ભિક્ષુકર્મવાક્ય · ભાગ 11

ભિક્ષુકર્મવાક્ય
નમઃ સર્વજ્ઞાય ॥
શૃણોતુ ભદન્તઃ સંઘ અહમેવંનામા સંઘા ત્પ્રવ્રજ્યોપસંપદં ભિક્ષુભાવં યાચે યદુપસંપાદયતુ માં ભદન્તઃ સંઘો ઽનુકમ્પકો ઽનુકમ્પામુપાદાય । [એવં ત્રિરપિ વક્તવ્યમ્ । યાચિતે પશ્ચાદેકેન ભિક્ષુણા એવં કરણીયં નિષદ્ય પ્રજ્ઞાપિતવ્યમ્ ।] શૃણોતુ ભદન્તઃ સંઘઃ સંઘાત્પ્રવ્રજ્યોપસંપદદં ભિક્ષુભાવં યાચતે ।
સચેત્સંઘસ્ય પ્રાપ્તકાલં ક્ષમતે અનુજાનીયાત્સંઘો યત્સંઘ એવંનામાનં પ્રવ્રાજયતે ઉપસંપાદયેદેષા જ્ઞપ્તિઃ । [એવં હિ કાર્યમ્ ।] શૃણોતુ ભદન્તઃ સંઘઃ અયમેવંનામા સંઘાત્ પ્રવ્રજ્યોપસંપદં [ભિક્ષુભાવં] યાચતે તત્સંઘઃ એવંનામાનં પ્રવ્રાજયતિ ઉપસંપાદયતિ । યેષામાયુષ્મતાં ક્ષમતે એવંનામાનં પ્રવ્રાજયન્તં ઉપસંપાદયિતું તે તૂષ્ણીમ્ । યેષાં ન ક્ષમતે તે ભાષન્તામ્ । [ઇયં પ્રથમા કર્મવાચના । એવં દ્વિરપિ ત્રિરપિ ।] પ્રવ્રાજિતં ઉપસંપાદિતમેવંનામા સંઘેન ક્ષાન્તમનુજ્ઞાતં યસ્માત્તૂષ્ણીમેવમેતદ્ધારયામિ ।
[એષ હિ પૂર્વવિધિઃ ।] સમન્વાહર અહમેવંનામા બુદ્ધં શરણં ગચ્છામિ દ્વિપદાનામગ્ર્યમ્ । ધર્મં શરણં ગચ્છામિ વિરાગાણામગ્ર્યમ્ । સંઘં શરણં ગચ્છામિ ગણાનામગ્ર્યમ્ । ઉપાસકં માં ભદન્તો ધારયતુ યાવજ્જીવમ્ । સમન્વાહર આચાર્ય યથા તે આર્યાઃ અર્હન્તો યાવજ્જીવં પ્રાણાતિપાતં પ્રહાય પ્રાણાતિપાતાત્પ્રતિવિરતા એવમહમેવંનામા યાવજ્જીવં પ્રાણાનિપાતાત્પ્રતિવિરમામિ । અનેનાહં પ્રથમેનાઙ્ગેન તેષામાર્યાણામર્હતાં શિક્ષાયામનુશિક્ષે અનુવિધીયે અનુકરોમિ । યથા તે આર્યાઃ યાવજ્જીવમદત્તાદાનં કામમિથ્યાચારં મૃષાવાદં સુરામૈરેયમદ્યપ્રમાદસ્થાનં પ્રહાય સુરામૈરેયપ્રમાદસ્થાનાત્પ્રતિવિરતાઃ એવમેવાહમેવંનામા યાવજ્જીવમદત્તાદાનં કામમિથ્યાચારં મૃષાવાદં સુરામૈરેયમદ્યપ્રમાદસ્થાનં પ્રહાય સુરામૈરેયમદ્યપ્રમાદસ્થાનાત્પ્રતિવિરમામિ । અનેન પઞ્ચમેનાઙ્ગેન તેષામાર્યાણામર્હતાં શિક્ષાયામનુશિક્ષે અનુવિધીયે અનુકરોમિ । ભદન્તાઃ સમન્વાહ્રિયંતાં અયમેવંનામા એવંનામ્રઃ [ઉપાધ્યાયાત્] ગૃહીતાવદાતવસનઃ અનવતારિતકેશશ્મશ્રુરાકાંક્ષતે સ્વાખ્યાતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજિતુમ્ । સોયમેવંનામા એવંનામ્નોપાધ્યાયેન સ્વાખ્યાતે ધર્મવિનયે કેશશ્મશ્રુવતાર્ય કાષાયાણિ વસ્રાણ્યાચ્છાદ્ય સમ્યગેવ શ્રદ્ધયા અગારાદનાગારિકાં પ્રવ્રજિસ્યતિ । કિં પ્રવ્રજતુ । સમન્વાહર આચાર્ય અહમેવંનામા આચાર્યમુપાધ્યાયં યાચે ।
આચાર્યો મે ઉપધ્યાયો ભવતુ । આચાર્યેણ ઉપાધ્યાયેન પ્રવ્રજિષ્યામિ । સમન્વાહર ઉપાધ્યાય અહમેવંનામા [અદ્યાગ્રે યાવજ્જીવં] બુદ્ધં શરણં ગચ્છામિ દ્વિપદાનામગ્ર્યમ્ । ધર્મં શરણં ગચ્છામિ વિરાગાણામગ્ર્યમ્ । સંઘં શરણં ગચ્છામિ ગણાનામગ્ર્યમ્ । તં ભગવન્તં શાક્યમુનિં શાક્યસિંહં શાક્યાધિરાજં તથાગતં અર્હન્તં સમ્યક્સંબુદ્ધં પ્રવ્રજિતમનુપ્રવ્રજામિ । ગૃહલિઙ્ગં સમુત્સૃજામિ । પ્રવ્રજ્યાલિઙ્ગં