અદ્વયશતિકા પ્રજ્ઞાપારમિતા · ભાગ 11
આર્ય અદ્વયશતિકા પ્રજ્ઞાપારમિતા સૂત્ર
નમો ભગવત્યૈ આર્યપ્રજ્ઞાપારમિતાયૈ ॥
એવં મયા શ્રુતમ્ । એકસ્મિન્ સમયે ભગવાન્ રાજગૃહે વિહરતિસ્મ ગૃધ્રકૂટે પર્વતે મહતા ભિક્ષુસંઘેન સાર્ધમર્ધત્રયોદશભિર્ભિક્ષુશતૈરનેકૈર્બ્રહ્મશક્રલોકપાલૈર્દેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરૂડકિન્નરમહોરગૈરૂપાસકોપાસિકાભિઃ સાર્ધમ્ ।
તત્ર ખલુ ભગવાન્ આયુષ્મન્તં સુભૂતિંમામન્ત્રયતે સ્મ । યે કેચિત્ સુભૂતે શ્રાવકમાર્ગઃ શિક્ષિતુકામેન પ્રજ્ઞાપારમિતા શ્રોતવ્યા ઉદ્ગૃહીતવ્યા ધારયિતવ્યા વાચયિતવ્યાદેશયિતવ્યા પર્યવાપ્તવ્યા । ઇહૈવ પ્રજ્ઞાપારમિતાયામુપાયકૌશલ્ય સમન્વાગતેન બોધિસત્ત્વેન મહાસત્ત્વેન સર્વબુદ્ધધર્મસમુદાગમાય યોગઃ કરણીયઃ । તત્કસ્ય હેતોઃ? ઇહ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં વિસ્તરેણ સર્વબુદ્ધધર્મા નિર્દિષ્ટાઃ । યત્ર બોધિસત્ત્વેન શિક્ષિતવ્યમ્, યે કેચિત્ સુભૂતે કુશલધર્મા બોધિપક્ષાઃ શ્રાવકધર્મા વા પ્રત્યેક બુદ્ધધર્મા વા બોધિસત્વધર્મા વા બુદ્ધધર્મા વા । બોધિપક્ષાઃ શ્રાવકધર્માઃ પ્રત્યેકબુદ્ધધર્મા બોધિસત્વધર્માસ્ત્વં તે પ્રજ્ઞાપારમિતાયામન્તર્ગતામનુપ્રવિષ્ટાઃ સંગ્રહસમવસરણં ગચ્છન્તિ । ભગવાનાહ - તદ્યથા સુભૂતે દાનપારમિઉતા શીલપારમિતા ક્ષાન્તિપારમિતા વીર્યપારમિતા ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાપારમિતા । અધ્યાત્મશૂન્યતા વહિર્ધાશૂન્યતા અધ્યાત્મવહિર્ધાશૂન્યતા શૂન્યતા શૂન્યતા મહાશૂન્યતા પરમાર્થશૂન્યતા સંસ્કૃતશૂન્યતા અસંસ્કૃતશૂન્યતા અત્યન્ત શૂન્યતા અનવરાગ્રશૂન્યતા અનવકારશૂન્યતા પ્રકૃતિશૂન્યતા સર્વધર્મશૂન્યતા સ્વલક્ષણશૂન્યતા અનુપલમ્ભશૂન્યતા અભાવશૂન્યતા સ્વભાવશૂન્યતા અભાવસ્વભાવશૂન્યતા । ચત્વારિ સ્મૃઉત્યુપસ્થાનાનિ । ચત્વારિ સમ્યક્પ્રહાણાનિ । ચત્વારિ ઋદ્ધિપાદાનિ । પઞ્ચેન્દ્રિયાણિ । પઞ્ચબલાનિ । સપ્તબોધ્યઙ્ગાનિ । આર્યાષ્ટાઙ્ગિકમાર્ગાઃ ॥ ચત્વારિ ધ્યાનાનિ । ચત્વારિ પ્રમાણાનિ । ચતસ્ર આરૂપ્યસમાપત્તયઃ । અષ્ટૌ વિમોક્ષાઃ । નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ । સર્વધારણીમુખાનિ । દશતથાગતબલાનિ । ચત્વારિ વૈશારદ્યાનિ । ચતસ્રઃ પ્રતિસંવિદઃ । મહમૈત્રી મહાકરૂણા । અષ્ટાદશાવેણિકબુદ્ધધર્માઃ શ્રોતાપત્તિફલં સકૃદાગામિફલં અનાગામિફલં સર્વજ્ઞતા ચ ॥
