દત્તાત્રેયોપનિષત્ · અધ્યાય 1

દત્તાત્રેયીબ્રહ્મવિદ્યાસંવેદ્યાનન્દવિગ્રહમ્ .
ત્રિપાન્નારાયણાકરં દત્તાત્રેયમુપાસ્મહે ..
ૐ ભદ્રં કર્ણેભિઃ શ્રુણુયામ દેવા ભદ્રં પશ્યેમાક્ષભિર્યજત્રાઃ ..
સ્થિરૈરઙ્ગૈસ્તુષ્ટુવાઁસસ્તનૂભિર્વ્યશેમ દેવહિતં યદાયુઃ ..
સ્વસ્તિ ન ઇન્દ્રો વૃદ્ધશ્રવાઃ સ્વસ્તિ નઃ પૂષા વિશ્વવેદાઃ ..
સ્વસ્તિ નસ્તાર્ક્ષ્યો અરિષ્ટનેમિઃ સ્વસ્તિ નો બૃહસ્પતિર્દધાતુ ..
ૐ શાન્તિઃ શાન્તિઃ શાન્તિઃ ..
હરિઃ ૐ .. સત્યક્ષેત્રે બ્રહ્મા નારાયણં મહાસામ્રાજ્યં કિં
તારકં તન્નો બ્રૂહિ ભગવન્નિત્યુક્તઃ સત્યાનન્દ સાત્ત્વિકં મામકં
ધામોપાસ્વેત્યાહ . સદા દત્તોઽહમસ્મીતિ પ્રત્યેતત્સંવદન્તિ યેન તે
સંસારિણો ભવન્તિ નારાયણેનૈવં વિવક્ષિતો બ્રહ્મા વિશ્વરૂપધરં
વિષ્ણું નારાયણં દત્તાત્રેઅયં ધ્યાત્વા સદ્વદતિ . દમિતિ હંસઃ .
દામિતિ દીર્ઘં તદ્બીજં નામ બીજસ્થમ્ . દામિત્યેકાક્ષરં ભવતિ .
તદેતત્તારકં ભવતિ . તદેવોપાસિતવ્યં વિજ્ઞેયં ગર્ભાદિતારણમ્ .
ગાયત્રી છન્દઃ . સદાશિવ ઋષિઃ . દત્તાત્રેયો દેવતા . વટબીજસ્થમિવ
દત્તબીજસ્થં સર્વં જગત્ . એતદૈવાક્ષરં વ્યાખ્યાતમ્ . વ્યાખ્યાસ્યે
ષડક્ષરમ્ . ઓમિતિ દ્વિતીયમ્ . હ્રીમિતિ તૃતીયમ્ . ક્લીમિતિ ચતુર્થમ્ .
ગ્લૌમિતિ પઞ્ચમમ્ . દ્રામિતિ ષટ્કમ્ . ષડક્ષરોઽયં ભવતિ .
યોગાનુભવો ભવતિ . ગાયત્રી છન્દઃ . સદાશિવ ઋષિઃ . દત્તાત્રેયો
દેવતા . દ્રમિત્યુક્ત્વા દ્રામિત્યુક્ત્વા વા દત્તાત્રેયાય નમ ઇત્યષ્ટાક્ષરઃ .
દત્તાત્રેયાયેતિ સત્યાનન્દચિદાત્મકમ્ . નમ ઇતિ પૂર્ણાનન્દકવિગ્રહમ્ .
ગાયત્રી છન્દઃ . સદાશિવ ઋષિઃ . દત્તાત્રેયો દેવતા . દત્તાત્રેયાયેતિ
કીલકમ્ . તદેવ બીજમ્ . નમઃ શક્તિર્ભવતિ . ઓમિતિ પ્રથમમ્ . આમિતિ
દ્વિતીયમ્ . હ્રીમિતિ તૃતીયમ્ . ક્રોમિતિ ચતુર્થમ્ . એહીતિ તદેવ વદેત્ .
દત્તાત્રેયેતિ સ્વાહેતિ મન્ત્રરાજોઽયં દ્વાદશાક્ષરઃ . જગતી છન્દઃ .
સદાશિવ ઋષિઃ . દત્તાત્રેયો દેવતા . ઓમિતિ બીજમ્ .
સ્વાહેતિ શક્તિઃ . સંબુદ્ધિરિતિ કીલકમ્ . દ્રમિતિ હૃદયે .
