પરાત્રિંશિકા (ટીકા સહિત) · શ્લોક 5 -24

ઇન્દ્રિયાણિ ત્રિરૂપં ચ લિઙ્ગં પરવચઃક્રમઃ ।
સારૂપ્યમ્ અન્યથાયોગઃ પ્રતીત્યનુદયો યમઃ ॥

ઇત્યાદિકો યસ્ય સર્વં દ્વારમાત્રે નિરૂપ્યતે ।
તત્ સ્વસંવેદનં પ્રોક્તમ્ અવિચ્છેદપ્રથામયમ્ ॥

યેષાં નાક્ષત્રિરૂપાદિનામમાત્રે ઽપ્ય્ અભિજ્ઞતા ।
તેષામ્ અપિ તિરશ્ચાં હિ સમા સંવિત્ પ્રકાશતે ॥

એવં ભાસા સ્વભાવેન સ્વરૂપામર્શનાત્મિકા ।
સ્વરૂપામર્શનં યચ્ ચ તદ્ એવ પરવાગ્વપુઃ ॥

તદ્વિચિત્રસ્વભાવત્વાદ્ વિચિત્રપ્રથનામયમ્ ।
પ્રથને પારતન્ત્ર્યં હિ ન જાતુ ભજતે ક્વ ચિત્ ॥

અપારતન્ત્ર્યાત્ સંકેતપ્રત્યૂહાદેઃ કથં સ્થિતિઃ ।
અતઃ સંકેતરહિતં સ્વસ્વરૂપવિમર્શનમ્ ॥

દેશકાલકલામાયાસ્થાનઘાતક્રિયોત્તરમ્ ।
પરિપૂર્ણં સ્વતઃ સર્વં સર્વાકારવિલક્ષણમ્ ॥

સ્વાભાવિકમહાસંવિત્સત્સંસ્કારૈકલક્ષણમ્ ।
શુદ્ધવિદ્યાત્મકં રૂપમ્ અહમ્ ઇત્ય્ ઉભયાત્મકમ્ ॥

તદ્ એવ માતૃકારૂપં ધરાદીનાં નિજં વપુઃ ।
તત્ પારમાર્થિકાકરં દ્રુત્યાશ્યાનસ્વરૂપતઃ ॥

બીજયોન્યાત્મકં પ્રોક્તં શિવશક્તિસ્વરૂપકમ્ ।
શિવશક્ત્યોસ્ તુ સંઘટ્ટાદ્ અન્યોન્યોચ્છલિતત્વતઃ ॥

પરસ્પરસમાપત્તિર્ જગદાનન્દદાયિની ।
અન્તઃસ્થવિશ્વપર્યન્તપારમાર્થિકસદ્વપુઃ ॥

યદ્ વીર્યમ્ ઇતિ નિર્ણીતં તદ્ વિસ્લેષણયોજનાત્ ।
વિસર્ગ ઇતિ તત્ પ્રોક્તં ધ્રુવધામ તદ્ ઉચ્યતે ॥

અનુત્તરપદાવાપ્તૌ સ એષ સુઘટો વિધિઃ।
અસ્માદ્ એવ ત્વ્ અમાયીયાદ્ વર્ણપુઞ્જાન્ નિરૂપિતા ॥

માયામ્ આલમ્બ્ય ભિન્નૈવ શ્રીપૂર્વે સૃષ્ટિર્ આક્ષરી ।
પઞ્ચાશદ્ભેદસંભિન્નપ્રત્યયપ્રસવાત્મિકા ॥

બન્ધરૂપા સ્વભાવેન સ્વરૂપાવરણાત્મિકા ।
અત્રૈવાન્તર્ગતાસ્ તાસ્ તાઃ ખેચર્યો વિષયાત્મિકાઃ ॥

તન્વતે સંસૃતિં ચિત્રાં કર્મમાયાણુતામયીમ્ ।
અસ્યાઃ સામ્યાં સ્વભાવેન શુદ્ધભૈરવતામયમ્ ॥

પ્રોક્તં પ્રાગ્ એવ જીવત્વે મુક્તત્વં પારામાર્થિકમ્ ।
ભિન્નાયા વર્ણસૃષ્ટેશ્ ચ તદ્ અભિન્નં વપુઃ પરમ્ ॥

વીર્યમ્ ઇત્ય્ ઉક્તમ્ અત્રૈવ યદ્ ગુપ્ત્યા મન્ત્રગુપ્તતા ।
તદ્ એતદ્ અહમ્ ઇત્ય્ એવ વિસર્ગાનુત્તરાત્મકમ્ ॥

સ્વસ્વભાવં પરં જાનઞ્ જીવન્મુક્તઃ સકૃદ્ બુધઃ ।
સિદ્ધ્યાદિપ્રેપ્સવસ્ તેન કૢપ્તસંકોચસૂત્રિતમ્ ॥

નાભિકુણ્ડલહૃદ્વ્યોમ્નોર્ યોગિનો ઽહમ્ ઉપાસતે ।
તદ્ એતત્ કિલ નિર્ણીતં યથાગુર્વાગમં મનાક્ ॥