આનન્દલહરી · અધ્યાય 1

॥આનન્દલહરી॥
ભવાનિ સ્તોતું ત્વાં પ્રભવતિ ચતુર્ભિર્ન વદનૈઃ
પ્રજાનામીશાનસ્ત્રિપુરમથનઃ પઞ્ચભિરપિ ।
ન ષડ્ભિઃ સેનાનીર્દશશતમુખૈરપ્યહિપતિ-
સ્તદામન્યેષાં કેષાં કથય કથમસ્મિન્નવસરઃ

ઘૃતક્ષીરદ્રાક્ષામધુમધુરિમા કૈરપિ પદૈ-
ર્વિશિષ્યાનાખ્યેયો ભવતિ રસનામાત્રવિષયઃ ।
તથા તે સૌન્દર્યં પરમશિવદૃઙ્માત્રવિષયઃ
કથઙ્કારં બ્રૂમઃ સકલનિગમાગોચરગુણે

મુખે તે તાંબૂલં નયનયુગલે કજ્જલકલા
લલાટે કાશ્મીરં વિલસતિ ગલે મૌક્તિકલતા ।
સ્ફુરત્કાઞ્ચી શાટી પૃથુકટિતટે હાટકમયી
ભજામિ ત્વાં ગૌરીં નગપતિકિશોરીમવિરતમ્

વિરાજન્મન્દારદ્રુમકુસુમહારસ્તનતટી-
નદદ્વીણાનાદશ્રવણવિલસત્કુણ્ડલગુણા ।
નતાઙ્ગી માતઙ્ગી રુચિરગતિભઙ્ગી ભગવતી
સતી શંભોરંભોરુહચટુકચક્ષુર્વિજયતે

નવીનાર્કભ્રાજન્મણિકનકભૂષાપરિકરૈ-
ર્વૃતાઙ્ગી સારઙ્ગીરુચિરનયનાઙ્ગીકૃતશિવા ।
તટિત્પીતા પીતાંબરલલિતમજ્જીરસુભગા
મમાપર્ણા પૂર્ણા નિરવધિસુખૈરસ્તુ સુમુખી

હિમાદ્રેઃ સંભૂતા સુલલિતકરૈઃ પલ્લવયુતા
સુપુષ્પા મુક્તાભિર્ભ્રમરકલિતા ચાલકભરૈઃ ।
કૃતસ્થાણુસ્થાના કુચફલનતા સૂક્તિસરસા
રુજાં હન્ત્રી ગન્ત્રી વિલસતિ ચિદાનન્દલતિકા

સપર્ણામાકીર્ણાં કતિપયગુણૈઃ સાદરમિહ
શ્રયન્ત્યન્યે વલ્લીં મમ તુ મતિરેવં વિલસતિ ।
અપર્ણૈકા સેવ્યા જગતિ સકલૈર્યત્પરિવૃતઃ
પુરાણોઽપિ સ્થાણુઃ ફલતિ કિલ કૈવલ્યપદવીમ્

વિધાત્રી ધર્માણાં ત્વમસિ સકલાંનાયજનની
ત્વમર્થાનાં મૂલં ધનદનમનીયાઙ્‌ઘ્રિકમલે ।
ત્વમાદિઃ કામાનાં જનનિ કૃતકન્દર્પવિજયે
સતાં મુક્તેર્બીજં ત્વમસિ પરમબ્રહ્મમહિષી

પ્રભૂતા ભક્તિસ્તે યદપિ ન મમાલોલમનસ-
સ્ત્વયા તુ શ્રીમત્યા સદયમવલોક્યોઽહમધુના ।
પયોદઃ પાનીયં દિશતિ મધુરં ચાતકમુખે
ભૃશં શઙ્કે કૈર્વા વિધિભિરનુનીતા મમ મતિઃ

કૃપાપાઙ્ગાલોકં વિતર તરસા સાધુચરિતે
ન તે યુક્તોપેક્ષા મયિ શરણદીક્ષામુપગતે ।
ન ચેદિષ્ટં દદ્યાદનુપદમહો કલ્પલતિકા
વિશેષઃ સામાન્યૈઃ કથમિતરવલ્લીપરિકરૈઃ

