્ ) લોકધાતુષુ તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સ ં બુદ્ધાસ્ તેનાક્ષૈપ્સીત્* અથ તૈઃ પદ્મૈસ્ તે સર્વે લોકધાતવ ઃ સ્ફુટા અભૂવન્* તત્ર ચ પદ્મેષુ તથાગતવિગ્રહા નિષણ્ણા ધર્મન્ દેશયન્તિ સ્મ । યદ્ ઉતેમા એવ ષટ્પારમિતા આરભ્ય : યૈશ્ ચ સત્વૈ ઃ સા ધર્મદેશના શ્રુતા તે નિયતા અભવન્ન્ અનુત્તરસ્યાં સમ્યક્સંબોધૌ । તે ઽપિ બોધિસત્વા ગૃહસ્થા પ્રવ્રજિતાશ્ ચ દારકદારિકાશ્ ચ સ્વકસ્વકૈઃ કુશલમૂલૈસ્ તથાગતં સત્કુર્વન્તિ સ્મ ગુરુકુર્વન્તિ સ્મ । માનયંતિ સ્મ પૂજયંતિ સ્મ । ॥ અથ તેન ક્ષણલવમુહૂર્તેનાયં ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રો લોકધાતૂ રત્નમયઃ સંસ્થિતો ઽભૂત્* વિચિત્રપુષ્પાભિકીર્ણો ઽવસક્તપટ્ટદામાગન્ધઘટિકાનિર્ધૂપિતઃ સર્વપુષ્પગન્ધવૃક્ષપ્રતિમણ્ડિતઃ તદ્યથાપિ નામ પદ્માવતી લોકધાતુઃ સમન્તકુસુમસ્ય તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય બુદ્ધક્ષેત્રં યત્ર મંજુશ્રીઃ કુમારભૂતઃ પ્રતિવસતિ સુસ્થિતમતિશ્ ચ દેવપુત્રો ઽન્યે ચ મહૌજસ્કા બોધિસત્વાઃ મહાસત્વા
॥ ॥ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં નિદાનપરિવર્તઃ પ્રથમઃ ॥ ॥

યદા ચ ભગવાન્ આજ્ઞાસીત્ સદેવકં લોકં સમાગતં સમારકં સબ્રહ્મકં સશ્રમણબ્રાહ્મણીપ્રજાઃ સદેવમાનુષીસ્ તાંશ્ ચ બોધિસત્વાન્ મહાસત્વાન્* યદ્ભૂયસ્ત્વેન કુમારભૂતા ન્ તદા ભગવાન્ આયુષ્મન્તં શારદ્વતીપુત્રમ્ આમન્ત્રયત : ઇહ શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વેન મહાસત્વેન સર્વાકારમ્ સર્વધર્માન્ અભિસંબોદ્ધુકામેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં યોગઃ કરણીયઃ એવમ્ ઉક્તે અયુષ્માંચ્ છારિપુત્રો ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્* કથં ભગવં બોધિસત્વેન મહાસત્વેન સર્વાકારં સર્વધર્માન્ અભિસંબોદ્ધુકામેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં યોગઃ કરણીયઃ એવમ્ ઉક્તે ભગવાન્ આયુષ્મન્તં શારદ્વતીપુત્રમ્ એતદ્ અવોચત્* ઇહ શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં સ્થિત્વા અસ્થાનયોગેન દાનપારમિતા પરિપૂરયિતવ્યા અપરિત્યાગયોગેન ( લ્પ્ગ્ 8વ્ ) દેયદાયપરિગ્રાહકાનુપલબ્ધિતામ્ ઉપાદાય । એવં શીલપારમિતા પરિપૂરયિતવ્યા આપત્ત્યનાપત્ત્યનધ્યાપત્તિતામ્ ઉપાદાય । ક્ષાન્તિપારમિતા પરિપૂરયિતવ્યા અક્ષોભણતામ્ ઉપાદાય । વીર્યપારમિતા પરિપૂરયિતવ્યા કાયિકચૈ ત સિકવીર્યાસ્રંસનતામ્ ઉપાદાય । ધ્યાનપારમિતા પરિપૂરયિતવ્યા ધ્યાનમદાનાસ્વાદનતામ્ ઉપાદાય । પ્રજ્ઞાપારમિતા પરિપૂરયિતવ્યા સર્વધર્માનુપલબ્ધિતામ્ ઉપાદાય । પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શારદ્વતીપુત્ર સ્થિત્વા બોધિસત્વેન મહાસત્વેન ચત્વારિ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ પરિપૂરયિતવ્યાનિ સ્મૃત્યનુપલબ્ધિતામ્ ઉપાદાય । એવં ચત્વારિ સમ્યક્પ્રહાણાનિ । ચત્વાર ઋદ્ધિપાદાઃ પંચેન્દ્રિયાણિ પંચ બલાનિ સપ્ત બોધ્યઙ્ગાન્ય્ આર્યાષ્ટાંગો માર્ગઃ પરિપૂરયિતવ્યઃ શુન્યતાસમાધિર્ આનિમિત્તઃ સમાધિર્ અપ્રણિહિતઃ સમાધિઃ પરિપૂરયિતવ્યઃ ચત્વારિ ધ્યાનાનિ ચત્વાર્ય્ અપ્રમાણાનિ । ચતસ્રઃ આરૂપ્યસમાપત્તયઃ અષ્ટૌ વિમોક્ષા નવાનુપૂર્વસ મા પત્તયઃ પંચાભિજ્ઞા નવ સંજ્ઞાઃ વ્યાધ્યાત્મકસંજ્ઞા : વિપટુમકસંજ્ઞા । વિપૂતિકસંજ્ઞા : વિલોહિતકસંજ્ઞા : વિનીલકસંજ્ઞા : વિખાદિતકસંજ્ઞા : વિક્ષિપ્તકસંજ્ઞા : અસ્થિકસંજ્ઞા : વિદગ્ધકસંજ્ઞા : બુદ્ધાનુસ્મૃતિર્ ધર્માનુસ્મૃતિઃ સંઘાનુસ્મૃતિઃ શીલાનુસ્મૃતિસ્ ત્યાગાનુસ્મૃતિર્ દેવતાનુસ્મૃતિર્ આનાપાનાનુસ્મૃતિર્ ઉદ્વેગાનુસ્મૃતિર્ મરણાનુસ્મૃતિઃ કાયગતાનુસ્મૃતિઃ અનિત્યસંજ્ઞા દુઃખસંજ્ઞા । અનાત્મસંજ્ઞા । અશુભસંજ્ઞા મરણસંજ્ઞા સર્વત્ર લોકે અનભિરતિસંજ્ઞા । સર્વત્ર લોકે અવિશ્વાસસંજ્ઞા । દુઃખજ્ઞાનં સમુદયજ્ઞાનં નિરોધજ્ઞાનં માર્ગજ્ઞાનં ક્ષયજ્ઞાનમ્ અનુત્પાદજ્ઞાનં ધર્મજ્ઞાનમ્ અન્વયજ્ઞાનં સંવૃતિજ્ઞાનં પરિચયજ્ઞાનં યથાવ જ્ જ્ઞાનમ્* સવિતર્કઃ સવિચારઃ સમાધિર્ અવિતર્કો વિચારમાત્રઃ સમાધિઃ અવિતર્કઃ ( લ્પ્ગ્ 9ર્ ) અવિચારઃ સમાધિ ર્ અના જ્ઞાતમાજ્ઞાસ્યામીતીન્દ્રિયમ્ આજ્ઞેન્દ્રિયમ્ આજ્ઞાતાવીન્દ્રિયમ્ અભિભ્વાયતનં કૃત્સ્નાયતનં ચત્વારિ સંગ્રહવસ્તૂનિ । ચત્વારિ વ્યવસ્થાનાનિ । દશ ભૂમયો દશ ચર્યા દશ ક્ષાન્તયો વિંશતિર્ અધ્યાશયાઃ સર્વ જ્ઞ જ્ઞાનં । શમથવિપશ્યનાજ્ઞાને । તિસ્રો વિદ્યા ચતસ્રઃ પ્રતિસંવિદઃ ચત્વારિ વૈશારદ્યાન્ય્ અચ્યુતાઃ પંચાભિજ્ઞાઃ ષટ્ પારમિતાઃ સપ્ત ધનાન્ય્ અષ્ટૌ મહાપુરુષવિતર્કા નવ સત્વાવાસા દશ તથાગતબલાન્ય્ અષ્ટાદશાવેણિકા બુદ્ધધર્મા મહામૈત્રી મહાકરુણા સર્વાકારવરોપેતં સર્વજ્ઞજ્ઞાનમ્ અભિસંબોદ્ધુકામેન માર્ગાકારજ્ઞતાં સર્વજ્ઞતાં સર્વસત્વચિત્તચરિતજ્ઞાનાકારતાં પરિપૂરયિતુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં યોગ ઃ કરણીયઃ સર્વવાસનાનુસન્ધિક્લેશાન્ પ્રહાતુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં યોગ ઃ કરણીયઃ એવં હિ શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥ બોધિસત્વન્યામં શારદ્વતીપુત્રાવક્રાન્તુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥ શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધભૂમી પ્રજ્ઞાતુકામેન તે ચ ભૂમી અતિક્રાન્તુકામેનાવૈવર્તિકભૂમૌ ચ સ્થાતુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥ ષડભિજ્ઞતાયાં સ્થાતુકામેન સર્વસત્વચિત્તચરિતવિસ્પન્દિતાનિ જ્ઞાતુકામેન સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધાનાં જ્ઞાનમ્ અભિભવિતુકામેન તથા ધારણીમુખસમાધિમુખં પ્રતિલબ્ધુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥ સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિત્રીણાં ચ દાનં દદતાં યાવત્ પ્રજ્ઞાં ભાવયતામ્ એકાનુમોદનાસહગતેન ચિત્તોત્પાદેન સર્વં તત્ કુશલમૂલમ્ અભિભવિતુકામેન સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધાનાં શીલસમાધિપ્રજ્ઞાવિમુક્તિવિમુક્તિજ્ઞાનદર્શનમ્ ( લ્પ્ગ્ 9વ્ ) એકાનુમોદનાસહગતેન ચિત્તોત્પાદેનાભિભવિતુકામેન ધ્યાનવિમોક્ષસમાધિસમાપત્તીર્ એકાનુમોદનાસહગતેન ચિત્તોત્પાદેનાભિભવિતુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં યોગઃ કરણીયઃ ॥ અલ્પં દાનં દદતઃ પરિણમનાયોગેન કથમ્ અપ્રમેયાસંખ્યેયાપ્રમાણાપરિમાણં ભવેદ્ ઇતિ બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥ એવમ્ અલ્પં શીલં રક્ષતો ક્ષાન્તિં ભાવયતો ઽલ્પં વીર્યમ્ આરભમાણસ્યાલ્પં ધ્યાનં સમાપદ્યમાનસ્યાલ્પં પ્રજ્ઞા ં ભાવયતઃ પરિણમનાયોગેન કથમ્ અપ્રમેયમ્ અસંખ્યેયાપ્રમાણાપરિમાણં ભવેદ્ ઇતિ બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વેન મહાસત્વેન દાનપારમિતાયાં સ્થાતુકામેન દાનપારમિતાં પરિપૂરયિતુકામેન । શીલપારમિતાયાં ચરિતુકામેન । શીલપારમિતાં પરિપૂરયિતુકામેન । ક્ષાન્તિપારમિતાયાં ચરિતુકામેન । ક્ષાન્તિપારમિતાં પરિપૂરયિતુકામેન । વીર્યપારમિતાયાં ચરિતુકામેન । વીર્યપારમિતાં પરિપૂરયિ તુ કામેન । ધ્યાનપારમિતાયાં ચરિતુકામેન । ધ્યાનપારમિતાં પરિપૂરયિતુકામેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરિતવ્યમ્* પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥ કથં મે સર્વત્ર જાતૌ બુદ્ધવિગ્રહદર્શનં ભવેદ્ બુદ્ધચોદના । બુદ્ધસમન્વાહારો બુદ્ધાભિરાધનં બુદ્ધપરિગ્રહો ભવેદ્ ઇતિ । પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥

પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બુદ્ધકાયં પરિનિષ્પાદયિતુકામેન દ્વાત્રિંશતં મહાપુરુષલક્ષણાનિ પ્રતિલબ્ધુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* અશીતિમ્ અનુવ્યંજનાનિ પ્રતિલબ્ધુકામેન સર્વત્ર જાતૌ જાતિસ્મરતાં બોધિચિત્તાવિપ્રણાશતાં સર્વબોધિસત્વચર્યાસંપ્રમ્ ઓ ષતા ં ( લ્પ્ગ્ 10ર્ ) પ્રત્ ઇ લબ્ધુકામેન । સર્વપાપમિત્રપાપસહાયાન્ વિવર્જયિતુકામેન સર્વબુદ્ધબોધિસત્વકલ્યાણમિત્રાણ્ય્ આરાગયિતુકામેન સર્વમારમારકાયિકદેવતા ન્ નિર્જેતુકામેન સર્વાવરણીયાનિ વિશોધયિતુકામેન । સર્વધર્માનાવરણતાં પ્રતિલબ્ધુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥ બોધિસત્વકુલ ં નિષ્પ્ આ દયિ તુ કામેન બુદ્ધકુલમ્ આરાગયિતુકામેન ત્રિરત્નવંશાનુપચ્છેદાય સ્થાતુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥ કુમારભૂમિમ્ અનુપ્રાપ્તુકામેન બુદ્ધબોધિસત્વૈર્ અવિરહિતેન ભવિતુકામેન બોધિસત્વભૂમીર્ અતિક્રાન્તુકામેન ક્ષિપ્રં તથાગતભૂમીં પરિપૂરયિતુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥ યૈશ્ ચ કુશલમૂલૈર્ યૈર્ આકારૈર્ આકાંક્ષેદ્ બુદ્ધાન્ ભગવતઃ સત્કર્તું ગુરુકર્તું માનયિતું પૂજયિતું તાનિ મે કુશલમૂલાનિ ત આકારાઃ સમૃદ્ધ્યેયુર્ ઇતિ બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥ સર્વસત્વાન્ સંતોષયિતુકામેન સર્વસત્વાનામ્મ્ આશાઃ પરિપૂરયિતુકામેન । અન્નેન પાનેન યાનૈર્ વસ્ત્રૈ ર્ વિભૂષણૈઃ પુષ્પૈર્ માલ્યૈર્ ગન્ધૈ ર્ વિલેપનૈઃ શયનૈર્ આસનૈર્ ઉપાશ્રયૈ ર્ ગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારૈઃ સર્વોપકરણપરિભોગૈ ઃ સર્વસત્વાન્ સંતર્પયિષ્યામીતિ બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં યોગઃ કરણીયઃ ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર યે દશસુ દિક્ષુ ગંગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ સત્વાસત્વાસ્ તાન્ સર્વાન્ દશસુ કુશલેષુ કર્મપથેષુ પ્રતિષ્ઠાપયિ તુ કામેન । ચતુર્ષુ ધ્યાનેષુ ચતુર્ષ્વ્ અપ્રમાણેષુ પંચસ્વ્ અભિજ્ઞાસુ ત્રિશરણગમને બુદ્ધધર્મસંઘપ્રસાદપ્રતિલંભે પ્રતિષ્ઠાપયિતુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ( લ્પ્ગ્ 10વ્ ) શિક્ષિતવ્યમ્* ॥ યે વા તે ગંગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ સત્વાસ્ તાન્ સર્વાન્ મહાયાને સમાદાપયિતુકામેન । દાનપારમિતાયાં પ્રતિષ્ઠાપયિતુકામેન શીલપારમિતાયાં ક્ષાન્તિપારમિતાયાં વીર્યપારમિતાયાં ધ્યાનપારમિતાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિષ્ઠાપયિતુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્ । ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર એકમ્ અપિ કુશલચિત્તોત્પાદમ્ અક્ષયં કર્તુકામેન બોધિમણ્ડનિષદનાદ્ બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્*॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર યે પૂર્વસ્યાન્ દિશિ ગંગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ બુદ્ધા ભગવન્તો દક્ષિણસ્યાં પશ્ચિમાયામ્ ઉત્તરસ્યામ્ અધસ્તાદ્ ઉપરિષ્ટાદ્ યાવત્ સમન્તાદ્ દશસુ દિક્ષુ ગંગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ બુદ્ધા ભગવન્તસ્ તે મે વર્ણં ભાષેરન્ન્ ઇતિ બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર યાનિ પૂર્વસ્યાન્ દિશિ ગંગાનદીવાલુકોપમાનિ બુદ્ધક્ષેત્રાણિ તાનિ સર્વાણ્ય્ એકચિત્તોત્પાદેનોપસંક્રાન્તુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥ એવં દક્ષિણસ્યાં પશ્ચિમાયામ્ ઉત્તરસ્યામ્ અધસ્તાદ્ ઉપરિષ્ટાદ્ યાવત્ સમન્તાદ્ દશસુ દિક્ષુ ગંગાનદીવાલુકોપમાનિ બુદ્ધક્ષેત્રાણિ તાનિ સર્વાણ્ય્ એકચિત્તોત્પાદેનોપસંક્રાન્તુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર એકસ્વરઘોષેણ પૂર્વસ્યાન્ દિશિ ગંગાનદીવાલુકોપમાનિ બુદ્ધક્ષેત્રાણિ વિજ્ઞપયિતુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥ એવન્ દક્ષિણસ્યાં પશ્ચિમાયામ્ ઉત્તરસ્યામ્ અધસ્તાદ્ ઉપરિષ્ટાદ્ યાવત્ સમન્તાદ્ દશસુ દિક્ષુ ગંગાનદીવાલિકોપમાનિ બુદ્ધક્ષેત્રાણિ વિજ્ઞપયિતુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષ્ ઇ તવ્યમ્* ( લ્પ્ગ્ 11ર્ )
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બુદ્ધ્ ઓ ત્પાદાનુપચ્છેદાય સ્થાતુકામેન બોધિસત્વકુલમ્ આરક્ષિતુકામેન બુદ્ધવંશાનુચ્છેદાય સ્થાતુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥ અધ્યાત્મશુન્યતાયાં સ્થાતુકામેન બહિર્ધાશુન્યતાયામ્ અધ્યાત્મબહિર્ધાશુન્યતાયાં । શુન્યતાશુન્યતાયાં । મહાશુન્યતાયાં । પરમાર્થશુન્યતાયાં સંસ્કૃતશુન્યતાયાં । અસંસ્કૃતશુન્યતાયાં । અત્યન્તશુન્યતાયાં । અનવરાગ્રશુન્યતાયા ં । અનવકારશુન્યતાયાં । પ્રકૃતિશુન્યતાયાં । સ્વલક્ષણશુન્યતાયાં । સર્વધર્મશુન્યતાયાં । અનુપલંભશુન્યતાયાં * અભાવશુન્યતાયા ં । સ્વભાવશુન્યતાયાં । અભાવસ્વભાવશુન્યતાયાં સ્થાતુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥ આલંબનાધિપતેયસમનન્તરહેતુપ્રત્યયતામ્ અનુબોદ્ધુકામેન । તથાકારલક્ષણાન્ય્ અવબોદ્ધુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥ સર્વધર્માણાં તથતામ્ અવિતથતામ્ અનન્યતથતામ્ અવિકારતથતાં યથાવત્તથાતમ્ અવબોદ્ધુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥ સર્વધર્માણાન્ ધર્મધાતુમ્ અવબોદ્ધુકામેન સર્વધર્માણાં ભૂતકોટિમ્ અવબોદ્ધુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર યાવન્ત્યસ્ તૃસાહસ્રમહાસાહસ્રે લોકધાતૌ ગંગાનદીવાલુકાસ્ તાઃ સર્વા જ્ઞાતુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥ યસ્ ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રે લોકધાતૌ મહાસમુદ્રેષ્વ્ અપ્સ્કન્ધો નદીષુ મહાનદીષુ કુનદીષૂત્સસરસ્તડાકેષુ પલ્વલેષુ તન્ સર્વં શતધાભિન્નયા બાલાગ્રકોટ્યાભ્યુત્ક્ષેપ્તુકામેન ન ચ તન્નિશૃતાન્ પ્રાણિનો વિહેઠયિતુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ( લ્પ્ગ્ 11વ્ ) શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર યાવાંસ્ ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રે લોકધાતાવ્ અગ્નિસ્કન્ધઃ સ સર્વ એકજ્વાલીભૂતો ભવે ત્ તદ્યથાપિ નામ કલ્પોદ્દાહે વર્તમાને તમ્ એનમ્ એકેન મુખવાયુના નિર્વાપયિતુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર યાસ્ ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રે લોકધાતૌ બાતમણ્ડલ્યો યા ઇમં ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રં લોકધાતું વિધુનુયુ ર્ વિકિરેયુર્ વિધ્વંસેયુસ્ તદ્યથાપિ નામ બુસમુષ્ટિન્ તાઃ સર્વા એકેનાઙ્ગુલ્યા ઃ પ્રાન્તકેન સંચ્છાદયિતુકામેન વિષ્કંભયિતુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર યસ્ ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રે લોકધાતાવ્ આકાશધાતુસ્ તં સર્વમ્ એકપર્યંકેન સ્ફરિતુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥

પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર યાવન્તસ્ ત્રિસાહસ્રમહાસા હ સ્રે લોકધાતૌ સુમેરુચક્રવાડમહાચક્રવાડાઃ પર્વતરાજાસ્ તાન્ સર્વાન્ એકબાલેન બધ્વાભ્યુ ત્ ક્ષિપ્યાપ્રમેયાન્ અસંખ્યેયાલ્ લોકધાતૂન્ ક્ષિપેયમ્ ઇતિ તેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર યાવાંસ્ ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રે લોકધાતૌ તૃણવૃક્ષગુલ્મૌષધિવનસ્પતયો લોષ્ટદણ્ડશર્કરાપાષાણપર્વતામહાપૃથિવીસંચયસ્ તં સર્વં પરમાણુરજોયોગેન જ્ઞાતુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર યાવન્તઃ પૂર્વસ્યાન્ દિશિ ગંગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ બુદ્ધા ભગવન્તઃ સબોધિસત્વાઃ સશ્રાવકસંઘાસ્ તાન્ સર્વાન્ એકપિણ્ડપાતેન પ્રતિપાદયિતુકામેન એકપુષ્પેણૈકમાલ્યેનૈકગન્ધેનૈકવિલેપ ને નૈકચૂર્ણેનૈકચીવરેણૈકચ્છત્રેણૈકધ્વજેનૈકપતાકયા તાન્ સર્વાન્ તથાગતાન્ અર્હતઃ ( લ્પ્ગ્ 12ર્ ) સમ્યક્સંબુદ્ધાન્ સબોધિસત્વાન્ સશ્રાવકસ ં ઘાન્ સત્કર્તુકામેન ગુરુકર્તુકામેન માનયિતુકામેન પૂજયિતુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥ એવં દક્ષિણસ્યાન્ દિશિ પશ્ચિમાયામ્ ઉત્તરસ્યામ્ અધસ્તાદ્ ઉપરિષ્ટાદ્ યાવત્ સમન્તાદ્ દશસુ દિક્ષ્વ્ ઐકૈકસ્યાન્ દિશિ યે ગંગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ બુદ્ધા ભગવન્તઃ સબોધિસત્વાઃ સશ્રાવકસંઘાસ્ તાન્ સર્વાન્ એકપિણ્ડપાતેન પ્રતિપાદયિતુકામેનૈકપુષ્પેણૈકમાલ્યેનૈકગન્ધેનૈકવિલેપનેનૈકચૂર્ણેનૈકચીવરેણૈકચ્છત્રેણૈકધ્વજેનૈકપતાકયા । તન્ સર્વાંસ્ તથાગતાન્ અર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાન્ સબોધિસત્વાન્ સશ્રાવકસંઘાન્ સત્કર્તુકામેન ગુરુકર્તુકામેન માનયિતુકામેન પૂજયિતુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર યે પૂર્વસ્યાન્ દિશિ ગંગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ સત્વાસ્ તાન્ સર્વાંચ્ છીલસ્કન્ધે પ્રતિષ્ઠાપયિતુકામેનૈવં સમાધિસ્કન્ધે પ્રજ્ઞાસ્કન્ધે વિમુક્તિસ્કન્ધે વિમુક્તિજ્ઞાનદર્શનસ્કન્ધે પ્રતિષ્ઠાપયિતુકામેન એવં સ્રોતઆપત્તિફલે પ્રતિષ્ઠાપયિતુકામેન સકૃદાગામિફલે અનાગામિફલે અર્હત્વે પ્રત્યેકબોધૌ યાવદ્ અનુપધિશેષે નિર્વાણધાતૌ પ્રતિષ્ઠાપયિતુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥ એવં દક્ષિણસ્યાન્ દિશિ પશ્ચિમાયામ્ ઉત્તરસ્યામ્ અધસ્તાદ્ ઉપરિષ્ટાદ્ યાવત્ સમન્તાદ્ દશસુ દિક્ષુ યે ગંગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ સત્વાસ્ તાન્ સર્વાંચ્ છીલસ્કન્ધે । પ્રતિષ્ઠાપયિતુકામેનૈવં સમાધિસ્કન્ધે પ્રજ્ઞાસ્કન્ધે । વિમુક્તિસ્કન્ધે વિમુક્તિજ્ઞાનદર્શનસ્કન્ધે પ્રતિષ્ઠાપયિતુકામેન એવં સ્રોતઆપત્તિફલે પ્રતિષ્ઠાપયિતુકામેન સકૃદાગામિફલે અર્હત્વે પ્રત્યેકબોધૌ યાવદ્ અનુપધિશેષે નિર્વાણધાતૌ પ્રતિષ્ઠાપયિતુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
( લ્પ્ગ્ 12વ્ ) પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર યાવન્તો દશદિગ્લોકે સર્વલોકધાતુષુ સત્વાસ્ તાન્ સર્વાં શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધયાનેન ચ પરિનિર્વાપયિતુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતા દાનં દદતા એવં શિક્ષિતવ્યમ્* યદ્ એવં દાનં દત્વા મહાફલં ભવત્ય્ એવં દાનં દત્વા ક્ષત્રિયમહાસાલકુલેષૂપપદ્યત્ઽ; ઐવં બ્રાહ્મણમહાસાલકુલેષૂપપદ્યતે । ગૃહપતિમહાસાલકુલેષૂપપદ્યત્ઽ; એવં દાનં દત્વા તદ્ એવ દાનં નિશ્રાય ચાતુર્મહારાજકાયિકેષુ દેવેષૂપપદ્યતે । એવં ત્રાયસ્ત્રિંશેષુ યામેષુ તુષિતેષુ નિર્માણરતિષુ પરનિર્મિતવશવર્તિષુ દેવેષૂપપદ્યતે । એવં દાનં દત્વા તદ્ એવં દાનં નિશ્રાય પ્રથમં ધ્યાનં સમાપદ્યતે દ્વિતીયં ત્રિતીયં ચતુર્થં ધ્યાનમ્ ઉત્પાદ્યતે આકાશાનંત્યાયતનસમાપત્તિં સમાપદ્યતે । વિજ્ઞાનાનન્ત્યાયતનસમાપત્તિમ્ આકિંચન્યાયતનસમાપત્તિં નૈવસંજ્ઞાનાસંજ્ઞાયતનસમાપત્તિં સમાપદ્યતે એવં દાનં દત્વાર્યાષ્ટાંગો માર્ગ ઉત્પાદ્યતે । એવં સ્રોતઆપત્તિફલમ્ અનુપ્રાપ્યતે । સકૃદાગામિફલમ્ અનુપ્રાપ્યતે । અનાગામિફલમ્ અનુપ્રાપ્યતે ઽર્હત્વમ્ અનુપ્રાપ્યતે । પ્રત્યેકબોધિર્ અનુપ્રાપ્યતે ઽનુત્તરા સમ્યક્સંબોધિર્ અનુપ્રાપ્યતે । ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વ ઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરં જાનાત્ય્ એવમ્ ઉપાયકૌશલ્યેન દાનં દત્તં દાનપારમિતાં પરિપૂરયતિ । એવં શીલપારમિતાં ક્ષાન્તિપારમિતાં વીર્યપારમિતાં ધ્યાનપારમિતાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં પરિપૂરયતિ । ॥ અથાયુષ્માંચ્ છારદ્વતીપુત્રો ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્* કથં ભગવં બોધિસત્વેન મહાસત્વેન દાનં દદતા દાનપારમિતા પરિપૂરિતા ભવતિ । કથં યા વ ત્ પ્રજ્ઞાપારમિતા પરિપૂરિતા ભવતિ । ભગવાન્ આહ । અનુપલંભયોગેન શારદ્વતીપુત્ર ( લ્પ્ગ્ 13ર્ ) દાનસ્ય દાયકસ્ય પરિગ્રાહકસ્ય ત્રિ મણ્ડલપરિશુદ્ધ્યા દાનપારમિતા પરિપૂરિતા ભવતિ । એવમ્ આપત્ત્યનાપત્ત્યનધ્યાપત્તિતામ્ ઉપાદાય શીલપારમિતા । અક્ષોભણતામ્ ઉપાદાય ક્ષાન્તિપારમિતા । કાયચિત્તવીર્યાસ્રંસનતા વીર્યપારમિતા । અવિક્ષેપાસંકલ્ પ્ અનતામ્ ઉપાદાય ધ્યાનપારમિતા । સર્વધર્મપ્રજાનનાનુપલંભયોગેન પ્રજ્ઞાપારમિતા પરિપૂરિતા ભવતિ । ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્રાતીતાનાગતપ્રત્યુત્પન્નાનાં બુદ્ધાનાં ભગવતામ્ સર્વબુદ્ધગુણાન્ પ્રજ્ઞાતુકામેનાનુપ્રાપ્તુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર સંસ્કૃતાસંસ્કૃતાનાં ધર્માણાં પારંગંતુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥ એવં સાસ્રવાનાસ્રવાણાં ધર્માણાં કુશલાકુશલાનાં લૌકિકલો કો ત્તરાણાં રૂપ્યરૂપિણાં વ્યાકૃતાવ્યાકૃતાનાં નિયતાનિયતાનાં નૈર્યાણિકાનૈર્યાણિકાનામ્ । હાનભાગીયાનાં વિશેષભાગીયાનાં પૃથગ્જાનધર્માણાં આર્યધર્માણાં શૈક્ષાશૈક્ષધર્માણાં શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધધર્માણાં બોધિસત્વધર્માણાં બુદ્ધધર્માણાં । સર્વધર્માણાં પારંગંતુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વેન મહાસત્વેનાતીતાનાગતપ્રત્યુત્પન્નાનાં સર્વધર્માણાં તથતામ્ અનુબોદ્ધુકામેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યં ॥ સર્વધર્માણામ્ અનુત્પાદકોટિમ્ અનુપ્રાપ્તુકામેન ભૂતકોટિં પ્રતિવેદ્ધુકામેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વેન મહાસત્વેન સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધાનાં પૂર્વંગમેન ભવિતુકામેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વેન મહાસત્વેન બુદ્ધાનાં ભગવતામ્ ઉ પ સ્થાયકેન ( લ્પ્ગ્ 13વ્ ) ભવિતુકામેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વેન મહાસત્વેન બુદ્ધાનાં ભગવતામ્ અભ્યન્તરપરિવારેણ ભવિતુકામેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥

પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વેન મહાસત્વેન મહાપરિવારેણ ભવતુકામેન બોધિસત્વપરિવારં પ્રતિલબ્ધુકામેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વેન મહાસત્વેન સર્વદાત્રીણાં દક્ષિણાં શોધયિતુકામેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વેન મહાસત્વેન દાને ઽનવગૃહીતચિત્તેન ભવિતુકામેન દૌઃશીલ્યચિત્તં પૃથક્કર્તુકામેન વ્યાપાદચિત્તમ્ ઉત્સ્રષ્ટુકામેન કૌસીદ્યચિત્તં દૌષ્પ્રજ્ઞચિત્તમ્ અનુત્પાદયિતુકામેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વેન મહાસત્વેન સર્વસત્ત્વાન્ દાનમયે પુણ્યકૃયાવસ્તુનિ પ્રતિષ્ઠાપયિતુકામેન શીલમયે ભાવનામયે વૈયાપૃત્યસહગતે સર્વૌષધિકસહગતે પુણ્યકૃયાવસ્તુનિ પ્રતિષ્ઠાપયિતુકામેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વેન મહાસત્વેન સર્વાકારાણિ પંચ ચક્ષુંષિ નિષ્પાદયિતુકામેન । માંસચક્ષુર્ દિવ્યં ચક્ષુ ઃ પ્રજ્ઞાચક્ષુર્ ધર્મચક્ષુર્ બુદ્ધચક્ષુર્ નિષ્પાદયિતુકામેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્*
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર યે પૂર્વસ્યા ન્ દિશિ ગંગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ બુદ્ધા ભગવન્તો દક્ષિણસ્યાં ( લ્પ્ગ્ 14ર્ ) પશ્ચિમાયામ્ ઉત્તરસ્યામ્ અધસ્તાદ્ ઉપરિષ્ટાદ્ યાવત્ સમન્તાદ્ દશસુ દિક્ષ્વ્ એકૈકસ્યાન્ દિશિ ગંગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ બુદ્ધા ભગવન્તસ્ તાન્ સર્વાન્ દિવ્યેન ચક્ષુષા દ્રષ્ટુકામેન યં ચ તે બુદ્ધા ભગવન્તો ધર્મં ભાષન્તે તં સર્વં દિવ્યેન શ્રોત્રેણ શ્રોતુકામેન તેષાં ચ બુદ્ધાનાં ભગવતા ં ચેતસૈવ ચિત્તં પ્રજ્ઞાતુકામેન । તેષાં ચ બુદ્ધાનાં ભગવતાં પૂર્વયોગસહ ગ તા ં બોધિસત્વચર્યામ્ અનુસ્મર્તુકામેન તેષાં ચ બુદ્ધાનાં ભગવતામ્ અનેકવિધમ્ ઋદ્ધિવિધિવિકુર્વિતં સંદ્રષ્ટુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વેન મહાસત્વેન યન્ તે બુદ્ધા ભગવન્તઃ સમન્તાદ્ દશસુ દિક્ષુ ગંગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ ધર્મં ભાષન્તે તં શ્રુત્વાનાચ્છેદ્યેન સ્મૃતિબલાધાનેન સન્ધારયિતુકામેન યાવદ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધ એતસ્મિન્ન્ અન્તરે સર્વમ્ અવિપ્રણાશયિતુકામેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥

પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વેન મહાસત્વેનાતીતાનાગતપ્રત્યુત્પન્નાનાં બુદ્ધાનાં ભગવતાં બુદ્ધક્ષેત્રાણિ ચ બુદ્ધક્ષેત્રપરિશુદ્ધીશ્ ચ પરિનિષ્પાદયિતુકામેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર યત્ કિંચિત્ તથાગતેન ભાષિતં સૂત્રં ગેયં વ્યાકરણં ગાથોદાનનિદાનેત્યુક્તકજાતકવૈપુલ્યાવદાનોપદેશાદ્ભુતધર્મા યચ્ છ્રાવકૈર્ ન શ્રુતં તત્ સર્વં પર્યવાપ્તુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર યત્ કિંચિત્ પૂર્વસ્યાન્ દિશિ ગંગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ સર્વબુદ્ધૈર્ ભગવદ્ભિર્ ભાષિતં ભાષ્યતે ભાષિષ્યતે એવન્ દક્ષિણસ્યાન્ દિશિ પશ્ચિમાયામ્ ઉત્તરસ્યામ્ અધસ્તાદ્ ઉપરિષ્ટાદ્ યાવત્ સમન્તાદ્ દશસુ દિક્ષુ યત્ કિંચિત્ સર્વબુદ્ધૈર્ ભગવદ્ભિર્ ભાષિતં ભાષ્યતે ભાષિષ્યતે તત્ સર્વં શ્રોતુકામેનોદ્ગ્રહીતુકામેન ( લ્પ્ગ્ 14વ્ ) ધારયિતુકામેન પર્યવાપ્તુકામેન પરેષાં ચ વિસ્તરેણ સંપ્રકાશયિતુકામેન તત્ર ચ તથત્વાય પ્રતિપત્તુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર યાઃ પૂર્વસ્યાન્ દિશિ ગંગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષ્વ્ અન્ધાકારતમિસ્રા લોકાન્તરિકા અઘા અઘસ્ફુટાઃ યત્રેમૌ સૂર્યાચન્દ્રમસાવ્ એવં મહર્દ્ દ્ હિકાવ્ એવં મહેશાખ્યાવ્ એવં મહાનુભાવૌ ન ભાસેતે ન તપતો ન વિરોચેતે તાઃ સર્વાઃ અવભાસયિતુકામેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥ એવન્ દક્ષિણસ્યાં દિશિ પશ્ચિમાયામ્ ઉત્તરસ્યામ્ અધસ્તાદ્ ઉપરિષ્ટાદ્ યાવત્ સમન્તાદ્ દશસુ દિક્ષુ યા અન્ધાકારતમિસ્રાસ્ તાઃ સર્વા અવભાસયિતુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર યાવન્તઃ પૂર્વસ્યાન્ દિશિ ગંગાનદીવાલુકોપમા લોકધાતવો યત્ર ન બુદ્ધશબ્દો ન ધર્મશબ્દો ન સંઘશબ્દસ્ તત્ર લોકધાતુષુ તાન્ સર્વસત્વા ન્ બુદ્ધધર્મસંઘશબ્દાંચ્ છ્રાવયિતુકામેન સમ્યગ્દૃષ્ટૌ પ્રતિષ્ઠાપયિતુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥ એવં દક્ષિણસ્યાન્ દિશિ પશ્ચિમાયામ્ ઉત્તરસ્યામ્ અધસ્તાદ્ ઉપરિષ્ટાદ્ યાવત્ સમન્તા દ્ દશસુ દિક્ષુ : ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર યે પૂર્વસ્યાન્ દિશિ દક્ષિણસ્યાં પશ્ચિમાયામ્ ઉત્તરસ્યામ્ અધસ્તાદ્ ઉપરિષ્ટાદ્ યાવત્ સમન્તાદ્ દશસુ દિક્ષ્વ્ એકૈકસ્યાન્ દિશિ ગઙ્ગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષ્વ્ અન્ધાઃ સત્વાસ્ તે મમાનુભાવેન ચક્ષુષા રૂપાણિ દ્રક્ષ્યન્તિ બધિરાઃ શ્રોત્રેણ શબ્દાં શ્રોષ્યન્તિ ઉન્મત્તા ઃ સ્મૃતિં પ્રતિલભન્તે સ્મ । નગ્નાશ્ ચીવરાણિ પ્રતિલપ્સ્યન્તે । ક્ષુધિતપિપાસિતા અન્નપાનં પ્રતિલપ્સ્યન્તે । ગ્લાના વ્યાધિભ્યઃ પરિમુચ્યન્તે । બન્ધનાવરોધગતા યથાકામંગતા ભવિષ્યન્તિ । મમ રિ દ્ ધ્યા મમાનુભાવેનેતિ । તેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયા ં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥ કિમ્ ઇતિ ( લ્પ્ગ્ 15ર્ ) યે તત્ર સમન્તાદ્ દશસુ દિક્ષ્વ્ એકૈકસ્યાન્ દિશિ ગંગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષ્વ્ અક્ષણાપાયગતાઃ સત્વા નૈરયિકા વા તૈર્યગ્યોનિકા વા યામલૌકિકા વા તે મમાનુભાવેન તતશ્ ચ્યવિત્વા માનુષ્યકમ્ આત્મભાવં પ્રતિલપ્સ્યન્તે । સર્વાંશ્ ચ તાન્ સત્વા ં ચ્ છીલે પ્રતિષ્ઠાપયિતુકામેન સમાધૌ પ્રજ્ઞાયા ં વિમુક્તૌ વિમુક્તિજ્ઞાનદર્શને પ્રતિષ્ઠાપયિતુકામેન સ્રોતઆપત્તિફલે સકૃદાગામિફલે અનાગામિફલે અર્હત્વે પ્રત્યેકબોધૌ યાવદ્ અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ પ્રતિષ્ઠાપયિતુકામેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વેન મહાસત્વેન તથાગતેર્યાપથં શિક્ષિતુકામેન તથાગતચર્યાચારિત્રવિશુદ્ધિં તથાગતસ્ય
જ્ઞાનપૂર્વંગમકાયકર્મવ ક્ કર્મમનસ્કર્મપરિશુદ્ધિં શિક્ષિતુકામેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતૈવં વ્યુપપરીક્ષિતવ્યમ્* કિમ્ ઇત્ય્ અહં નાગાવલોકિતમ્ અવલોકયેયં કિમ્ ઇત્ય્ અહં મહાસિંહવિજૃંભિતેન વિજૃમ્ભેયં કિમ્ ઇત્ય્ અહમ્ અમોઘવિક્રામિતયા વિક્રામેયં કિમ્ ઇત્ય્ અહં ચતુરંગુલમાત્રેણ મહાપૃથિવીમ્ અસ્પૃશન્ ગચ્છેયં । કિમ્ ઇત્ય્ અહં સહસ્રપત્રેષુ પાદ્મેષુ પાદતલૌ નિક્ષિપન્ ગચ્છેયં પાદતલસન્નિશૃતા ન્ પ્રાણિનો અવિહેઠયન્* કિમ્ ઇત્ય્ અહં સહસ્રારચક્રતલાભ્યાં મહાપૃથિવી ં વિચિત્રયન્ ગચ્છેયમ્ ॥ કિમ્ ઇત્ય્ અહં સમન્તા ચ્ ચક્રપ્રમાણમાત્રં મહાપૃથિવ્યા ઃ પરિવર્તયેયં ચંક્રમે ચંક્રમ્યેય કિમ્ ઇત્ય્ અહં સર્વાં મહાપૃથિવીમ્ અનુચંક્રમ્યમાણઃ પૃથિવીરજસા ના નુલિપ્યેય । કિમ્ ઇતિ મે એકં વા યોજનં દ્વે વા ત્રીણિ વા ચત્વારિ વા । પંચ વા દશ વા વિંશતિર્ વા તૃંશદ્ વા ચત્વારિ ં શદ્ વા પંચાશદ્ વા યોજનશતં વા । યાવદ્ યોજનસહસ્રં વા । યોજનશતસહસ્રં વા । અપ્રમેયાણિ વા અસંખ્યેયાનિ વા અચિન્ત્યાનિ વા । અતુલ્યાનિ ( લ્પ્ગ્ 15વ્ ) વા । અનંતાનિ વા અપર્યન્તાનિ વા । અમાપ્યાનિ વા બુદ્ધક્ષેત્રાણ્ય્ અનુવિચરતો ઽનુચંક્રમ્યમાણસ્ય ન કાયક્લમે ન ચિત્તમ્ ઇતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥ કિમ્ ઇત્ય્ અહમ્ અધસ્તાત્ ક્રમતલયો ઃ સહસ્રારાભ્યા ં ચક્રભ્યાં રશ્મિકોટીનિયુતશતસહસ્રાણિ પ્રમુંચન્* સર્વાક્ષણાપાયદુઃખાનિ પ્રશમય્ય સર્વસત્વાન્ સુખિતાન્ કુર્યામ્ ઇતિ બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતૈવં વ્યુપપરીક્ષિતવ્યમ્* કિમ્ ઇત્ય્ અહં ચતુર્મહારાજકાયિકૈ ર્ દેવૈર્ યાવદ્ અકનિષ્ઠૈર્ અનેકૈર્ દેવકોટીનિયુતશતસહસ્રૈઃ પરિવૃતઃ પુરસ્કૃતો બોધિમણ્ડમ્ ઉપસંક્રમેયમ્ ઇતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતૈવં વ્યુપપરીક્ષિતવ્યમ્* । કિમ્ ઇતિ મે બોધિવૃક્ષમૂલે નિષીદતશ્ ચાતુર્મહારાજકાયિકા દેવા યાવદ્ અઘનિષ્ઠા દેવા દુષ્યસંસ્તરં કુર્યુર્ ઇતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતૈવં વ્યુપપરીક્ષિતવ્યમ્* કિમ્ ઇતિ મે ઽનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધસ્ય ગચ્છતો નિષણ્ણસ્ય શયાનસ્ય સ પૃથિવીપ્રદેશો વજ્રમયઃ સંતિષ્ઠેત । તેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતૈવમ્ ઉપપરીક્ષિતવ્યમ્* કિમ્ ઇત્ય્ અહં યત્રૈવ દિવસે ઽભિનિષ્ક્રમેયં તત્રૈવ દિવસે ઽનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યેયં તત્રૈવ દિવસે ધર્મચક્રં પ્રવર્તયેયં પ્રવર્તયતશ્ ચાપ્રમેયાસંખ્યેયાનાં સત્વાનાં વિરજો વિગતમલં ધર્મેષુ ધર્મચક્ષ્ ઉ ર્ વિશુધ્યેત્* અપ્રમેયાસંખ્યેયાનાંમ્ અનુપાદાયાસ્રવેભ્યશ્ ચિત્તાનિ વિમુચ્યેરન્* અપ્રમેયાસંખ્યેયા ઃ સત્વા ઽવૈવર્તિકા ( લ્પ્ગ્ 16ર્ ) ભવેયુર્ અ નુ ત્તર્ આયાં સમ્યક્સ ં બ્ ઓ ધૌ તેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥

પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વ્ એ ન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતૈવં ચિત્તમ્ ઉત્પાદયિતવ્યમ્* કિમ્ ઇત્ય્ મે ઽનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધસ્યાપ્રમેયાસંખ્યેયઃ શ્રાવકસંઘો ભવેત્* એકધર્મદેશનયાપ્રમેયાસંખ્યેયા એકાસનિકા અર્હન્તો ભવેયુ ર્ બોધિસત્વા મહાસત્વા સર્વે અવૈવર્તિકા ભવેયુર્ અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ । અપ્રમેયાસંખ્યેયાપરિમાણો બોધિસત્વસંઘો ભવેત્* અમિતં ચાયુષ્પ્રમાણં ભવેત્* અમિતા પ્રભાસંપદ્ ભવેદ્ ઇતિ પ્રજ્ઞાપામિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* કિમ્ ઇતિ મે ઽનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધસ્ય તત્ર બુદ્ધક્ષેત્રે રાગદ્વેષમોહશબ્દો ઽપિ ન ભવેદ્ ઇતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥ સર્વસત્વા એવંરૂપયા પ્રજ્ઞયા સમન્વાગતા ભવેયુ ઃ સાધુ દાનં સાધુ દમઃ સાધુ બ્રહ્મચર્યં સાધ્વ્ અવિહિંસા સર્વપ્રાણિભૂતેષુ । કિં મે પરિનિર્વૃતસ્ય સદ્ધર્માન્તર્ધાનશબ્દો ઽપિ ન ભવેત્ તેન બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥ કિમ્ ઇતિ મે સ હ શ્રવણમાત્રેણ નામધેયસ્ય ગંગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ સત્વા નિયતા ભવેયુર્ અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ । તેન શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્* ॥ યસ્મિંચ્ છારદ્વતીપુત્ર સમયે બોધિસત્વો મહાસત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ન્ ઇમા ન્ ગુણાન્ ઉત્પાદયતિ । તસ્મિન્ સમયે આત્તમનસ્કા ભવંતિ ચત્વારો મહારાજા વયમ્ અત્ર ચત્વારિ પાત્રાણિ પ્રતિષ્ઠાપયિષ્યામો યાનિ પૌર્વકૈર્ મહારાજૈઃ પૌર્વકેષુ તથાગતેષુ પ્રતિષ્ઠાપિતાનિ । આત્તમનસ્કા ભવન્તિ ત્રાયસ્ત્રિંશા દેવા યામાસ્ ત્ ઉ ષિતા નિર્માણરતયઃ આત્તમનસ્કા ભવન્તિ પરનિર્મિતવશવર્તિનો દેવા વયમ્ અસ્યોપસ્થાનપરિચર્યાં ( લ્પ્ગ્ 16વ્ ) કરિષ્યામ એવમ્ આસુરાઃ કાયાઃ પરિહાસ્યંતે દિવ્યાઃ કાયા અભિવર્ધિષ્યન્તે । ॥ આત્તમનસ્કા ભવન્તિ બ્રહ્મકાયિકા દેવા આભાસ્વરા શુભકૃત્સ્ના બૃહત્ફલા અવૃહા અતપાઃ સુદૃશાઃ સુદર્શના આત્તમનસ્કા ભવન્તિ અઘનિષ્ઠા દેવા વયમ્ એનમ્ અધ્યેષિષ્યામહે ધર્મચક્રપ્રવર્તનાય । યસ્મિન્ સમયે શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ વિવર્ધતે ષડ્ભિઃ પારમિતાભિર્ આત્તમનસ્કાસ્ તસ્મિન્* સમયે ભવન્તિ કુલપુત્રા ઃ કુલદુહિતરશ્ ચ વયમ્ અસ્ય મહાસત્વસ્ય માતાપિતરૌ ભવિષ્યામો ॥ ભ્રાતૃભગિનીભાર્યાપુત્રદુહિતૃમિત્રામાત્યજ્ઞાતિસહાયસાંમોદા ભવિષ્યામ । આત્તમનસ્કા ભવન્તિ ચત્વારો મહારાજા યાવદ્ અઘ નિ ષ્ઠ્ આ દે વા બોધિસત્વસ્યામૈથુનસંયોગપ્રસ્થાનતાયૈ સ પુનર્ બ્રહ્મચારી ભવતિ સત્વાનાં બોધિનિયોજનતાયૈ ન સંયોજનીયૈર્ ધર્મૈ ઃ સંયુજ્યતે સ એવં પ્રણિદધાતિ । પ્રથમચિત્તોત્પાદ ં મયોપાદાય બ્રહ્મચારિણા ભવિતવ્યં નાબ્રહ્મચારિણા ॥ તત્ કસ્ય હેતોઃ કામાં ખલુ પુનઃ પ્રતિષેવમાણસ્ય બ્રહ્મલોકોપપત્તયે-ર્-અન્તરાયો ભવતિ । કઃ પુનર્ વાદો ઽનુત્તરાયાઃ સમ્યક્સંબોધેર્ ઇતિ । ॥ તસ્માત્ તર્હિ બોધિસત્વેન મહાસત્વેન બ્રહ્મચારિણૈવાભિનિષ્ક્રમ્યાનુત્તરા સમ્યક્સંબોધિર્ અભિસંબોદ્ધવ્યા નાબ્રહ્મચારિણા : ॥ એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માંચ્ છારદ્વતીપુત્રો ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્* કિં પુનર્ બોધિસત્વસ્ય મહાસત્વસ્યાવશ્યં ભાર્યપુત્રદુહિતૃભિર્ ભવિતવ્યમ્* ભગવાન્ આહ । કેષાંચિચ્ છારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વાનાં મહાસત્વાનામ્ અવશ્યં માતાપિતૃભિર્ ભવિતવ્યમ્* ન ભાર્યાપુત્રદુહિતૃભિઃ કેષાંચિદ્ અવશ્યં માતાપિતૃભાર્યાપુત્રદુહિત્રિભિર્ ભવિતવ્ ય મ્* કેષાંચિચ્ છારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વાનાં મહાસત્વાનાં પ્રથમચિત્તોત્પાદમ્ ઉપાદાય બ્રહ્મચર્યંસમાદાનં ભવ તિ ( લ્પ્ગ્ 17ર્ ) તે નિ ત્ય ં કુ મા રભૂત્ આ એવ યાવદ્ અનુત્તરા ં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યન્તે કેચિત્ પુનઃ બોધિસત્વા મહાસત્વા ઉપાયકૌશલ્ ય્ એન સત્વપરિપાકાય પંચ કામગુણાન્ પરિભુંજ્યાનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યન્તે । કેચિત્ પુન ઃ શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વા મહાસત્વા ગમ્ભીરા પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિલબ્ધા અપગતકામક્લેશાસ્ તે સત્વપરિપાકાય કામગુણપરિભોગં ચોત્પાદયન્તિ ન ચ પરિભુંજન્તે । ॥ તદ્યથાપિ નામ શારદ્વતીપુત્ર દક્ષો માયાકારો માયાકારાન્તેવાસી વા સુશિક્ષિતો માયાવિદ્યાસમ્યોગજ્ઞાને સ પંચ કામગુણાન્ અભિનિર્માય તૈઃ પંચભિઃ કામગુણૈ રમમાણં ક્રીડન્તં પરિચારયંતમ્ આત્માનમ્ ઉપદર્શયેત્* તત્ કિં મન્યસે શારદ્વતીપુત્રાપિ નુ તેન માયાકારેણ વા માયાકારાન્તેવાસિના વા પંચ કામામગુણાઃ પરિભુક્તા ભવેયુ ર્ આહ । નો હીદં ભગવન્ ભગવાન્ આહ । એવમ્ એવ શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વા મહાસત્વા મહાયાનમાયાસુશિક્ષિતા માયોપમધર્મતાવિહારપ્રતિલબ્ધાઃ સર્વક્લેશવિગતા વિનેયસત્વપરિપાકાય મહાકરુણાવશેન કામગુણભોગં ચોપદર્શયન્તિ ન ચ કામગુણાન્ પરિભુંજ્યન્તે । ન ચ તૈઃ સાર્ધં સંવસન્તિ ન લિપ્યંતે અનેન પર્યાયેણ શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વા મહાસત્વા ઃ કામાનામ્ અવર્ણં ભાષન્તે । આદીપ્તાઃ કામા જુગુપ્સિતાઃ કામા વધકાઃ કામાઃ પ્રત્યર્થિકાઃ કામા ઃ પ્રત્યમિત્રાઃ કામાઃ એવં હિ શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વા મહાસત્વા ઃ સત્વાનાં પંચભ્યઃ કામગુણેભ્યો વિવેચનાર્થં વિચ્છન્દનાર્થં પંચ કામગુણાન્ ઉપદર્શયંતિ । ન ચ તૈર્ માદ્યન્તિ ન પ્રમાદ્યન્તિ । ન કામહેતોર્ ન કામનિદાનં ( લ્પ્ગ્ 17વ્ ) પાપં કર્માધ્યવસ્યન્તિ । ॥ એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માંચ્ છારદ્વતિપુત્રો ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્* કથં પુનર્ ભગવન્ બોધિસત્વેન મહાસત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરિતવ્યમ્* ભગવાન્ આહ । ઇહ શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ બોધિસત્વ ઇતિ ન સમનુપશ્યતિ । બોધિસત્વનામાપિ ન સમનુપશ્યતિ । બોધિસત્વચર્યા મ્ અ પિ ન સમનુપશ્યતિ । પ્રજ્ઞાપારમિતેતિ ન સમનુપશ્યતિ । પ્રજ્ઞાપારમિતાનામાપિ ન સમનુપશ્યતિ । ચરતીતિ ન સમનુપશ્યતિ । ન ચરતીતિ ન સમનુપશ્યતિ

। રૂપમ્ અપિ ન સમનુપશ્યતિ । વેદનાં સંજ્ઞાં સંસ્કારાન્ વિજ્ઞાનમ્ અપિ ન સમનુપશ્યતિ । તત્ કસ્ય હેતોઃ તથા હિ સ બોધિસત્વો નામસ્વભાવેન શુન્યઃ ન શુન્યતયા રૂપં શુન્યં ન વેદના સંજ્ઞા સંસ્કારા ન શુન્યતયા વિજ્ઞાનં શુન્યમ્* નાન્યત્ર રૂપાચ્ છુન્યતા નાન્યત્ર વેદનાયાઃ સંજ્ઞાયાઃ સંસ્કારેભ્યો નાન્યત્ર વિજ્ઞાનાચ્ છુન્યતા । શુન્યતૈવ રૂપં શુન્યતૈવ વેદના સંજ્ઞા સંસ્કારા ઃ શુન્યતૈવ વિજ્ઞાનં તત્ કસ્ય હેતોઃ તથા હિ નામમાત્રમ્ ઇદં યદ્ ઉત બોધિઃ નામમાત્રમ્ ઇદં યદ્ ઉત બોધિસત્વઃ નામમાત્રમ્ ઇદં યદ્ ઉત ચ્છુન્યતા । નામમાત્રમ્ ઇદં યદ્ ઉત રૂપં વેદના સંજ્ઞા સંસ્કારા વિજ્ઞાનં । તથા હિ માયોપમં રૂપમ્ વેદના સંજ્ઞા સંસ્કારા માયોપમં વિજ્ઞાનં માયા ચ નામમાત્રં ન દેશસ્થા ન પ્રદેશસ્થા : અસદ્ અભૂતં વિતથસમં માયાદર્શનં સ્વભાવરહિતં અસ્વભાવશ્ ચાનુત્પાદઃ અનિરોદઃ ન હાનિર્ ન વૃદ્ધિઃ ન સંક્લેશો ન વ્યવદાનમ્ એવં ચરન્ બોધિસત્વો મહાસત્વઃ ઉત્પાદં ન સમનુપશ્યતિ । નિરોધં ન સમનુપશ્યતિ । સ્થાનં ન સમનુપશ્યતિ । હાનિં ન સમનુપશ્યતિ । ( લ્પ્ગ્ 18ર્ ) વૃદ્ધિં ન સમનુપશ્યતિ । સંક્લેશન્ ન સમનુપશ્યતિ । વ્યવદાનન્ ન સમનુપશ્યતિ । રૂપન્ ન સમનુપશ્યતિ । વેદનાં સંજ્ઞાં સંસ્કારાન્ વિજ્ઞાનં ન સમનુપશ્યતિ । બોધિર્ ઇતિ બોધિસત્વ ઇતિ યદ્ ઉચ્યતે તદ્ અપિ ન સમનુપશ્યતિ । તત્ કસ્ય હેતોઃ કૃત્રિમન્ નામ પ્રતિપ્રતિધર્મન્ તે કલ્પિતા આગન્તુકેન નામધેયેનાભૂતપરિકલ્પિતેન વ્યવહૃયન્તે ॥ વ્યવહારાચ્ ચાભિનિવિશ્યન્તે । તદ્ બોધિસત્વો મહાસત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ સર્વધર્માન્ ન સમનુપશ્યત્ય્ અસમનુપશ્યન્ ન મન્યતે । નાભિનિવિશતે । ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ન્ એવં વ્યુપપરીક્ષતે । નામમાત્રમ્ ઇદં યદ્ ઉત બોધિસત્વ ઇતિ નામમાત્રમ્ ઇદં યદ્ ઉત બોધિર્ ઇતિ । નામમાત્રમ્ ઇદં યદ્ ઉત બુદ્ધ ઇતિ । નામમાત્રમ્ ઇદં યદ્ ઉત પ્રજ્ઞાપારમિતેતિ । નામમાત્રમ્ ઇદં યદ્ ઉત પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ । નામમાત્રમ્ ઇદં યદ્ ઉત રૂપમ્ ઇતિ । વેદના સંજ્ઞા સંસ્કારા વિજ્ઞાનમ્ ઇતિ । તદ્યથાપિ નામ શારદ્વતીપુત્ર આત્માત્મેતિ વ્યવહૃયતે સ ચ પરિગવેષ્યમાણો નોપલભ્યતે । એવં સત્વો જીવઃ પોષ ઃ પુદ્ગલો મનુજો માનવઃ કારકઃ કારાપકો વેદકો વેદયિતૃકઃ ઉત્થાપકઃ સમુત્થાપકો જાનકઃ પશ્યકઃ સ્પર્શકો વિજાનકઃ સર્વ એતે યથાભૂતં પરિગવેષ્યમાણા ઃ સર્વેણ સર્વન્ નોપલભ્યન્તે । અનુપલંભશુન્યતામ્ ઉપાદાય । યાવદ્ એવ ના મ સંકેતેન વ્યવહ્રિયન્તે । ॥ એવમ્ એવ બોધિસત્વો મહાસત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ બોધિસત્વન્ ન સમનુપશ્યતિ । બોધિન્ ન સમનુપશ્યતિ । બુદ્ધન્ ન સમનુપશ્યતિ । પ્રજ્ઞાપારમિતાં ન સમનુપશ્યતિ । પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ ન સમનુપશ્યતિ । રૂપન્ ન સમનુપશ્યતિ । વેદનાં સંજ્ઞાં સંસ્કારાન્ વિજ્ઞાનન્ ન સમનુપશ્યતિ । યેન નામ્ના વ્યવહૃયેત । તદ્ અપિ નામં ન સમનુપશ્યત્ય્ એવં ચરન્ બોધિસત્વો મહાસત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં તથાગતપ્રજ્ઞાં સ્થાપયિત્વા સર્વાસ્ તદન્યા ઃ પ્રજ્ઞા યાવત્ સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધાનાં પ્રજ્ઞા અભિભવત્ય્ અનુપલમ્ભશુન્યતામ્ ( લ્પ્ગ્ 18વ્ ) ઉપાદાય । તત્ કસ્ય હેતોઃ તથા હિ સ તદ્ અપિ ન સમનુપશ્યતિ । યેનાભિનિવિશેત એવં ચરંચ્ છારદ્વતીપુત્રાયં જંબુદ્વીપઃ પરિપૂર્ણો ભવેચ્ છારદ્વતીપુત્રમૌદ્ગલ્યાયનસદૃશૈર્ ભિક્ષુભિઃ તદ્યથાપિ નામ નડવનં વા વેણુવનં વા ઇક્ષુવનં વા શરવણં વા શાલિવનં વા તિલવનં વા તેષાં યા પ્રજ્ઞા સા બોધિસત્વસ્ય મહાસત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતઃ પ્રજ્ઞાયાઃ શતતમીમ્ અપિ કલાન્ નોપૈતિ । સહસ્રતમીમ્ અપિ । શતસહસ્રતમીમ્ અપિ । કોટીશતસહસ્રતમીમ્ અપિ । સંખ્યામ્ અપિ કલામ્ અપિ ગણનામ્ અપ્ય્ ઉપમામ્ અપ્ય્ ઉપનિશામ્ અપિ ન ક્ષમતે । તત્ કસ્ય હેતોઃ તથા હિ શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વસ્ય મહાસત્વસ્ય યા પ્રજ્ઞા સા સર્વસત્વાનાં પરિનિર્વાપણાર્થાય પ્રત્યુપસ્થિતા ॥

પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વસ્ય મહાસત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો યા એકદિવસપરિભાવિતા પ્રજ્ઞા સા સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધાનાં પ્રજ્ઞા અભિભૂય તિષ્ઠતિ ॥ તિષ્ઠતુ શારદ્વતીપુત્ર જમ્બુદ્વીપઃ પરિપૂર્ણઃ શારદ્વતીપુત્રમૌદ્ગલ્યાયનસદૃશૈર્ ભિક્ષુભિ ઃ સચેચ્ છારદ્વતીપુત્ર ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રો લોકધાતુઃ પરિપૂર્ણો ભવેદ્ યુષ્માદૃશૈર્ ભિક્ષુભિઃ તેષાં યા પ્રજ્ઞા સા બોધિસત્વસ્ય મહાસત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતઃ શતતમીમ્ અપિ કલાન્ નોપૈતિ યાવદ્ ઉપનિશામ્ અપિ ન ક્ષમતે ॥ તિષ્ઠતુ શારદ્વતીપુત્ર ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રો લોકધાતુ ઃ સચેચ્ છારદ્વતીપુત્ર પૂર્વસ્યાન્ દિશિ ગંગાનદીવાલુકોપમા લોકધાતવઃ પરિપૂર્ણા ભવેયુઃ શારદ્વતીપુત્રમૌદ્ગલ્યાયનસદૃશૈર્ ભિક્ષુભિઃ એવન્ દક્ષિણસ્યાં દિશિ પશ્ચિમાયામ્ ઉત્તરસ્યામ્ અધસ્તાદ્ ઉપરિષ્ટાદ્ યાવત્ સમન્તાદ્ દશસુ દિક્ષ્વ્ એકૈકસ્યાન્ દિશિ ગંગાનદીવાલુકોપમા લોકધાતવઃ પરિપૂર્ણા ભવેયુઃ તેષાં યા પ્રજ્ઞા સા બોધિસત્વસ્ય મહાસત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતઃ એકદિવસપરિભાવિતાયાઃ ( લ્પ્ગ્ 19ર્ ) પ્રજ્ઞાયાઃ શતતમીમ્ અપિ કલ્ આન્ નોપૈતિ યાવદ્ ઉપનિશામ્ અપિ ન ક્ષમતે । શારદ્વતીપુત્ર આહ । યેયં ભગવંચ્ છ્રાવકાણાં પ્રજ્ઞા સ્રોતઆપન્નસ્ય સકૃદાગામિ ન ઃ અનાગામિનઃ અર્હતઃ યા ચ પ્રત્યેકબુદ્ધસ્ય બોધિસત્વસ્ય તથાગતસ્ય ચાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય પ્રજ્ઞા સર્વાસ્ તા ઃ પ્રજ્ઞા અભેદઃ શુન્યતા વિવિક્તાઃ અનુત્પાદપ્રકૃતિકાઃ સ્વભાવશુન્યા ન ચ ભગવન્ન્ અભેદસ્ય વિવિક્તસ્યાનુત્પાદસ્ય સ્વભાવશુન્યસ્ય વિશેષો વા નાનાકરણં વોપ લ ભ્યતે । તત્ કથં ભગવન્ યેયં બોધિસત્વસ્ય મહાસત્વસ્યૈકદિવસપરિભાવિતા પ્રજ્ઞા સા સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધાનાં પ્રજ્ઞામ્ અભિભવતિ । ॥ ભગવાન્ આહ । તત્ કિં મન્યસે શારદ્વતીપુત્ર યેન કાર્યેણ બોધિસત્વસ્ય મહાસત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતઃ એકદિવસપરિભાવિતા પ્રજ્ઞા પ્રત્યુ પ સ્થિતા મયા માર્ગાકારજ્ઞતાયા ં ચરતા સર્વસત્વાનામ્ અર્થં કુર્વતા સર્વાકારૈઃ સર્વધર્માન્ અભિસંબુધ્ય સર્વસત્વા ઃ પરિનિર્વાપયિતવ્યા અપિ નુ તેન કૃત્યેન સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધાનાં પ્રત્યુપસ્થિતા । આહ । નો હીદં ભગવન્* ભગવાન્ આહ । તત્ કિં મન્યસે શારદ્વતીપુત્રાપિ નુ સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધાનામ્ એવં ભવત્ય્ અસ્માભિર્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્ય સર્વસત્વા અનુપધિશેષે નિર્વાણધાતૌ પરિનિર્વાપયિતવ્યા આહ । નો હીદં ભગવન્ ભગવાન્ આહ । તદ્ અનેનાપિ તે શારદ્વતીપુત્ર પર્યાય્ એ ણૈવં વેદિતવ્યમ્* યેયં સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધાનાં પ્રજ્ઞા યા ચ બોધિસત્વસ્ય મહાસત્વસ્ય પ્રજ્ઞા ઇમાં પ્રજ્ઞામ્ ઉપનિધાયૈષા સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધાનાં પ્રજ્ઞા શતતમીમ્ અપિ કલાન્ નોપૈતિ । યાવદ્ ઉ પ નિશામ્ અપિ ન ક્ષમતે । તત્ કિં મન્યસે શારદ્વતીપુત્રાપિ નુ સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધાનામ્ એવં ભવતિ વયં ષટ્સુ પારમિતાસુ ચરિત્વા સત્વાન્ પરિપાચ્ય બુદ્ધક્ષેત્રં પરિશોધ્ય દશ તથાગતબલાનિ પરિપૂર્ય ચત્વારિ વૈશારદ્યાનિ ચતસ્રઃ પ્રતિસંવિદો ઽષ્ટાદશાવેણિકા ન્ બુદ્ધધર્માન્ પરિપૂર્યાનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ ( લ્પ્ગ્ 19વ્ ) અભિસંબુદ્ધ્યાપરિમાણાન્ અપ્રમેયાન્ અસંખ્યેયાન્ સત્વાન્ પરિનિર્વાપયિષ્યામ ઇતિ આહ । નો હીદં ભગવન્* ભગવાન્ આહ । બોધિસત્વસ્ય પુનઃ શારદ્વતીપુત્રૈવં ભવતિ । મયા ષટ્સુ પારમિતાસુ ચરિત્વા સત્વાન્ પરિપાચ્ય બુદ્ધક્ષેત્રં પરિશોધ્ય દશ તથાગતબલાનિ પરિપૂર્ય ચત્વારિ વૈશારદ્યાનિ ચતસ્ર ઃ પ્રતિસંવિદો ઽષ્ટાદશાવેણિકાન્ બુદ્ધધર્માન્ પરિપૂર્યાનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યાપ્રમેયાસંખ્યેયાપરિમાણાઃ સત્વાઃ પરિનિર્વાપયિતવ્યા ઃ ॥ તદ્યથાપિ નામ શારદ્વતીપુત્ર ખદ્યોતકસ્ય પ્રાણિકજાતસ્ય નૈવં ભવત્ય્ અહમ્ આભયા જમ્બુદ્વીપમ્ અવભાસયેયં મમાભયા જમ્બુદ્વીપ ઃ સ્ફુટો ભવેત્* એવમ્ એવ શારદ્વતીપુત્ર સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધાનાં નૈવં ભવતિ વયં ષટ્સુ પારમિતાસુ ચરિત્વા યાવદ્ અષ્ટાદશાવેણિકાં બુદ્ધધર્માન્ પરિપૂર્યાનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધ્યાપ્રમેયાસંખ્યેયાપરિમાણાન્ સત્વાન્ પરિનિર્વાપયિષ્યામઃ ॥ તદ્યથાપિ નામ શારદ્વતીપુત્ર સૂર્યમણ્ડલમ્ ઉદાગચ્છત્ સર્વજંબૂદ્વીપમ્ અવભાસેન સ્ફરતિ । સર્વજમ્બુદ્વીપમ્ અવભાસેન સ્ફુટીકરોતિ એવમ્ એવ શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વ ઃ ષટ્સુ પારમિતાસુ ચરન્ સત્વાન્ પરિપાચ્ય બુદ્ધક્ષેત્રં પરિશોધ્ય દશ તથાગતબલાનિ પરિપૂર્ય ચત્વારિ વૈશારદ્યાનિ ચતસ્રઃ પ્રતિસંવિદો ઽષ્ટાદશાવેણિકા ન્ બુદ્ધધર્માન્ પરિપૂર્યાનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યાપ્રમેયાસંખ્યેયાપરિમાણાન્* સત્વા ન્ પરિનિર્વાપયતિ । એવમ્ ઉક્તે આયુષ્માંચ્ છારદ્વતીપુત્રો ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્* કથં ભગવં બોધિસત્વો મહાસત્વઃ શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધભૂમી અતિક્રમ્યાવૈવર્તિ કભૂ મીમ્ અનુપ્રાપ્નોતિ । બોધિસત્વમાર્ગં ચ પરિશોધયતિ । ॥ એવમ્ ઉક્તે ભગવાન્ આયુષ્મન્તં શારદ્વતીપુત્રમ્ એતદ્ અવોચત્* ઇહ શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વઃ પ્રથમચિત્તોત્પાદમ્ ઉપાદાય ષટ્સુ પારમિતાસુ ચરંચ્ છુન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતેષુ ( લ્પ્ગ્ 20ર્ ) ધર્મેષુ સ્થિત્વા શ્રાવકપ્રત્ય્ એ ક બ્ ઉ દ્ ધ ભ્ ઊમી અતિક્રમ્ય બુદ્ધભૂમિમ્ અનુપ્રાપ્નોતિ । ॥ શારદ્વતીપુત્ર આહ । કતમસ્યા ં ભગવન્ ભૂમૌ સ્થિત્વા બોધિસત્વો મહાસત્વ ઃ સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધાનાં દક્ષિણીયો ભવતિ । ભગવાન્ આહ । પ્રથમચિત્તોત્પાદં શારદ્વતીપુત્રોપાદાય બોધિસત્વો મહાસત્વ ઃ ષટ્સુ પારમિતાસુ ચરન્ યાવદ્ બોધિમણ્ડનિષણ્ણઃ અત્રાન્તરાદ્ બોધિસત્વો મહાસત્વઃ સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધાનામ્ અગ્રો વક્તવ્યઃ તત્ કસ્ય હેતોઃ તથા હિ શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વં મહાસત્વમ્ આગમ્ય સર્વેષાં કુશલાનાં ધર્માણાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ । યદ્ ઉત દશાનાં કુશલાનાં કર્મપથાનાં પંચાનાં શિક્ષાપદાનામ્ અષ્ટાંગસમન્વાગતસ્ય પોષધસ્ય ચતુર્ણાં ધ્યાનાનાં ચતુર્ણામ્ અપ્રમાણાનાં ચતસૃણામ્ આરૂપ્યસમાપત્તીનાં પંચાનામ્ અભિજ્ઞાનાં ષણ્ણામ્ અનુસ્મૃતીનાં ચતુર્ણાં સ્મૃત્યુપસ્થા ના નાં ચતુર્ણાં સમ્યક્પ્રહાણાનાં ચતુર્ણામ્ ઋદ્ધિપાદાનાં પંચાનામ્ ઇન્દ્રિયાણાં પંચાનાં બલાનાં સપ્તાનાં બોધ્યંગાનામ્ આર્યાષ્ટાંગસ્ય માર્ગસ્ય લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ । દશાનાં તથાગતબલાનાં