સમાદદે । એવં દ્વિરપિ ત્રિરપિ । સમન્વાહર ભદન્ત અહમેવંનામા [અદ્યાગ્રે યાવજ્જીવમ્] બુદ્ધં શરણં ગચ્છામિ દ્વિપદાનામગ્ર્યમ્ । ધર્મં શરણં ગચ્છામિ વિરાગાનામગ્ર્યમ્ । સંઘં શરણં ગચ્છામિ ગણાનામગ્ર્યમ્ । શ્રામણેરં માં ભદન્તો ધારયતુ [યાવજ્જીવમ્ । એવં દ્વિરપિ ત્રિરપિ ।] સમન્વાહર આચાર્ય યથા તે આર્યા અર્હન્તો યાવજ્જીવં પ્રાણાતિપાતં પ્રહાય પ્રાણાતિપાતાત્પ્રતિવિરતા એવમેવાહં એવંનામા યાવજ્જીવં પ્રાણાતિપાતં પ્રહાય પ્રાણાતિપાતાત્પ્રતિવિરમામિ । અનેનાહં પ્રથમેનાઙ્ગેન તેષામાર્યાણામર્હતાં શિક્ષાયામનુશિક્ષે અનુવિધીયે અનુકરોમિ । યથા તે આર્યાઃ અર્હન્તો યાવજ્જીવમદત્તાદાનં અબ્રહ્મચર્યં મૃષાવાદં સુરામૈરેયમદ્યપ્રમાદસ્થાનં નૃત્યગીતવાદિત્રમાલાગન્ધવિલેપનવર્ણકધારણં ઉચ્ચશયનમહાશયનં જાતરૂપરજતપ્રતિગ્રહં પ્રહાય જાતરૂપરજતપ્રતિગ્રહાત્પ્રતિવિરતઃ એવમેવાહં એવંનામા યાવજ્જીવમદત્તાદાનમબ્રહ્મચર્ય્યં મૃષાવાદં સુરામૈરેયમદ્યપ્રમાદસ્થાનં નૃત્યગીતવાદિત્રમાલાગન્ધવિલેપનવર્ણકધારણં ઉચ્ચશયનમહાશયનમકાલભોજનં જાતરૂપરજતપ્રતિગ્રહં પ્રહાય જાતરૂપરજતપ્રતિગ્રહાત્પ્રતિવિરમામિ । અનેનાહં દશમેનાઙ્ગેન તેષામાર્યાણામર્હતાં શિક્ષાયામનુશિક્ષે અનુવિધીયે અનુકરોમિ ।
સમન્વાહર ભદન્ત અહમેવંનામા ભદન્તં ઉપાધ્યાયં યાચે । ભદન્તો મે ઉપાધ્યાયો ભવતુ । ભદન્તેન ઉપાધ્યાયેન ઉપસંપત્સ્યે । સમન્વાહર ઉપાધ્યાય અહમેવંનામા ઇદં ચીવરં સંઘાટીં અધિતિષ્ઠામિ કૃતનિશ્ચિતં ચીવરં પરિભોગિકમ્ । સમન્વાહર ઉપાધ્યાય અહમેવંનામા ઇદં ચીવરં ઉત્તરાસંગં અધિતિષ્ઠામિ કૃતનિશ્ચિતં ચીવરં પારિભોગિકમ્ । સમન્વાહર ઉપાધ્યાય અહમેવંનામા ઇદં ચીવરં અન્તર્વાસં અધિતિષ્ઠામિ કૃતનિશ્ચિતં ચીવરં પારિભોગિકમ્ । સમન્વાહર ઉપાધ્યાય ઇદં ચીવરં સંઘાટીં અધિતિષ્ઠામિ । આકાંક્ષમાણઃનવં કરિષ્યામિ । અર્ધતૃતીયમણ્ડલકં અનન્તરાયેણ ધાવિષ્યે વિતરિષ્યામિ છેત્સ્યે સંભંત્સ્યામિ સંગ્રન્થિષ્યે સેવિષ્યામિ રંક્ષ્યે । આસેવકાન્ વા અત્ર આરોપયિષ્યામિ ચીવરં પારિભોગિકમ્ । સમન્વાહર ઉપાધ્યાય અહમેવંનામા ઇદં ચીવરં ઉત્તરાસંગં અધિતિષ્ઠામિ । આકાંક્ષમાણઃ સપ્તકં કરિષ્યામિ । અર્ધતૃતીયમણ્ડલકં અનન્તરાયેણ ધાવિષ્યે વિતરિષ્યામિ છેત્સ્યે સંભંત્સ્યામિ સંગ્રન્થિષ્યે સેવિષ્યામિ । રંક્ષ્યે । આસેવકાન્ અત્ર આરોપયિષ્યામિ ચીવરં પારિભોગિકમ્ । સમન્વાહર ઉપાધ્યાય અહમેવંનામા ઇદં ચીવરં અન્તર્વાસં અધિતિષ્ઠામિ । આકાંક્ષમાણઃ પઞ્ચકં કરિષ્યામિ । અર્ધતૃતીયમણ્ડલકં અનન્તરાયેણ ધાવિષ્યે વિતરિષ્યામિ છેત્સ્યે સંભંત્સ્યામિ સંગ્રન્થિષ્યે સેવિષ્યામિ રંક્ષ્યે । આસેવકાન્વા અત્ર આરોપયિષ્યામિ ચીવરં પારિભોગિકમ્ ।