ઇયમેવ સુભૂતે કુશલધર્મા બોધિપક્ષાઃ શ્રાવકધર્માઃ પ્રત્યેકબુદ્ધધર્માઃ । યત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયામન્તર્ગતા અનુપ્રવિષ્ટાઃ સગ્રહસમવસરણં ગચ્છન્તિ ।
સુભૂતિરાહ - અહો! અહો!દુરવગાહા વતેયં પ્રજ્ઞાપારમિતા । યત્ર હિ નામ કુશલધર્મા બોધિપક્ષાઃ શ્રાવકધર્માઃ પ્રત્યેકબુદ્ધધર્મા બોધિસત્વધર્મા બુદ્ધધર્મા ઇતિ । યતો પ્રજ્ઞાપારમિતાયામન્તર્ગતા અનુપ્રવિષ્ટાઃ સંગ્રહસમવસરણં ગચ્છન્તિ ।
ભગવાનાહ - અત્યન્તમુક્તત્વાત્ સુભૂતે પ્રજ્ઞાપારમિતા ।
સુભૂતિરાહ - અહો! અહો!દુરવગાહા વતેયં પ્રજ્ઞાપારમિતા ।
ભગવાનાહ - અત્યન્તવિશુદ્ધત્વાત્ સુભૂતે પ્રજ્ઞાપારમિતા ।
સુભૂતિરાહ - અહો! અહો! દુરવગાહા વતેયં ભગવન્ પ્રજ્ઞાપારમિતા ।
ભગવાનાહ - અત્યન્તશુદ્ધત્વાત્ સુભૂતે પ્રજ્ઞાપારમિતા, તસ્માત્તર્હિ સુભૂતે આકાશોપમા પ્રજ્ઞાપારમિતા ।
સુભૂતિરાહ - અહો! અહો! દુરવગાહા વતેય પ્રજ્ઞાપારમિતા ભગવન્ અભિયુક્તેન ।
ભગવાનાહ - એવમેવ તદ્યથા વદસિ । દુરધિમોચા પ્રજ્ઞાપારમિતા અનભિયુક્તેન પરીતકુશલમૂલેન દુર્મેધસ અનાવિલેન સુભૂતિના । નહિ ન યદ્યેન પાપમિત્રસહિતેન પાપમિત્રસવર્ગેણ બહુલેન પાપમિત્રસમાદાયેન સદ્ધર્માન્તક સમન્વાગતેન આદિકર્મિકેણ અત્યન્તરૂપેણ અપરિપૃચ્છકજાતીયેન દુષ્પ્રજ્ઞસંવર્ત્તનીયેન કુસીદેન હીનસત્વેન નાધિમુક્તેન કુશલેષુ ધર્મેષુ અનભિયુક્તેન તસ્યૈવ હિ સુભૂતે દુરધિમોચાં પ્રજ્ઞાપારમિતામુચ્યતે ।
પુનરપરં સુભૂતે યઃ કશ્ચિત્ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં ગમ્ભીરાં ભાષન્તિ ધારયિ વાચયિ દેશયિ પર્યવાપ્સ્યન્તિ સો ઽતીતાનાગતપ્રત્યુત્પન્નાનાં ભગવતાં બુદ્ધબોધિં બોધિસત્ત્વા ધારયિષ્યન્તિ । તસ્માત્તર્હિ સુભૂતે અધ્યાશયેન ભિક્ષવો ઽનુત્તરાયાં સમ્યક્સમ્બોધિકામેનાભિજ્ઞ્યપ્રજ્ઞાપારમિતા ઉદ્ગૃહીતવ્યા ।
ઇદમવોચદ્ ભગવાન્નાત્તમના સા ચ સર્વાવતી પર્વદીયં ભગવતો ભાષિતમભિનન્દન્નિતિ ॥
અદ્વયશતિકા પ્રજ્ઞાપારમિતા ધારણી સૂત્ર સમાપ્તા ॥ 0 ॥
મૂળ પાઠ: Advayaśatikā prajñāpāramitā · Edition: M.B. Shakya: Buddhist Himalaya 1.2, Nepal : Nagarjuna Institute of Exact Methods, 1988, 82-84. · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0