એકાદશમુખ · ભાગ 11
એકાદશમુખમ્
ઓં નમઃ સર્વબુદ્ધબોધિસત્ત્વેભ્યઃ ॥
એવં મયા શ્રુતમેકસમયે ભગવાન્ શ્રાવસ્ત્યાં વિહરતિ સ્મ કરીરમણ્ડલે ચ । અથ ખલ્વાર્યાવલોકિતેશ્વરો બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વો ઽનેકવિદ્યાધરકોટીનિયુતશતસહસ્ત્રસ્ત્રેણ પરિવૃતો યેન ભગવાંસ્તેનોપસમક્રામત્ । ઉપસંક્રમ્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા ભગવન્તં પ્રદક્ષિણીકૃત્યએકાન્તે ન્યસીદ ભગવન્તમેતદવોચત્ । ઇદં મમ ભગવન્નેકાદશમુખં નામ હૃદયમેકાદશભિઃ કલ્પકોટીભિર્ભાષિતમ્ । અહં ચેત્તર્હિ ભાષિષ્યામિ સર્વસત્ત્વાનામર્થાય હિતાય સુખાય સર્વવ્યાધિપ્રશમનાય સર્વપાપાલક્ષ્મિદુઃસ્વપ્નપ્રતિનિવારણાય સર્વાકાલમૃત્યુપ્રતિનિવારણાય અપ્રસાદાનાં પ્રસાદનાય સર્વવિઘ્નવિનાયકાનાં પ્રશમનાય । નાહં ભગવન્ સમનુપશ્યામિ ( એમ્ 36 ) સદેવકે લોકે સમારકે સબ્રહ્મકે સશ્રમણબ્રાહ્મણિકાયાઃ પ્રજાયા યદનેન હૃદયેન રક્ષે કૃતે પરિત્રે પરિગ્રહે શાન્તિસ્વસ્ત્યયને દણ્ડપરિહરે શસ્ત્રપરિહરે વિષપ્રહાણે કૃતે યઃ કશ્ચિદતિક્રમેત્ ન પ્રશમેત્ નેદંસ્થાનં વિદ્યતે સ્થાપ્ત્ય પૌરાણાં કર્મ વિપચ્યતે । તદસ્ય ચ કલ્પયતો ઽભિશ્રદ્દધતઃ સર્વેણ સર્વં ન ભવિષ્યતિ । સર્વબુદ્ધસ્તુતઃ સમન્વાહૃતો ઽયં હૃદયં સર્વતથાગતાનુમોદિતો ઽયં હૃદયમ્ । સ્મરામ્યહં ભગવન્ ગઙ્ગાનદીવાલુકાસમાનાં કલ્પાનાં પરેણ શતપદ્મનયનચૂડપ્રતિહતરઙ્ગવેલકિરણરાજસ્ય નામ તથાગતસ્ય । મયા તથાગતસ્યાન્તિકે શ્રુતમયં હૃદયમ્ ઉદ્ગૃહીતંચ । સહ પ્રતિલંભેન દશસુ દિક્ષુ સર્વતથાગતાઃ ( એમ્ 37 ) સુમુખીભૂતા અનુત્પત્તિકધર્મક્ષાન્તિપ્રતિલબ્ધાઃ । એવં બહુકરો ઽયં હૃદયમ્ તસ્માત્તર્હિ શ્રાદ્ધેન કુલપુત્રેણ વા કુલદુહિત્રા વા સત્કૃત્યાયં હૃદયં સાધયિતવ્યમ્ । અનન્યમનસા નિત્યં સાધયિતવ્યમ્ । કલ્યમુત્થાય અષ્ટોત્તરવારશતં પ્રવર્તયિતવ્યમ્ । દ્દષ્ટધર્મિકા ગુણા દશ પરિગ્રહીતવ્યાઃ । કતમે દશ । યદુત નિર્વ્યાધિર્ભવિષ્યતિ । સર્વતથાગતૈઃ પરિગૃહીતશ્ચ ભવિષ્યતિ । ધનધાન્યહિરણ્યાભરણમસ્ય અક્ષયં ભવિષ્યતિ । સર્વશત્રવો વશ્યા અવમર્દિતા ભવિષ્યન્તિ । રાજસભાયાં પ્રથમમાલપિતવ્યં મંસ્યતિ । ન વિષં ન ગરં ન જ્વરં ન શસ્ત્રં કાયે ક્રમિષ્યતિ । નોદકેન કાલં કરિષ્યતિ । નાગ્નિના કાલં કરિષ્યતિ । નાકાલમૃત્યુના કાલંચ કરિષ્યતિ । અપરે ચત્ત્વારો ગુણાનુશંસા ઉદ્ગ્રહીષ્યતિ । મરણકાલે તથાગતદર્શનં ભવિષ્યતિ । ન ચાપાયેપૂપપત્સ્યતે । નવિષમાપરિહારેણ કાલં કરિષ્યતિ । ઇત્શ્ચ્યુતઃ સુખાવત્યાં લોકધાતાવુપપત્સ્યતે ।