સમન્વાહર ઉપાધ્યાય અહમેવંનામા ઇદં પાત્રં ઋષિભાજનં ભિક્ષાભાજનં પારિભોગિકમ્ । એવંનામ્નૈવંનામ્નો રહોનુશાસકોધીષ્ટઃ અહમેવંનામા ઉત્સહસે ત્વમેવંનામા નૈવંનામાનં રહસિ અનુશાસિતું એવંનામ્નોપાધ્યાયેન ઉત્સહે । શૃણોતુ ભદન્તઃ સંઘઃ અયમેવંનામા ભિક્ષુરુત્સહતે એવંનામાનં રહસ્યનુશાસિતું એવંનામ્નોપાધ્યાયેન । સચેત્સંઘસ્ય પ્રાપ્તકાલં ક્ષમેતાનુજાનીયાત્ સંઘઃ ઇદમેવંનામા ભિક્ષુરેવંનામાનં રહસ્યનુશાસિષ્યતિ એવંનામ્નોપાધ્યાયેન । એષા જ્ઞપ્તિઃ । શૃણુત્વમાયુષ્મન્ અયં તે ભૂતકાલઃ । અયં સત્યકાલઃ । યચ્ચાહં કિઞ્ચિત્પૃચ્છામિ તત્ત્વયા લજ્જિતેન [મા] ભૂત્વા ભૂતં ચ ભૂતતો વક્તવ્યં અભૂતં ચ અભૂતતો ઽનિર્વેઠયિતવ્યમ્ । પુરુષો ઽસિ ।

પુરુષઃ પુરુષેન્દ્રિયેણ સમન્વાગતઃ । પરિપૂર્ણવિંશતિવર્ષઃ । પરિપૂર્ણં તે ત્રિચીવરં પાત્રં ચ । જીવતસ્તે માતાપિતરૌ । અનુજ્ઞાતોસિ માતાપિતૃભ્યામ્ । માસિ દાસઃ । મા આહતકઃ । મા પ્રાપ્તકઃ । મા વક્તવ્યકઃ । મા વિક્રીતકઃ । મા રાજભટઃ । મા રાજકિલ્વિષી । મા રાજતત્થ્યકારી । મા તે રાજા પથ્યં કર્મ કૃતં વા કારિતં વા । માસિચૌરો ધજબન્ધકઃ । મા શણઠકઃ । મા પણ્ડકઃ । મા ભિક્ષુણીદૂષકઃ । મા સ્તેનસંવાસિકઃ । મા નાનાસંવાસિકઃ । મા માતૃઘાતકઃ । મા પિતૃઘાતકઃ । મા અર્હદ્ ઘાતકઃ । મા સંઘભેદકઃ । મા તથાગતસ્યાન્તિકે દુષ્ટચિત્તરુધિરોત્પાદકઃ । મા નાગઃ । [મા પશુઃ ।] મા તે કસ્યચિત્કિઞ્ચિદ્દેયમલ્પં વા પ્રભૂતં વા શક્નોષિ વા ઉપસમ્પદં દાતુમ્ । માસિ પૂર્વં પ્રવ્રજિતઃ । ચતુર્ણાં પારાજિકાનામન્યતમો ઽન્યતમામાપત્તિમાપન્નઃ । કશ્ચિદસિ એતર્હિ પ્રવ્રજિતઃ સમ્યક્ તે બ્રહ્મચર્યં ચીર્ણં । કિંનામા ત્વમ્ । કિંનામા તે ઉપાધ્યાયઃ । શૃણુ ત્વમાયુષ્મન્ । ભવન્તિ ખલુ પુરુષાણામિમે એવંરૂપાઃ કાયે કાયિકાઃ આબાધાઃ । તદ્યથા કુષ્ઠં । ગંડઃ । કિટિભઃ । કિલાસં । દદ્રુઃ કંડુઃ । કચ્છૂ । રજતમ્ । વિષૂચિકા । વિચર્ચિકા । હિક્કા । જ્વરઃ । ક્ષયઃ । કાસઃ । શ્વાસઃ શોષઃ । અપસ્મારો । લોહલિઙ્ગમ્ । આટક્કરઃ । પાણ્ડુરોગઃ । અઙ્ગવેદઃ । ગુલ્મં રુધિરં । ભગન્દરઃ । અર્શાંસિ । ચ્છર્દિઃ । મૂત્રરોગઃ શ્લીપદં । ક્લમઃ । અઙ્ગદાહઃ । પાર્શ્વદાહઃ । અસ્થિભેદઃ । એકાહિકઃ । દ્વૈતીયકઃ । ત્રૈતીયકઃ । ચાતુર્થિકઃ । નિત્યજ્વરઃ । વિષમજ્વરઃ । સન્નિપાતઃ । મા તે એવંરૂપાઃ કાયે કાયિકા આબાધાઃ સંવિદ્યન્તે । અન્યે વા એવંરૂપાઃ । યદસિ એતર્હિ મયા પૃષ્ટઃ । એતદેવ સબ્રહ્મચારિણઃ [વિજ્ઞાઃ] સંઘમધ્યે પ્રક્ષ્યન્તિ । તત્રાપિ ત્વયા લજ્જિતેન [મા] ભૂત્વા ભૂતં ભૂતતો વક્તવ્યમ્ । અભૂતં ચ અભૂતતો નિર્વેઠયિતવ્યમ્ । તિષ્ઠ । મા અશબ્દિતઃ આગમિષ્યસિ । શૃણોતુ ભદન્તઃ સંઘઃ સમનુશિષ્ટો મયા એવંનામા રહસિ આન્તરાયિકાન્ ધર્માન્ એવંનામ્નોપાધ્યાયેન । કિમાગચ્છતુ । શૃણોતુ ભદન્તઃ સંઘઃ અહમેવંનામા અર્થહેતો નામ ગૃહ્ણામિ એવંનામ્નોપાધ્યાયેન ઉપસંપત્પ્રેક્ષઃ સીહમેવંનામા સંઘાદુપસંપદં યાચે એવંનામ્નોપાધ્યાયેન । ઉપસંપાદયતુ માં ભદન્તઃ સંઘઃ । અનુકર્તું માં ભદન્તઃ સંઘઃ અનુકમ્પકો ઽનુકમ્પામુપાદાય ।