મહાન્તં વિશ્વાસં તવ ચરણપઙ્કેરુહયુગે
નિધાયાન્યન્નૈવાશ્રિતમિહ મયા દૈવતમુમે ।
તથાપિ ત્વચ્ચેતો યદિ મયિ ન જાયેત સદયં
નિરાલંબો લંબોદરજનનિ કં યામિ શરણમ્

અયઃ સ્પર્શે લગ્નં સપદિ લભતે હેમપદવીં
યથા રથ્યાપાથઃ શુચિ ભવતિ ગઙ્ગૌઘમિલિતમ્ ।
તથા તત્તત્પાપૈરતિમલિનમન્તર્મમ યદિ
ત્વયિ પ્રેંણા સક્તં કથમિવ ન જાયેત વિમલમ્

ત્વદન્યસ્માદિચ્છાવિષયફલલાભે ન નિયમ-
સ્ત્વમજ્ઞાનામિચ્છાધિકમપિ સમર્થા વિતરણે ।
ઇતિ પ્રાહુઃ પ્રાઞ્ચઃ કમલભવનાદ્યાસ્ત્વયિ મન-
સ્ત્વદાસક્તં નક્તંદિવમુચિતમીશાનિ કુરુ તત્

સ્ફુરન્નાનારત્નસ્ફટિકમયભિત્તિપ્રતિફલ-
ત્ત્વદાકારં ચઞ્ચચ્છશધરકલાસૌધશિખરમ્ ।
મુકુન્દબ્રહ્મેન્દ્રપ્રભૃતિપરિવારં વિજયતે
તવાગારં રંયં ત્રિભુવનમહારાજગૃહિણિ

નિવાસઃ કૈલાસે વિધિશતમખાદ્યાઃ સ્તુતિકરાઃ
કુટુંબં ત૆લોક્યં કૃતકરપુટઃ સિદ્ધિનિકરઃ ।
મહેશઃ પ્રાણેશસ્તદવનિધરાધીશતનયે
ન તે સૌભાગ્યસ્ય ક્વચિદપિ મનાગસ્તિ તુલના

વૃષો વૃદ્ધો યાનં વિષમશનમાશા નિવસનં
શ્મશાનં ક્રીડાભૂર્ભુજગનિવહો ભૂષણવિધિઃ ।
સમગ્રા સામગ્રી જગતિ વિદિતૈવ સ્મરરિપો-
ર્યદેતસ્યૈશ્વર્યં તવ જનનિ સૌભાગ્યમહિમા

અશેષબ્રહ્માણ્ડપ્રલયવિધિનૈસર્ગિકમતિઃ
શ્મશાનેષ્વાસીનઃ કૃતભસિતલેપઃ પશુપતિઃ ।
દધૌ કણ્ઠે હાલાહલમખિલભૂગોલકૃપયા
ભવત્યાઃ સઙ્ગત્યાઃ ફલમિતિ ચ કલ્યાણિ કલયે

ત્વદીયં સૌન્દર્યં નિરતિશયમાલોક્ય પરયા
ભિયૈવાસીદ્ગઙ્ગા જલમયતનુઃ શૈલતનયે ।
તદેતસ્યાસ્તસ્માદ્વદનકમલં વીક્ષ્ય કૃપયા
પ્રતિષ્ઠામાતન્વન્નિજશિરસિ વાસેન ગિરિશઃ

વિશાલશ્રીખણ્ડદ્રવમૃગમદાકીર્ણઘુસૃણ-
પ્રસૂનવ્યામિશ્રં ભગવતિ તવાભ્યઙ્ગસલિલમ્ ।
સમાદાય સ્રષ્ટા ચલિતપદપાંસૂન્નિજકરૈઃ
સમાધત્તે સૃષ્ટિં વિબુધપઙ્કેરુહદૃશામ્

વસન્તે સાનન્દે કુસુમિતલતાભિઃ પરિવૃતે
સ્ફુરન્નાનાપદ્મે સરસિ કલહંસાલિસુભગે ।
સખીભિઃ ખેલન્તીં મલયપવનાન્દોલિતજલે
સ્મરેદ્યસ્ત્વાં તસ્ય જ્વરજનિતપીડાપસરતિ