હ્રીં ક્લીમિતિ શીર્ષે . એહીતિ શિખાયામ્ . દત્તેતિ કવચે .
આત્રેયેતિ ચક્ષુષિ . સ્વાહેત્યસ્ત્રે . તન્મયો ભવતિ .
ય એવં વેદ . ષોડશાક્ષરં વ્યાખ્યાસ્યે .
પ્રાણં દેયમ્ . માનં દેયમ્ . ચક્ષુર્દેયમ્ . શ્રોત્રં દેયમ્ .
ષડ્દશશિરશ્છિનત્તિ ષોડશાક્ષરમન્ત્રે ન દેયો ભવતિ .
અતિસેવાપરભક્તગુણવચ્છિષ્યાય વદેત્ . ઓમિતિ પ્રથમં ભવતિ .
ઐમિતિ દ્વિતીયમ્ . ક્રોમિતિ તૃતીયમ્ . ક્લીમિતિ ચતુર્થમ્ .
ક્લૂમિતિ પઞ્ચમમ્ . હ્રામિતિ ષષ્ઠમ્ . હ્રીમિતિ
સપ્તમમ્ . હ્રૂમિત્યષ્ટમમ્ . સૌરિતિ નવમમ્ .
દત્તાત્રેયાયેતિ ચતુર્દશમ્ . સ્વાહેતિ ષોડશમ્ .
ગાયત્રી છન્દઃ . સદાશિવ ઋષિઃ . દત્તાત્રેયો દેવતા .
ૐ બીજમ્ . સ્વાહા શક્તિઃ . ચતુર્થ્યન્તં કીલકમ્ .
ઓમિતિ હૃદયે . ક્લાં ક્લીં ક્લૂમિતિ શિખાયામ્ . સૌરિતિ
કવચે . ચતુર્થ્યન્તં ચક્ષુષિ . સ્વાહેત્યસ્ત્રે . યો
નિત્યમધીયાનઃ સચ્ચિદાનન્દ સુખી મોક્ષી ભવતિ .
સૌરિત્યન્તે શ્રીવૈષ્ણવ ઇત્યુચ્યતે . તજ્જાપી વિષ્ણુરૂપી
ભવતિ . અનુષ્ટુપ્ છન્દો વ્યાખ્યાસ્યે . સર્વત્ર
સંબુદ્ધિરિમાનીત્યુચ્યન્તે . દત્તાત્રેય હરે કૃષ્ણ
ઉન્મત્તાનન્દદાયક . દિગંબર મુને બાલપિશાચ
જ્ઞાનસાગર .. ૧.. ઇત્યુપનિષત્ . અનુષ્ટુપ્ છન્દઃ .
સદાશિવ ઋષિઃ . દત્તાત્રેયો દેવતા દત્તાત્રેયેતિ હૃદયે .
હરે કૃષ્ણેતિ શીર્ષે . ઉન્મત્તાનન્દેતિ શિખાયામ્ .
દાયકમુન ઇતિ કવચે . દિગંબરેતિ ચક્ષુષિ .
પિશાચજ્ઞાનસાગરેત્યસ્ત્રે . આનુષ્ટુભોઽયં
મયાધીતઃ . અબ્રહ્મજન્મદોષાશ્ચ પ્રણશ્યન્તિ .
સર્વોપકારી મોક્ષી ભવતિ . ય એવં વેદેત્યુપનિષત્ .. ૧..
ઇતિ પ્રથમઃ ખણ્ડઃ .. ૧..
ઓમિતિ વ્યાહરેત્ . ૐ નમો ભગવતે દત્તાત્રેયાય
સ્મરણમાત્રસન્તુષ્ટાય મહાભયનિવારણાય
મહાજ્ઞાનપ્રદાય ચિદાનન્દાત્મને બાલોન્મત્ત-
પિશાચવેષાયેતિ મહાયોગિનેઽવધૂતાયેતિ
અનસૂયાનન્દવર્ધનાયાત્રિપુત્રાયેતિ સર્વકામફલ-
પ્રદાય ઓમિતિ વ્યાહરેત્ . ભવબન્ધમોચનાયેતિ
હ્રીમિતિ વ્યાહરેત્ . સકલવિભૂતિ દાયેતિ ક્રોમિતિ વ્યાહરેત્ .