ચતુર્ણાં વૈશારદ્યાનાં ચતસૃણાં પ્રતિસંવિદામ્ અષ્ટાદશાનામ્ આવેણિકાનાં બુદ્ધધર્માણાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ । એષાં કુશલાનાં ધર્માણાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ । એષાં કુશલાનાં ધર્માણાં લોકે પ્રાદુર્ભાવાત્* ક્ષત્રિયમહાસાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે । બ્રાહ્મણમહાસાલકુલાનિ શ્રેષ્ઠિગૃહ પ તિમહાસાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે । ચાતુર્મહા રા જકાયિકા દેવા સ્ ત્રાયસ્ત્રિંશા યામાસ્ તુષિતા નિર્માણરતયઃ પરનિર્મિતવશવર્તિનઃ બ્રહ્મકાયિકા દેવા યાવદ્ અઘનિષ્ઠા દેવા ઃ પ્રજ્ઞાયન્તે । ॥ યાવન્ નૈવસંજ્ઞાનાસંજ્ઞાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે । સ્રોતઆપન્ના ઃ સકૃ દા ગામિનઃ અનાગામિનો ઽર્હન્તઃ પ્રત્યેકબુદ્ધા બોધિસત્વાસ્ તથાગતા ઽર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધા લોકે પ્રજ્ઞાયન્તે । ॥ આહ । તત્ કિં પુનર્ ભગવન્ બોધિસત્વો દક્ષિણાં શોધયતિ ભગવાન્ આહ । ( લ્પ્ગ્ 20વ્ ) પર્યાયેણ શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વો દક્ષિણાં શોધયતિ । તત્ કસ્ય હેતોઃ અત્યન્તપરિશુદ્ધા શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વસ્ય મહાસત્વસ્ય દક્ષિણા । તથા હિ દાયકઃ શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વઃ કસ્ય દાયકઃ અનેકેષાં કુશલાનાં ધર્માણાં યદ્ ઉત દશાનાં કુશલાનાં કર્મપથાનાં યાવદ્ અષ્ટાદશાવેણિકાનાં બુદ્ધધર્માણા ં । આહ । કથં યુજ્યમાનો ભગવન્ બોધિસત્વો મહાસત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં યુક્ત ઇતિ વેદિતવ્યઃ ભગવાન્ આહ । ઇહ શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વો રૂપશુન્યતાયાં યુક્તો યુક્ત ઇતિ વક્તવ્યઃ વેદનાશુન્યતાયાં સંજ્ઞાશુન્યતાયાં સંસ્કારશુન્યતાયાં વિજ્ઞાનશુન્યતાયાં યુક્તો યુક્ત ઇતિ વક્તવ્યઃ ॥
પુનર્ અપરં ચક્ષુઃશુન્યતાયાં યુક્તો યુક્ત ઇતિ વક્તવ્યઃ એવં શ્રોત્રઘ્રાણજિહ્વાકાયમનઃશુન્યતાયાં યુક્તો યુક્ત ઇતિ વક્તવ્યઃ એવં રૂપશબ્દગન્ધરસસ્પર્શધર્મશુન્યતાયાં યુક્તો યુક્ત ઇતિ વક્તવ્યઃ ચક્ષુર્ધાતુશુન્યતાયાં રૂપધાતુશુન્યતાયાં ચક્ષુર્વિજ્ઞાનધાતુશુન્યતાયાં યુક્તો યુક્ત ઇતિ વક્તવ્યઃ એવં શ્રોત્રધાતુશુન્યતાયાં શબ્દધાતુશુન્યતાયાં શ્રોત્રવિજ્ઞાનધાતુશુન્યતાયાં ઘ્રાણધાતુશુન્યતાયાં ગન્ધધાતુશુન્યતાયાં ઘ્રાણવિજ્ઞાનધાતુશુન્યતાયાં જિહ્વાધાતુશુન્યતાયાં રસધાતુશુન્યતાયાં જિહ્વાવિજ્ઞાનધાતુશુન્યતાયાં કાયધાતુશુન્યતાયાં સ્પર્શધાતુશુન્યતાયાં કાયવિજ્ઞાનધાતુશુન્યતાયાં મનોધાતુશુન્યતાયાં ધર્મધાતુશુન્યતાયાં મનોવિજ્ઞાનધાતુશુન્યતાયાં યુક્તો યુક્ત ઇતિ વક્તવ્યઃ દુઃખશુન્યતાયાં સમુદયશુન્યતાયાં નિરોધશુન્યતાયાં માર્ગશુન્યતાયાં યુક્તો યુક્ત ઇતિ વક્તવ્યઃ સ્કન્ધશુન્યતાયાં ધાતુશુન્યતાયાં આયતનશુન્યતાયાં યુક્તો યુક્ત ઇતિ વક્તવ્યઃ અવિદ્યાશુન્યતાયાં યુક્તો યુક્ત ઇતિ વક્તવ્યઃ સંસ્કારશુન્યતાયાં વિજ્ઞાનશુન્યતાયાં નામરૂપશુન્યતાયાં ( લ્પ્ગ્ 21ર્ ) ષડાયતનશુન્યતાયાં સ્પર્શશુન્યતાતાયા ં વ્ એ દનાશુન્યતાયાં તૃષ્ણાશુન્યતાયામ્ ઉપાદાનશુન્યતાયાં ભવશુન્યતાયાં જાતિશુન્યતાયાં જરામરણશુન્યતાયાં યુક્તો યુક્ત ઇતિ વક્તવ્યઃ સર્વધર્મશુન્યતાયામ્ યુક્તો યુક્ત ઇતિ વક્તવ્યઃ । યે કેચિત્ સંજ્ઞાગતા ઃ સંસ્કૃતાસંસ્કૃતા ધર્મા ઃ સર્વેષાં ધર્માણાં શુન્યતાયાં યુક્તો યુક્ત ઇતિ વક્તવ્યઃ ॥

પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ પ્રકૃતિશુન્યતાયાં યુક્તો યુક્ત ઇતિ વક્તવ્ય એવં ખલુ શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વ ઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ યુક્ત ઇતિ વક્તવ્યઃ ॥ સ આભિર્ દશભિઃ શુન્યતાભિઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ ન તાવદ્ યુક્ત ઇતિ વા અયુક્ત ઇતિ વા વક્તવ્યઃ તત્ કસ્ય હેતોઃ તથા હિ સ ન રૂપં યુક્તમ્ ઇતિ વા અયુક્તમ્ ઇતિ વા સમનુપશ્યતિ । ન વેદનાં ન સંજ્ઞાન્ ન સંસ્કારાન્ ન વિજ્ઞાનં યુક્તમ્ ઇતિ વા અયુક્તમ્ ઇતિ વા સમનુપશ્યતિ । ન રૂપમ્ ઉત્પાદધર્મિ વા નિરોધધર્મિ વા સમનુપશ્યતિ । ન વેદનાં ન સંજ્ઞાન્ ન સંસ્કારાન્ ન વિજ્ઞા ન મ્ ઉત્પાદધર્મિ વા નિરોધધર્મિ વા સમનુપશ્યતિ । ન રૂપં સંક્લેશધર્મિ વા વ્યવદાનધર્મિ વા સમનુપશ્યતિ । ન વેદનાં ન સંજ્ઞાં ન સંસ્કારાન્ ન વિજ્ઞાનં સંક્લેશધર્મિ વા વ્યવદાનધર્મિ વા સમનુપશ્યતિ । ન રૂપં વેદનયા સાર્ધં સમવસરતીતિ સમનુપશ્યતિ । ન વેદના સ ં જ્ઞયા ન સંજ્ઞા સંસ્કારૈ ર્ ન સંસ્કારા વિજ્ઞાનેન સાર્ધં સમવસરન્તીતિ સમનુપશ્યતિ । ન વિજ્ઞાનં સંસ્કારૈઃ સાર્ધં સમવસરતીતિ સમનુપશ્યતિ । તત્ કસ્ય હેતોઃ તથા હિ ન સ કશ્ચિદ્ ધર્મઃ કેનચિ દ્ ધર્મેણ સાર્ધં સમવસરતિ ન વિસરતિ । ॥ ન યુજ્યતે ન વિયુજ્યતે પ્રકૃતિશુન્યતામ્ ઉપાદાય । યા શારદ્વતીપુત્ર રૂપશુન્યતા ન સા રૂપં યા વેદનાશુન્યતા ન સા વેદના । યા સંજ્ઞાશુન્યતા ન સા સંજ્ઞા । યા સંસ્કારશુન્યતા ન તે સંસ્કારા । યા વિજ્ઞાનશુન્યતા ન સા વિજ્ઞાનં । તથા હિ શારદ્વતીપુત્ર યા રૂપશુન્યતા ન સા રૂપયતિ । યા વેદનાશુન્યતા ન સા ( લ્પ્ગ્ 21વ્ ) વેદયતિ । યા સંજ્ઞાશુન્યતા ન સા સંજાનાતિ । યા સંસ્કારશુન્યતા ન સાભિસંસ્કરોતિ । યા વિજ્ઞાનશુન્યતા ન સા વિજાનાતિ । તત્ કસ્ય હેતોઃ ન હિ શારદ્વતીપુત્રાન્યદ્ રૂપમ્ અન્યા શુન્યતા નાન્યા શુન્યતાન્યદ્ રૂપમ્* રૂપમ્ એવ શુન્યતા શુન્યતૈવ રૂપમ્* એવં નાન્યા વેદનાન્યા શુન્યતા । નાન્યા સંજ્ઞા નાન્યા શુન્યતા । નાન્યે સંસ્કારા અન્યા શુન્યતા । નાન્ય દ્ વિજ્ઞાનમ્ અન્યા શુન્યતા । નાન્યા શુન્યતાન્યદ્ વિજ્ઞાનં । વિજ્ઞાનમ્ એવ શુન્યતા શુન્યતૈવ વિજ્ઞાનં । યા શારદ્વતીપુત્ર શુન્યતા ન સા ઉત્પદ્યતે ન નિરુધ્યતે । ન સંક્લિશ્યતે ન વ્યવદાયતે । ન હીયતે ન વર્ધતે । નાતીતા નાનાગતા ન પ્રત્યુત્પન્ના યા નોત્પદ્યતે ન નિરુધ્યતે । ન સંક્લિશ્યતે ન વ્યવદાયતે । ન હીયતે ન વર્ધતે । નાતીતા નાનાગતા ન પ્રત્યુત્પન્ના : ન તત્ર રૂપં ન વેદના ન સંજ્ઞા ન સંસ્કારા ન વિજ્ઞાનં ન ચક્ષુર્ ન શ્રોત્રં ન ઘ્રાણં ન જિહ્વા કાયો ન મનઃ ન રૂપં ન શબ્દો ન ગન્ધો ન રસ્ ઓ ન સ્પર્શો ન ધર્માઃ ન તત્ર સ્કન્ધા ન ધાતવો નાયતનાનિ ન તત્ર ચક્ષુર્ધાતુ ર્ ન રૂપધાતુર્ ન ચક્ષુર્વિજ્ઞાનધાતુ ર્ ન શ્રોત્રધાતુ ર્ ન શબ્દધાતુર્ ન શ્રોત્રવિજ્ઞાનધાતુઃ ન ઘ્રાણધાતુર્ ન ગન્ધધાતુર્ ન ઘ્રાણવિજ્ઞાનધાતુ ર્ ન જિહ્વાધાતુર્ ન રસધાતુર્ ન જિહ્વાવિજ્ઞાનધાતુઃ ન કાયધાતુર્ ન સ્પ્રષ્ટવ્યધાતુર્ ન કાયવિજ્ઞાનધાતુર્ ન મનોધાતુર્ ન ધર્મધાતુર્ ન મનોવિજ્ઞાન ધા તુર્ ન તત્રાવિદ્યા નાવિદ્યાનિરોધઃ ન સંસ્કારા ન્ન સંસ્કારનિરોધઃ ન વિજ્ઞાનં ન વિજ્ઞાનનિરોધઃ ન નામરૂપં ન નામરૂપનિરોધઃ ન ષડાયતનં ન ષડાયતનનિરોધઃ ન સ્પર્શો ન સ્પર્શનિરોધઃ ન વેદના ન વેદનાનિરોધઃ ન તૃષ્ણા ન તૃષ્ણાનિરોધઃ નોપાદાનં નોપાદાનનિરોધઃ ન ભવો ન ભવનિરોધઃ ન જાતિર્ ન જાતિનિરોધઃ ન જરામરણં ન જરામરણનિરોધઃ ન દુઃખં ન સમુદયો ન નિરોધો ન માર્ગઃ ન પ્રાપ્તિર્ નાભિસમયઃ ન સ્રોતઆપન્નો ન સ્રોતઆપત્તિફલં ન સકૃદાગામી ( લ્પ્ગ્ 22ર્ ) ન સકૃદાગામિ ફલં નાનાગામી નાનાગામ્ ઇ ફલ ં નાર્હ ન્ નાર્હત્વમ્* ન પ્રત્યેકબોધિર્ ન પ્રત્યેકબુદ્ધઃ ન તત્ર માર્ગાકારજ્ઞતા ન બોધિસત્વઃ ન તત્ર બોધિર્ ન બુદ્ધઃ એવં ખલુ શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વ ઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ યુક્ત ઇતિ વક્તવ્યઃ સ એવં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ ન દાનપારમિતાયાં યુક્ત ઇતિ વા અયુક્ત ઇતિ વા સમનુપશ્યતિ । ન શીલપારમિતાયાં ન ક્ષાન્તિપારમિતાયાં ન વીર્યપારમિતાયાં ન ધ્યાનપારમિતાયાં ન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં યુક્ત ઇતિ વા અયુક્ત ઇતિ વા સમનુપશ્યતિ । ન રૂપં યુક્તમ્ ઇતિ વા અયુક્તમ્ ઇતિ વા સમનુપશ્યતિ । ન વેદનાં ન સંજ્ઞાન્ ન સંસ્કારાન્ ન વિજ્ઞાનં યુક્તમ્ ઇતિ વા અયુક્તમ્ ઇતિ વા સમનુપશ્યતિ । ન ચક્ષુર્ યુક્તમ્ ઇતિ વા અયુક્તમ્ ઇતિ વા સમનુપશ્યતિ । ન શ્રોત્રં ન ઘ્રાણં ન જિહ્વાં ન કાયં ન મનો યુક્તમ્ ઇતિ વા અયુક્તમ્ ઇતિ વા સમનુપશ્યતિ । ન રૂપં યુક્તમ્ ઇતિ વા અયુક્તમ્ ઇતિ વા સમનુપશ્યતિ । ન શબ્દં ન ગન્ધં ન રસં ન સ્પર્શં ન ધર્માન્ ન ચક્ષુર્ધાતું યુક્તમ્ ઇતિ વા અયુક્તમ્ ઇતિ વા સમનુપશ્યતિ । ન રૂપધાતું ન ચક્ષુર્વિજ્ઞાનધાતું યાવન્ ન મનોધાતું ન ધર્મધાતું ન મનોવિજ્ઞાનધાતું યુક્ત ઇતિ વા અયુક્ત ઇતિ વા સમનુપશ્યતિ । ન સ્મૃત્યુપસ્થાનેષુ યુક્ત ઇતિ વા અયુક્ત ઇતિ વા સમનુપશ્યતિ । ન સમ્યક્પ્રહાણેષુ ન રિદ્ધિપાદેષુ નેન્દ્રિયેષુ ન બલેષુ ન બોધ્યંગેષુ ન માર્ગે યુક્ત ઇતિ વા અયુક્ત ઇતિ વા સમનુપશ્યતિ । યાવન્ ન દશસુ તથાગતબલેષુ ન ચતુર્ષુ વૈશારદ્યેષુ ન ચતસૃષુ પ્રતિસંવિત્સુ નાષ્ટાદશસ્વ્ આવેણિકેષુ બુદ્ધધર્મેષુ યુક્ત ઇતિ વા અયુક્ત ઇતિ વા સમનુપશ્યતિ । યાવન્ ન સર્વજ્ઞતાયાં ન સર્વાકારજ્ઞતાયાં યુક્ત ઇતિ વા અયુક્ત ઇતિ વા સમનુપશ્યતિ । અનેનાપિ શારદ્વતીપુત્ર પર્યાયેણ બોધિસત્વો મહાસત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં યુક્તો યુક્ત ઇતિ વક્તવ્યઃ સર્વધર્માયોગાવિયોગતામ્ ( લ્પ્ગ્ 22વ્ ) ઉપાદાય । પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ ન શુન્યતાં શુન્યતયા યોજયતિ ન વિયોજયતિ । ન શુન્યતાયોગમ્* નાનિમિત્તમ્ આનિમિત્તેન યોજયતિ ન વિયોજયતિ । નાનિમિત્તયોગમ્* નાપ્રણિહિતમ્ અપ્રણિહિતેન યોજયતિ ન વિયોજયતિ
। નાપ્રણિહિતયોગમ્ । તત્ કસ્ય હેતોઃ તથા હિ શુન્યતા ન યોગો ન વિયોગઃ એવમ્ આનિમિત્તમ્ અપ્ર ણિ હિતં ન યોગો ન વિયોગઃ એવં યુજ્યમાનઃ શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં યુક્ત ઇતિ વક્તવ્યઃ
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ ધર્માણાં સ્વલક્ષણશુન્યતામ્ અવતરતિ । એવમ્ અવતરન્ ન રૂપં યોજયતિ ન વિયોજયતિ । ન વેદના ં ન સંજ્ઞા ં ન સંસ્કારાન્ ન વિજ્ઞાનં યોજયતિ ન વિયોજયતિ । ન રૂપં પૂર્વાન્તેન યોજયતિ ન વિયોજયતિ । તથા હિ પૂર્વાન્તમ્ એવ ન સમનુપશ્યતિ । ન રૂપમ્ અપરાન્તેન યોજયતિ ન વિયોજયતિ । તથા હ્ય્ અપરાન્તમ્ એવ ન સમનુપશ્યતિ । ન રૂપં પ્રત્યુત્પન્નેન યોજયતિ ન વિયોજયતિ । તથા હિ પ્રત્યુત્પન્નમ્ એવ ન સમનુપશ્યતિ । ન વેદનાન્ ન સંજ્ઞાન્ ન સંસ્કારાન્ ન વિજ્ઞાનં પૂર્વાન્તાપરાન્તપ્રત્યુત્પન્નૈર્ યોજયતિ ન વિયોજયતિ । તથા હિ પૂર્વાન્તાપરાન્તપ્રત્યુત્પન્નાન્ય્ એવ ન સમનુપશ્યતિ । ॥

પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વ ઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ ન પૂર્વાન્તમ્ અપરાન્તેન યોજયતિ ન વિયોજયતિ । નાપરાન્તં પૂર્વાન્તેન યોજયતિ ન વિયોજયતિ । ન પ્રત્યુત્પન્નં પૂર્વાન્તેનાપરાન્તેન વા યોજયતિ ન વિયોજયતિ । ન પૂર્વાન્તમ્ અપરાન્તં વા પ્રત્યુત્પન્નેન યોજયતિ ન વિયોજયતિ । અધ્ વ સમતાશુન્યતામ્ ઉપાદાય । ॥ એવં હ્ ઇ યુક્તઃ શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વઃ ( લ્પ્ગ્ 23ર્ ) પ્રજ્ઞાપારમિતાયા ં યુક્ત ઇતિ વક્તવ્યઃ ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ન્ એવં યુજ્યતે યથા યુજ્યમાનો ન સર્વજ્ઞ તા મ્ અતીતેન યોજયતિ તથા હ્ય્ અતીતમ્ એવ ન સમનુપશ્યતિ । અસમનુપશ્યન્ । કથં સર્વજ્ઞતામ્ અતીતેન યોજયિષ્યતિ । ન સર્વજ્ઞતામ્ અનાગતેન યોજયિષ્યતિ । તથા હ્ય્ અનાગતમ્ એવ ન સમનુપશ્યત્ય્ અસમનુપશ્યન્ કથં સર્વજ્ઞતામ્ અનાગતેન યોજયિષ્યતિ । ન સર્વજ્ઞતાં પ્રત્યુત્પન્નેન યોજયતિ । તથા હિ પ્રત્યુત્પન્નમ્ એવ ન સમનુપશ્યત્ય્ અસમનુપશ્યન્ કથં સર્વજ્ઞતાં પ્રત્યુત્પન્નેન યોજયિષ્યતિ । એવં ચરંચ્ છારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વ ઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં યુક્ત ઇતિ વક્તવ્યઃ ॥
પુનર્ અપરંચ્ છારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વ ઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ ન રૂપં સર્વજ્ઞતયા યોજયતિ ન વિયોજયતિ તથા હિ રૂપમ્ એવ ન સમનુપશ્યત્ય્ અસમનુપશ્યન્ કથં રૂપં સર્વજ્ઞતયા યોજયિષ્યતિ । ॥ એવં ન વેદનાં ન સંજ્ઞાન્ ન સંસ્કારાન્ ન વિજ્ઞાનં સર્વજ્ઞતયા યોજયતિ ન વિયોજયતિ । તથા હિ વિજ્ઞાનમ્ એવ ન સમનુપશ્યતિ । યાવન્ ન ચક્ષુઃ સર્વજ્ઞતયા યોજયતિ ન વિયોજયતિ । તથા હિ ચક્ષુર્ એવ ન સમનુપશ્યતિ । એવન્ ન શ્રોત્રં ન ઘ્રાણં ન જિહ્વાં ન કાયન્ ન મનઃ સર્વજ્ઞતયા યોજયતિ ન વિયોજયતિ । તથા હિ મન એવ ન સમનુપશ્યતિ । એવં ન રૂપં સર્વજ્ઞતયા યોજયતિ ન વિયોજયતિ । તથા હિ રૂપમ્ એવ ન સમનુપશ્યતિ । એવં ન શબ્દગન્ધરસસ્પર્શધર્માન્ સર્વજ્ઞતયા યોજયતિ ન વિયોજયતિ । તથા હિ ધર્માન્ એવ ન સમનુપશ્યતિ । એવં ન સ્કન્ધાન્ સર્વજ્ઞતયા યોજયતિ ન વિયોજયતિ । ( લ્પ્ગ્ 23વ્ ) તથા હિ સ્કન્ધાન્ એવ ન સમનુપશ્યતિ । ન ધાતૂન્ સર્વજ્ઞતયા યોજયતિ ન વિયોજયતિ । તથા હિ ધાતૂન્ એવ ન સમનુપશ્યતિ । નાયતનાનિ સર્વજ્ઞતયા યોજયતિ ન વિયોજયતિ । તથા હ્ય્ આયતનાન્ય્ એવ ન સમનુપશ્યતિ । ॥ ન ચક્ષુર્ધાતું સર્વજ્ઞતયા યોજયતિ ન વિયોજયતિ । તથા હિ ચક્ષુર્ધાતુમ્ એવ ન સમનુપશ્યતિ । ॥ ન રૂપધાતું સર્વજ્ઞતયા યોજયતિ ન વિયોજયતિ । તથા હિ રૂપધાતુમ્ એવ ન સમનુપશ્યતિ । ન ચક્ષુર્વિજ્ઞાનધાતું સર્વજ્ઞતયા યોજયતિ ન વિયોજયતિ । તથા હિ ચક્ષુર્વિજ્ઞાનધાતુમ્ એવ ન સમનુપશ્યતિ । યાવન્ ન મનોધાતું સર્વજ્ઞતયા યોજયતિ ન વિયોજયતિ । તથા હિ મનોધાતુમ્ એવ ન સમનુપશ્યતિ । ન ધર્મધાતું સર્વજ્ઞતયા યોજયતિ ન વિયોજયતિ । તથા હિ ધર્મધાતુમ્ એવ ન સમનુપશ્યતિ । ન મનોવિજ્ઞાનધાતું સર્વજ્ઞતયા યોજયતિ ન વિયોજયતિ । તથા હિ મનોવિજ્ઞાનધાતુમ્ એવ ન સમનુપશ્યતિ । અસમનુપશ્યન્ કથં મનોવિજ્ઞાનધાતું સર્વજ્ઞતયા યોજયિષ્યતિ । એવં ચરંચ્ છારદ્વતિપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ યુક્ત ઇતિ વક્તવ્યઃ ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વ ઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ ન દાનપારમિતાં સર્વજ્ઞતયા યોજયતિ ન વિયોજયતિ । તથા હિ દાનપારમિતામ્ એવ ન સમનુપશ્યત્ય્ અસમનુપશ્યન્ ન યોજયતિ ન વિયોજયતિ । એવં ન શીલપારમિતાં ન ક્ષાન્તિપારમિતાં ન વીર્યપારમિતાં ન ધ્યાનપારમિતાં ન પ્રજ્ઞાપારમિતાં સર્વજ્ઞતયા યોજયતિ ન વિયોજયતિ । તથા હિ પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ એવ ન સમનુપશ્યત્ય્ અસમનુપશ્યન્ ન યોજયતિ ન વિયોજયતિ । એવં ન સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ ન સમ્યક્પ્રહાણર્ધિપાદેન્ દ્ર્ ઇયબલબોધ્યંગમાર્ગાન્ સર્વજ્ઞતયા યોજયતિ ન વિયોજયતિ । એવન્ ન દશ તથાગતબલાનિ ન ચત્વારિ વૈશારદ્યાનિ ન ચતસ્રઃ પ્રતિસંવિદ ( લ્પ્ગ્ 24ર્ ) નાષ્ટાદશાવેણ્ ઇ કાન્ બુદ્ધધર્માન્ સર્વજ્ઞતયા યોજયતિ ન વિયોજયતિ । તથા હ્ય્ આવેણિકબુદ્ધધર્માન્ ન સમનુપશ્યત્ય્ અસમનુપશ્યન્ ન યોજયતિ ન વિયોજયતિ । એવં યુજ્યમાનઃ શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વ ઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં યુક્ત ઇતિ વક્તવ્યઃ ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ ન બુદ્ધં સર્વજ્ઞતયા યોજયતિ ન વિયોજયતિ । ન સર્વજ્ઞતાં બુદ્ધેન યોજયતિ ન વિયોજયતિ । તથા હિ બુદ્ધમ્ એવ ન સમનુપશ્યતિ સર્વજ્ઞતામ્ એવ ન સમનુપશ્યત્ય્ અસમનુપશ્યન્ ન યોજયતિ ન વિયોજયતિ । ન બોધિં સર્વજ્ઞતયા યોજયતિ ન વિયોજયતિ । ન બોદ્ધ્યા સર્વજ્ઞતાં યોજયતિ ન વિયોજયતિ । તથા હિ બોધિમ્ એવ ન સમનુપશ્યતિ । સર્વજ્ઞતામ્ એવ ન સમનુપશ્યત્ય્ અસમનુપશ્યન્ ન યોજયતિ ન વિયોજયતિ । એવં હિ શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વ ઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ યુક્ત ઇતિ વક્તવ્યઃ ॥

પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ ન રૂપં ભાવ ઇતિ યોજયતિ ન રૂપં વિભાવ ઇતિ યોજયતિ । ન વેદનાન્ ન સંજ્ઞાન્ ન સંસ્કારાન્ ન વિજ્ઞાનં ભાવ ઇતિ ન વિજ્ઞાનં વિભાવ ઇતિ યોજયતિ । ॥ ન રૂપં નિત્યમ્ ઇતિ યોજયતિ । ન રૂપમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ યોજયતિ એવન્ ન વેદનાં ન સંજ્ઞાન્ ન સંસ્કારાન્ ન વિજ્ઞાનં નિત્યમ્ ઇતિ યોજયતિ । ન વિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ યોજયતિ ન રૂપં સુખમ્ ઇતિ યોજયતિ ન રૂપં દુઃખમ્ ઇતિ યોજયતિ । એવન્ ન વેદનાન્ ન સંજ્ઞાન્ ન સંસ્કારાન્ ન વિજ્ઞાનં સુખમ્ ઇતિ યોજયતિ । ન વિજ્ઞાનં દુઃખમ્ ઇતિ યોજયતિ । ન રૂપમ્ આત્મેતિ યોજયતિ । ન રૂપમ્ અનાત્મેતિ યોજયતિ । એવં ન વેદનાન્ ન સંજ્ઞાન્ ન સંસ્કારાન્ ન વિજ્ઞાનમ્ આત્મેતિ યોજયતિ । ન વિજ્ઞાનમ્ અનાત્મેતિ યોજયતિ । ન રૂપં શાન્તમ્ ઇતિ યોજયતિ । ન રૂપમ્ અશાન્તમ્ ઇતિ યોજયતિ । એવન્ ન વેદનાન્ ન સંજ્ઞાન્ ન સંસ્કારાન્ ન વિજ્ઞાનં શાન્તમ્ ઇતિ ( લ્પ્ગ્ 24વ્ ) યોજયતિ । ન વિજ્ઞાનમ્ અશાન્તમ્ ઇતિ યોજયતિ । ન રૂપં શુન્યમ્ ઇતિ વા અશુન્યમ્ ઇતિ યુજ્યતે । ન વેદનાન્ ન સંજ્ઞાન્ ન સંસ્કારાન્ ન વિજ્ઞાનં શુન્યમ્ ઇતિ વા અશુન્યમ્ ઇતિ વા યુજ્યતે । ન રૂપં નિમિત્તમ્ ઇતિ વા અનિમિત્તમ્ ઇતિ વા યુજ્યતે । ન વેદનાન્ ન સંજ્ઞાન્ ન સંસ્કારાન્ ન વિજ્ઞાનં નિમિત્તમ્ ઇતિ વા અનિમિત્તમ્ ઇતિ વા યુજ્યતે । ન રૂપં પ્રણિહિતમ્ ઇતિ વા અપ્રણિહિતમ્ ઇતિ વા યુજ્યતે । ન વેદનાન્ ન સંજ્ઞાન્ ન સંસ્કારાન્ ન વિજ્ઞાનં પ્રણિહિતમ્ ઇતિ વા અપ્રણિહિતમ્ ઇતિ વા યુજ્યતે । ન રૂપમ્ ઉત્પદ્યત ઇતિ વા નિરુધ્યત ઇતિ વા યુજ્યતે । એવં ન વેદનાન્ ન સંજ્ઞાન્ ન સંસ્કારાન્ ન વિજ્ઞાનમ્ ઉત્પદ્યત ઇતિ વા નિરુધ્યય ઇતિ વા યુજ્યતે । ન રૂપમ્ અતીતમ્ ઇતિ યુજ્યતે । ન રૂપમ્ અનાગતમ્ ઇતિ યુજ્યતે । ન રૂપં પ્રત્યુત્પન્નમ્ ઇતિ યુજ્યતે એવન્ ન વેદનાન્ ન સંજ્ઞાન્ ન સંસ્કારાન્ ન વિજ્ઞાનમ્ અતીતમ્ ઇતિ યુજ્યતે ન વિજ્ઞાનમ્ અનાગતમ્ ઇતિ યુજ્યતે । ન વિજ્ઞાનં પ્રત્યુત્પન્નમ્ ઇતિ યુજ્યતે । ન રૂપં સારમ્ ઇતિ ન દુર્બલમ્ ઇતિ યુજ્યતે । એવન્ ન વેદનાન્ ન સંજ્ઞાન્ ન સંસ્કારાન્ ન વિજ્ઞાનમ્ સારમ્ ઇતિ ન દુર્બલમ્ ઇતિ યુજ્યતે । ન રૂપમ્ અસ્તીતિ ન નાસ્તીતિ યુજ્યતે ન વિયુજ્યતે । એવન્ ન વેદનાન્ ન સંજ્ઞાન્ ન સંસ્કારાન્ ન વિજ્ઞાનમ્ અસ્તીતિ ન નાસ્તીતિ યુજ્યતે ન વિયુજ્યતે । સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ નોપૈતિ । ન ચરતીતિ નોપૈતિ । ચરતીતિ ચ ન ચરતિ ચેતિ નોપૈતિ । નૈવ ચરતિ ચ ન ચરતીતિ નોપૈતિ । એવં ચરંચ્ છારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં યુક્ત ઇતિ વક્તવ્યઃ ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ ન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ કૃતે પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતિ । ન દાનપારમિતાયા ન શીલપારમિતાયા ન ક્ષાન્તિપારમિતાયા ન વીર્યપારમિતાયા ન ધ્યાનપારમિતાયાઃ કૃતે પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતિ । નાવૈવર્ત્યભૂમેઃ કૃતે પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતિ । ન સત્વપરિપાકહેતોઃ ન બુદ્ધક્ષેત્રપરિશોધનાર્થં ન દશાનાં ( લ્પ્ગ્ 25ર્ ) તથાગતબલાના ં કૃ તે । ન ચતુ ર્ ણા ં વ્ ઐ શારદ્યાના ં કૃતે । ન ચતસ્ર્ણા ં પ્રતિસંવિદાનાં કૃતે । નાષ્ટાદશાનામ્ આવેણિકાનાં બુદ્ધધર્માણાં કૃતે પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતિ । નાધ્યાત્મશુન્યતાયાઃ કૃતે પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતિ । ન બહિર્ધાશુન્યતાયા નાધ્યાત્મબહિર્ધાશુન્તતાયા । ન શુન્યતાશુન્યતાયા ન મહાશુન્યતાયા ન પરમાર્થશુન્યતાયા ન સંસ્કૃતશુન્યતાયા નાસંસ્કૃતશુન્યતાયા નાત્યન્તશુન્યતાયા । નાવરાગ્રશુન્યતાયા । નાવકારશુન્યતાયા । ન પ્રકૃતિશુન્યતાયા । ન સ્વલક્ષણશુન્યતાયા । ન સર્વધર્મશુન્યતાયા । નાનુત્પાદશુન્યતાયા । નાભાવસ્વભાવશુન્યતાયાઃ કૃતે । ન તથતાયાઃ કૃતે । ન ધર્મધાતોર્ ન ભૂતકોટેઃ કૃતે પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતિ । તત્ કસ્ય હેતોઃ ન હિ બોધિસત્વો મહાસત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયા ં ચરન્ કસ્યચિદ્ ધર્મસ્ય ભેદં વા નાનાકરણં વા વિશેષં વા સમનુપશ્યતિ । એવં ચરંચ્ છારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વ ઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં યુક્ત ઇતિ વક્તવ્યઃ ॥ સ ન દિવ્યસ્ય ચક્ષુષઃ કૃતે પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતિ । ન દિવ્યસ્ય શ્રોત્રસ્ય ન પરચિત્તજ્ઞાનસ્ય ન પૂર્વનિવાસાનુસ્મૃતે ર્ નર્ધિપાદાનાં કૃતે પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતિ । એવં ચરંચ્ છારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં યુક્ત ઇતિ વક્તવ્યઃ ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વસ્ય મહાસત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો નૈવં ભવત્ય્ અહમ્ ઋદ્ધિપાદેષુ સ્થિત્વા દિવ્યેન ચક્ષુષા પૂર્વસ્યાન્ દિશિ ગંગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ યે બુદ્ધા ભગવન્તસ્ તાન્ સત્કરિષ્યામિ ગુરુકરિષ્યામિ માનયિષ્યામિ પૂજયિષ્યામિ ॥ એવં દક્ષિણસ્યાં પશ્ચિમાયામ્ ઉત્તરસ્યામ્ અધસ્તાદ્ ઉપરિષ્ટાદ્ યાવત્ સમન્તાદ્ દશસુ દિક્ષ્વ્ એકૈકસ્યાન્ દિશિ ગંગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ યે બુદ્ધા ભગવન્તસ્ તાન્ સત્કરિષ્યામિ ગુરુકરિષ્યામિ માનયિષ્યામિ પૂજયિષ્યામિ ન ચાસ્યૈવં ( લ્પ્ગ્ 25વ્ ) ભવતિ યત્ તે બુદ્ધા ભગવન્તો ભાષન્તે તત્ સર્વં દિવ્યેન શ્રોત્રેણ શ્રોષ્યામિ । અહં તત્ર લ્ ઓ કધાતુષુ સત્વાનાં ચેતસૈવ ચિત્તં જ્ઞાસ્યે । અહં એષાં પૂર્વેનિવાસા ન્ અ નુસ્મરિષ્યામિ । અહં દિવ્યેન ચક્ષુષા તાં સત્વાંશ્ ચ્યવમાનાન્ ઉપપદ્યમાનાન્ ઉપપન્નાંશ્ ચ દ્રક્ષ્યામિ । અહમ્ અપ્રમેયાસંખ્યેયાન્ સત્વાન્ પરિનિર્વાપયિષ્યામિ તિ । ॥ એવં ખલુ શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં યુક્ત ઇતિ વક્તવ્યઃ ॥ એવં ખલુ શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વસ્ય મહાસત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો મારઃ પાપીયાન્ અવતારં ન લભતે । યાન્ય્ અપિ કાનિચિલ્ લૌકિકલોકોત્તરાણિ કરણીયાનિ તાન્ય્ અપિ સર્વાણિ પ્રદક્ષિણીભવન્ત્ય્ અનાભોગેનાપરિકલ્પિતાનિ ॥ યે ચ તે પૂર્વસ્યાન્ દિશિ ગંગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ બુદ્ધા ભગવન્તો યે ચ દક્ષિણસ્યાં પશ્ચિમાયામ્ ઉત્તરસ્યામ્ અધસ્તાદ્ ઉપરિષ્ટાદ્ યાવત્ સમન્તાદ્ દશસુ દિક્ષ્વ્ એકૈકસ્યાન્ દિશિ ગંગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ બુદ્ધા ભગવન્તસ્ તે ઽપિ બુદ્ધા ભગવન્તસ્ તં બોધિસત્વં મહાસત્વમ્ આરક્ષન્તિ મા શ્રાવકભૂમિં વા પ્રત્યેકબુદ્ધભૂમિં વા પતેદ્ ઇતિ । યે ચ ચત્વારો મહારાજા યાવદ્ અઘનિષ્ઠા દેવાસ્ તે ઽપિ તં બોધિસત્વં મહાસત્વમ્મ્ આરક્ષન્તિ મા હૈવ કશ્ચિદ્ બોધિસત્વસ્ય મહાસત્વસ્યાન્તરાયં કાર્ષીત્* યે ચ કેચિત્ કાયિકા રોગાસ્ તે ઽપિ તસ્ય દૃષ્ટે ઽપિ ધર્મે સર્વેણ સર્વં ન ભવન્તિ । તત્ કસ્ય હેતોઃ તથા હિ બોધિસત્વો મહાસત્વ ઃ સર્વસત્વા ન્ મૈત્ર્યા સ્ફરતિ । ॥ એવં ચરંચ્ છારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં યુક્ત ઇતિ વક્તવ્યઃ ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વસ્ય મહાસત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતઃ અલ્પકૃચ્ છ્ર્ એણ ધારણી મુ ખ સમાધિમુખાનિ પ્રતિભાનપ્રતિસંવિન્મુખાન્ય્ આમુખીભવન્તિ । ॥ તથાગતાંશ્ ચાર્હતઃ ( લ્પ્ગ્ 26ર્ ) સમ્યક્સંબુદ્ધાન્ આરાગયતિ । તૈશ્ ચ બુદ્ધૈર્ ભગવદ્ભિર્ ન કદાચિદ્ વિરહિતો ભવતિ । યાવદ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યતે । ॥

પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વસ્ય મહાસત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો નૈવં ભવતિ । અસ્તિ કશ્ચિદ્ ધર્મો યો ધર્મૈઃ સાર્ધં સંયુજ્યતે વા વિસંયુજ્યતે વા । સમેતિ વા ન સમેતિ વા । તત્ કસ્ય હેતો ઃ । તથા હિ સ તદ્ ધર્મં ન સમનુપશ્યતિ । યો યુજ્યેત વા વિયુજ્યેત વા । સમેયાદ્ વા ન સમેયાદ્ વા : એવં ખલુ શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ યુક્ત ઇતિ વક્તવ્યઃ ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વસ્ય મહાસત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો નૈવં ભવતિ * કચ્ચિદ્ અહં ધર્મધાતુમ્ અભિસંબુદ્ધ્યેય ન વાભિસંબુધ્યેય તત્ કસ્ય હેતોર્ ન હિ ધર્મધાતુમ્ અભિસંબુદ્ધો નાભિસંબુધ્યતે । નાભિસમ્ભોત્સ્યતે । એવં ખલુ શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વ ઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ યુક્ત ઇતિ વક્તવ્યઃ ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વ ઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ ન કંચિદ્ ધર્મં ધર્મધાતુવ્યતિરિક્તં સમનુપશ્યતિ । એવં ખલુ શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વ ઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ યુક્ત ઇતિ વક્તવ્યઃ ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વ ઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ ન ધર્મધાતોર્ ધર્માણાં ચ નાનાકરણં કરોતિ । ॥
પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વસ્ય મહાસત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો નૈવં ભવતિ ॥ ધર્મધાતું પ્રતિવિધ્યેય વા ન વા પ્રતિવિધ્યેય । તથા હિ સ ન કંચિદ્ ધર્મં સમનુપશ્યતિ । યેન ધર્મેણ યો ધર્મ ઃ પ્રતિવિધ્યેત તથા હિ ન સ ધર્મધાતુ ં શુન્યમ્ ઇતિ યોજયતિ । નાશુન્યમ્ ઇતિ યોજયતિ । એવં ખલુ શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વ ઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ યુક્ત ઇ તિ વક્તવ્યઃ ॥
( લ્પ્ગ્ 26વ્ ) પુનર્ અપરં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ ન ચક્ષુર્ધાતું શુન્યતયા યોજયતિ । ન શુન્યતાં ચક્ષુર્ધાતુના યોજયતિ । ન રૂપધાતું શુન્યતયા યોજયતિ । ન શુન્યતાં રૂપધાતુના યોજયતિ । ન ચક્ષુર્વિજ્ઞાનધાતું શુન્યતયા યોજયતિ । ન શુન્યતાં ચક્ષુર્વિજ્ઞાનધાતુના યોજયતિ । એવં ન શ્રોત્રધાતું ન શબ્દધાતું ન શ્રોત્રવિજ્ઞાનધાતું ન ઘ્રાણધાતું ન ગન્ધધાતું ન ઘ્રાણવિજ્ઞાનધાતું ન જિહ્વાધાતું ન રસધાતું ન જિહ્વાવિજ્ઞાનધાતુમ્ । ન કાયધાતું ન સ્પ્રષ્ટવ્યધાતું । ન કાયવિજ્ઞાનધાતું । યાવન્ ન મનોધાતું શુન્યતયા યોજયતિ । ન શુન્યતાં મનોધાતુના યોજયતિ । ન ધર્મધાતું શુન્યતયા યોજયતિ । ન શુન્યતાં ધર્મધાતુના યોજયતિ । ન મનોવિજ્ઞાનધાતું શુન્યતયા યોજયતિ । ન શુન્યતાં મનોવિજ્ઞાનધાતુના યોજયતિ । એષ હિ શારદ્વતીપુત્ર પરમો યોગો યદ્ ઉત શુન્યતાયોગઃ શુન્યતાયાં શારદ્વતીપુત્ર ચરન્ બોધિસત્વો મહાસત્વો ન શ્રાવકભૂમૌ વા પ્રત્યેકબુદ્ધભૂમૌ વા પતતિ । બુદ્ધક્ષેત્રં ચ પરિશોધયતિ । સત્વાંશ્ ચ પરિપાચયતિ । ક્ષિપ્રં ચાનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યતે યે કેચિચ્ છારદ્વતીપુત્ર યોગાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયોગસ્ તેષામ્ અગ્ર્ય-મ્-આખ્યાયતે । શ્રેષ્ઠ વરઃ પ્રવરઃ પ્રણીત-મ્-આખ્યાયતે તત્ કસ્ય હેતોઃ અનુત્તર એષ યોગો યદ્ ઉત પ્રજ્ઞાપારમિતાયોગઃ શુન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતયોગ । એવં યુજ્યમાનઃ શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વો વ્યાકૃતો વક્તવ્યઃ અસન્નિભૂતશ્ ચાનુત્તરાયાઃ સમ્યક્સંબોધેઃ એવં યુજ્યમાનઃ ( લ્પ્ગ્ 27ર્ ) શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વો ઽપ્રમેયાણામ્ અસંખ્યેયાનાં સત્વાનામ્મ્ અર્થં કરોતિ ન ચાસ્યૈવં ભવત્ય્ અહં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં યુજ્યે ઽતિ વા વિયુજ્યે ઽત્ ઇ વા માં બુદ્ધા ભગવન્તો વ્યાકરિષ્ય ન્ ત્ય્ અહમ્ આસન્નીભૂતો વ્યાકરણસ્ય ॥ અહં બુદ્ધક્ષેત્રં પરિશોધયિષ્યામિ । અહમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્ય ધર્મચક્રં પ્રવર્તયિષ્યે । ॥ તત્ કસ્ય હેતો સ્ તથા હિ સ ધર્મધાતું ન વ્યતિરેકીકરોતિ । ॥ ન ચ ધર્મધાતોઃ કંચિદ્ અન્યધર્મં સમનુપશ્યતિ । યઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરેદ્ યો વા બુદ્ધૈર્ ભગવદ્ભિર્ વ્યાકૃયેત । યો વાનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યેત : તત્ કસ્ય હેતોઃ તથા હિ તસ્ય બોધિસત્વસ્ય મહાસત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો ન સત્વસંજ્ઞોત્પદ્યતે । ન જીવસંજ્ઞા ન પુદ્ગલસંજ્ઞા ન જાનકપશ્યકકારકવેદકસંજ્ઞોત્પદ્યતે । ॥ તત્ કસ્ય હેતોઃ તથા હ્ય્ અત્યન્તં સત્વો નોપલભ્યતે ન નિરુધ્યતે । ન હિ સત્વસ્યોત્પાદો ન નિરોધઃ યસ્ય ચ નોત્પાદો ન નિરોધઃ કથં સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરિષ્યતિ । એવં ચરંચ્ છારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વો મહાસત્વઃ સત્વાનુત્પાદતયા પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતિ । સત્વશુન્યતયા પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતિ । સત્વાનુપલબ્ધ્યા સત્વવિવિક્તતયા સત્વપ્રકૃત્યા । સત્વાસ્વભાવતયા પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતિ । એષ શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વાનાં મહાસત્વાનાં પરમો યોગો યદ્ ઉત શુન્યતાયોગઃ અયં શારદ્વતીપુત્ર બોધિસત્વસ્ય મહાસત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતઃ પરમો યોગઃ યસ્ તદન્યાન્ યોગાન્ અભિભૂય તિષ્ઠતિ । અત્ર ચ શારદ્વતીપુત્ર યોગે ચરન્ બોધિસત્વો મહાસત્વો મહામૈત્રીમ્ અભિનિર્હરતિ । મહાકરુણાં ચાભિનિર્હરતિ । અત્ર શારદ્વતીપુત્ર યોગે ચરન્ બોધિસત્વો મહાસત્વો ન માત્સર્યચિત્તમ્ ઉત્પાદયતિ । ન દૌ ઃ શીલ્યચિત્તં ન વ્યાપાદચિત્ ત્ અં ન કૌસીદ્યચિત્તં ( લ્પ્ગ્ 27વ્ ) ન વિક્ષેપચિત્તં ન દૌષ્પ્રજ્ઞચિત્તમ્ ઉત્પાદયતિ ।