શૃણોતુ ભદન્તઃ સંઘઃ અયમેવંનામા એવંનામ્નઃ ઉપસંપત્પ્રેક્ષઃ સો ઽયમેવંનામા સંઘાદુપસંપદં યાચતે એવં નામ્નોપાધ્યાયેન । સચેત્સંઘસ્ય પ્રાપ્તકાલં ક્ષમેતાનુજાનીયાત્ સંઘઃ યદ્વયં એવંનામાનં સંઘમધ્યે આન્તરાયિકાન્ ધર્માન્ પૃચ્છેમ એવનામ્નોપાધ્યાયેન । એષા જ્ઞપ્તિઃ । શૃણુ ત્વમાયુષ્મન્ અયં તે પૂર્વવત્ સર્વમ્ । શૃણોતુ ભદન્તઃ સંઘઃ અયમેવંનામા એવંનામ્નઃ ઉપસંપત્પ્રેક્ષઃ પરિપૂર્ણવિંશતિવર્ષઃ । એરિપૂર્ણમસ્ય ત્રિચીવરં પાત્રં । પરિશુદ્ધં આન્તરાયિકૈર્ધર્મૈરાત્માનં વદતિ । સોયમેવંનામા એવંનામ્નોપાધ્યાયેન સંઘાદુપસંપદં યાચતે । સચેત્સંઘસ્ય પ્રાપ્તકાલં ક્ષમેતાનુજાનીયાત્સંઘો યત્સંઘઃ એવંનામાનં ઉપસંપાદયેત્ એવંનામ્નોપાધ્યાયેન । એષા જ્ઞપ્તિઃ ।
શૃણોતુ ભદન્તઃ સંઘઃ અયમેવંનામા એવંનામ્નઃ ઉપસંપત્પ્રેક્ષઃ પુરુષઃ પરિપૂર્ણવિંશતિવર્ષઃ । પરિપૂર્ણમસ્ય ત્રિચીવરં પાત્રં ચ । પરિશુદ્ધમાન્તરાયિકૈર્ધર્મૈઃ આત્માનં વદતિ । સો ઽહમેવનામ્ના ઉપાધ્યાયેન સંઘાદુપસંપદં યાચતે તત્સંઘઃ એવંનામાનં ઉપસંપાદયતિ એવંનામ્ના ઉપાધ્યાયેન । યેષામાયુષ્મતાં ક્ષમતે એવંનામાનં ઉપસંપાદયિતું એવંનામ્ના ઉપાધ્યાયેન તે તૂષ્ણી । યેષાં ન ક્ષમતે તે ભાષન્તામ્ । ઇયં પ્રથમા કર્મવાચના । એવં દ્વિરપિ ત્રિરપિ । ઉપસંપદ્યતે સંઘેન એવંનામા એવનામ્નોપાધ્યયેન ક્ષાન્તમનુજ્ઞાતં યસ્માત્તૂષ્ણીં એવં એતદ્ધારયામિ । શૃણુ ત્વમાયુષ્મન્ ચત્વાર ઇમે તેન ભગવતા જાનતા પશ્યતા તથાગતેન અર્હતા સમ્યક્ સંબુદ્ધેન એવં પ્રવ્રજિતોપસંપન્નસ્ય ભિક્ષિર્નિઃશ્રયા આખ્યાતા યં નિઃશ્રિત્ય ભિક્ષોઃ સ્વાખ્યાતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યોપસંપદ્ભિક્ષુભાવઃ । ઉત્સહસે ત્વમેવંનામા યાવજ્જીવં પાંસુકુલેન ચીવરેણ યાપયિતુમ્ । ઉત્સહે । અતિરેકલાભઃ પટિર્વા પ્રાવરો વા કોશેયો વા આમિલકા વા કૃમિવર્ણા વા સમવર્ણા વા દુર્વર્ણા વા ઊર્ણં વા ઊર્ણકં વા શાણકં વા ક્ષોમકં વા કાર્પાસિકં વા દુકુલં વા કૌત્મપકં વા પરાન્તકં વા ઇતિ યદ્વા પુનરન્યદપિ કલ્પિકં ચીવરં સંઘાદ્વા ઉત્પદ્યતે પુદ્ગલતો વા તત્રાપિ તે પ્રતિગ્રહે માત્રા કરણીયા । કશ્ચિદેવંરૂપં સ્થાનમભિસંભોત્સ્યસે । અભિસંભોત્સ્યે । શૃણુ ત્વમેવંનામન્ પિણ્ડપાતં ચ ભોજનાનાં કલ્પિકં સુલભં નિઃશ્રિત્ય ભિક્ષોઃ સ્વાખ્યાતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યોપસંપદ્ભિક્ષુભાવઃ । ઉત્સહસે ત્વમેવંનામા યાવજ્જીવં પિણ્ડપાતેન ભોજનેન યાપયિતુમ્ । ઉત્સહે । અતિરેકલાભઃ ભક્તાનિ વા તર્પણાનિ વા યવાગૂઃ પાનાનિ વ પાઞ્ચમિકં વા આષ્ટમિકં વા ચાતુર્દશિકં વા પાઞ્ચદશિકં વા નૈત્યિકં વા નિમન્ત્રણકં વા ઓત્પાતિકં વા ઇતિ ઉત્પિણ્ડં વા ઇતિ યદ્વા પુનરન્યદપિ કલ્પિકં પિણ્ડપાતં સંઘાદ્વા ઉત્પદ્યતે પુદ્ગલતો વા તત્રાપિ તે પ્રતિગ્રહે માત્રા કરણીયા । કશ્ચિદેવંરૂપં સ્થાનં અભિસંભોત્સ્યે । અભિસંભોત્સ્યે ।
