બ્રહ્માનુચિન્તનમ્ · અધ્યાય 1

અહમેવ પરં બ્રહ્મ વાસુદેવાખ્યમવ્યયમ્ ।
ઇતિ સ્યાન્નિશ્ચિતો મુક્તો બદ્ધ એવાન્યથા ભવેત્

અહમેવ પરં બ્રહ્મ નિશ્ચિતં ચિત્ત ચિન્ત્યતામ્ ।
ચિદ્રૂપત્વાદસઙ્ગત્વાદબાધ્યત્વાત્ પ્રયત્નતઃ

અહમેવ પરં બ્રહ્મ ન ચાહં બ્રહ્મણઃ પૃથક્ ।
ઇત્યેવં સમુપાસીત બ્રાહ્મણો બ્રહ્મણિ સ્થિતઃ

સર્વોપાધિવિનિર્મુક્તં ચૈતન્યં ચ નિરન્તરમ્ ।
તદ્બ્રહ્માહમિતિ જ્ઞાત્વા કથં વર્ણાશ્રમી ભવેત્

અહં બ્રહ્માસ્મિ યો વેદ સ સર્વં ભવતિ ત્વિદમ્ ।
નાભૂત્યા ઈશતે દેવાસ્તેષામાત્મા ભવેદ્ધિ સઃ

અન્યો અસાવહમન્યો અસ્મીત્યુપાસ્તે યો અન્યદેવતામ્ ।
ન સ વેદ નરો બ્રહ્મ સ દેવાનાં યથા પશુઃ

અહમાત્મા ન ચાન્યોઽસ્મિ બ્રહ્મૈવાહં ન શોકભાક્ ।
સચ્ચિદાનન્દરૂપોઽહં નિત્યમુક્તસ્વભાવવાન્

આત્માનં સતતં બ્રહ્મ સંભાવ્ય વિહરન્તિ યે ।
ન તેષાં દુષ્કૃતં કિઞ્ચિદ્દુષ્કૃતોત્થા ન ચાપદઃ

આત્માનં સતતં બ્રહ્મ સંભાવ્ય વિહરેત્સુખમ્ ।
ક્ષણં બ્રહ્માહમસ્મીતિ યઃ કુર્યાદાત્મચિન્તનમ્

તન્મહાપાતકં હન્તિ તમઃ સૂર્યોદયો યથા ।
અજ્ઞાનાદ્બ્રહ્મણો જ્ઞાતમાત્માકાશં બુદ્બુદોપમમ્

આકાશાદ્વાયુરુત્પન્નો વાયોસ્તેજસ્તતઃ પયઃ ।
અદ્ભ્યશ્ચ પૃથિવી જાતા તતો વ્રીહિયવાદિકમ્

પૃથિવ્યપ્સુ પયો વહ્નૌ વહ્નિર્વાયૌ નભસ્યસૌ ।
નભોઽપ્યવ્યાકૃતે તચ્ચ શુદ્ધે શુદ્ધોઽસ્મ્યહં હરિઃ

અહં વિષ્ણુરહં વિષ્ણુરહં વિષ્ણુરહં હરિઃ ।
કર્તૃભોક્ત્રાદિકં સર્વં તદવિદ્યોત્થમેવ ચ

અચ્યુતોઽહમનન્તોઽહં ગોવિન્દોઽહમહંહરિઃ ।
આનન્દોઽહમશેષોઽહમજોઽહમમૃતોઽસ્મ્યહમ્

નિત્યોઽહં નિર્વિકલ્પોઽહં નિરાકારોઽહમવ્યયઃ ।
સચ્ચિદાનન્દરૂપોઽહં પઞ્ચકોશાતિગોઽસ્મ્યહમ્

અકર્તાઽહમભોક્તાઽહમસઙ્ગઃ પરમેશ્વરઃ ।
સદા મત્સન્નિધાનેન ચેષ્ટતે સર્વમિન્દ્રિયં

આદિમધ્યાન્તમુક્તોઽહં ન બદ્ધોઽહં કદાચન ।
સ્વભાવનિર્મલઃ શુદ્ધઃ સ એવાહં ન સંશયઃ

બ્રહ્મૈવાહં ન સંસારી મુક્તોઽહમિતિ ભાવયેત્ ।
અશક્નુવન્ભાવયિતું વાક્યમેતત્સદાઽભ્યસેત્

યદભ્યાસેન તદ્ભાવો ભવેદ્ભ્રમરકીટવત્ ।
અત્રાપહાય સન્દેહમભ્યસેત્કૃતનિશ્ચયઃ

ધ્યાનયોગેન માસૈકાદ્બ્રહ્મહત્યાં વ્યપોહતિ ।
સંવત્સરં સદાઽભ્યાસાત્સિદ્ધ્યષ્ટકમવાપ્નુયાત્

યાવજ્જીવં સદાઽભ્યાસાજ્જીવન્મુક્તો ભવેદ્યતિઃ ।
નાહં દેહો ન ચ પ્રાણો નેન્દ્રિયાણિ તથૈવ ચ

ન મનોઽહં ન બુદ્ધિશ્ચ નૈવ ચિત્તમહઙ્કૃતિઃ ।
નાહં પૃથ્વી ન સલિલં ન ચ વહ્નિસ્તથાઽનિલઃ

ન ચાકાશો ન શબ્દશ્ચ ન ચ સ્પર્શસ્તથા રસઃ ।
નાહં ગન્ધો ન રૂપં ચ ન માયાઽહં ન સંસૃતિઃ

સદા સાક્ષિસ્વરૂપત્વાચ્છિવ એવાસ્મિ કેવલઃ ।
મય્યેવ સકલં જાતં મયિ સર્વં પ્રતિષ્ઠિતમ્

મયિ સર્વં લયં યાતિ તદ્બ્રહ્માસ્મ્યહમદ્વયમ્ ।
સર્વજ્ઞોઽહમનન્તોઽહં સર્વેશઃ સર્વશક્તિમાન્

આનન્દઃ સત્યબોધોઽહમિતિ બ્રહ્માનુચિન્તનમ્ ।
અયં પ્રપઞ્ચો મિથ્યૈવ સત્યં બ્રહ્માહમવ્યયમ્

અત્ર પ્રમાણં વેદાન્તા ગુરવોઽનુભવસ્તથા ।
બ્રહ્મૈવાહં ન સંસારી ન ચાહં બ્રહ્મણઃ પૃથક્

નાહં દેહો ન મે દેહઃ કેવલોઽહં સનાતનઃ ।
એકમેવાદિવિતીયં વૈ બ્રહ્મણો નેહ કિંચન

હૃદયકમલમધ્યે દીપવદ્વેદસારં
પ્રણવમયમતર્ક્યં યોગિભિર્ધ્યાનગમ્યમ્ ।
હરિગુરુશિવયોગં સર્વભૂતસ્થમેકં
સકૃદપિ મનસા વૈ ચિન્તયેદ્યઃ સ મુક્તઃ

॥ ઇતિ શ્રીમદ્ શઙ્કરાચાર્યવિરચિતં બ્રહ્માનુચિન્તનં સમાપ્તં ॥