દશાકુશલકર્મપથદેશના · ભાગ 11

દશાકુશલકર્મપથદેશના
નમો રત્નત્રયાય
કેનચિત્ સુગતિપ્રાપ્તુકામેન હેયા દશાકુશલકર્મપથાઃ પ્રકૃતિસાવદ્યાઃ, તદ્યથા-
"ત્રિવિધં કાયિકં કર્મ વાચિકં તુ ચતુર્વિધમ્ ।
માનસં ત્રિપ્રકારં ચ દશૈતે ઽકુશલા મતાઃ ॥ 1 ॥
એતે પ્રવિભાગશઃ વ્યાખ્યાયન્તે- તત્ર તાવત્ કાયિકમ્-પ્રાણાતિપાતઃ, અદત્તાદાનમ્, કામમિથ્યાચારશ્ચેતિ । વાચિકમ્- મૃષાવાદઃ, પૈશુન્યમ્, પારુષ્યમ્, સંભિન્નપ્રલાપશ્ચ । માનસઞ્ચ- અભિધ્યા, વ્યાપાદો, મિથ્યાદૃષ્ટિશ્ચ । તત્ર પ્રાણાતિપાતસ્તુ પ્રાણિભાવઃ, પ્રાણિસંજ્ઞાભાવઃ, વધકચિત્તોપસ્થિતિઃ, એતદુપાયકરણમ્, પ્રાણાવરોધભાવશ્ચેતિ એતત્પઞ્ચાઙ્ગૈઃ સંયુક્તો ભવતિ પ્રાણાતિપાતઃ ।
તત્ર કતમત્ અદત્તાદાનમ્? પરભાવઃ, પરપરિગ્રહસંજ્ઞત્વમ્ ચ, સ્તેયચિત્તોપસ્થિતિઃ, તદુપાયકરણમ્, સ્થાનચ્યુતિશ્ચ એતત્પઞ્ચાઙ્ગસંયુક્તં ભવત્યદત્તાદાનમ્ ।
કામમિથ્યાચારસ્તુ ચતુર્વિધઃ । અસ્થાનમ્, અકાલઃ, અદેશઃ, અગમ્યશ્ચેતિ । તત્ર અસ્થાનં તુ સદ્ધર્મ-પ્રતિમાદિ-બોધિસત્ત્વસ્થાનાચાર્યોપાધ્યાયદક્ષિણીય- માતા-પિતૃ-ગુર્વાદિસંનિધિઃ । અકાલ ઇતિ દિવસે ઋતુમતી-ગર્ભિણી-શિશુપોષિણીભિઃ અનિચ્છાદુઃખદૌર્મનસ્યપીડિતાભિઃ, અષ્ટાઙ્ગોપોસથાવસ્થિતૌ ચ । અદેશ ઇતિ મુખવર્ચોમાર્ગત્વં, કુમારકન્યયોઃ પુરઃપૃષ્ઠરન્ધ્રત્વં સ્વગસ્તત્વં ચ । અગમ્યાસ્તુ સર્વાઃ પરસ્ત્રિયઃ ધર્મ-ધ્વજ-કુલ-રક્ષિતાઃ, રાજરક્ષિતાઃ, પરપરિગૃહીતા વેશ્યાઃ, સમ્બન્ધિન્યઃ, તિરશ્ચ્યશ્ચ । એવં સ્વભાર્યાસેવને ઽપિ ભવતિ કામમિથ્યાચારઃ ।
તત્ર મૃષાવાદસ્તુ અવાસ્તવિકત્વમ્, વસ્તુસ્થિતિચ્યુતિઃ, મિથ્યાસંજ્ઞાભાવઃ, મિથ્યોપાયોપસ્થિતિશ્ચ, તદુપાયકરણન્ચેતિ મિથ્યાવચનોક્તિશ્ચ ઇત્યેતત્ પઞ્ચાઙ્ગસંયોગે મૃષાવાદઃ ।
પૈશુન્યં તુ ક્લિષ્ટચિત્તેન પરભેદકથનમ્ । પારુષ્યમિતિ પરમર્મવેધિ દ્વેષવચનમ્ । સમ્ભિન્નપ્રલાપ ઇતિ-રાગોપયુક્તત્વાદ્ આસક્તિયોગાદ્ વા અવાચ્યવચનમ્ । અભિધ્યેતિ પરધન-દ્રવ્યૈશ્વર્યેષુ તીવ્રાસક્તચિત્તતા । વ્યાપાદસ્તુ સત્ત્વેષુ વિદ્વેષભાવઃ, એતાન્ સત્ત્વાન્ હનિષ્યામિ રોત્સ્યામિ, તાડયિષ્યામિ, બન્ધયિષ્યામિ ઇતિ ચિન્તનમ્ ।
મિથ્યાદૃષ્ટિરિતિ નાસ્તિ દાનમ્, ન યજ્ઞં, નેહલોકઃ, ન પરલોકઃ, ન શ્રમણઃ, ન બ્રાહ્મણઃ, ન દેવઃ, ન બુદ્ધો ભગવાન્, ન અર્હન્, ન પ્રત્યેકબુદ્ધઃ, ન સુચરિતમ્ ન ચ દુશ્ચરિતમ્, ન સુકૃત-દુષ્કૃત-કર્માણાં ફલવિપાકશ્ચેતિ ।
ભગવતા ઉક્તે ઽઆર્યસદ્ધર્મસ્મૃત્યુપસ્થાનેઽ મહાયાનસૂત્રે ચ નિર્દિષ્ટો દશાકુશલકર્મપથો ઽયં તુ મહાનરકહેતુઃ । દશાકુશલકર્મપથસેવનેન પતન્તિ સત્ત્વા નરકેષુ ।
મહાચાર્યદીપઙ્કરશ્રીજ્ઞાનપાદેન પ્રણીતા દશાકુશલકર્મપથદેશના સમાપ્તા ।
તેનૈવ ભારતીયોપાધ્યાયેન મહાસંશોધકલોકક્ષુષા ભિક્ષુ-જયશીલેન ચાનૂદિતઃ સમ્પાદિતશ્ચ ॥