શૃણુ ત્વમેવંનામન્ વૃક્ષમૂલં શયનાસનાનાં કલ્પિકં વા સુલભં ચ યન્નિઃશ્રિત્ય ભિક્ષોઃ સ્વાખ્યાતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યોપસંપદ્ભિક્ષુભાવઃ । ઉત્સહસે ત્વમેવંનામન્ યાવજ્જીવં વૃક્ષમૂલેન શયનાસનેન યાપયિતુમ્ । ઉત્સહે । અતિરેકલામઃ લયનાનિ વા માટા વા કૂટાગારાણિ વા હર્મ્યકા વા હર્મન્તિકા વા આમલકપૃષ્ટિકા વા દણ્ડઞ્છદનાનિ વા ફલકઞ્છદનાનિ વા ગિરિગુહા વા પ્રાગ્મારગુહા વા તૃણકુટિકા વા પર્ણકુટિકા વા કૃતચંક્રમા વા અકૃતચંક્રમા વા ઇતિ યદ્વા પુનરન્યદપિ કલ્પિકં શયનાસનં સંઘાદ્વા ઉત્પદ્યેત પુદ્ગલતો વા તત્રાપિ તે પ્રતિગ્રહે માત્રા કરણીયા । કંચિદેવંરૂપં સ્થાનં અભિસંભોત્સ્યસે । અભિસંભોત્સ્યે । શૃણુ ત્વમેવંનામન્ પૂતિમુત્રભૈષજ્યાનાં કલ્પિકં ચ સુલભં ચ યન્નિઃશ્રિત્ય ભિક્ષોઃ સ્વાખ્યાતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યોપસંપદ્ભિક્ષુભાવઃ । ઉત્સહસે ત્વમેવંનામા યાવજ્જીવં પૂતિમુત્રેન ભૈષ્યજ્યેન યાપયિતુમ્ । ઉત્સહે । અતિરેકલાભઃ સર્પિસ્તૈલં મધુ ફાણિતં કાલિકં યામિકં સાપ્તાહિકં યાવજ્જીવિકં મૂલભૈષ્યજ્યં ગણ્ડભૈષજ્યં પત્રભૈષજ્યં પુષ્પભૈષજ્યં ફલભૈષ્યજ્યમિતિ યદ્વા પુનરન્યદપિ કલ્પિકં ભૈષજ્યં સંઘાદ્વા ઉત્પદ્યેત પુદ્ગલતો વા તત્રાપિ તે પ્રતિગ્રહે માત્રા કરણીયા । કશ્ચિદેવંરૂષં સ્થાનમભિસંભોત્સ્યસે । અભિસંભોત્સ્યે ।

શૃણુ ત્વમેવંનામંશ્ચતાર ઇમે તેન ભગવતા જાનતા પશ્યતા તથાગતેનાર્હતા સમ્યક્ સંબુદ્ધેન એવં પ્રવ્રજિતોપસંપન્નસ્ય ભિક્ષોઃ પતનીયા ધર્મા આખ્યાતાઃ યાનધ્યાપદ્યમાનો ભિક્ષુઃ સહાધ્યાપત્ત્યા અભિક્ષુર્ભવત્યશ્રમણઃ અશાક્યપુત્રીયઃ ધ્વસ્યતે ભિક્ષુભાવાત્ હતશ્રામણ્યમ્ ધ્વસ્તં મથિતં પતિતં પરાજિતપ્રત્યુદ્વાર્યમસ્ય ભવતિ શ્રામણ્યમ્ । [તદ્યથા તાલો મસ્તકાછિન્નઃ અભવ્યો હરિતત્વાય અભવ્યો વિરૂટિં બુઇદ્ધિં વિફલતામાપત્તુમ્ ।] કતમે ચત્વારઃ । અનેકપર્યાયેણ કામા વિગર્હિતાઃ કામાત્મયાઃ કામનિયન્તિકાઃ સાધ્યવશકામાનાં પ્રહાણં વર્ણિતં પ્રતિનિસર્ગાન્તીભાવઃ ક્ષયો વિરાગો નિરોધઃ વ્યુપશમો આસમન્તતઃ સ્તોમિતો વર્ણિતઃ પ્રશસ્તઃ । અદ્યાગ્રેણ તે આયુષ્મન્ સરક્તચિત્તેન માતૃગ્રામશ્ચક્ષુરુપનિધાય ન વ્યવલોકયિતવ્યઃ । કઃ પુનર્વાદી દ્વયદ્વયસમાપત્ત્યા અબ્રહ્મચર્યં મૈથુનં ધર્મં પ્રતિસેવિતુમ્ । ઉક્તં ચૈતદાયુષ્મન્ તેન ભાગવતા જાનતા પશ્યતા તથાગતેનાર્હતા સમ્યક્ સંબુદ્ધેન । યઃ પુનર્ભિક્ષુભિઃ સાર્ધં શિક્ષાસામીચીં સમાપન્નઃ શિક્ષામપ્રત્યાખ્યાય શિક્ષાદૌર્વલ્યમનાવિષ્કૃત્યાબ્રહ્મચર્યં મૈથુનં ધર્મં પ્રતિસેવતે અન્તતસ્તિર્યગ્યોનિગતયાપિ સાર્ધં એવંરૂપં સ્થાનમધ્યાપદ્ય સહાધ્યાપત્ત્યા અભિક્ષુર્ભવત્યશ્રમણઃ અશાક્યપુત્રીયઃ ધ્વસ્યતે ભિક્ષુભાવાત્ હતશ્રામણ્યં ધ્વસ્તં મથિતં પતિતં પરાજિતમપ્રત્યુદ્વાર્યમસ્ય ભવતિ શ્રામણ્યમ્ । તદ્યથા તાલો મસ્તકાછિન્નઃ અભવ્યો વિરુઢિં વૃદ્ધિં વિપુલતામપત્તુમ્ । અત્ર તે અદ્યાગ્રેણ અવદ્યાચારેણ અધ્યાપત્ત્યાવદ્યાચારવૈરમણ્યા તીવ્રચતેસા આરક્ષસ્મૃત્યા પ્રમાદે યોગઃ કરણીયઃ । કશ્ચિદેવંરૂપસ્થાનં નાધ્યાપસ્ત્યસે । નાધ્યાપત્સ્યે ।
