જાતકમાલા · શ્લોક 92-111

શબ્દાયમાનવરનૂપુરમેખલાભિર્ આદિશ્યમાનભવનં પ્રવરાપ્સરોભિઃ ।
હૈમાદ્રિશૃઙ્ગમ્ ઇવ તત્ પુરમ્ આવિશન્તં નેમુઃ કૃતાઞ્જલિપુટા બહવો ઽપિ તત્ર

અન્યૈશ્ [!] ચ પુનઃ
કિં દીપ્તરશ્મિર્ વિનિગૂઢરશ્મિઃ કિં પુષ્પકેતુઃ સહસાવતીર્ણઃ ।
હા કિં વિનિક્ષિપ્તહરાગ્રવજ્રો નાથઃ સુરાણામ્ ઇતિ તર્કિતો ઽભૂત્

તિમિરનિકરલેખ્યા શ્યામગોપક્ષ્મલેખ્યાઃ સ્ફુટિતકનકહારા ન્યસ્તરત્નોજ્જ્વલાઙ્ગ્યઃ ।
વિપુલભવનમાલાજાલવાતાયનસ્થાઃ પ્રમુદિતમનસો ઽન્યાશ્ ચિક્ષિપુઃ સ્રસ્તકાઞ્ચ્યઃ

રત્નપ્રદીપપ્રહતાન્ધકારં મુક્તાફલપ્રરુચિરોરુહર્મ્યમ્ ।
ચલત્પતાકાગ્રવિભિન્નમેઘં ગેહં વિવેશાપ્સરસાં હિ તાસામ્

તાસાં વિલાસૈર્ ગમનૈઃ સલીલૈર્ હાસૈઃ કટાક્ષૈર્ મધુરૈઃ પ્રલાપૈઃ ।
ક્રીડન્ સ કાલં ન વિવેદ યાતં સર્વાત્મના રાગપરીતચેતાઃ

પ્રત્યહં ચ દક્ષિણેન ગમનં વારયન્તિ સ્મ । સો ઽપિ યથા યથા નિવાર્યતે તથા તથા તયા દિશા ગમનાયોત્સુકમના બભૂવ ।
યત્રાયં વાર્યતે લોકો જનેન હિતબુદ્ધિના ।
વિપર્યસ્તમતિસ્ તત્ર જનઃ સ પરિધાવતિ

યદિ કુર્યાદ્ અયં લોકે સુહૃદાં વચનં હિતમ્ ।
પરૈતિ સ્વર્ગં પાતાલશ્વભ્રે [!] આ સ્વપ્નતો ઽપિ ન

અથ મૈત્રકન્યકો બોધિસત્ત્વસ્ તાસામ્ અપ્સરસામ્ પરિજ્ઞાતગમનપ્રયોજનો દક્ષિણસ્યાં દિશિ પદવીમ્ આરુહ્ય વ્રજન્ સદામત્તકં નામ નગરં દદર્શ । તસ્માદ્ અપિ નગરાદ્ અષ્ટાપ્સરસઃ સસંભ્રમં નિઃસૃત્ય તં મહાસત્ત્વં પ્રવેશયામ્ આસુઃ । તત્રાપ્ય્ અચિરં રતિમ્ અનુભૂય પ્રતિષિધ્યમાનગમનક્રિયસ્ તેનૈવ દક્ષિણેન પથા ગચ્છન્ નન્દનં નામ નગરં દદર્શ । તસ્માદ્ અપિ ષોડશાપ્સરોભિર્ અભિગમ્ય સત્કૃત્ય પ્રવેશયામ્ આસે । તત્રાપિ ચિરં ક્રીડાં સેવિત્વા તસ્માદ્ અપિ બ્રહ્મોત્તરં નામ નગરં પ્રયયૌ । તત્રાપિ દ્વાત્રિંશતાપ્સરોભિર્ ભૂયઃ સત્કારં વિષયસુખમ્ ભુક્ત્વા તાઃ પ્રાહ ।
ઇચ્છામિ ગન્તુમ્ તદ્ અહં ભવન્ત્યો [!] મા મત્કૃતે શોકહ્રદે શયિધ્વમ્ ।
સંપાતભદ્રાણિ હિ કસ્ય નામ વિશ્લેષદુઃખાનિ ન સન્તિ લોકે

સ્થિત્વાપિ યેનૈવ ચિરં વિયોગઃ શત્રોઃ કૃતાન્તાદ્ ભવિતાન્તકાલે ।
તેનૈવ નેત્રાશ્રુજલાર્દ્રગણ્ડાન્ [!] યુષ્માન્ વિહાયાદ્ય યિયાસુર્ અસ્મિ

વાતાહતામ્ભોધિતરઙ્ગલોલે યે જીવલોકે બહુદુઃખભીમે ।
વિશ્લેષદુઃખાય રતિં પ્રયાન્તિ તેષાં પરો નાસ્તિ વિમૂઢચેતાઃ

અથાપ્સરસસ્ તાઃ સમસ્તાસ્ તદ્ગમનવિયોગશોકગ્લપિતઋદયાઃ સસંભ્રમાઃ કમલકુવલયકુડ્મલવિલાસા નલિન્ય ઇવ શિરસિ વિરચિતોભયકમલાઞ્જલયઃ પ્રાહુઃ ।
અસ્માસુ તે કર્તુમ્ અનિષ્ટમ્ ઇષ્ટં કથં હિ ભક્તિપ્રણયાર્પિતાસુ ।
સો ઽન્યેન એકગ્રહણીયરૂપઃ શરીરકાનેન વયો ગ્રહીતે