સ્મરામ્યહં ભગવન્નિતિ દશાનાં ગઙ્ગાનદીવાલુકાસમાનાં કલ્પાનાં તતઃ પરેણ પરતરેણ મન્દારવગન્ધો નામ તથાગતો ઽભૂત્ । તત્ર મયા ગૃહપરિભૂતેનાયમુદ્ગૃહીતમ્ । ચત્ત્વારિંશત્ કલ્પસહસ્ત્રાણિ સંસારાઃ પશ્ચાન્મુખીકૃતાઃ । એષ ચ મયા હૃદયં પ્રવર્તિત્વા સર્વસ્મિન્ કરુણાયનજ્ઞાનગર્ભબોધિસત્ત્વવિમોક્ષં ( એમ્ 38 ) પ્રતિલબ્ધમ્ । યે બન્ધનબદ્ધા યે બધ્યપ્રાપ્તા યે ઉદકાગ્નિવિવિધદુઃખાભ્યાહતાઃ તદનેનાહં સર્વસત્ત્વાનાં લયનં ત્રાણં શરણં પરાયણં ભવામિ । યત્ સર્વદુષ્ટયક્ષરાક્ષસાનામનેન હૃદયેન કર્ષિત્વા મૈત્રચિત્તાન્ દયાચિત્તાન્ કૃત્વાનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ પ્રતિષ્ઠાપયામિ । એવં મહર્ધિકો ઽયં મમ ભગવન્હૃદયમ્
એકવેલાં પ્રકાશિત્વા ચત્ત્વારો મૂલાપત્તયઃ ક્ષયં ગચ્છન્તિ પચાનન્તર્યાણિ કર્માણિ નિરવયવં તન્વીકરિષ્યન્તિ । કઃ પુનર્વાદો યથાભાષિતં પ્રતિપત્સ્યન્તિ ।
અનેકબુદ્ધશતસહસ્ત્રાવરોપિતકુશલમૂલં ભવિષ્યતિ । યે શ્રોષ્યન્તિ પ્રાગેવ જપસાધનાદિભિઃ । સર્વમનોરથં પરિપૂરયિષ્યામિ યશ્ચ ચતુર્દશીપંચદશી મામુદ્દિશ્ય ઉપવસતિ । ચત્ત્વારિંશત્ કલ્પસહસ્ત્રાણિ સંસારાન્ પશ્ચાન્મુખીકરિસ્યન્તિ । તેન નામધેયમપિ ગ્રહણેન ભગવન્ સહ સો ઽયં બુદ્ધકોટીનિયુત્શતસહસ્રાતિરેકસમમ્ । મમ નામધેયગ્રહણેનસર્વસત્ત્વા અવૈવર્તિકત્વં પ્રસવન્તિ । સર્વવ્યાધિભિઃપરિમુચ્યતે । સર્વાવરણેભ્યઃ સર્વભયેભ્યઃ સર્વકાયવાઙ્મનોદુશ્ચરિતેભ્યઃ પરિમોક્ષ્યન્તે । તેષામેવ કરતલગતા ( એમ્ 39 ) બુદ્ધબોધિર્ભવિષ્યતિ । ભગવાનાહ । સાધુ સાધુ કુલપુત્ર યત્ સર્વસત્ત્વાનામન્તિકે એવંરૂપા મહાકરુણા । શક્ષ્યસિ ત્વં કુલપુત્રઃ અનેનોપાયેન સર્વસત્ત્વાનામનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ પ્રતિષ્ઠાપયિતુમ્ । ઉદ્ગૃહીતં ચમયા હૃદયમનુમોદિતમ્ । ભાષધ્વં કુલપુત્ર । તતઃ ખલ્વાર્યાવલોકિતેશ્વરો બોધિસત્ત્વ ઉત્થાયસનાદેકાંસમુત્તરાસઙ્ગ કૃત્વા ભગવતશ્ચરણયોઃ પ્રણિપત્ય ઇદં હૃદયમાવર્તયતિ સ્મ ।
