બૃહત્પારાશરહોરાશાસ્ત્રમ્ · અધ્યાય 17

અથ ષષ્ઠભાવફલાધ્યાયઃ

અથ વિપ્ર ફલં વક્ષ્યે ષષ્ઠભાવસમુદ્‌ભવમ્‌।
દેહે રોગવ્રણાદ્યં તત્‌ શ્રૂયતામેકચેતસા

ષષ્ઠાધિપઃ સ્વગેહે વા દેહે વાઽપ્યષ્ટમે સ્થિતઃ।
તદા વ્રણા ભવેદ્દેહે ષષ્ઠરાશિસમાશ્રતે

એવં પિત્રાદિભાવેશાસ્તત્તત્કારકસંયુતાઃ।
વ્રણાધિપયુતાશ્ચાપિ ષષ્ઠાષ્ટમયુતા યદિ

તેષામપિ વ્રણં વાચ્યમાદિત્યે ન શિરોવ્રણમ્‌।
ઇન્દુના ચ મુખે કણ્ઠે ભૌમેન જ્ઞેન નાભિષુ

ગુરુણા નાસિકાયાં ચ ભૃગુણા નયને પદે।
શનિના રાહુણા કુક્ષૌ કેતુના ચ તથા ભવેત્‌

લગ્નાધિપઃ કુજક્ષેત્રે બુધભે યદિ સંસ્થિતઃ।
યત્ર કુત્ર સ્થિતો જ્ઞેન વીક્ષિતો મુખરુક્પ્રદઃ

લગ્નાધિપૌ કુજબુધૌ ચન્દ્રેણ યદિ સંયુતૌ।
રાહુણા શનિના સાર્દ્ધં કુષ્ઠં તત્ર વિનિર્દિશેત્‌

લગ્નાધિપં વિના લગ્ને સ્થિતશ્ચેત્તમસા શશી।
સ્વેતકુષ્ઠં તદા કૃષ્ણકુષ્ઠં ચ શનિના સહ

કુજેન રક્તકુષ્ઠં સ્યાત્તત્તદેવં વિચારયેત્‌।
લગ્ને ષષ્ઠાષ્ટમાધોશૌ રવિણા યદિ સંયુતૌ

જ્વરગણ્ડઃ કુજે ગ્રન્થિઃ શસ્ત્રવ્રણમથાપિ વા।
બુધેન પિત્તં ગુરુણા રોગાભાવં વિનિર્દિશેત્

સ્ત્રીભિઃ શુક્રેણ શશિના વાયુના સંયુતો યદિ।
ગણ્ડશ્ચાણ્ડાલતો નાભૌ તમઃકેતુયુતે ભયમ્‌

ચન્દ્રેણ ગણ્ડઃ સલિલૈઃ કફશ્લેષ્માદિના ભવેત્‌।
એવં પિત્રાદિભાનાં તત્તત્કારકયોગતઃ

ગણ્ડં તેષાં વદેદેવમુહ્યમત્ર મનીષિભિઃ।
રોગસ્થાનગતે પાપે તદીશે પાપસંયુતે

રાહુણા સંયુતે મન્દે સર્વદા રોગસંયુતઃ।
રોગસ્થાનગતે ભૌમે તદીશે રંધ્રસંયુતે

ષડ્‌વર્ષે દ્વાદશે વર્ષે જ્વરરોગી ભવેન્નરઃ।
ષષ્ઠસ્થાનગતે જીવે તદ્‌ગૃહે ચન્દ્રસંયુતે

દ્વાવિંશૌકોનવિંશેઽબ્દે કુષ્ઠરોગં વિનિર્દિશેત્‌।
રોગસ્થાનં ગતો રાહુઃ કેન્દ્રે માન્દિસમન્વિતે

લગ્નેશે નાશરાશિસ્થે ષડ્‌વિંશે ક્ષયરોગતા।
વ્યયેશે રોગરાશિસ્થે તદીશે વ્યયરાશિગે

ત્રિંશદ્વર્ષૈકોનવર્ષે ગુલ્મરોગં વિનિર્દિશેત્‌।
રિપુસ્થેનગતે ચન્દ્રે શશિના સંયુતે સતિ

પઞ્ચપઞ્ચાશદબ્દેષુ રક્તકુષ્ઠં વિનિર્દિશેત્‌।
લગ્નેશે લગ્નરાશિસ્થે મન્દે શત્રુસમન્વિતે

એકોનષષ્ટિવર્ષે તુ વાતરોગાર્દિતો ભવેત્‌।
રંધ્રેશે રિપુરાશિસ્થે વ્યયેશે લગ્નસંસ્થિતે

ચન્દ્રે ષષ્ઠેશ્સંયુક્તે વસુવર્ષે મૃગાદ્‌ભયમ્‌।
ષષ્ઠાષ્ટમગતો રહુસ્તસ્માદષ્ટગતે શનૌ

જાતસ્ય જન્મતો વિપ્ર પ્રથમે ચ દ્વિતીયકે।
વસ્તરેઽગ્નિભયં તસ્ય ત્રિવર્ષે પક્ષિદોષભાક્‌

ષષ્ઠાષ્ટમગતે સૂર્યે તદ્‌વ્યયે ચન્દ્રસંયુતઃ।
પંચમે નવમેઽબ્દે તુ જલભીતિં વિનિર્દિશેત્

અષ્ટમે મન્દસંયુક્તે તસ્માદ્વા દ્વાદશે કુજઃ।
ત્રિંશાબ્દે દશમેઽબ્દે તુ સ્ફોટકાદિ વિનિર્દિશેત્

રંધ્રેશે રાહુસંયુક્તે તદંશે રંધ્રકોણગે।
દ્વાવિંશેઽષ્ટાદશે વર્ષે ગ્રન્થિમેહાદિપીડનમ્‌

લાભેશે રિપુભાવસ્થે રોગેશે લાભરાશિગે।
એકત્રિંશત્સમે વર્ષે શત્રુમૂલાદ્ધનવ્યયઃ

સુતેશે રિપુભાવસ્થે ષષ્ઠેશે ગુરુસંયુતે।
વ્યયેશે લગ્નભાવસ્થે તસ્ય પુત્રો રિપુર્ભવેત્‌

લગ્નેશે ષષ્ઠરાશિસ્થે તદીશે ષષ્ઠરાશિગે।
દશમૈકોનવિંશેઽબ્દે શુનકાદ્‌ભીતિરુચ્યતે