શૃણુ ત્વમાયુષ્મન્ અનેકપર્યાયેણ ભગવતા અદત્તાદાનં પ્રતિષિદ્ધં વિગર્હિતં અદત્તાદાનવિરતિ સ્તુતા સ્તોમિતા વર્ણિતા પ્રશસ્તા । અદ્યાગ્રેણ તે આયુષ્મન્ સ્તેયચિત્તેન તિલતુષમપિ પરક્યમદત્તમાદાતવ્યં કઃ પુનર્વાદઃ પઞ્ચમાષિકં વા ઉત્તરપઞ્ચમાષિકં વા । ઉક્તમેતદાયુષ્મંસ્તેન ભગવતા જાનતા પશ્યતા તથાગતેનાર્હતા સમ્યક્સંબુદ્ધેન । યઃ પુનર્ભિક્ષુર્ગ્રામગતમરણ્યગતં વા પરેષાં અદત્તં સ્તેયસંખ્યાતમાદદીત યદ્રૂપેણાદત્તાદાનેન રાજા વૈનં ગૃહીત્વા રાજમાત્રો વા હન્યાદ્વા સંવધ્રીયાદ્વા પ્રવાસયેદ્વા એવં ચૈનં વદેત્- ત્વં ભોઃ પુઇરુષ ચૌરો ઽસિ બાલો ઽસિ મુઢો ઽસિ સ્તેનો ઽસી ત્યેવંરૂપં સ્થાનમધ્યાપદ્ય સહાધ્યાપત્ત્યા અભિક્ષુર્ભવતિ [અશ્રમણઃ અશાક્યપુત્રીયઃ ધ્વસ્યતે ભિક્ષુભાવાત્ ઇતશ્રામણ્યં ધ્વસ્તં મથિતં પતિતં પરાજિતમપ્રમ્યુદ્વાર્યમસ્ય ભવતિ શ્રામણ્યં ।] તદ્યથા તાલો મસ્તકાછિન્નઃ [અભવ્યો હરિતત્વાય અભવ્યો વિરુઢિં વૃદ્ધિં વિપુલતામાપત્તુમ્ । અત્ર તે અધ્યાગ્રેણ અવદ્યાચારેણ અધ્યાપત્ત્યાવદ્યાચારવૈરમણ્યાં તીવ્રચેતસા આરક્ષાસ્મૃત્યા પ્રમાદે યોગઃ કરણીયઃ । કિઞ્ચિદેવરૂવં સ્થાનં નાધ્યાપત્સ્યસે ।] નાધ્યાપત્સ્યે । શૃણુ ત્વમેવંનામન્ અનેકપર્યયેણ ભગવતા પ્રાણાતિપાતો વિગર્હિતઃ પ્રાણાતિપાતવિરતિઃ સ્તુતા સ્તોમિતા વન્દિતા પ્રશસ્ત । અદ્યાગ્રેણ તે આયુષ્મન્ [સંચિ]ન્ત્ય કુન્તપિપિલકો ઽપિ પ્રાણેષુ જીવિતાત્ ન વ્યપરોપયિતવ્યઃ કઃ પુનર્વાદો મનુષ્યવિગ્રહં વા ।
ઉક્તં ચૈતદાયુષ્મંસ્તેન ભગવતા જાનતા પશ્યતા તથાગતેનાર્હતા સમ્યક્ સંબુદ્ધેન । યઃ પુનર્ભિક્ષુમનુષ્યં વા મનુષ્મવિગ્રહં વા સ્વહસ્તેન સંચિન્ત્ય જીવિતાદ્ વ્યપરોપયેત્ શસ્રં વૈનામાઘારયેત્ શસ્ત્રધારકં વાસ્ય પર્યેષેત્ મરણાય વૈનં સમાદાપયેત મરણવર્ણં વાસ્યાનુસંવર્ણયેત્ । એવં ચૈનં વદેત્- હંભોઃ પુરુષ કિં ત્વયા પાપકેનાશુચિના દુર્જીવિતેન મૃતં તે ભોઃ પુરુષ જીવિતાદ્વરમિતિચિન્તાનુમતૈશ્ચિત્તસંકલ્પૈરનકેપર્યાયેણ મરણાય વૈનં સમાદાપયેત્ મરણવર્ણં વાસ્ય અનુસંવર્ણયેત્ સ ચ તેન કાલં કુર્યાદિત્યેવંરૂપો ભિક્ષુઃ સ્થાનમધ્યાપદ્ય સહાધ્યાપત્ત્યા અભિક્ષુર્ભવતિ અશ્રમણઃ અશાક્યપુત્રીયઃ [ધ્વસ્યતે ભિક્ષુમાવાત્ હતશ્રામણ્યં ધ્વસ્તં મથિતં પતિતં પરાજિતમપ્રત્યુદ્વાર્યમસ્ય ભવતિ શ્રામણ્યમ્ । તદ્યથા તાલો મસ્તકાછિન્નઃ અભવ્યો હરિત્વાય અભવ્યો વિરુઢિં વૃદ્ધિં વિપુલતામપત્તુમ્ । અદ્ય તે અદ્યાગ્રેણ અવદ્યાચારેણ અધ્યાપત્ત્યાવદ્યાચારવૈરમણ્યાં તીવ્રચેતસા આરાક્ષસ્મૃત્યા પ્રમાદે યોગઃ કરણીયઃ કિઞ્ચિદેવરૂપં સ્થાનં નાધ્યાપત્સ્યસે । નાધ્યાપત્સ્યે ।] શૃણુ ત્વમાયુષ્મન્ અનેકપર્યાયેણ ભગવતા મૃષાવાદો વિગર્હિતઃ મૃષાવાદવિરતિઃ સ્તુતા સ્તોમિતા વન્દિતા પ્રશસ્તા ।