ગત્વા તન્ નગરત્રયં યદ્ અપિ હે સ્વામિન્ન્ ઇહાપ્ય્ આગતઃ
સંપ્રાપ્તા વિષયોપભોગમધુરાઃ સંપત્તયસ્ તે ચિરમ્ ।
ગન્તવ્યં ન પુનસ્ ત્વયા સુબહુના પ્રોક્તેન કિં યાસિ ચેત્
સંસ્મર્તાસિ વિપત્સમુદ્રપતિતો વાક્યં હિ નો દુઃખિતઃ

બોધિસત્ત્વઃ પ્રાહ ।
યદ્ અભ્યાસવશાન્ નૃણામ્ ઉદયસંપદઃ સ્થિરાઃ ।
કથં તે નુ નિવાર્યેરન્ નિવર્તેરન્ કથં નુ વા

નિયોજનીયાઃ સુહૃદઃ સુહૃદ્ભિર્ યસ્મિન્ હિતે કર્મણિ નિત્યકાલમ્ ।
નિવારણં તત્ર તુ યે પ્રકુર્વતે તે શત્રવો ઽમિત્રતયા ભવન્તિ

દિવ્યં પ્રાપ્ય સુખં પુરે રમણકે સંચોદિતઃ કર્મણા [!]
આયાતો ઽસ્મિ નિષેવણાય પરમં સૌખ્યં સદામત્તકમ્ ।
સંપ્રાપ્તો ઽસ્મિ તતઃ સ્વકર્મકુશલેનેષ્ટં પુરં નન્દનં
તસ્માદ્ આગતકસ્ય યૂયમ્ અધુના પ્રોન્મૂલિતા ભૂમયઃ

તસ્માદ્ અતો મે ગમનં ભવન્ત્યો [!] મા વારયધ્વં ન હિ નો ઽસ્ત્ય્ અપાયઃ ।
અસ્માદ્ વિશેષાણિ સુખાનિ મન્યે લપ્સ્યે ઽહમ્ ઇત્ય્ ઉચ્ચલિતો ઽહમ્ અદ્ય

ઇત્ય્ અથ મિત્રકન્યકો બોધિસત્ત્વસ્ તાસામ્ અપ્સરસાં હિતમ્ અપિ વાક્યમ્ અહિતમ્ ઇવાવજ્ઞયા તિરસ્કૃત્ય તેનૈવ દક્ષિણેન પથા ગચ્છન્ દદર્શ મહાર્ગડપ્રટિતપ્રકટપુટચતુર્દ્વારદારુણં સુરેશ્વરેણાપ્ય્ અભેદ્યોત્તુઙ્ગાયસવિશાલપ્રાકારપરિવેષ્ટિતમ્ અન્તર્ભ્રમચ્ચક્રમણ્ડલાલોકપ્રમુક્તદમદમાશબ્દગમ્ભીરભૈરવમ્ આયસં નગરં તસ્ય ચ દ્વારદેશમ્ ઉપચક્રામ ।
સંપ્રાપ્તમાત્રસ્ય તુ તત્ક્ષણેન દ્વારં ચ વિસ્ફોટકપાટભારમ્ ।
વજ્રાગ્રધારાપરિભિન્નસાનોર્ વિન્ધ્યાચલસ્યેવ નિતમ્બકુક્ષિઃ

તતો મૈત્રકન્યકો બોધિસત્ત્વો ઽત્ર વિવેશ ।
પ્રવિષ્ટમાત્રસ્ય તુ તત્ક્ષણેન દ્વારં પરિક્ષિપ્તકપાટયન્ત્રમ્ ।
તત્કર્મવાયુપ્રભવૈર્ મહદ્ભિઃ ક્ષણાદ્ ભુજાગ્રૈર્ ઇવ સંજઘાટ

અશ્રૌષીચ્ ચ પ્રગાઢવેદનાવિક્લવહૃદયપુરુષસ્યાન્તઃપ્રાકારાન્તરતિરસ્કૃતપરમભીષણનિર્નાદં સકલજનોત્ત્રાસનમ્ ઉચ્ચરન્તં શ્રુત્વા ચ દ્વારદેશં ત્વરિતમતિર્ લલઙ્ઘ ।
પ્રવિષ્ટમાત્રસ્ય તતો દ્વિતીયમ્ આસ્ફાલિતં દ્વારમ્ ઇવોપરુદ્ધમ્ ।
પર્યન્તકાલાનિલવેગવિદ્ધં દ્વારં સુરાણામ્ ઇવ વજ્રકલ્પમ્

તતો મિત્રકન્યકો બોધિસત્ત્વઃ પ્રવિવેશ ।
પ્રવિષ્ટમાત્રસ્ય પુનસ્ તૃતીયં દ્વારં પરિક્ષિપ્તકપાટયન્ત્રમ્ ।
ક્ષણાદ્ અભૂત્ તન્ નગરં ચ સર્વં ભ્રાન્તં ચ કૃત્સ્નં સ દદર્શ ભીતઃ