સાધ્યાકર્ષણાયેતિ સૌરિતિ વ્યાહરેત્ . સર્વમનઃ-
ક્ષોભણાયેતિ શ્રીમિતિ વ્યાહરેત્ . મહોમિતિ વ્યાહરેત્ .
ચિરઞ્જીવિને વષડિતિ વ્યાહરેત્ . વશીકુરુવશીકુરુ
વૌષડિતિ વ્યાહરેત્ . આકર્ષયાકર્ષય હુમિતિ
વ્યાહરેત્ . વિદ્વેષયવિદ્વેષય ફડિતિ વ્યાહરેત્ .
ઉચ્ચાટયોચ્ચાટય ઠઠેતિ વ્યાહરેત્ . સ્તમ્ભય-
સ્તમ્ભય ખખેતિ વ્યાહરેત્ . મારયમારય નમઃ
સંપન્નાય નમઃ સંપન્નાય સ્વાહા પોષયપોષય
પરમન્ત્રપરયન્ત્રપરતન્ત્રાંશ્છિન્ધિચ્છિન્ધિ
ગ્રહાન્નિવારયનિવારય વ્યાધીન્નિવારયનિવારય દુઃખં
હરયહરય દારિદ્ર્યં વિદ્રાવયવિદ્રાવય દેહં
પોષયપોષય ચિત્તં તોષયતોષયેતિ સર્વમન્ત્ર-
સર્વયન્ત્રસર્વતન્ત્રસર્વપલ્લવસ્વરૂપાયેતિ ૐ નમઃ
શિવાયેત્યુપનિષત્ .. ૨..
ઇતિ દ્વિતીયઃ ખણ્ડઃ .. ૨..
ય એવં વેદ . અનુષ્ટુપ્ છન્દઃ . સદાશિવ ઋષિઃ .
દત્તાત્રેયો દેવતા . ઓમિતિ બીજમ્ . સ્વાહેતિ શક્તિઃ .
દ્રામિતિ કીલકમ્ . અષ્ટમૂર્ત્યષ્ટમન્ત્રા ભવન્તિ .
યો નિત્યમધીતે વાય્વગ્નિસોમાદિત્યબ્રહ્મવિષ્ણુરુદ્રૈઃ
પૂતો ભવતિ . ગાયત્ર્યા શતસહસ્રં જપ્તં ભવતિ .
મહારુદ્રશતસહસ્રજાપી ભવતિ . પ્રણવાયુતકોટિજપ્તો ભવતિ .
શતપૂર્વાઞ્છતાપરાન્પુનાતિ . સ પઙ્ક્તિપાવનો ભવતિ .
બ્રહ્મહત્યાદિપાતકૈર્મુક્તો ભવતિ . ગોહત્યાદિપાતકૈર્મુક્તો ભવતિ .
તુલાપુરુષાદિદાનૈઃ પ્રપાપાનતઃ પૂતો ભવતિ .
અશેષપાપાન્મુક્તો ભવતિ . ભક્ષ્યાભક્ષ્યપાપૈર્મુક્તો ભવતિ .
સર્વમન્ત્રયોગપારીણો ભવતિ . સ એવ બ્રાહ્મણો ભવતિ .
તસ્માચ્છિષ્યં ભક્તં પ્રતિગૃહ્ણીયાત્ . સોઽનન્તફલમશ્નુતે .
સ જીવન્મુક્તો ભવતીત્યાહ ભગવાન્નારાયણો બ્રહ્માણમિત્યુપનિષત્ ..
ૐ ભદ્રં કર્ણેભિઃ શ્રુણુયામ દેવા ભદ્રં પશ્યેમાક્ષભિર્યજત્રાઃ ..
સ્થિરૈરઙ્ગૈસ્તુષ્ટુવાઁસસ્તનૂભિર્વ્યશેમ દેવહિતં યદાયુઃ ..
ૐ સ્વસ્તિ ન ઇન્દ્રો વૃદ્ધશ્રવાઃ સ્વસ્તિ નઃ પૂષા વિશ્વવેદાઃ .
સ્વસ્તિ નસ્તાર્ક્ષ્યો અરિષ્ટનેમિઃ સ્વસ્તિ નો બૃહસ્પતિર્દધાતુ ..
ૐ શાન્તિઃ શાન્તિઃ શાન્તિઃ .. હરિઃ ૐ તત્સત્ ..
ઇતિ દત્તાત્રેયોપનિષત્સમાપ્તા ..