અદ્યાગ્રેણ તે આયુષ્મન્ હાસ્યપ્રેક્ષણો ઽપિ સંપ્રજાનમૃષાવાક્ ન ભાષિતવ્યા કઃ પુનર્વાદો ઽસન્તમસંવિદ્યમાનમુત્તરસનુષ્યધર્મં પ્રલપિતુમ્ । ઉક્તં ચૈતત્ આયુષ્મન્ તેન ભગવતા જાનતા પશ્યતા તથાગતેનાર્હતા સમ્યક્ સંબુદ્ધેન । યઃ પુનર્ભિક્ષુ[રનભિજાનન્નપરિજાનન્ન] સન્તમસંવિદ્યમાનમુત્તરમનુષ્યધર્મમલમાર્યવિશેષાધિગમં જ્ઞાનં વા દર્શનં વા સ્પર્શવિહારતાં વા પ્રતિજાનીયાદિદં જાનામીદં પશ્યામીતિ સ પરેણ સમયેન સમનુયુજ્યમાનો વા અસમનુયુજ્યમાનો વા આપન્નો વિશુર્દ્ધિં પ્રેક્ષ્યૈવં વદેદજાનન્નેવાહમાયુષ્મનતો ઽવીચં જાનામીતિ પશ્યામિતિ[રિક્તમ્ તુચ્છં મૃષાવ્યપલપનમન્યત્રાભિમાનાત્ અયમપિ ભિક્ષુઃ પારાજિકો ભવત્યસંવાસ્યઃ ।] કિ જાનાસિ । દુઃખં જાનામિ । સમુદયં નિરોધં માર્ગં જાનામિ । કિં પશ્યસિ । દેવાન્ પશ્યામિ । નાગાન્ યક્ષાન્ ગન્ધર્વાન્ કિન્નરાન્ મહોરગાન્ પ્રેતાન્ પિશાચાન્ કુમ્ભાણ્ડાન્ કટપુતનાન્ [પશ્યામિ । દેવાઃ અપિ માં પશ્યન્તિ । નાગાઃ યક્ષાઃ ગન્ધર્વાઃ કિન્નરાઃ મહોરગાઃ પ્રેતાઃ પિશાચાઃ કુન્ભાણ્ડાઃ કટપૂતનાઃ અપિ માં પશ્યન્તિ । દેવાનાં શબ્દં શૃણોમિ । નાગાનાં યાવત્કટપૂતાનાં શબ્દં શૃણોમિ । દેવાઃ અપિ મમ શબ્દમ્ શૃણ્વન્તિ । નાગાઃ યાવત્કટપૂતનાઃ અપિ મમ શબ્દં શૃણ્વન્તિ । દેવાનાં દર્શનાય ડપસંક્રમામિ । નાગાનાં યાવત્કટપૂતાનાં દર્શનાય ઉપસંક્રમામિ । દેવાઃ અપિ માં દર્શનાય ઉપસંક્રામન્તિ નાગાઃ યાવત્કટપૂતનાઃ અપિ માં દર્શનાય ઉપસંક્રામન્તિ । દેવૈઃ સાર્ધમાલપામિ સંલપામિ પ્રતિસંમોદે સાતત્યં સમાપદ્યે । નાગૈઃ યાવત્કટપૂતનૈઃ સાર્ધમાલપામિ સંલપામિ પ્રતિસંમોદે સાતત્યં સમાપદ્યએ । દેવાઃ અપિ મયા સાર્ધમાલપન્તિ સંલપન્તિ પ્રતિસંભોદન્તે સાતત્યં સમાપદ્યન્તે । નાગા યાવત્કટપૂતનાઃ અપિ મયા સાર્ધમાલપન્તિ સંલપન્તિ પ્રતિસંમોદન્તે સાતત્યં સમાપદ્યન્તે । અલભ્યે વસન્ અનિત્યસંજ્ઞયા લભ્યોહમસ્મિ ઇત્યાત્માનં પ્રતિજાનીતે । અનિત્યે દુઃખસંજ્ઞયા દુઃખે અનાત્મસંજ્ઞયા આહારે પ્રતિકૂલસંજ્ઞયા સર્વલોકે અનભિરતિસંજ્ઞયા આલોકસંજ્ઞયા પ્રહરણસંજ્ઞયા વિરાગસંજ્ઞયા નિરોધસંજ્ઞયા મરણસંજ્ઞયા । અલમ્યે વસન્ અશુભસંજ્ઞયા ન શુભસંજ્ઞયા અલમ્મોહમસ્મિ ઇત્યાત્માનં પ્રતિજાનીતે । વિનીલકસંજ્ઞયા વિપૂયકસંજ્ઞયા વ્યાત્માકકસંજ્ઞયા વિપદ્મકસંજ્ઞયા વિખાદિતસંજ્ઞયા વિલોહિતકસંજ્ઞયા વિક્ષિપ્તકસંજ્ઞયા । અસ્થિસંજ્ઞયા શૂન્યતાપ્રત્યવીક્ષણસંજ્ઞયા લશ્યો ઽહમસ્મિ ઇતિ પ્રતિજાનીતે ।
અલમ્યે વસન્ પ્રયમસ્ય ધ્યાનસ્ય દ્વિતીવસ્ય તૃતીયસ્ય ચતુર્થસ્ય ધાનય્ય મૈત્ર્યાઃ કરુણાયાઃ મુદિતાયાઃ ઉપેક્ષાયાઃ આકાશાન્ત્યાયતનસ્ય વિજ્ઞાનાનન્ત્યાયતનસ્ય અકિઞ્ચિન્યાયતનસ્ય નૈવસંજ્ઞાનાસંજ્ઞાયતનસ્ય સ્રોતાપત્તિફલસ્ય સકૃદાગામિફલસ્ય અનાગામિફલસ્ય [અર્હત્ત્વફલસ્ય] ઋદ્ધિવિષયસ્ય દિવસ્સ શ્રોતસ્ય ચેતઃપર્યાયસ્ય પૂર્વનિવાસસ્ય ચયુત્યુપહાનસ્ય અનર્હન્નેવ સમાનો ઽહમસ્મિ અષ્ટવિમોક્ષધ્યાયી ઇત્યાત્માનં પ્રતિજાનીતે । અન્યત્ર પ્રતિમાનાત્ ઇત્યેવંરૂપં