નમો રત્નત્રયાય । નમો વૈરોચનાય તથાગતાય । નમ આર્યાવલોકિતેશ્વરાય બોધિસત્ત્વાય મહાસત્ત્વાય મહાકારુણિકાય । નમઃ અતીતાનાગતપ્રત્યુત્પન્નેભ્યઃ સર્વતથાગતેભ્યો ઽર્હદ્ ભ્યઃ સમ્યક્સંબુદ્ધેભ્યઃ ।
ઓમ્ધર ધર । ધિરિ ધિરિ । ધુરુ ધુરુ । ઇટ્ટે વિટ્ટે । ચલે ચલે । પ્રચલે પ્રચલે । કુસુમે કુસુમવરે । ઇલિ મિલિ વિટિ સ્વાહા । એવં મૂલમન્ત્રઃ ॥
નમો રત્નત્રયાય । નમ આર્યાવલોકિતેશ્વરાય બોધિસત્ત્વાય મહાસત્ત્વાય । તદ્ યથા હાહા હાહા । ઇમે તિલે ચિલે ભિલે ખિલે સ્વાહા । સ્નાનોપસ્પર્શનવસ્ત્રાભ્યુક્ષિપણમન્ત્રઃ સપ્તજાપેન । ( એમ્ 40 )
નમો રત્નત્રયાય । નમ આર્યાવલોકિતેશ્વરાય બોધિસત્ત્વાયમહાસત્ત્વાય ।
તદ્યથા ટુરુ ટુરુ હા હા હા હા સ્વાહા । ધૂપદીપનિવેદનમન્ત્રઃ ।
નમો રત્નત્રયાય । નમ આર્યાવલોકિતેશ્વરાય બોધિસત્ત્વાયા મહાસત્ત્વાયા । તદ્યથા થિરિ થિરિ ધિરિ ધિરિ સ્વાહા । ગન્ધપુષ્પોપનિવેદનમન્ત્રઃ ।
નમો રત્નત્રયાય । નમ આર્યાવલોકિતેશ્વરય બોધિસત્ત્વાય મહાસત્ત્વાય મહાકારુણિકાય । તદ્યથા સાદે સાદે સિદિ સિદિ સુદુ સુદુ સ્વાહા । બલિનિવેદનમન્ત્ર એકવિંશતિજાપેન ।
નમો રત્નત્રયાય । નમ આર્યાવલોકિતેશ્વરાયબોધિસત્ત્વાય મહાસત્ત્વાય । મહાકારુણિકાય । તદ્યથા યસિ દ્ધસિ ચરિ હુરુ ઇચુરુઃ સુરુઃ મુરુઃ સ્વાહા । હોમમન્ત્રઃ । અનેન મન્ત્રેણ જ્ઞાતીનાષ્ટૈ(?) રગ્નિં પ્રજ્વાલ્ય દધિમધુધૃતાભ્યક્તાનામહોરાત્રૌષિકેન એકેન ત્રિંશતા હોમઃ કાર્યઃ । તતઃ કર્મ સમારભેત્ ।
નમો રત્નત્રયાય નમ આર્યાવલોકિતેશ્વરાય બોધિસત્ત્વાય મહાસત્ત્વાય મહાકારુણિકાય । તદ્યથા ઇલિ મિલિ તિલિ તિલિ હિલિ સ્વાહા । દીપાબદ્ધ ઉદકેન+ +ર્વા ભસ્મના વા સપ્તજાપેન ।
નમો રત્નત્રયાય । નમ આર્યાવલોકિતેશ્વરાય બોધિસત્ત્વાય મહાસત્ત્વાય મહાકારુણિકાય । તદ્યથા પિટિ પિટિ તિટિ તિટિ વિટિ વિટિ ગચ્છ ગચ્છ ભગવાનાર્યાવલોકિતેશ્વર સ્વભવનં સ્વભવનં સ્વાહા । ઉદકે સપ્તવારાન્ પરિજપ્ય ચતુર્દિશં ક્ષિપેત્ । આર્યાવલોકિતેશ્વર ગચ્છ સ્વભવનમ્ ।
મૂળ પાઠ: Ekādaśamukha · Edition: N. Dutt: Gilgit Manuscript, vol. I, Delhi : Sri Satguru Publication, 1984, 33-40. · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0