ભિક્ષુઃ સ્થાનમવપદ્ય સહાધ્યાપત્ત્યા અભિક્ષુર્ભવતિ । અશ્રમણઃ અશાક્યપુત્રીયઃ ધ્વસ્યતે ભિક્ષુભાવાત્ હતમસ્ય ભવતિ શ્રામણ્યં ધ્વસ્તં મથિતં પતિતં પરાજિતં અપ્રત્યુદ્વાર્યમસ્ય ભવતિ શ્રામણ્યમ્ । તદ્યથા તાલો મસ્તકાચ્છિન્નઃ અભવ્યો હરિતત્વાય અભવ્યો વિરૂઢિં વૃદ્ધિં વિપુલતાં આપત્તુમ્ । અત્ર મે અદ્યાગ્રેણ અનધ્યાચારે અનધ્યાપત્ત્યા અનધ્યાચારવૈરમણ્યાં તીવ્રચેતસા આરક્ષસ્મૃત્યા પ્રમાદે યોગઃ કરણીયઃ । કિઞ્ચિદેવં સ્થાનમધ્યાપત્સ્યે । નાધ્યાપત્સ્યે । [ઇમે ખલુ પતનીયા ધર્મા આખ્યાતાઃ । અતઃ શ્રમણકારકાઃ ધર્મા આખ્યાતવ્યાઃ ।] શૃણુ ત્વમાયુષ્મન્ ચત્વારઃ ઇમે તેન ભગવતા જાનતા પશ્યતા તથાગતેનાર્હતા સમ્યક્ સંબુદ્ધેન શ્રમણકારકાઃ ધર્માઃ આખ્યાતાઃ કતમે ચત્વારઃ । અદ્યાગ્રેણ તે આયુષ્મતા-
આક્રુષ્ટેન ન પ્રત્યાક્રોષ્ટવ્યમ્ રોષિતેન ન પ્રતિરોષિતવ્યમ્ ।
તાડિતેન ન પ્રતિતાડિતવ્યમ્ ભણ્ડિતેન ન પ્રતિભણ્ડિતવ્યમ્ ॥
કિઞ્ચિદેવંરૂપં સ્થાનં અધ્યાપત્સ્યસે । ન અધ્યાપત્સ્યે । શૃણુ ત્વમાયુત્મન્ યસ્તે અભૂત્ પૂઈર્વમાશાકઃ કશ્ચિદહં લભેયં સ્વાખ્યાતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યામુપસંપદં ભિક્ષુભાવં ચ । સત્વમેતર્હિ પ્રવ્રજિતં ઉપસંપમ્નમ્ પ્રતિરૂપેણ ઉપાધ્યાયેણ પ્રતિરૂપાભ્યામાચાર્યાભ્યાં સમગ્રેણ સંઘેન [જ્ઞ]પ્તિચતુર્થેન કર્મણા અકોપ્યેન અનાસ્થાપનર્હેણ યત્ર વર્ષશતોપસંપન્નેન ભિક્ષુણા શિક્ષાયાં શિક્ષિતવ્યં તત્ર તદહોપસંપન્નેન ઇતિ યત્ર સમાનશીલતા સમાનશિક્ષતા સમાનપ્રાતિમોક્ષસૂત્રોદ્દેશતા સા અદ્યાગ્રેણ આરાગયિતવ્યા ન વિરાગયિતવ્યા । અદ્યાગ્રેણ તે ઉપાધ્યાસ્યાન્તિકે પિતૃસંજ્ઞા સ્થાપયિતવ્યા ઉપાધ્યાયેનાપિ તવાન્નિકે પુત્રસંજ્ઞા ઉપસ્થાપયિતવ્યા અદ્યાગ્રેણ તે ઉપાધ્યાયો યાવજ્જીવં ઉપસ્થાપયિતવ્યઃ । ઉપાધ્યાયેનાપિ ત્વં ગ્લાનઃ ઉપસ્થાપયિતવ્યઃ આમરણાય વા વ્યુત્થાનાય વા । અદ્યાગ્રેણ તે સગૌરવેણ વિહર્તવ્યમ્ સપ્રતિશેણ સભયવશવર્ત્તિના સબ્રહ્મચારિષુ સ્થવિરેષુ મધ્યેષુ નવકેષુ । અદ્યાગ્રેણ તે ઉદ્દેષ્ટવ્યમ્ પઠિતવ્યં સ્વાધ્યાયિતવ્યં સ્કન્ધકૌશલ્યં ધાતુકૌશલ્યં કરણીયં આયતનકૌશલ્યં પ્રતીત્યસમુત્પાદકૌશલં સ્થાનાસ્થાનકૌશલં ધૂઃચ તેન નિક્ષેપ્તવ્યા અપ્રાપ્તસ્ય પ્રાપ્તયે અનધિગતસ્યાધિગમાય અસાક્ષાત્કૃતસ્ય સાક્ષાત્ક્રિયાયૈ ઇમાનિ ચ તે મયા ઔદારિકૌદારિકાનિ શિક્ષાપદાનિ આખ્યાતાનિ અન્યાનિ વા તાનિ અન્વર્ધમાસં પ્રાતિમોક્ષસૂત્રોદ્દેશે ઉદ્દિશ્યમાને શ્રોષ્યસિ અન્યાનિ ચ તે આચાર્યોપાધ્યાયાભ્યાં ગ્રાહયિષ્યન્નિ । સમાનોપાધ્યાયાઃ સમાનાચાર્યાઃ આપ્તકાઃ સંલપ્તકાઃ સંસુતકા સપ્રેમકાઃ । એષ ત્વમુપસંપન્નો વરપ્રજ્ઞસ્ય શાસને । યથેમાં ન વિરાગયસિ દુર્લભં ક્ષણ[સંપદમ્ ।] પ્રાસાદિકઃ પ્રવ્રજ્યાપરિશુદ્ધસ્યોપસંપદઃ । આખ્યાતાઃ સત્યનામ્ના વૈ સંબુદ્ધેન પ્રજાનતા । એષ ત્વ[મુપસંપન્નો] પ્રમાદે સંપાદય ॥
સમાપ્તં કર્મવાક્યમ્ ।